Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM LỒNG GHÉP TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH QUA MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN BẬC THPT Người thực hiện: Nguyễn Thị Hồng HuếLĩnh vực nghiên cứu: - Quản lý g
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT VĨNH CỬU
Mã số: (Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
LỒNG GHÉP TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH QUA MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN
BẬC THPT
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hồng HuếLĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lý giáo dục 1
- Phương pháp dạy học bộ môn: Giáo dục công dân
(Ghi rõ tên bộ môn)
- Lĩnh vực khác: 1
(Ghi rõ tên lĩnh vực)
Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN
1 Mô hình 1 Đĩa CD (DVD) 1 Phim ảnh 1 Hiện vật khác
(các phim, ảnh, sản phẩm phần mềm)
Trang 2Năm học: 2014-2015
Trang 3SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1 Họ và tên: NGUYỄN THỊ HỒNG HUẾ
2 Ngày tháng năm sinh: 19/ 3/ 1978
-Chuyên ngành đào tạo: GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ
II KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: văn bản nhật dụng
Số năm có kinh nghiệm: 13
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
Trang 4I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Giáo dục đạo đức, lối sống là một trong những điểm chủ yếu, cốt lõi xuyên suốt
và giữ vị trí chủ đạo trong toàn bộ quá trình giáo dục nhân cách, đào tạo con ngườitrong nhà trường ở nước ta, đặc biệt là trong nhà trường trung học phổ thông (THPT).Đất nước ta trong xu thế hội nhập quốc tế và đang tiến hành CNH, HĐH đãgặt hái nhiều thành tựu to lớn rất đáng tự hào về phát triển kinh tế - xã hội, văn hóagiáo dục.Tuy nhiên, mặt trái của cơ chế mới cũng ảnh hưởng tiêu cực đến sựnghiệp giáo dục, trong đó sự suy thoái về đạo đức, lối sống và những giá trị nhânvăn tác động đến đại đa số thanh niên và học sinh như: có lối sống thực dụng, thiếuước mơ và hoài bão, lập thân, lập nghiệp; những tiêu cực trong thi cử, bằng cấp,chạy theo thành tích Thêm vào đó, sự xuất hiện văn hoá phẩm đồi trụy thông quacác phương tiện trên máy tính như : phim ảnh, games, mạng Internet… là nguyênnhân dẫn đến tình trạng bạo lực học đường đã gây ra những hậu quả nghiêm trọngvề tính mạng, tinh thần trong lứa tuổi học sinh trung học phổ thông
Trường THPT Vĩnh Cửu cũng không đứng ngoài thực trạng đó Trường đượcxây dựng tại Ấp 1 xã Thạnh Phú, gần khu công nghiệp Thạnh Phú nơi có nhiều vấnđề phức tạp xảy ra do dân từ nhiều địa phương khác tập trung đến Hơn nữa, hiệnnay nhiều gia đình, ba mẹ mải lo làm ăn, kiếm tiền, ít chăm sóc đến sự học hành,hình thành nhân cách đời sống của con trẻ Điều này đã ảnh hưởng ít nhiều đến ýthức đạo đức của các em học sinh
Giai đoạn hiện nay, toàn Đảng, toàn dân ta đang thực hiện cuộc vận động:Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Trong trường THPT VĩnhCửu, BGH nhà trường cũng đã chỉ đạo đưa tấm gương đạo đức bác Hồ vào một sốmôn học trong đó có môn GDCD Nhận thấy việc đưa những lời dạy, những câuchuyện cảm động về Bác vào môn GDCD là rất cần thiết, góp phần giáo dục đạođức học sinh THPT
Từ những lý do như trên và với cương vị là người giáo viên giảng dạy mônGDCD, môn học trực tiếp giáo dục đạo đức học sinh, tôi đã lựa chọn và nghiên
cứu đề tài: “Lồng ghép tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh qua môn Giáo dục
công dân bậc THPT” với mong muốn góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục đạo
tồn tại xã hội của con người Triết học Mac-Lênin định nghĩa: “Đạo đức là một
hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội,
Trang 5nhằm điều chỉnh cách đánh giá và cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau và quan hệ với xã hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi sức mạnh của truyền thống và sức mạnh của dư luận xã hội”[ 2;196].
