Vận dụng phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình trong dạy học môn GDCD lớp 12

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP ĐIỂN HÌNH TRONG DẠY HỌC MÔN GDCD LỚP 12 Người thực hiện: Phạm Thị Dinh... Phương pháp dạy học PPDH là những hình thức, c

Trang 1

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

TRƯỜNG THPT SÔNG RAY

********

Mã số :………

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP ĐIỂN

HÌNH TRONG DẠY HỌC MÔN GDCD LỚP 12

Người thực hiện: Phạm Thị Dinh

Trang 2

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

8 Đơn vị công tác: Trường THPT Sông Ray

- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Cử nhân khoa học

- Năm nhận bằng: 2009

- Chuyên ngành đào tạo: Giáo dục Chính trị

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy

- Số năm có kinh nghiệm: 6 năm

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:

Sử dụng phương pháp dự án trong Hoạt động giáo dục Hướng nghiệp ở bậc THPT.

Sử dụng kĩ thuật sơ đồ tư duy trong dạy học môn GDCD bậc THPT.

GVTH: Phạm Thị Dinh - THPT Sông Ray Trang 2

Trang 3

MỤC LỤC

BẢNG CÁC CHỮ VIẾT TẮT Trang 3

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI .Trang 5

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI Trang 6

1 Cơ sở lý luận Trang 6

2 Cơ sở thực tiễn Trang 7III TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI Trang 8

1 Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình Trang 81.1 Khái niệm PP NCTHĐH Trang 81.2 Đặc điểm của PP NCTHĐH Trang 81.3 Các dạng PP NCTHĐH Trang 91.4 Tiến trình thực hiện Trang 101.5 Ưu điểm và nhược điểm của PP NCTHĐH Trang 101.6 Cách xây dựng THĐH và yêu cầu với THĐH Trang 11

2 Vận dụng PP NCTHĐH vào môn GDCD lớp 12 Trang 12

IV HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI Trang 31

1 Kết quả thực hiện Trang 31

2 Một số lưu ý khi sử dụng PP NCTHĐH Trang 31

V KẾT LUẬN, ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ Trang 32

1 Kết luận Trang 32

2 Đề xuất, khuyến nghị Trang 32

VI TƯ LIỆU THAM KHẢO Trang 34

Trang 4

BẢNG CÁC CHỮ VIẾT TẮT

PP NCTHĐH Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển

Trang 5

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP ĐIỂN

HÌNH TRONG DẠY HỌC MÔN GDCD LỚP 12

*****

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.

Hiện nay nền kinh tế - xã hội ngày càng phát triển, hội nhập kinh tế ngàycàng mở rộng đòi hỏi nền giáo dục Việt Nam không ngừng cải tiến, đổi mới phù hợpvới thế giới và các quốc gia trong khu vực

Trước thực tế trên, Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã xác định "Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá,

xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế" và "Phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân" Trong đó phải kể đến đổi mới chương trình giáo dục

phổ thông

Đổi mới chương trình giáo dục phổ thông đòi hỏi phải đổi mới đồng bộ từmục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện dạy học đến cách thức đánh giá kết quảdạy học, trong đó khâu đột phá là đổi mới PPDH Chỉ có đổi mới PPDH, chúng tamới có thể tạo ra được sự đổi mới thực sự trong giáo dục, mới có thể đào tạo ra lớpngười năng động, sáng tạo, có tiềm năng cạnh tranh trí tuệ trong bối cảnh nhiều nướctrên thế giới đang hướng đến nền kinh tế tri thức

Do đó, đổi mới PPDH môn GDCD là một tất yếu khách quan Vì GDCD làmôn học có ý nghĩa rất quan trọng trong việc góp phần vào thực hiện mục tiêu giáodục Môn học giúp HS phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ và các kĩ năngsống cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, chuẩn

bị cho HS tiếp tục học hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc Tuy nhiên, môn học này từ trước tới nay trong nhận thức của phụ huynh HScũng như của HS đây là môn học có vai trò thứ yếu và mờ nhạt trong nhà trường.Việc dạy và học thường diễn ra một cách khô khan, nặng nề, ít gây hứng thú cho HS,

do đó hiệu quả giáo dục còn gặp nhiều hạn chế chưa đem lại những kết quả như mongđợi của các nhà quản lý giáo dục cũng như các GV giảng dạy bộ môn

Là một GV môn GDCD, tôi luôn ý thức nhiệm vụ của mình là phải đổi mớiphương pháp để nâng cao chất lượng dạy học đồng thời phát huy tính tích cực của

HS Trong suốt 1 năm học qua, tôi đã áp dụng phương pháp nghiên cứu trường hợpđiển hình ( PP NCTHĐH) vào trong quá trình giảng dạy của mình Tôi nhận thấy,hiệu quả và chất lượng dạy học tăng lên rất nhiều Chính vì thế, tôi chọn đề tài “Vậndụng phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình vào môn GDCD lớp 12” làm đềtài để viết sáng kiến kinh nghiệm của mình Thông qua việc sử dụng phương pháp dạyhọc tích cực này, tôi mong muốn chia sẻ cùng đồng nghiệp những kinh nghiệm bản

Trang 6

thân cũng như nhận được góp ý, trao đổi của quý đồng nghiệp để đề tài hoàn thiệnhơn

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1 Cơ sở lý luận.

a Phương pháp dạy học là gì ?

Phương pháp dạy học ( PPDH) là những hình thức, cách thức hành động của

GV và HS nhằm thực hiện những mục tiêu dạy học xác định, phù hợp với những nộidung và những điều kiện dạy học cụ thể PPDH cụ thể quy định những mô hình hànhđộng của GV và HS

b Đổi mới PPDH gì ?

Đổi mới phương pháp dạy học là cải tiến những hình thức và cách thức làmviệc kém hiệu quả của GV và HS, sử dụng những hình thức và cách thức hiệu quảhơn nhằm nâng cao chất lượng dạy học, phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo,phát triển năng lực của học sinh

* Đổi mới PPDH đối với giáo viên bao gồm:

- Đổi mới việc lập kế hoạch dạy học, thiết kế bài dạy;

- Đổi mới PPDH trên lớp học;

- Đổi mới việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập

* Đổi mới PPDH đối với học sinh là đổi mới PP học tập

* Đổi mới PPDH cần được tổ chức, lãnh đạo và hỗ trợ từ các cấp quản lý giáo dục,đặc biệt là các trường phổ thông thông qua những biện pháp thích hợp

c Một số biện pháp đổi mới phương pháp dạy học

Các biện pháp đổi mới PPDH rất phong phú Sau đây khuyến nghị một số biệnpháp đổi mới PPDH dành cho giáo viên

- Đổi mới việc thiết kế và chuẩn bị bài dạy học;

- Cải tiến các PPDH truyền thống;

- Kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học;

- Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề;

- Vận dụng dạy học theo tình huống;

- Vận dụng dạy học định hướng hành động;

- Tăng cường sử dụng phương tiện dạy học và công nghệ thông tin trong dạy học;

- Sử dụng các kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực và sáng tạo;

Trang 7

- Tăng cường các phương pháp dạy học đặc thù bộ môn;

- Bồi dưỡng phương pháp học tập cho HS;

- Cải tiến việc kiểm tra đánh giá

Tóm lại có rất nhiều phương hướng đổi mới PPDH với những cách tiếp cận khác nhau, trên đây chỉ là một số phương hướng chung Việc đổi mới PPDH đòi hỏi những điều kiện thích hợp về phương tiện, cơ sở vật chất và tổ chức dạy học, điều kiện về tổ chức, quản lý Ngoài ra, PPDH còn mang tính chủ quan Mỗi GV với kinh nghiệm riêng của mình cần xác định những phương hướng riêng để cải tiến PPDH và kinh nghiệm của cá nhân.