Truyền thống của dân tộc Việt Nam luôn coi trọng đạo đức Phẩm giá đạo đức
của mỗi con người được đặt lên hàng đầu: “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn” hay "Hình
thức con người không bằng cái tốt về nội tâm, tính cách con người" Ông cha ta
thường khuyên: “Đói cho sạch, rách cho thơm” hay “Giấy rách phải giữ lấy lề…”.
Chủ tịch Hồ Chí Minh là người con ưu tú của dân tộc Việt Nam Ở Người hội
tụ đầy đủ những giá trị đạo đức cao đẹp trở thành tấm gương đạo đức sáng ngờicho chúng ta học tập và noi theo Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là tấm gươngcủa một vĩ nhân, một lãnh tụ cách mạng vĩ đại, một người cộng sản vĩ đại nhưngđồng thời cũng là tấm gương đạo đức của một người bình thường, ai cũng có thểhọc theo, làm theo, để trở thành người có những phẩm chất đạo đức đáng quý,người công dân tốt trong xã hội
2 Cơ sở thực tiễn
Giáo dục đạo đức, lối sống trong nhà trường THPT là một quá trình giáo dục
bộ phận trong tổng thể cả quá trình giáo dục và có quan hệ biện chứng với các bộphận giáo dục khác như: giáo dục trí tuệ, giáo dục thể chất, giáo dục thẩm mỹ, giáodục lao động và hướng nghiệp, giúp học sinh hình thành và phát triển nhân cáchtoàn diện
Chúng ta đang sống trong thời đại mới - thời đại văn minh, khoa học, nhất là
sự phát triển vượt bậc của ngành công nghệ thông tin; nó đã làm cho cuộc sốngcon người ngày được nâng cao Đáng tiếc thay giá trị đạo đức đang bị xói mòn bởichủ nghĩa thực dụng, duy vật chất, kéo theo đó là cả một hệ lụy Hơn nữa, thanhniên, học sinh ngày nay chạy theo lối sống hưởng thụ, mà họ cho là hợp thời, sànhđiệu; họ bỏ qua những giá trị đạo đức là nền tảng cốt yếu của con người Vấn đề
này đang là thách đố cho các nhà giáo dục cũng như những người có trách nhiệm
Sự nghiệp đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng đang tạo ra những điều kiệnthuận lợi chưa từng thấy về nhiều mặt cho thế hệ trẻ, trong đó có thanh niên, họcsinh Trước hết đó là sự quan tâm chăm lo, tạo điều kiện cho thanh niên, học sinhđược học tập, rèn luyện
Thực trạng đạo đức, lối sống của học sinh trong nền kinh tế thị trường đãnêu là vấn đề đáng lo ngại cần phải được quan tâm và kịp thời ngăn chặn bởi lẽ thế
hệ trẻ là tương lai của đất nước, Bác Hồ từng khẳng định họ là “rường cột củanước nhà”, là lực lượng nòng cốt để xây dựng xã hội mới Nếu chúng ta khôngquan tâm và giải quyết những tiêu cực ấy thì hậu quả của nó đối với đời sống xãhội và sự phát triển của đất nước là rất nghiêm trọng
Học sinh THPT chính là những chủ nhân của đất nước trong tương lai Dướimái trường phổ thông, qua các môn học, các em được trang bị tri thức, phát huy tàinăng, rèn luyện phẩm chất đạo đức để phát triển toàn diện Trong tất cả các mặt thìgiáo dục đạo đức luôn giữ vị trí hết sức quan trọng, như chủ tịch Hồ Chí Minh đãkhẳng định: “Dạy cũng như học, phải biết chú trọng cả tài lẫn đức Đức là đạo đức
Trang 6cách mạng, đó là cái gốc rất quan trọng, nếu không có đạo đức cách mạng thì có tàicũng vô dụng”.