• Việc gắn nội dung dạy học với các tình huống thực tiễn chưa được chú trọng;

• Dạy học thí nghiệm, thực hành, dạy học thông qua các hoạt động thực tiễn ít đượcthực hiện;

• Việc sử dụng phương tiện dạy học mới, công nghệ thông tin chỉ bước đầu thực hiện

Xuất phát từ những vấn đề thực tiễn trên đây, việc cải cách toàn diện giáo dụcTHPT và đổi mới PPDH là một yêu cầu cấp thiết nhằm đạt mục tiêu giáo dục phổthông Trong mỗi bài dạy, GV cần lựa chọn PPDH cho phù hợp để nâng cao chấtlượng dạy học Phương pháp nghiên cứu trường hợp là một phương pháp dạy họcđiển hình của dạy học theo tình huống, trong đó HS tự lực giải quyết một tình huốngđiển hình, gắn với thực tiễn thông qua làm việc nhóm Vận dụng dạy học theo các tình

Trang 8

huống gắn với thực tiễn là con đường quan trọng để gắn việc đào tạo trong nhà trườngvới thực tiễn đời sống, góp phần khắc phục tình trạng giáo dục hàn lâm, xa rời thựctiễn hiện nay của nhà trường phổ thông.

Ngoài ra, việc vận dụng phương pháp này trong môn GDCD là phù hợp vớitâm sinh lý lứa tuổi HS THPT muốn thể hiện khả năng giải quyết các vấn đề xungquanh mình, đồng thời khắc phục sự nhàm chán của PPDH thụ động, một chiều Bêncạnh đó, chương trình GDCD trong trường THPT có nhiều nội dung phù hợp, pháthuy hiệu quả cao khi GV sử dụng PP NCTHĐH

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

1 Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình (PP NCTHĐH )

1.1 Khái niệm phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình

PP NCTHĐH là một PPDH, trong đó HS tự lực nghiên cứu một tình huốngthực tiễn và giải quyết các vấn đề của tình huống đặt ra, hình thức làm việc chủ yếu làlàm việc nhóm PP NCTHĐH là PP điển hình của dạy học theo tình huống và dạy họcgiải quyết vấn đề

PP NCTHĐH đề cập đến một tình huống từ thực tiễn cuộc sống và nghềnghiệp, tình huống đó đã gặp hoặc có thể gặp trong cuộc sống và công việc nghềnghiệp hàng ngày Những tình huống đó chứa đựng vấn đề cần giải quyết Để giảiquyết các vấn đề đó đòi hỏi có những quyết định dựa trên cơ sở lập luận Các trườnghợp cần được xử lý về mặt lý luận dạy học Bên cạnh việc mô tả trường hợp (mô tả sựkiện) cần có sự lý giải, phân tích về mặt lý luận dạy học, dưới dạng những địnhhướng, trợ giúp cho việc dạy và học phù hợp với mục đích đặt ra

1.2 Đặc điểm phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình

Có thể đưa ra những đặc điểm sau đây của PP NCTHĐH:

• Trường hợp được rút ra từ thực tiễn dạy học hoặc phản ánh một tình huốngthực tiễn dạy học Do đó một trường hợp thường mang tính phức hợp

• Mục đích hàng đầu của PP NCTHĐH không phải là việc truyền thụ tri thức lýthuyết mà là việc vận dụng tri thức vào việc giải quyết vấn đề trong những tình huống

cụ thể

• HS được đặt trước những tình huống cần quyết định, họ cần xây dựng cácphương án giải quyết vấn đề cũng như đánh giá các phương án đó, để quyết định mộtphương án giải quyết vấn đề

• HS cần xác định những phương hướng hành động có ý nghĩa quan trọngtrong việc tìm ra quyết định

1.3 Các dạng phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình

Trang 9

Cùng với sự phát triển của PP NCTHĐH, có nhiều dạng trường hợp khác nhauđược xây dựng, chúng khác nhau ở quy mô và tính chất của vấn đề được mô tả cũngnhư trọng tâm của nhiệm vụ khi nghiên cứu trường hợp Có trường hợp trọng tâm làviệc phát hiện vấn đề, hoặc trọng tâm là việc giải quyết vấn đề, hay trọng tâm là việcđánh giá, phê phán cách giải quyết vấn đề trong thực tiễn Sau đây là bảng tóm tắt một

Chiếm lĩnh thông tin

Tìm các phương

án giải quyết vấn

đề quyết định

Phê phán cách giải quyết

Vấn đề chưa được nêu rõ.

Thông tin được cho trước nhiều;

trong đó có cảcácthông tin nhiễu

Tìm các phương

án giải quyết vấn

đề đã phát hiện, quyết định phương án giải quyết

So sánh phương án giảiquyết vấn đềvới quyết địnhtrong thực tế

Thông tin được cung cấp đầy đủ

Trọng tâm:

Tìm các phương

án giải quyết và quyết định phương án

So sánh phương án giải quyết vấn đề

với phương án thực tế

Trường

hợp tìm

thông tin

Thông tin chưa được đưa ra đầy

đủ trong khi

mô tảtrường hợp

Trọng tâm: Tự thu thập thông tin cho việc giải quyết vấn đề

Tìm các phương

án giải quyết và quyết định phương án giải quyết trường hợp

Các thông tin đãđược cung

cấp

Phương án giải quyết cũng đã được đưa ra

Người học cần tìm nhữngphương án thay thế khác

Trọng tâm: Phê phán phương án giải quyết đã đưa ra trước

1.4 Tiến trình thực hiện

Trang 10

Tiến trình các giai đoạn được trình bày sau đây là tiến trình lý tưởng của PPNCTHĐH Trong thực tiễn vận dụng có thể linh hoạt, chẳng hạn có những giai đoạnđược rút gọn, kéo dài hơn hoặc bỏ qua tuỳ theo các trưòng hợp cụ thể

2.Thu thập thông tin:

Thu thập thông tin về các trường hợp từ

Tìm các phương án giải quyết và thảo

luận ( tìm hiểu, nghiên cứu, khảo sát, điều

tra)

Phát triển tư duy sáng tạo, tư duy theonhiều hướng, làm việc trong nhóm, hiểucác ý kiến khác nhau, biết trình bày ý kiếntrong nhóm

Bảo vệ các quyết định với những luận cứ

rõ ràng, trình bày các quan điểm một cách

rõ ràng, phát hiện các điểm yếu trong cáclập luận

6 So sánh:

So sánh các phương án giải quyết của

nhóm với các quyết định trong thực tế

Cân nhắc mối quan hệ theo các phương

án giải quyết khác nhau; Việc quyết địnhluôn liên quan đến các tình huống, điềukiện, thời gian cụ thể

1.5 Ưu điểm và nhược điểm

* Ưu điểm

• Việc sử dụng PP NCTHĐH tạo điều kiện cho việc xây dựng các tình huống nhằmgắn lý thuyết với thực tiễn

• Tích cực hoá động cơ của người học

• PP NCTHĐH yêu cầu có sự cộng tác làm việc và thảo luận trong nhóm Trọng tâmcủa làm việc nhóm là quá trình giao tiếp xã hội và quá trình cùng quyết định trongnhóm

Trang 11

• PP NCTHĐH tạo điều kiện phát triển các năng lực then chốt chung, như năng lựcquyết định, năng lực giải quyết vấn đề, tư duy hệ thống, tính sáng tạo, khả năng giaotiếp và cộng tác làm việc

Cần phân biệt việc sử dụng các trường hợp làm ví dụ minh hoạ cho giờ học thuyết trình không phải là PP NCTHĐH, mà chỉ là ví dụ minh hoạ PP NCTHĐH cần bao gồm việc tự lực giải quyết vấn đề và góp phần phát triển tư duy tích cực - sáng tạo của học sinh

* Nhược điểm của PP NCTHĐH

• PP NCTHĐH đòi hỏi nhiều thời gian, thích hợp cho việc vận dụng nhưngkhông thích hợp với việc truyền thụ tri thức mới một cách hệ thống

• Đòi hỏi cao đối với GV: nhiệm vụ truyền thụ tri thức của GV là thứ yếu GVcần biết làm việc với tư cách là người điều phối và tổ chức quá trình học tập

• Đòi hỏi cao đối người học: hình thức học quen thuộc là lĩnh hội tri thức đượcsắp xếp sẵn một cách hệ thống từ GV không còn thích hợp HS cần biết vận dụng trithức một cách tự lực và thường có khó khăn trong việc tự lực với mức độ cao