Từ năm 2006 đến nay thực hiện theo chỉ thị của Bộ chính trị về tổ chức cuộcvận động: Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Ngày 14/5/2011
Bộ chính trị có chỉ thị 03 CT/TW về việc tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động học tập
và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Thực hiện chỉ thị 03 của Bộ chínhtrị, Chi bộ, BGH, Tổ chuyên môn của trường THPT Vĩnh Cửu đã triển khai chotoàn thể cán bộ giáo viên học tập các chuyên đề về tư tưởng Hồ Chí Minh do Bantuyên giáo Huyện ủy tổ chức Đối với học sinh, Đoàn thanh niên tổ chức hội thi kểchuyện tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Ngoài ra trong một số môn học như:Lịch Sử, Ngữ văn, Giáo dục công dân… giáo viên đã lồng ghép tấm gương đạođức của Người qua nội dung bài học
Là giáo viên dạy giáo dục công dân, qua nhiều năm kinh nghiệm, tôi nhậnthấy rằng việc lồng ghép giáo dục đạo đức tư tưởng Hồ Chí Minh trong các bàigiảng là vô cùng cần thiết nhằm nâng cao được tư tưởng đạo đức cách mạng chohọc sinh Những tư tưởng của Người là tấm gương sáng để mọi người Việt Namhọc tập và noi theo, tư tưởng của Người còn định hướng cho mọi hoạt động củaĐảng và nhà nước ta trong công cuộc đổi mới hiện nay
Vì vậy để giáo dục thế hệ trẻ có lối sống lành mạnh, tinh thần yêu nước, yêuCNXH sâu sắc thì việc lồng ghép giáo dục đạo đức, tư tưởng của Bác trong dạyhọc giáo dục công dân góp phần hình thành nhân cách, lối sống của học sinh làkhông thể thiếu
III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP
1.Một số nội dung cơ bản về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Như chúng ta đã biết, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là vô cùng rộng, trênnhiều lĩnh vực khác nhau Với phạm vi đề tài này, có thể tập trung vào các nộidung sau:
- Tình yêu thương con người, tôn trọng quyền con người
- Lòng yêu nước, yêu CNXH
- Tôn trọng luật lệ, bảo vệ môi trường
- Lòng kiên trì, vượt khó và tinh thần quốc tế trong sáng
2 Sự chuẩn bị của giáo viên
Đối với công việc dạy học nói chung, dạy học giáo dục công dân nói riêng,việc chuẩn bị của giáo viên là vô cùng cần thiết Ngoài việc xác định mục đích, yêucầu, đồ dùng dạy học liên quan đến bài dạy, giáo viên còn xác định mục nào làtrọng tâm, chuẩn bị đồ dùng dạy học gì, kiến thức cho mục đó ra sao Đối vớinhững bài dạy liên quan đến việc lồng ghép giáo dục tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh thì giáo viên phải xác định nội dung cần lồng ghép, thời điểm lồng ghép,cách lồng ghép như thế nào cho phù hợp với bài dạy, dùng hình ảnh tư liệu, nộidung tài liệu liên quan đến chủ tịch Hồ Chí Minh Bởi vì tấm gương đạo đức của
Trang 7Bác là vô cùng rộng trên nhiều lĩnh vực Giáo viên phải biết chọn lọc, linh hoạt vậndụng một tư tưởng nào đó để lồng ghép vào bài dạy Khi áp dụng phương pháp nàygiáo viên phải chú ý đến thời gian phân bố trong tiết học Tuyệt đối giáo viênkhông được “tham” kiến thức, sa đà Tránh tình trạng biến giờ dạy giáo dục côngdân thành tiết kể chuyện đạo đức Hồ Chí Minh.
Để việc lồng ghép tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh đem lại hiệu quả cho tiếtdạy, giáo viên cần thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Dựa vào nội dung bài học, tổ chức dạy học theo hướng phát huy tính
tích cực chủ động của học sinh
Bước 2: Nêu yêu cầu nhận thức cho học sinh bằng các câu hỏi: Nêu những
phẩm chất đạo đức của Bác qua nội dung câu chuyện, lời dạy được lồng ghép trongbài học? Học tập đạo đức Hồ Chí Minh từ bài học này em hãy nêu việc làm cụ thểcủa bản thân?