1.6 Cách xây dựng trường hợp và yêu cầu đối với trường hợp

Các trường hợp được lựa chọn từ những tình huống thực tiễn, hoặc những tìnhhuống có thể xảy ra Khi xây dựng một trường hợp cần bao gồm những nội dung sau:

• Phần mô tả trường hợp: các trường hợp cần được mô tả rõ ràng và cần thựchiện các chức năng lý luận dạy học sau:

- Trường hợp cần chứa đựng vấn đề và có xung đột;

- Trường hợp cần có nhiều cách giải quyết;

- Trường hợp cần tạo điều kiện cho người học có thể trình bày theo cách nhìncủa mình;

- Trường hợp cần vừa sức, phù hợp với điều kiện thời gian và người học có thểgiải quyết được trên cơ sở kiến thức và kỹ năng của họ

• Phần nhiệm vụ: xác định những nhiệm vụ HS cần giải quyết khi nghiên cứutrường hợp Các nhiệm vụ cần xác định rõ ràng, vừa sức với HS và nhằm đạt mục tiêucủa bài học

• Phần yêu cầu về kết quả: phần này đưa ra những yêu cầu cần thực hiện đượctrong khi nghiên cứu trường hợp Việc đưa ra những yêu cầu nhằm định hướng choviệc nghiên cứu trường hợp

2 Vận dụng PPNCTHĐH vào môn GDCD lớp 12

 Bài 1 Pháp luật và đời sống

Trang 12

Để dạy phần 4.Vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội, GV cho HS xem một

đoạn phóng sự ngắn về tình trạng bạo hành trẻ em tại một cơ sở giữ trẻ tư nhân trênđịa bàn thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai

Câu hỏi thảo luận:

- Em có suy nghĩ gì về việc làm của người phụ nữ trong clip trên?

- Gia đình cháu bé cần phải làm gì để bảo vệ quyền lợi cho con mình?

- Pháp luật có vai trò như thế nào đối với mỗi người chúng ta?

Yêu cầu: HS thảo luận theo nhóm nhỏ, đưa ra được quan điểm, thái độ của bản thân

về hành vi của người giữ trẻ Khẳng định vai trò quan trọng của pháp luật trong đờisống xã hội Pháp luật là phương tiện để nhà nước quản lý xã hội và là phương tiện đểcông dân bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình

GV nhận xét: Vào năm 2008, trong các đoạn clip được đăng tải, bà Quảng Thị Kim

Hoa đã liên tục có các hành vi túm tóc, giật ngửa mặt lên rồi trút cơm vào miệng,dùng thước, tay liên tục đánh tới tấp các cháu đang được trông giữ ở nhà của mình.Khi đó, các cháu từ 1 đến 3 tuổi này liên tục phải ăn trong nỗi đau đớn, sợ hãi vànhiều giọt nước mắt Bà Hoa đã từng bị tòa án nhân dân 2 cấp sơ thẩm (TP BiênHòa), phúc thẩm (tỉnh Đồng Nai) tuyên phạt giảm từ 18 tháng xuống 12 tháng tù giam

về tội ‘cố ý gây thương tích’ Lí do giảm án: chị Nguyễn Thị Vân cũng đã gửi đơn lêntòa án TP Biên Hòa xin giảm nhẹ hình phạt cho bà Hoa, gia cảnh của bị cáo Hoa rấtkhó khăn (2 con bị bệnh)

Theo Bộ luật Hình sự quy định:

Điều 104 Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác

1 Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngườikhác mà tỷ lệ thương tật từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong cáctrường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáutháng đến ba năm:

d) Đối với trẻ em, phụ nữ đang có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người kháckhông có khả năng tự vệ;

Nội dung bài học:

Qua việc phân tích đoạn phim, GV dẫn dắt HS tìm hiểu nội dung phần 4b Vai trò củaPháp luật đối với công dân

Pháp luật là phương tiện để công dân thực hiện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

- Ở nước ta, các quyền về con người được tôn trọng, thể hiện ở các quyền công dânqui định trong Hiến pháp, pháp luật Hiến pháp qui định các quyền và nghĩa vụ cơ bảncủa công dân; (luật dân sự, Hôn nhân&Gia đình, thuế, đất đai, giáo dục…) xác lập

Trang 13

quyền công dân trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội (VD: Quyền được PL bảo vệ

về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, Quyền tự do kinh doanh…)

- PL là phương tiện để công dân bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình,thông qua các luật: hành chính, hình sự, tố tụng, qui định thẩm quyền, nội dung, hìnhthức, thủ tục giải quyết tranh chấp, khiếu nại và xử lí các vi phạm PL

* PL qui định quyền công dân trong cuộc sống và cách thức công dân thực hiện các

quyền đó, yêu cầu nhà nước bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm hại

 Bài 2 Thực hiện pháp luật

 Đối với hình thức áp dụng pháp luật, GV cho HS xem đoạn phim về trường

hợp “Lò nấu nhôm không phép, gây ô nhiễm môi trường”

- Em có nhận xét gì về hoạt động của các cơ sở trên? Cơ sở này đã vi phạm nhữngquy định nào của PL?

- Tại sao cơ quan nhà nước xử phạt cơ sở nêu trên? Hành vi xử phạt của cơ quan nhànước là biểu hiện của hình thức nào trong các hình thức thực hiện pháp luật?

- Em hãy nêu một số ví dụ về việc áp dụng pháp luật của cơ quan nhà nước?

Yêu cầu: HS thảo luận trong thời gian quy định, lên án và đấu tranh với những hành

vi gây ô nhiễm môi trường của các cơ sở trên Cơ quan nhà nước đã xử lý cơ sở trên

vì hành vi vi phạm pháp luật.AĐây là hình thức áp dụng pháp luật của cơ quan nhànước có thẩm quyền HS đọc tài liệu và đưa thêm một số ví dụ về việc áp dụng phápluật

GV nhận xét: Cơ sở này đã vi phạm Luật bảo vệ môi trường Như vậy đối với các cơ

sở trên, cơ quan nhà nước đã tạm đình chỉ hoạt động và tiếp tục xử phạt theo quy địnhcủa pháp luật.Đây là hình thức áp dụng pháp luật

Điều 7 Những hành vi bị nghiêm cấm

5 Thải chất thải chưa được xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường; các chất độc,chất phóng xạ và chất nguy hại khác vào đất, nguồn nước và không khí

6 Đưa vào nguồn nước hóa chất độc hại, chất thải, vi sinh vật chưa được kiểm định

và tác nhân độc hại khác đối với con người và sinh vật

Điều 68 Bảo vệ môi trường cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ

1 Cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ phải đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trườngsau:

a) Thu gom, xử lý nước thải bảo đảm quy chuẩn kỹ thuật môi trường;

Trang 14

b) Thu gom, phân loại, lưu giữ, xử lý, thải bỏ chất thải rắn theo quy định của phápluật;

c) Giảm thiểu, thu gom, xử lý bụi, khí thải theo quy định của pháp luật; bảo đảmkhông để rò rỉ, phát tán khí độc hại ra môi trường; hạn chế tiếng ồn, độ rung, phátsáng, phát nhiệt gây ảnh hưởng xấu đối với môi trường xung quanh và người laođộng;

d) Bảo đảm nguồn lực, trang thiết bị đáp ứng khả năng phòng ngừa và ứng phó sự cốmôi trường;

đ) Xây dựng và thực hiện phương án bảo vệ môi trường

2 Cơ sở sản xuất hoặc kho tàng thuộc các trường hợp sau phải có khoảng cách bảođảm không có tác động xấu đối với khu dân cư:

a) Có chất dễ cháy, dễ nổ;

b) Có chất phóng xạ hoặc bức xạ mạnh;

c) Có chất độc hại đối với người và sinh vật;

d) Phát tán bụi, mùi, tiếng ồn ảnh hưởng xấu tới sức khỏe con người;

đ) Gây ô nhiễm nguồn nước

3 Cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có phát sinh lượng chất thải lớn, nguy cơ ảnhhưởng nghiêm trọng đến môi trường phải có bộ phận chuyên môn hoặc nhân sự phụtrách về bảo vệ môi trường; phải được xác nhận hệ thống quản lý môi trường theo quyđịnh của Chính phủ