Bước 3: Dặn dò học sinh sưu tầm những câu chuyện kể về đức tính của Bác
được học trong bài và sưu tầm cho nội dung bài sau nếu bài học sau có nội dung đểlồng ghép
3 Lồng ghép một số nội dung cơ bản về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào bài dạy
Đối với việc lồng ghép giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong dạyhọc giáo dục công dân có thể thông qua nhiều hình thức Trong một bài dạy có thểdùng hình ảnh, tư liệu, kể chuyện đạo đức Hồ Chí Minh, trích dẫn những câu nóicủa Bác hoặc tư liệu văn học về Bác để thông qua đó giáo dục đạo đức học sinh.Sau đây là một số nội dung tôi đã thực hiện lồng ghép trong các bài dạy
3.1 Tình yêu thương con người, tôn trọng quyền con người
Một khía cạnh đạo đức cao quý ở Hồ Chí Minh chính là tình yêu thương conngười bao la Ở góc độ này giáo viên có thể khai thác và sử dụng các nguồn tàiliệu sau đây để lồng ghép vào các bài dạy có sự kiện liên quan:
- Trong những ngày đầu của cuộc hành trình Tìm đường cứu nước khi đến
Mỹ, Người đã nhìn thấy Tượng Nữ thần Tự do, không giống những du khách khácchỉ chú ý đến vẻ đẹp về nghệ thuật của bức tượng Người đã nhìn rất chăm chúhình ảnh những người phụ nữ da đen đang bị chà đạp được khắc ở phía dưới của
bức tượng Người đã ghi lại dưới chân tượng nữ thần tự do dòng chữ “ ánh sáng
trên đầu nữ thần tự do toả rộng khắp trời xanh, còn dưới chân thần tự do thì người
da đen bị chà đạp, số phận người phụ nữ bị chà đạp, đến bao giờ người da đen mới được bình đẳng với người da trắng? bao giờ có sự bình đẳng giữa các dân tộc? bao giờ người phụ nữ được bình đẳng với nam giới?” Khi trở về lãnh đạo
cách mạng Việt Nam, Người đã ở nhiều nơi Dù ở đâu, Người cũng coi như là nhà,người dân là người thân của mình, đều hỏi han ân cần, chăm lo đến đời sống của
nhân dân, của đồng bào Người dạy: “Chế độ ta là chế độ dân chủ, Đảng và Chính
phủ ta chỉ lo phục vụ lợi ích của nhân dân Đồng bào tất cả các dân tộc, không phân biệt lớn nhỏ, phải yêu thương giúp đỡ lẫn nhau, phải đoàn kết chặt chẽ như anh em một nhà, để cùng nhau xây dựng Tổ quốc chung, xây dựng CNXH, làm cho
Trang 8tất cả các dân tộc được hạnh phúc, ấm no” (1; 34) Người còn dạy: “Đồng bào Kinh hay Thổ, Mường hay Mán, Gia Rai hay Ê-đê, Xê Đăng hay Ba Na và các dân tộc thiểu số khác đều là con cháu Việt Nam, đều là anh em ruột thịt Chúng ta sống chết có nhau, sướng khổ cùng nhau, no đói giúp nhau Chúng ta phải yêu thương nhau, phải kính trọng nhau, phải giúp đỡ nhau để mưu hạnh phúc chung
của chúng ta và con cháu của chúng ta” (1; 60) (Giáo viên áp dụng vào bài 5.