4 Chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện các yêucầu về bảo vệ môi trường quy định tại các khoản 1, 2 và 3 Điều này và quy định củapháp luật có liên quan

Theo Nghị định số 179/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 của Chính phủ quy định về

xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường

Điều 19 Hành vi gây ô nhiễm đất, nước, không khí; gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

1 Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi chôn vùi hoặcthải vào đất các chất gây ô nhiễm ở thể lỏng, bùn, chất thải vệ sinh hầm cầu khôngđúng quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường

2 Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi xả, thải dầu

mỡ, hóa chất độc hại, chất thải nguy hại, các nguồn gây dịch bệnh hoặc các yếu tố độchại khác vào môi trường nước không đúng quy định của pháp luật về bảo vệ môitrường

Trang 15

Áp dụng PL: Cơ quan, công chức nhà nước có thẩm quyền căn cứ PL ra quyết định

làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ cụ thể của cá nhân, tổ chức, xử lýngười vi phạm pháp luật, giải quyết các tranh chấp giữa cá nhân, tổ chức

- Các quyền nghĩa vụ công dân không tự phát sinh, thay đổi hay chấm dứt nếu không

có một văn bản, quyết định áp dụng PL của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

VD: Quyền kinh doanh của công dân được thực hiện khi cơ quan nhà nước cấp giấyphép kinh doanh

- Cơ quan nhà nước ra quyết định xử lí người vi phạm PL hoặc giải quyết tranh chấp VD: Cảnh sát giao thông xử phạt người vi phạm Luật An toàn giao thông, công tytrốn thuế phải nộp phạt…

 Làm rõ các dấu hiệu của một hành vi vi phạm pháp luật, GV cho HS xem

đoạn phóng sự về một thanh niên sử dụng bồ đề gây án ở Nhơn Trạch, ĐồngNai

- Em có suy nghĩ gì về hành vi của đối tượng thanh niên trên? Tác hại của ma túy nhưthế nào đối với mỗi chúng ta?

- Hành vi của anh ta có vi phạm pháp luật không? Vì sao?

- Vi phạm pháp luật có những dấu hiệu cơ bản nào?

Yêu cầu: HS thảo luận và nghiên cứu tài liệu, xác định hành vi của thanh niên trên là

hành vi vi phạm pháp luật Phân biệt được hành vi trái pháp luật và hành vi vi phạmpháp luật Biết được các dấu hiệu cơ bản của hành vi vi phạm pháp luật

GV nhận xét: Căn cứ vào Điều 13 và 14 của Bộ Luật hình sự thì hành vi của anh này

là vi phạm pháp luật

Điều 13 Tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự

1 Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thầnhoặc một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vicủa mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự; đối với người này, phải áp dụngbiện pháp bắt buộc chữa bệnh

2 Người phạm tội trong khi có năng lực trách nhiệm hình sự, nhưng đã lâm vào tìnhtrạng quy định tại khoản 1 Điều này trước khi bị kết án, thì cũng được áp dụng biệnpháp bắt buộc chữa bệnh Sau khi khỏi bệnh, người đó có thể phải chịu trách nhiệmhình sự

Trang 16

Điều 14 Phạm tội trong tình trạng say do dùng rượu hoặc chất kích thích mạnh khác

Người phạm tội trong tình trạng say do dùng rượu hoặc chất kích thích mạnh khác, thìvẫn phải chịu trách nhiệm hình sự

Vi phạm pháp luật có 3 dấu hiệu cơ bản sau:

- Thứ nhất: Là hành vi trái PL

+ Hành vi có thể là hành động cụ thể, làm những việc không được làm theo qui định

PL

+ Hành vi không hành động: Không làm những việc phải làm theo qui định PL

- Thứ 2: Do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện

Năng lực trách nhiệm pháp lí được hiểu là khả năng của một người đã đạt độ tuổi nhấtđịnh theo quy định của pháp luật, có thể nhận thức, điều khiển được hành vi và tựchịu trách nhiệm về hành vi của mình

- Thứ 3: Người vi phạm PL phải có lỗi

Lỗi thể hiện thái độ của một người biết hành vi của mình là sai, trái PL, có thể gâyhậu quả không tốt nhưng vẫn cố ý làm hoặc vô tình để mặc cho sự việc xảy ra

Vi phạm pháp luật là hành vi trái PL, có lỗi, do người có năng lực trách nhiệm pháp

lý thực hiện, xâm hại các quan hệ xã hội được PL bảo vệ.