Quyền bình đẳng giữa các dân tộc, tôn giáo Tiết 1: Bình đẳng giữa các dân tộc- GDCD lớp 12)
Bác Hồ với đồng bào dân tộc thiểu số
- Tình yêu thương con người bao la của Bác còn được thể hiện qua rất nhiềucâu chuyện khác, qua những vần thơ, câu hát làm lay động lòng người Tình yêu
đó không chỉ dành cho quê hương, cho Tổ quốc mà còn dành cho tất cả mọi thế hệ
“Bác thương các cụ già xuân về mua biếu lụa, Bác thương đàn em nhỏ Trung thu
gửi cho quà Bác thương đoàn dân công đêm nay ngủ ngoài rừng, Bác thương người chiến sỹ đêm gác ngoài biên cương, Bác viết thư thăm hỏi, gửi muôn vàn
yêu thương”….(Giáo viên áp dụng vào lớp 10 bài 13, mục 2 Trách nhiệm của
công dân với cộng đồng Phần a Nhân nghĩa) Để học sinh hiểu rõ hơn về khái
niệm nhân nghĩa, giáo viên có thể trích dẫn lời dạy của Bác: “Nhân là thật thà
thương yêu, hết lòng giúp đỡ đồng chí và đồng bào không ngại cực khổ, không
sợ oai quyền Nghĩa là ngay thẳng, không có tư tâm, tư lợi, không làm việc bậy Thấy việc phải thì làm, thấy việc phải thì nói Không sợ người ta phê bình mình mà phê bình người khác cũng luôn luôn đúng đắn” (1; 7)
- Tình yêu thương bao la đó không có sự phân biệt giai cấp, tầng lớp, tôngiáo
Trang 9
Bác Hồ với đồng bào theo đạo công giáo
Tín ngưỡng tôn giáo được Bác cho là quyền chính đáng của con người cầnphải được tôn trọng và bảo đảm bằng pháp luật Trong thời kháng chiến chống
Pháp, Người viết: “Hiện nay toàn quốc đồng bào ta công giáo và ngoại công giáo
đều đoàn kết chặt chẽ, nhất trí đồng tâm như con một nhà, ra sức tranh đấu để giữ gìn độc lập của Tổ quốc! Ngoài sa trường thì xương máu của chiến sĩ công giáo
và ngoại công giáo đã xây nên một bức thành kiên cố vĩ đại để ngăn cản kẻ thù chung là bọn thực dân phương Tây Ở khắp nơi trong nước, thì đồng bào công giáo và ngoại công giáo đương đem cả lực lượng giúp vào cuộc kháng chiến và kiến quốc!” (1; 59) Người dạy: “Đồng bào ta không chia lương giáo, ai cũng tương ái tương thân đoàn kết chặt chẽ thành một khối” (Giáo viên áp dụng vào
lớp 12, bài 5 Quyền bình đẳng giữa các dân tộc, tôn giáo Tiết 2: Bình đẳng giữa các tôn giáo Giáo viên nên đưa vào phần 2b Nội dung quyền bình đẳng giữa các tôn giáo)
3.2 Lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội
Trong hoàn cảnh đất nước bị giăc ngoại xâm, các phong trào yêu nước thấtbại, Người đã quyết chí ra đi tìm đường cứu nước Sinh ra trong gia đình trí thứcyêu nước, quê hương có truyền thống cách mạng, ngay từ nhỏ Người sớm có tinhthần yêu nước Khi vào học trường Quốc học ở Huế, Người tham gia phong tràochống thuế ở Trung kì bị buộc thôi học Sau đó Người vào bến cảng nhà Rồng để
ra nước ngoài tìm đường cứu nước
- Khi dạy bài 14 Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, (GDCD 10) mục 1 Lòng yêu nước Để giáo dục cho học sinh tinh thần yêu
nước, ý chí quyết tâm tìm con đường cứu nước cho dân tộc Giáo viên kể chuyện
“Hai bàn tay”:
“Khi vào Sài gòn Nguyễn Tất Thành gặp lại anh Tư Lê người quen cũ lúc còn ở Phan Thiết Người tâm sự với Tư Lê:
Trang 10- Tôi muốn ra các nước phương Tây xem họ làm như thế nào sau đó trở về giúp đồng bào chúng ta
- Nhưng chúng ta lấy tiền đâu để đi -Tư Lê nói lại Nguyễn Tất Thành giơ hai bàn tay nói:
- Đây tiền đây, tiền đây chúng ta làm bất cứ việc gì để sống và để đi Tư Lê
không đủ ý chí, Bác một mình làm phụ bếp trên tàu La-tu-sơ-trơ-rê-vin ra nước ngoài tìm đường cứu nước…” Thông qua việc giáo viên kể chuyện học sinh thấy
được ý chí và nghị lực, tinh thần vượt qua khó khăn và thử thách để đạt được khátvọng của mình, điều Bác hằng nung nấu bấy lâu nay là tìm thấy con đường cứunước cho dân tộc, học sinh càng biết ơn Bác đã tìm ra con đường cứu nước đúngđắn cho dân tộc ta để có cuộc sống như ngày nay Bồi đắp tình yêu quê hương đấtnước cho học sinh Qua đó giúp học sinh rút ra được bản thân phải có trách nhiệmnhư thế nào đối với Tổ quốc
-Khi dạy bài 12 chương trình lịch sử lớp 12 Mục 3: Hoạt động của Nguyễn Ái
- Yêu nước gắn liền với yêu chủ nghĩa xã hội Bác đã từng căn dặn các vị
lãnh đạo “ Độc lập dân tộc phải gắn liền với chủ nghĩa xã hội đem lại cơm no, áo
ấm cho dân” “Chủ nghĩa xã hội là nhằm nâng cao đời sống vật chất và văn hóa cho nhân dân, trước hết là nhân dân lao động” Chỉ có đi lên chủ nghĩa xã hội thì
nước ta mới thực sự có độc lập tự do, nhân dân ta mới có cuộc sống ấm no, mới
được học hành đầy đủ (Giáo viên áp dụng vào lớp 11 bài 8 Chủ nghĩa xã hội, mục 2.Quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta; a.Tính tất yếu khách quan đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam) Từ đó học sinh có niềm tin vào con đường đi
lên CNXH ở nước ta và hiểu rằng sự lựa chọn này là tất yếu và duy nhất
- Để có thể xây dựng CNXH, mỗi người dân Việt Nam phải cố gắng rấtnhiều, phải nỗ lực rất nhiều, phải bồi dưỡng năng lực, phẩm chất bản thân để phát
Trang 11triển toàn diện, đặc biệt là về mặt đạo đức Bởi vì muốn xây dựng thành côngCNXH thì phải có con người XHCN, có tư tưởng và tác phong XHCN Người dạy:
“Con người XHCN phải đi đến hoàn toàn không có chủ nghĩa cá nhân Trong đầu
óc mọi người đều có sự đấu tranh giữa cái “thiện” và cái “ác”… Đạo đức XHCN
là cần kiệm xây dựng nước nhà Mọi người thi đua học tập để xây dựng nước nhà”
(1; 20) (Giáo viên áp dụng vào bài 9 Nhà nước xã hội chủ nghĩa; mục 3 Trách
nhiệm của công dân trong việc tham gia xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam- GDCD 11) Qua đó học sinh nâng cao nhận thức, thêm yêu
CNXH, thấy được trách nhiệm của bản thân, đấu tranh với những tiêu cực trongcuộc sống
3.3 Tôn trọng luật lệ, bảo vệ môi trường
- Khi dạy bài 3 Công dân bình đẳng trước pháp luật (GDCD 12) Ngay
khi vào bài, để giúp học sinh nhận thấy sự bình đẳng trước pháp luật được áp dụngđối với tất cả mọi người, không có sự phân biệt đối xử, giáo dục ý thức tôn trọngpháp luật tránh ỷ quyền, cậy thế mà coi thường pháp luật của học sinh Giáo viên
kể chuyện: “Gương mẫu tôn trọng luật lệ”:
“Hàng ngày, Bác thường căn dặn anh em cảnh vệ chúng tôi phải luôn có ý
thức tổ chức kỷ luật, triệt để tôn trọng nội quy chung Bác bảo: “Khi bàn bạc công việc gì, đã quyết nghị thì triệt để thi hành Nếu đã tự đặt ra cho mình những việc phải làm thì cương quyết thực hiện cho bằng được.”
Một hôm, chúng tôi theo Bác đến thăm một ngôi chùa lịch sử Hôm ấy là ngày lễ, các vị sư, khách nước ngoài và nhân dân đi lễ, tham quan chùa rất đông Bác vừa vào chùa, vị sư cả liền ra đón Bác và khẩn khoản xin Người đừng cởi dép, nhưng Bác không đồng ý… giữ đúng nghi thức của người dân đến lễ.
Trên đường từ chùa về nhà, xe đang bon bon, bỗng đèn đỏ bật Đường phố đang lúc đông người Xe của Bác như các xe khác đều dừng lại cả…đồng chí cảnh
vệ định chạy lại đề nghị đồng chí công an giao thông bật đèn xanh để Bác đi Bác hiểu ý ngăn lại:
- Các chú không được làm như thế Phải gương mẫu tôn trọng luật lệ giao thông, không nên bắt người khác nhường quyền ưu tiên cho mình” (Theo: Phan
Văn Xoàn- Hoàng Hữu Kháng- Hồng Nam) (1;109-110)
GV có thể lấy câu chuyện: Chủ tịch nước cũng không có đặc quyền trong sách
giáo khoa GDCD 12 trang 30, phần bài đọc thêm để giáo dục ý thức tôn trọng phápluật cho học sinh qua tấm gương của Bác
- Khi dạy bài 7 Công dân với các quyền dân chủ (GDCD 12) Mục 1: Quyền bầu cử và ứng cử vào các cơ quan đại biểu của nhân dân Để giáo dục
cho học sinh ý thức tôn trọng pháp luật, sự công bằng của pháp luật, tôn trọng và
thực hiện đúng nguyên tắc của bầu cử, giáo viên có thể kể câu chuyện: Không ai
được vào đây:
“Sáng hôm ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi bỏ phiếu bầu Hội đồng nhân dân cấp huyện, xã… Người bỏ phiếu tại hòm phiếu số 6, đơn vị 1, tiểu khu 1, khu phố
Ba Đình, đặt tại nhà thuyền Hồ Tây.
Trang 12Khi Bác Hồ đến, trong nhà thuyền đã có nhiều cử tri đang bỏ phiếu Tổ bầu
cử thấy Bác đến, ra hiệu để đồng bào dừng và tạo “điều kiện” để Bác bỏ phiếu trước Biết ý, Bác nói “sòng phẳng”:
- Ai đến trước, viết trước, Bác đến sau, Bác chờ.
Bác chờ cho đến hàng mình, mới nhận phiếu và vào buồng phiếu.
Nhà báo Ma Cường chợt nghĩ thật là “hạnh phúc một đời của người làm báo”, “cơ hội ngàn năm có một” và vội giơ máy lên, rất nhanh, Chủ tịch Hồ Chí Minh lấy tay che phiếu lại, nói với Ma Cường:
- Không ai được vào đây Đây là phòng phiếu kín của cử tri Phải bảo đảm tự
do và bí mật cho công dân.
Nhà báo buông máy nhưng vẫn thấy hạnh phúc.
Theo lời kể của các đồng chí ở gần Bác, trước khi đi bầu cử Bác không cho ai
Bác Hồ đang thực hiện quyền bầu cử
- Chủ tịch Hồ Chí Minh là người rất yêu thiên nhiên, Người không chỉ biếthưởng thụ những gì thiên nhiên dành cho con người mà hơn thế Người còn ra sứcbảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi trường sinh thái Người đã phát động Tết trồng cây
từ mùa xuân năm 1960, đến nay đã trở thành phong tục tốt đẹp của dân tộc ViệtNam ta:
“Mùa xuân là tết trồng cây Làm cho đất nước càng ngày càng xuân”
Trang 13Bác đang trồng cây
Hình ảnh Người trồng cây không còn lạ đối với chúng ta Không chỉ trồng cây
mà còn phải biết bảo vệ, chăm sóc cây Để giáo dục ý thức bảo vệ tài nguyên, môi
trường cho học sinh, trong bài 12: Chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường
(GDCD 11) Giáo viên kể câu chuyện: Phải bảo vệ từng cành cây
“Hôm ấy tôi có nhiệm vụ mắc đường dây điện thoại qua vườn Phủ Chủ tịch.
Tôi đang trèo lên một cây ở ngay cạnh đường thì nghe có tiếng chân người bước tới Tôi nhìn về phía đó thì thấy Bác đi tới Tôi loay hoay định tụt xuống thì Bác đã
ra hiệu cho tôi dừng lại, Bác hỏi:
- Cẩn thận kẻo ngã Chú trèo cây làm gì?
- Thưa Bác cháu mắc dây điện thoại ạ.
Trong lúc ấy, tay tôi vít chặt làm gẫy một cành cây nhỏ… Bác chỉ vào một cành cây to ở cạnh chỗ tôi nói:
- Sao chú không mắc dây vào cành kia, vừa to vừa chắc chắn hơn Các chú mắc dây cần phải chú ý bảo vệ từng cành cây nhỏ, nếu không làm gì có cây to, cành to mà mắc dây…
Nhìn vào cành cây vừa gãy, nhìn vào đường dây đang mắc, tôi càng thấm thía lời dạy của Bác.
Về sau, cứ mỗi lần đi mắc dây qua những hàng cây, tôi đều thận trọng nâng niu từng cành con, chồi nhỏ” ( Theo Hồng Dung- ghi lời kể của đồng chí Hiền)
(1; 147-148)
Trang 143.4 Lòng kiên trì, vượt khó và tinh thần quốc tế trong sáng
Khi dạy bài 16 Tự hoàn thiện bản thân (GDCD 10), ngay khi vào bài, giáo
viên có thể yêu cầu học sinh kể một câu chuyện về nghị lực vượt khó của Chủ tịch
Hồ Chí Minh Có những lớp, học sinh chuẩn bị bài tốt và sưu tầm câu chuyện theoyêu cầu của giáo viên Giáo viên sẽ sử dụng câu chuyện học sinh sưu tầm để đặtcâu hỏi dẫn dắt vào nội dung bài học Trường hợp gặp lớp không có sự chuẩn bịbài, giáo viên sẽ kể tóm tắt một câu chuyện hay một nội dung nào đó về sự vượt
khó của Người Có thể kể câu chuyện: Bác Hồ tự học ngoại ngữ hoặc câu chuyện
về việc tập leo núi khi mới ra tù của Người… Trong đề tài này, tôi dùng câu
chuyện: Không có việc gì khó Nội dung câu chuyện như sau:
“Năm 1927, với tên gọi là Thầu Chín, Bác Hồ sống và hoạt động trong kiều
bào Việt Nam ở Xiêm (Thái Lan) cho đến cuối năm 1929 Đây là một trong những thời gian Người sống lâu nhất với đồng bào, trước năm 1945.
Sau khi đặt chân đến Phi Chịt, Người nêu ý kiến đi ra U Đon để tìm gặp Việt kiều Từ Phi Chịt đến U Đon phải đi bộ, băng rừng hàng tháng Mỗi người đi đường đều gánh theo hai thùng sắt tây đựng quần áo, đồ dùng lặt vặt, có nắp đậy
để tránh mưa núi, vắt rừng Thức ăn mang theo cũng là 10kg gạo và một ống
“cheo” (thịt gà hoặc sườn lợn băm nhỏ rang muối Năm 1945 khi đi Côn Minh, Bác cũng mang theo một ống “cheo” nhưng đặt tên là muối Việt Minh).
Thầu Chín cùng một số anh em ra đi vào dịp mùa thu Cây rừng đang rụng
lá Trời nắng to, đường đi đá sỏi gập ghềnh, mọi người đều mệt mỏi Thấy Thầu Chín không quen gánh, có người muốn giúp đỡ, nhưng Thầu Chín không chịu Ít ngày sau, đôi chân của Thầu Chín đã sưng lên, rớm máu, tấy đỏ Anh em lại yêu cầu Thầu Chín nhường gánh Thầu Chín nói: “Thánh hiền đã dạy: Thiên hạ vô nan sự, nhân tâm tự bất kiên”, ý nói là dưới trời này không có việc gì khó, chỉ sợ lòng người không kiên trì cứ cố gắng, để thế vài hôm nữa sẽ quen đi Quả nhiên mấy ngày sau nữa, bước chân Thầu Chín đã nhanh, đi gọn, đôi thùng đung đưa có
vẻ đã nhẹ nhàng Mấy tháng sau, có lần từ U Đon về đến Xa Vang đường dài hơn
70 km, Thầu Chín chỉ đi hết một ngày.
Hơn 20 năm sau, vào cuối mùa đông năm 1950, trong một lần gặp gỡ anh em thanh niên xung phong làm đường ở Đèo Khế, Thái Nguyên, Bác Hồ đã đọc tặng bốn câu:
Theo: Minh Anh”
Trong xu hướng hội nhập, toàn cầu hoá hiện nay, phẩm chất đạo đức “Tinh