*Để làm rõ độ tuổi chịu trách nhiệm pháp lý của vi phạm hình sự và vi phạm hành chính, GV đưa ra 2 tình huống sau:

Tình huống 1: Do nghiện nặng không có tiền mua ma túy hút, P đã giả làm người

thuê xe ôm lợi dụng thời cơ thuận tiện hành hung lái xe và cướp xe Người lái xe ôm

bị thương nặng nên đã tử vong P bị bắt và bị truy tố tội cướp tài sản Theo quy định tại khoản 4 Điều 133 Bộ luật Hình sự về tội cướp tài sản, khung hình phạt áp dụng đối với hành vi phạm tội của P là chung thân Khi đưa ra xét xử Tòa nhận thấy, vào thời điểm phạm tội P mới 17 tuổi 10 tháng Tòa ra quyết định P phải chịu mức án là

18 năm tù.

Em hãy cho biết mức án Tòa áp dụng đối với hành vi phạm tội của P có đúng không ?Pháp luật quy định thế nào về vấn đề này ?

Yêu cầu: HS thảo luận và đưa ra nhận định của mình về việc xử lý người phạm tội

chưa thành niên Độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự

Trang 17

Theo quy định tại Điều 74 Bộ luật Hình sự (sửa đổi, bổ sung 2009) người chưa

thành niên phạm tội, nếu điều luật được áp dụng quy định hình phạt tù chung thânhoặc tử hình thì áp dụng như sau:

Đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi khi phạm tội, nếu điều luật được ápdụng quy định hình phạt tù chung thân hoặc tử hình, thì mức hình phạt cao nhất được

áp dụng không quá mười tám năm tù

P bị bắt, bị truy tố về tội cướp tài sản Theo quy định của BLHS, khung hình phạt ápdụng đối với hành vi phạm tội do P gây ra là chung thân Tuy nhiên, vào thời điểmphạm tội P mới 17 tuổi 8 tháng vì vậy, việc Tòa ra quyết định P phải chịu mức án là

18 năm tù là đúng với quy định của Bộ luật hình sự về nguyên tắc xử lý đối với ngườichưa thành niên phạm tội

Vi phạm hình sự là hành vi nguy hiểm cho xã hội, được coi là tội phạm, qui địnhtrong Bộ luật Hình sự

Người phạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự, phải chấp hành hình phạt theo quyết định của toà án

+ Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rấtnghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm rất nghiêm trọng;

+ Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm

+ Việc xử lí người chưa thành niên (từ đủ 14 đến dưới 18) phạm tội - theo nguyêntắc: giáo dục là chủ yếu, nhằm giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh vàtrở thành công dân có ích cho xã hội

Tình huống 2: T 14 tuổi đi xe máy không đội mũ bảo hiểm, bị cảnh sát giao thông

dừng xe và ra quyết định xử phạt Có ý kiến cho rằng T chưa đủ tuổi sử dụng xe máy (theo quy định người đủ 16 tuổi được sử dụng xe máy) nên không bị xử phạt vi phạm hành chính

- Ý kiến cho rằng T không bị xử phạt vi phạm hành chính là đúng hay sai? Vì sao?

- Pháp luật quy định thế nào về độ tuổi xử lý vi phạm hành chính đối với người chưathành niên vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội mà không phải là tộiphạm?

Yêu cầu: HS thảo luận và đưa ra nhận định của mình, tìm kiếm thông tin từ SGK để

biết độ tuổi chịu trách nhiệm hành chính

Theo Điểm a Khoản 1 Điều 5 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy

định độ tuổi xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên như sau :

Định dạng
Số trang	34
Dung lượng	0,91 MB

Vận dụng phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình trong dạy học môn GDCD lớp 12

KẾT LUẬN, ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ 1 Kết luận: