Một số kinh nghiệm dạy học tích hợp phần công dân với đạo đức GDCD lớp 10 nhằm phát huy năng lực học sinh

Nói một cách khác, dạy học tích hợp là dạy cho HS cách sử dụng kiến thức và kĩ năng của mình để giải quyết và ứng dụng trong những tình huống cụ thể, vàvới mục đích phát triển năng lực n

SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

TRƯỜNG THPT SÔNG RAY

Mã số: ………

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ KINH NGHIỆM DẠY HỌC TÍCH HỢP PHẦN CÔNG DÂN VỚI ĐẠO ĐỨC-GDCD 10 NHẰM PHÁT HUY NĂNG LỰC HỌC SINH

Người thực hiện: Dương Thị Thu Nhung

Lĩnh vực nghiên cứu:

Quản lý giáo dục: ……… Phương pháp dạy học bộ môn: Giáo dục công dân… Phương pháp giáo dục: ……… Lĩnh vực khác: 

Sản phẩm đính kèm:

Cẩm Mỹ, ngày 20 tháng 05 năm 2015

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

1 Họ và tên: Dương Thị Thu Nhung

2 Ngày tháng năm sinh: 27-07-1981

8 Đơn vị công tác: Trường THPT Sông Ray

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Cử nhân khoahọc

- Năm nhận bằng: 2005

- Chuyên ngành đào tạo: Giáo dục Chính trị

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy

- Số năm có kinh nghiệm: 10 năm

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:

I.LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI.

Luật giáo dục năm 2005 , Điều 2 đã xác định: Mục tiêu của giáo dục phổthông là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sứckhỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập, dân tộc và chủnghĩa xã hội, hình thành, bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân,đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Như vậy, mục tiêu của giáo dục phổ thông đã chuyển từ trang bị kiến thứccho học sinh sang trang bị những năng lực cần thiết cho các em, đặc biệt năng lựchành động, năng lực thực tiễn Phương pháp giáo dục phổ thông cũng được đổi mớitheo hướng “phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tu duy sáng tạo của ngườihọc, bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mêhọc tập và ý chí vươn lên”

Đó cũng chính là mục tiêu và nhiệm vụ của môn Giáo dục công dân trongtrường phổ thông Là môn khoa học xã hội, gắn với đường lối của Đảng, cùng vớicác bộ môn khoa học khác, góp phần đào tạo người lao động vừa có tri thức, vừa cóđạo đức, có năng lực hoạt động thực tiễn, có trách nhiệm với gia đình, có phươngpháp suy nghĩ, hành động phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh xã hội, lịch sử , đấtnước, nhân loại

Dạy học Giáo dục công dân ở trường THPT bắt nguồn từ nguyên tắc: lýluận gắn liền với thực tiễn, học đi đôi với hành, Những tri thức của bộ môn gắnvới sự vận động, phát triển của khoa học tự nhiên, khoa học xã hội của nhân loại,của đất nước và con người Việt Nam Môn GDCD với đặc điểm riêng là một mônkhoa học xã hội tổng hợp liên quan đến rất nhiều với các vấn đề, sự kiện, hiệntượng, kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội Xuất phát từ những quan điểm trênmôn Giáo dục công dân trong trường THPT được tích hợp nhiều chủ đề như Họctập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, giáo dục phòng chống thamnhũng, phổ biến giáo dục pháp luật và bảo vệ môi trường sống, giáo dục kỹ năngsống Do đó, việc tích hợp giáo dục một số nội dung thiết thực, cấp bách vào mônGDCD là rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay Vấn đề đặt ra là tích hợp như thếnào để đạt hiệu quả cao nhất?

Trong quá trình dạy học môn GDCD ở trường phổ thông, tôi nhận thấy rằngviệc tích hợp nhiều nội dung trong bộ môn nói chung và từng bài học nói riêng làkhông hề đơn giản Nguyên tắc tích hợp giáo dục là lồng ghép các nội dung vàobài học một cách tự nhiên, phù hợp nội dung bài học, phù hợp vào đặc điểm, điềukiện thực tế và không gây áp lực cho học sinh Yêu cầu này đòi hỏi GV phải nỗlực trong việc vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp dạy học, kĩ thuật dạyhọc tích cực, nhằm mang lại hiệu quả cao nhất trong dạy học tích hợp Trong phạm

vi đề tài này, tôi mong muốn chia sẻ cùng đồng nghiệp những kinh nghiệm bảnthân trong dạy học tích hợp trong năm học vừa qua cũng như nhận được góp ý, traođổi của quý đồng nghiệp để đề tài hoàn thiện hơn

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN.

Trong tiếng Anh, tích hợp được viết là “integration” một từ gốc Latin(integer) có nghĩa là “whole” hay “toàn bộ, toàn thể” Có nghĩa là sự phối hợp cáchoạt động khác nhau, các thành phần khác nhau của một hệ thống để bảo đảm sựhài hòa chức năng và mục tiêu hoạt động của hệ thống ấy

Nói một cách khác, dạy học tích hợp là dạy cho HS cách sử dụng kiến thức

và kĩ năng của mình để giải quyết và ứng dụng trong những tình huống cụ thể, vàvới mục đích phát triển năng lực người học Ngoài ra, dạy học tích hợp còn tạo nênmối liên hệ giữa kiến thức và kĩ năng của các chuyên ngành hoặc các môn học khácnhau để bảo đảm cho HS phát huy có hiệu quả những kiến thức và năng lực củamình trong việc giải quyết các tình huống tích hợp cụ thể

Đưa tư tưởng sư phạm tích hợp vào trong quá trình dạy học là cần thiết dạyhọc tích hợp là một xu hướng của lí luận dạy học và được nhiều nước trên thế giớithực hiện

1.2 Các mục tiêu của DHTH

- Làm cho các quá trình học tập có ý nghĩa phong phú hơn

- Phân biệt cái cốt yếu với cái ít quan trọng hơn

- Dạy HS sử dụng kiến thức trong hoàn cảnh cụ thể Thể hiện ở việc:

+ Nêu bật cách thức sử dụng kiến thức đã học

+ Tạo các tình huống học tập để HS vận dụng kiến thức một cách sáng tạo, tự lực

- Hình thành và rèn luyện những kĩ năng đa thành phần trong cuộc sống và học tập

1.3.Vì sao phải thực hiện DHTH

* DHTH góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường phổ thông.

- Cần trang bị cho HS nhiều kĩ năng sống như các kiến thức về An toàn giao thông,bảo vệ môi trường,

- Phải đảm bảo tải học tập phù hợp với sự phát triển của HS, không thể tạo thànhmôn học mới

- Chương trình SGK các môn học đã tích hợp nhiều tri thức, song không thể đầy đủ

và phù hợp với tất các các đối tượng HS

- GV phải tích hợp các nội dung này một cách cụ thể và phù hợp cho từng mônhọc, với từng đối tượng HS ở các vùng miền khác nhau

* Do bản chất của mối liên hệ giữa các tri thức khoa học

- Khoa học ở thế kỷ XX đã chuyển từ phân tích cấu trúc lên tổng hợp hệ thống làmxuất hiện các liên ngành (như sinh thái học, tự động hóa, )

- Xu thế dạy học trong nhà trường là phải làm sao cho tri thức của HS xác thực vàtoàn diện QTDH phải liên kết, tổng hợp hóa các tri thức, đồng thời thay thế “tưduy cơ giới cổ điển” bằng “tư duy hệ thống”

*Góp phần giảm tải học tập cho HS

- DHTH giúp phát triển các năng lực, đặc biệt là trí tưởng tượng khoa học và nănglực tư duy của HS, hứng thú học tập cho HS vì nó luôn tạo ra các tình huống để HSvận dụng kiến thức trong các tình huống gần với cuộc sống

- Giảm sự trùng lặp các nội dung dạy học giữa các môn học, góp phần giảm tải nộidung học tập

1.4 Một số phương thức tích hợp các nội dung

Hai nhóm lớn và bốn cách tích hợp các nội dung học tập

* Dạng tích hợp thứ nhất:

Đưa ra những ứng dụng chung cho nhiều môn học (chẳng hạn các vấn đề năng

lượng, bảo vệ môi trường, );

+ Vẫn duy trì các môn học riêng rẽ, trong khi các ứng dụng chung được tích hợpvào các thời điểm thích hợp

+ Cách thứ 1:

Những ứng dụng chung cho nhiều môn học được thực hiện ở cuối năm học haycuối cấp học trong một bài học hoặc một bài tập tích hợp;

+Hợp nhất hai hay nhiều môn học thành một môn học duy nhất.

+Đòi hỏi phải nghiên cứu xây dựng chương trình và tài liệu học tập phù hợp,thường phức tạp

+ Cách thứ 3:

Phối hợp quá trình dạy học những môn học khác nhau bằng đề tài tích hợp

> nhóm các nội dung có mục tiêu bổ sung cho nhau thành đề tài tích hợp, trong khicác môn học vẫn giữ nguyên những mục tiêu riêng

Tích hợp toàn phần được thực hiện

khi hầu hết các kiến thức của môn

học, hoặc nội dung của một bài học cụ

thể cũng chính là các kiến thức về vấn

đề mà người dạy định đưa vào

Hình1

-Tích hợp bộ phận ( Hình 2)

Tích hợp bộ phận được thực hiện khi

có một phần kiến thức của bài học có

nội dung liên quan đến vấn đề mà

người dạy định đưa vào

Hình 2

- Hình thức liên hệ ( Hình 3)

Liên hệ là một hình thức tích hợp đơn

giản nhất khi chỉ có một số nội dung

của môn học có liên quan tới vấn đề

tích hợp, song không nêu rõ trong nội

dung của bài học Trong trường hợp

này GV phải khai thác kiến thức môn

học và liên hệ chúng với các nội

dung của vấn đề tích hợp Đây là

trường hợp thường xảy ra

Hình 3

1.6 Hình thức dạy học tích hợp

- Kiểu 1: thông qua các bài học trên lớp

GV thực hiện các mức độ tích hợp nêu ở trên

Các hoạt động của GV có thể bao gồm:

Hoạt động 1:

Nghiên cứu chương trình SGK

>xây dựng mục tiêu dạy học, trong đó có các mục tích hợp

Hoạt động 2:

Xác định các nội dung giáo dục cần tích hợp vào nội dung bài dạy

+ Căn cứ vào mối liên hệ giữa kiến thức môn học với các nội dung định tích hợp+ GV lựa chọn tư liệu và phương án tích hợp, cụ thể phải trả lời các câu hỏi:

- Tích hợp nội dung nào là hợp lý?

- Liên kết các kiến thức về nội dung giáo dục định tích hợp như thế nào?

- Thời lượng là bao nhiêu?

Hoạt động 3:

- Lựa chọn các PPDH, Phương tiện dạy học phù hợp,

- PPDH tích cực, các PTDH có hiệu quả cao để tăng cường tính trực quan và hứngthú học tập của HS (như sử dụng các thí nghiệm, máy vi tính, đèn chiếu )

Hoạt động 4:

-Xây dựng tiến trình dạy học cụ thể.

- GV cần nêu cụ thể các hoạt động của HS,

- Các hoạt động trợ giúp của GV

cơ sở những quan niệm tích cực về quá trình học tập và quá trình dạy học Trongmột số môn học, tư tưởng tích hợp được tiếp nhận với các mức độ thấp và khácnhau như: Lồng ghép - là đưa thêm nội dung cần học tương tự với môn học chính;tích hợp - là sự kết hợp tri thức của nhiều môn học tạo nên môn học mới

Tư tưởng tích hợp bắt nguồn từ cơ sở khoa học và đời sống Trước hết phảithấy rằng cuộc sống là một bộ đại bách khoa toàn thư, là một tập đại thành của trithức, kinh nghiệm và phương pháp Mọi tình huống xảy ra trong cuộc sống bao giờcũng là những tình huống tích hợp Không thể giải quyết một vấn đề và nhiệm vụnào của lí luận và thực tiễn mà lại không sử dụng tổng hợp và phối hợp kinhnghiệm kĩ năng đa ngành của nhiều lĩnh vực khác nhau Tích hợp trong nhà trường

sẽ giúp HS học tập thông minh và vận dụng sáng tạo kiến thức, kĩ năng và phươngpháp của khối lượng tri thức toàn diện, hài hòa và hợp lí trong giải quyết các tìnhhuống khác nhau và mới mẻ trong cuộc sống hiện đại.

Từ thực tiễn giáo dục ở nhiều nước và Việt Nam cho thấy, dạy học theohướng tích hợp là xu thế mà nhiều nước trên thế giới đã áp dụng, đặc biệt là cácnước trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương GV khi đã quen với cách dạy tíchhợp thì việc xử lí các tình huống giáo dục trở nên mềm dẻo hơn Dạy học theohướng tích hợp phát huy được tính tích cực của HS, góp phần đổi mới nội dung vàphương pháp dạy học ở trường

Hơn nữa, từ nhiều năm nay, Bộ GD-ĐT đã chỉ đạo tích hợp nhiều nội dunggiáo dục vào quá trình dạy học các môn học trong trường phổ thông như: giáo dụcđạo đức, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; giáo dục pháp luật;giáo dục phòng chống tham nhũng; giáo dục chủ quyền quốc gia, tài nguyên và môitrường về biên giới, biển, đảo; sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; bảo vệmôi trường; đa dạng sinh học và bảo tồn thiên nhiên; ứng phó với biến đổi khí hậu,phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai; giáo dục an toàn giao thông nhưng quỹ thờigian có hạn, không thể tăng số môn học lên được Việc tích hợp nội dung một sốmôn học là giải pháp có thể thực hiện được nhiệm vụ giáo dục nhiều mặt cho HS

mà không quá tải

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI.

1 Một số nội dung tích hợp trong phần Công dân với đạo đức-GDCD 10.

a Tư tưởng Hồ Chí Minh

Mục đích tích hợp:

- Nhằm trang bị cho HS những hiểu biết cần thiết, cơ bản về đạo đức Hồ Chí minh,trên cơ sở đó các em có được những nhận thức, thái độ và hành vi tích cực theo tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh

- Giáo dục ý thức quan tâm tới việc học tập, làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh, làm cho việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trở thànhthói quen và nếp sống của học sinh

- Phát triển kĩ năng thực hành, kĩ năng phát hiện và ứng xử tích cực trong việc họctập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

- Góp phần giáo dục cho HS trở thành những người công dân tốt, biết sống và làmviệc theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cần chú ý những điểm sau:

- Tấm gương trọn đời phấn đấu, hi sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phónggiai cấp, giải phóng con người

- Tấm gương của ý chí và nghị lực tinh thần to lớn, vượt qua mọi thử thách, khókhăn để đạt được mục đích.

- Tấm gương tuyệt đối tin tưởng vào sức mạnh của nhân dân, kính trọng nhân dân,hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân

- Tấm gương của một con người nhân ái, vị tha, khoan dung, nhân hậu hết mực vìcon người

- Tấm gương cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư, đời riêng trong sáng, nếp sốnggiản dị và khiêm tốn phi thường

- Tấm gương tôn trọng Pháp luật, không dành cho mình một đặc quyền nào

b Bảo vệ môi trường.

Mục tiêu tích hợp:

Trong chương trình giáo dục phổ thông cần giáo dục cho học sinh nắm những kiếnthức về những hệ sinh thái, nguồn tài nguyên, khai thác và sử dụng hợp lí nguồn tàinguyên, sự ô nhiễm và suy thoái của môi trường, có thái độ quan tâm thường xuyênđến môi trường sống của cá nhân, gia đình, cộng đồng, có ý thức giữ gìn bảo vệmôi trường, có kĩ năng phát hiện các vấn đề về môi trường và ứng xử tích cực vớicác vấn đề môi trường

Một số vấn đề môi trường đang được quan tâm hiện nay

a/ Tài nguyên rừng bị suy giảm: Các họat động của con người ảnh hưởng đến sựsuy giảm tài nguyên rừng

b/ Ô nhiễm nước: Vai trò của nước đối với sự sống trên Trái Đất Các quá trình lýhóa khi nước bị ô nhiễm Các biện pháp bảo vệ nước, chu trình nước trong tự nhiênliên quan đến sự chuyển thể của nước

c/ Suy thoái và ô nhiễm đất

d/ Ô nhiễm không khí: Quá trình suy giảm tầng ôzôn, chất phóng xạ

e/ Ô nhiễm tiếng ồn: Liên quan trực tiếp đến cuộc sống con người, đặc biệt khu vựcđông dân cư

c Pháp luật.

Mục tiêu tích hợp:

- Trang bị cho học sinh những hiểu biết cần thiết, căn bản về các văn bản pháp luật

- Hình thành niềm tin vào pháp luật, giáo dục cho học sinh ý thức tôn trọng phápluật, sống và làm việc theo pháp luật

- Hình thành động cơ, hành vi tích cực theo pháp luật Nâng cao ý thức chấp hànhpháp luật của học sinh Biết phân biệt hành vi đúng pháp luật và hành vi trái phápluật Ủng hộ những hành vi thực hiện đúng pháp luật, lên án những hành vi tráipháp luật

d Giáo dục Phòng, chống tham nhũng.

Mục tiêu tích hợp:

Trang bị cho học sinh THPT những kiến thức về phòng, chống tham nhũng; qua đónâng cao nhận thức cho học sinh về mục đích, yêu cầu của cuộc đấu tranh phòng,chống tham nhũng, xây dựng được thái độ, ý thức đấu tranh, bài trừ tệ nạn thamnhũng trong xã hội

Một số nội dung cần lưu ý:

- Khái niệm, đặc trưng và các biểu hiện của tham nhũng

- Nguyên nhân và tác hại của tham nhũng

- Các giải pháp phòng ngừa tham nhũng

- Các giải pháp phát hiện tham nhũng

đ Bảo vệ tài nguyên, môi trường biển, đảo.

- Các căn cứ khẳng định chủ quyền biển, đảo Việt Nam

- Khai thác tài nguyên, khoáng sản biển, đảo Phát triển du lịch biển, đảo Giaothông vận tải biển

- Nguy cơ giảm sút tài nguyên và ô nhiễm môi trường, các biện pháp sử dụng hợp

lý nguồn tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường

e Kỹ năng sống.

Mục tiêu tích hợp:

- Trang bị cho HS những kiến thức, giá trị, thái độ và kĩ năng phù hợp Trên cơ sở

đó hình thành những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực , loại bỏ những hành

vi, thói quen tiêu cực trong các mối quan hệ, các tình huống và hoạt động hằngngày

- Tạo cơ hội thuận lợi để học sinh thực hiện tốt quyền, bổn phận của mình và pháttriển hài hòa về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức

Kĩ năng sống bao gồm các nhóm sau:

- Nhóm các kĩ năng nhận biết và sống với chính mình, bao gồm các kĩ năng sống

cụ thể như: tự nhận thức, xác định giá trị, ứng phó với căng thẳng, tìm kiếm sự hỗtrợ, tự trọng, tự tin,

- Nhóm các kĩ năng nhận biết và sống với người khác, bao gồm các kĩ năng như:giao tiếp có hiệu quả, giải quyết mâu thuẫn, thương lượng, từ chối, bày tỏ sự cảmthông, hợp tác,

-Nhóm các kĩ năng đưa ra quyết định một cách hiệu quả, bao gồm các kĩ năng sống

cụ thể như: tìm kiếm và xử lý thông tin, tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, ra quyếtđịnh, giải quyết vấn đề,

2 Một số phương pháp dạy học tích hợp nhằm phát huy năng lực của học sinh.

a Phương pháp thảo luận nhóm.

* Bản chất

Dạy học nhóm còn được gọi bằng những tên khác nhau như: Dạy học hợp tác, Dạyhọc theo nhóm nhỏ, trong đó HS của một lớp học được chia thành các nhóm nhỏ,trong khoảng thời gian giới hạn, mỗi nhóm tự lực hoàn thành các nhiệm vụ học tậptrên cơ sở phân công và hợp tác làm việc Kết quả làm việc của nhóm sau đó đượctrình bày và đánh giá trước toàn lớp

Dạy học nhóm nếu được tổ chức tốt sẽ phát huy được tính tích cực, tính tráchnhiệm; phát triển năng lực cộng tác làm việc và năng lực giao tiếp của HS

* Quy trình thực hiện

Tiến trình dạy học nhóm có thể được chia thành 3 giai đoạn cơ bản:

a Làm việc toàn lớp : Nhập đề và giao nhiệm vụ

- Thoả thuận quy tắc làm việc

- Tiến hành giải quyết các nhiệm vụ

- Chuẩn bị báo cáo kết quả

c Làm việc toàn lớp: Trình bày kết quả, đánh giá

- Các nhóm trình bày kết quả

- Đánh giá kết quả

* Một số lưu ý

Có rất nhiều cách để thành lập nhóm theo các tiêu chí khác nhau, không nên áp

dụng một tiêu chí duy nhất trong cả năm học Số lượng HS/1 nhóm nên từ 4- 6 HS

Nhiệm vụ của các nhóm có thể giống nhau, hoặc mỗi nhóm nhận một nhiệm vụ

khác nhau, là các phần trong một chủ đề chung

Dạy học nhóm thường được áp dụng để đi sâu, luyện tập, củng cố một chủ đề đã

học hoặc cũng có thể tìm hiểu một chủ đề mới

Các câu hỏi kiểm tra dùng cho việc chuẩn bị dạy học nhóm:

- Chủ đề có hợp với dạy học nhóm không?

- Các nhóm làm việc với nhiệm vụ giống hay khác nhau?

- HS đã có đủ kiến thức điều kiện cho công việc nhóm chưa?

- Cần trình bày nhiệm vụ làm việc nhóm như thế nào?

- Cần chia nhóm theo tiêu chí nào?

- Cần tổ chức phòng làm việc, kê bàn ghế như thế nào?

b Phương pháp nêu vấn đề và giải quyết vấn đề.

* Bản chất

Dạy học (DH) phát hiện và giải quyết vấn đề (GQVĐ) là PPDH đặt ra trước HScác vấn đề nhận thức có chứa đựng mâu thuẫn giữa cái đã biết và cái chưa biết,chuyển HS vào tình huống có vấn đề , kích thích họ tự lực, chủ động và có nhu cầumong muốn giải quyết vấn đề

* Quy trình thực hiện

- Xác định, nhận dạng vấn đề/tình huống;

- Thu thập thông tin có liên quan đến vấn đề/tình huống đặt ra;

- Liệt kê các cách giải quyết có thể có ;

- Phân tích, đánh giá kết quả mỗi cách giải quyết ( tích cực, hạn chế, cảm xúc, giátrị)

- So sánh kết quả các cách giải quyết ;

- Lựa chọn cách giải quyết tối ưu nhất;

- Thực hiện theo cách giải quyết đã lựa chọn;

- Rút kinh nghiệm cho việc giải quyết những vấn đề, tình huống khác

* Một số lưu ý

# Các vấn đề/ tình huống đưa ra để HS xử lí, giải quyết cần thoả mãn các yêu cầusau:

- Phù hợp với chủ đề bài học

- Phù hợp với trình độ nhận thức của HS

- Vấn đề/ tình huống phải gần gũi với cuộc sống thực của HS

- Vấn đề/ tình huống có thể diễn tả bằng kênh chữ hoặc kênh hình, hoặc kết hợp cảhai kênh chữ và kênh hình hay qua tiểu phẩm đóng vai của HS

- Vấn đề/ tình huống cần có độ dài vừa phải

- Vấn đề/ tình huống phải chứa đựng những mâu thuẫn cần giải quyết, gợi ra cho

HS nhiều hướng suy nghĩ, nhiều cách giải quyết vấn đề

# Tổ chức cho HS giải quyết, xử lí vấn đề/ tình huống cần chú ý:

- Các nhóm HS có thể giải quyết cùng một vấn đề/ tình huống hoặc các vấn đề/ tìnhhuống khác nhau, tuỳ theo mục đích của hoạt động

- HS cần xác định rõ vấn đề trước khi đi vào giải quyết vấn đề

- Cần sử dụng phương pháp động não để HS liệt kê các cách giải quyết có thể có

- Cách giải quyết tối ưu đối với mỗi HS có thể giống hoặc khác nhau

c Phương pháp trực quan sinh động.

Trực quan là phương pháp giảng dạy mà giáo viên sử dụng các phương tiện dạyhọc tác động trực tiếp đến các cơ quan cảm giác của học sinh, hướng dẫn học sinhquan sát, đặt câu hỏi để học sinh giải thích các hiện tượng quan sát được, từ đó họcsinh lĩnh hội kiến thức nhằm đạt hiệu quả dạy học cao

Các phương pháp trực quan trong dạy học bao gồm:

- Các vật tượng trưng như: sơ đồ, bản đồ, bảng biểu

- Các vật tạo hình như: tranh, sa bàn, phim ảnh, ti vi, máy tính

Các phương tiện trực quan được sử dụng trong dạy học trong tất cả các môn ởtrường phổ thông Nhưng tùy theo nội dung kiến thức, đặc điểm môn học và điềukiện cụ thể mà giáo viên có cách vận dụng sáng tạo cho phù hợp

Các phương tiện trực quan có thể bao gồm: phương pháp quan sát trực quan vàphương pháp trình bày trực quan

- Quan sát trực quan được coi là phương pháp nhận thức cảm tính tích cực

- Trình bày trực quan: khi trình bày trực quan, học sinh quan sát các phươngtiện trực quan dưới sự hướng dẫn của giáo viên

d Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình.

* Bản chất

Nghiên cứu trường hợp điển hình là phương pháp sử dụng một câu chuyện có thậthoặc chuyện được viết dựa trên những trường hợp thường xảy ra trong cuộc sốngthực tiễn để minh chứng cho một vấn đề hay một số vấn đề Đôi khi nghiên cứutrường hợp điển hình có thể được thực hiện trên video hay một băng catset màkhông phải trên văn bản viết

* Quy trình thực hiện

Các bước nghiên cứu trường hợp điển hình có thể là:

- HS đọc (hoặc xem, hoặc nghe) về trường hợp điển hình

- Suy nghĩ về nó (có thể viết một vài suy nghĩ trước khi thảo luận điều đó với ngườikhác)

- Thảo luận về trường hợp điển hình theo các câu hỏi hướng dẫn của GV

* Một số lưu ý

- Vì trường hợp điển hình được nêu lên nhằm phản ánh tính đa dạng của cuộc sốngthực, nên nó phải tương đối phức tạp, với các tuyến nhân vật và những tình huốngkhác nhau chứ không phải là một câu chuyện đơn giản

- Trường hợp điển hình có thể dài hay ngắn, tuỳ từng nội dung vấn đề song phảiphù hợp với chủ đề bài học, phù hợp với trình độ HS và thời lượng cho phép

- Tùy từng trường hợp, có thể tổ chức cho cả lớp cùng nghiên cứu một trường hợpđiển hình hoặc phân công mỗi nhóm nghiên cứu một trường hợp khác nhau

3 Chương trình dạy học tích hợp trong Phần Công dân với đạo đức- GDCD 10

Sự khác nhau giữa PL và ĐĐ trongviệc điều chỉnh hành vi con người

*Kĩ năng: Phân biệt ĐĐ và PL nêu

VD

*Thái độ: Tự giác thực hiện PL

Động não, thuyếttrình, đàm thoại

Thảo luận lớp

Xử lý tình huốngThảo luận nhómTrình bày 1 phút

Kĩ năng thể hiện sự tự tin khi trình bàyvai trò của đạo đức đối với cá nhân,gia đình và xã hội.

- Khái niệm tham nhũng

- Nêu VD, tấm gương về đạo đức liênquan đến tài nguyên, môi trường

- Bảo vệ môi trường phù hợp với lứatuổi và điều kiện của bản thân

- Sử dụng tìnhhuống, VD để điđến nội dung cầngiáo dục

Mục 1b Kĩ năng phán đoán, kĩ năng trình bày

suy nghĩ 1 phút ý tưởng khi xem tranh,ảnh

Kĩ năng phê phán, so sánh các hành vitrong một số tình huống liên quan đếnmột vài phạm trù đạo đức

Kĩ năng tư duy sáng tạo

Bảo vệ

tài

nguyên,

Mục 1b Nghĩa vụ của người thanh niên: Có

trách nhiệm bảo vệ tài nguyên môitrường biển, đảo cũng như bảo vệ chủ

GV hướng dẫn đọcthêm, giới thiệu tàiliệu tham khảo để

Tham

nhũng

Mục2a

Về kiến thức:

Người tham nhũng hoặc phải sốngtrong trạng thái cắn rứt lương tâm,hoặc không cắn rứt lương tâm, không

ăn năn, hối hận; nhưng đều phải sốngtrong trạng thái không thanh thản

Về kĩ năng:

Phân biệt trạng thái lương tâm củangười tham nhũng với người khôngtham nhũng

Về thái độ:

Không chấp nhận tham nhũng, dù ởtrạng thái nào

* Kiến thức: Hôn nhân là quan hệ vợ

chồng sau khi đã kết hôn, được bắtđầu từ khi cơ quan nhà nước có thẩmquyền cấp Giấy chứng nhận kết hôncho hai bên nam và nữ

Các đặc điểm tốt đẹp, tiến bộ của chế

độ hôn nhân và gia đình nước ta

* Kĩ năng: Biết thực hiện trách nhiệm

của bản thân trong các mối quan hệgia đình

* Thái độ: Thực hiện tốt trách nhiệm

của bản thân trong gia đình

Động não, Thuyếttrình, Đàm thoại,Thảo luận nhóm,Giải quyết vấn đề

Kĩ năng

sống

Kĩ năng giải quyết vấn đề, ra quyếtđịnh trong tình huống về những điềunên tránh trong tình yêu nam nữ thanhniên

Kĩ năng từ chối quan hệ tình dục trướchôn nhân

Kĩ năng đảm nhận trách nhiệm thựchiện trách nhiệm với gia đình

Thảo luận lớp

Xử lý tình huốngThảo luận nhómTrình bày 1 phút

- Bác yêu thương, quan tâm, chăm sócmọi người.

- Bác vị tha, không cố chấp với ngườilầm lỗi biết hối cải

- Bác kính trọng, biết ơn những người

có công với nước và biết ơn nhữngngười đã giúp đỡ mình

Kể chuyện về Bác

Hồ, NXB Giáo dục,tập 4 năm 2008,

Mục 1b Sự gắn bó máu thịt giữa đất liền và

đồng bào biển đảo

Kĩ năng lập kế hoạch khi lập dự án

Kĩ năng hợp tác,kĩ năng đảm nhậntrách nhiệm khi thực hiện dự án

Kĩ năng quản lý thời gian, thể hiện sự

tự tin khi trình bày suy nghĩ, ý tưởng

Mục 3 * Kiến thức: Trách nhiệm công dân

học sinh trong sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc

* Kĩ năng: Tham gia các hoạt động

bảo vệ quê hương đất nước phù hợpvới lứa tuổi

* Thái độ: Tích cực học tập, rèn luyện

và tự giác tham gia các hoạt động gópphần bảo vệ Tổ quốc

Xử lý tình huốngĐộng não

Thảo luận lớpThảo luận nhóm

TT

HCM

Lòng yêu nước của Bác Hồ

- Bác Hồ là người có lòng yêu quêhương, đất nước thiết tha

- Bác đã cống hiến cả cuộc đời mình

vì đất nước

Hồ Chí Minh sángmãi tên người,NXB Văn học năm

Trách nhiệm của thanh niên trong việcbảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêngliêng của Tổ quốc

PP thảo luận nhóm,nêu vấn đề

Kĩ năng

sống

Kĩ năng trình bày 1 phút, ý tưởng vềtrách nhiệm của công dân đối với việcxây dựng và bảo vệ tổ quốc

Kĩ năng tư duy phê phán hành vi gâyảnh hưởng xấu đến an ninh đất nước

Kĩ năng giải quyết vấn đề trong tìnhhuống về xây dựng bảo vệ tổ quốc

Xử lý tình huốngĐộng não

Thảo luận lớpThảo luận nhóm

* Kiến thức: Công dân có trách

nhiệm tham gia vào các hoạt động gópphần bảo vệ môi trường, hạn chế bùng

nổ dân số, phòng chống các dịch bệnhhiểm nghèo

* Kĩ năng: Biết tham gia các hoạt

động phù hợp với lứa tuổi

* Thái độ: Tự giác tham gia vào các

hoạt động bảo vệ môi trường, hạn chếbùng nổ dân số, phòng chống các dịchbệnh hiểm nghèo do địa phương tổchức

Môi

trường

Mục 1 * Kiến thức:

- Khái niệm môi trường

- Vai trò của môi trường đối với cuộcsống của con người

- Thực trạng môi trường hiện nay

- Hậu quả của ô nhiễm và suy thoáimôi trường đối với sự tồn tại và pháttriển của loài người

* Kĩ năng:

Thực hiện đúng chính sách, pháp luậtcủa Nhà nước về bảo vệ môi trường

- Cuộc sống củacon người luôn gắn

bó mật thiết vớimôi trường tựnhiên

Thực hiện tráchnhiệm của côngdân trong việc bảo

vệ môi trường phùhợp với lứa tuổiMục 2 * Kiến thức:

Hậu quả của bùng nổ dân số đối vớimôi trường

* Kĩ năng:

Trách nhiệm của công dân trong việchạn chế bùng nổ dân số

- Bùng nổ dân sốphá vỡ các yếu tốcân bằng của tựnhiên, làm cạn kiệttài nguyên, ô nhiễmmôi trường

- Thực hiện tráchnhiệm của côngdân trong việc gópphần góp phần hạnchế bùng nổ dân số

phù hợp với lứatuổi, như: tham giatuyên truyền chínhsách dân số, khôngtảo hôn…

Bảo vệ

TN, MT

biển,

đảo

Mục 1 - Chiến lược biển đảo đến năm 2020

- Đối xử thân thiện với môi trường,yêu quý và trân trọng những giá trị củabiển đảo

PP thảo luận nhóm,nêu vấn đề

Kĩ năng

sống

Kĩ năng tìm kiếm và xử lý thông tin về

ô nhiễm môi trường, dịch bệnh

Kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấ

đề trong tình huống càn giải quyết đểbảo vệ môi trường, hạn chế bùng nổdân số, đẩy lùi dịch bệnh

Kĩ năng tư duy phê phán hành vi gây ônhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh

Xử lý tình huốngĐộng não

Thảo luận lớpThảo luận nhóm

Kĩ năng

sống

Kĩ năng xác định giá trị của bản thân

Kĩ năng đặt mục tiêu hoàn thiện bảnthân

Kĩ năng lập kế hoạch hoàn thiện bảnthân

Kĩ năng từ chối trong một số tìnhhuống có nguy cơ ảnh hưởng đến sựphát triển lành mạnh của bản thân

Thảo luận lớp

Xử lý tình huốngThảo luận nhómTrình bày 1 phút

4 Thiết kế một số giáo án dạy học tích hợp nhiều nội dung phần Công dân với đạo đức-GDCD lớp 10

Bài 12: CÔNG DÂN VỚI TÌNH YÊU, HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH (2 Tiết) I.MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Về kiến thức:

- Hiểu được thế nào là tình yêu, thế nào là tình yêu chân chính

- Biết được những điều cần tránh trong tình yêu nam nữ

- Hiểu được mối quan hệ giữa tình yêu, hôn nhân và gia đình

- Biết được các đặc trưng tốt đẹp, tiến bộ của chế độ hôn nhân ở nước ta hiện nay.

- Nêu được các chức năng cơ bản của gia đình

2 Về kỹ năng:

- Biết nhận xét, đánh giá một số quan niệm sai lầm về tình yêu

- Thực hiện tốt trách nhiệm của bản thân trong gia đình

- Yêu quý gia đình

- Đồng tình, ủng hộ các quan niệm đúng đắn về tình yêu

II NỘI DUNG:

T1: Mục 1 Trọng tâm của tiết này là phải làm rõ tình yêu là gì và những biểu hiện

của một tình yêu chân chính, nêu một số điều nên tránh trong tình yêu của nam nữthanh niên

T2: Mục 2, 3 Trọng tâm tiết này là làm rõ những đặc trưng của chế độ hôn nhân ở

nước ta hiện nay cùng các chức năng của gia đình

III.PHƯƠNG PHÁP - HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC:

- Thuyết trình, diễn giảng, đàm thoại

- Nêu vấn đề, thảo luận nhóm, liên hệ

- Trò chơi sắm vai

IV.TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG TIỆN:

SGK GDCD 10

Ca dao, tục ngữ, thơ ca về tình yêu

Máy chiếu, tranh ảnh

V.HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1.Ổn định lớp:

2.Kiểm tra bài cũ:

Câu hỏi: Em hãy cho biết thế nào là nhân phẩm, danh dự? Mỗi người cần làm gì

để giữ nhân phẩm, danh dự?

3.Giảng bài mới:

Tiết 1 Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

GV sử dụng hương pháp vấn đáp-đàm thoại

Trong đời sống tình cảm của mỗi cá nhân, tình

yêu giữ một vị trí đặc biệt Nó không chỉ góp

phần điều chỉnh hành vi của con người mà còn

làm bộc lộ nhiều phẩm chất đạo đức của cá

nhân.Tình yêu có nội dung rất rộng, nhưng ở bài

này chỉ đề cập đến tình yêu nam nữ

H: - Em hãy nêu một số câu ca dao, tục ngữ,

đoạn thơ nói về tình yêu?

- Yêu em anh biết để đâu

Để vào tay áo lâu lâu lại dòm

- Nhớ ai, bổi hổi, bồi hồiNhư đứng đống lửa, như ngồi đống than

- Gió đâu gió mát sau lưng

Bụng đâu bụng nhớ người dưng thế này?

Anh không xứng là biển xanh

Nhưng cũng xin làm bể biếc

Để hát mãi bên ghềnhMối tình chung không hết

Để những khi bọt tung trắng xoá

Và gió về bay toả nơi nơi

Như hôn mãi ngàn năm không thoả

Bởi yêu bờ lắm lắm em ơi

(Xuân Diệu)

- Qua những câu thơ, bài hát, ca dao, tục ngữ

đó, em hiểu tình yêu có những biểu hiện gì?

- Nhớ nhung, quyến luyến

- Tình cảm tha thiết

- Em hãy nêu các quan niêm về tình yêu?

GV cho HS viết các quan niệm của các em về

tình yêu, sau đó cho 2 HS đọc

- Em đã đọc những quan niệm của mình về

tình yêu Trong đó có những quan điểm chung

a.Tình yêu là gì ?

là gì?

- Là sự rung cảm giữa 2 người khác giới

- Đến với nhau một cách tự nguyện

- Sẵn sàng hy sinh cho nhau

- Tình cảm của họ chân thành…

Tình yêu là một dạng tình cảm đặc biệt của con

người, xuất hiện ở cả nam và nữ khi trưởng thành

đến một độ nhất định Biểu hiện của tình yêu rất

phong phú Mỗi một mối tình có biểu hiện, sắc

thái riêng Do đó, tình yêu là vấn đề luôn được

mọi người quan tâm, là đề tài muôn thuở của

nhân loại Vậy thế nào là tình yêu?

Tại sao tình yêu mang tính xã hội?

Hoạt động 2: Tổ chức thảo luận nhóm tìm hiểu

biểu hiện của tình yêu chân chính

Rèn luyện Kĩ năng giải quyết vấn đề, ra quyết

định trong tình huống về những biểu hiện của tình

yêu chân chính

GV sử dụng phương pháp thảo luận nhóm

GV chia lớp thành 4 nhóm tương ứng với 4 tổ

Sau đó GV phân công cho mỗi nhóm thảo luận,

tìm hiểu sâu về một vấn đề của bài học HS thảo

luận nhóm về vấn đề đã được phân công

Nhiệm vụ của mỗi nhóm:

Nhóm 1: Hoa là một cô gái xinh đẹp, có nhiều

chàng trai theo đuổi; nhưng Hoa chưa hề yêu ai

Thấy vậy Tuấn, một bạn trai cùng trường đánh

cuộc rằng mình sẽ chinh phục được Hoa Từ đó

1 Tình yêu:

a Tình yêu là gì?

Tình yêu là sự rung cảm vàquyến luyến sâu sắc giữa haingười khác giới Ở họ có sựphù hợp về nhiều mặt làmcho họ có nhu cầu gần gũi, gắn

bó với nhau, nguyện sống vìnhau và sẵn sàng hiến dâng chonhau cuộc sống của mình

b Thế nào là một tình yêu chân chính?

Tuấn ra sức săn đón, chăm sóc và chiều chuộng

Hoa và nói với Hoa rằng anh không thể sống

thiếu cô Cuối cùng Hoa đã siêu lòng

Em nghĩ gì về tình cảm giữa Hoa và

Tuấn? Tình cảm đó có phải là tình yêu không?

Vì sao?

Nhóm 2: Hương là một cô gái xinh đẹp, nết na,

có nhiều chàng trai theo đuổi Trong số đó có cả

bác sĩ, kĩ sư, có người là con nhà giàu có, nhưng

Hương lại dành tình yêu của mình cho Hùng, một

công nhân bình thường, nhân hậu, chăm chỉ Bạn

bè chê Hương là dại dột, mù quáng trong tình

yêu

Em đồng ý với nhận xét đó không? Vì

sao?

Nhóm 3: Tân là một chàng trai nhanh nhẹn, giỏi

giang, tốt bụng Biết Tân đã có người yêu, nhưng

Xuân vẫn quyết tâm giành được tình yêu của Tân

Sau nhiều lần bị Tân từ chối, Xuân đã tuyên bố:

nếu không được Tân yêu, cô sẽ tự tử

Em nghĩ gì về việc làm của Xuân? Có

người nói tình yêu của Xuân thật mãnh liệt,

em có đồng ý với ý kiến đó không? Vì sao?

Nhóm 4: Lan mới học lớp 10, là người rất xinh

đẹp và dịu dàng nên có nhiều chàng trai đến tìm

hiểu Lan băn khoan không biết lựa chọn ai Thấy

vậy, Bình là bạn thân khuyên Lan:

- Mày dại thế, hãy yêu thử hai, ba chàng

xem ai hơn thì chọn lấy một chàng để yêu thật sự

Em có đồng ý với ý kiến của bạn Bình không?

Vì sao?

Nếu là bạn của Lan em sẽ khuyên bạn điều gì?

HS các nhóm trình bày quan niệm của mình về

các tình huống

H: Qua các tình huống đó, em hãy cho biết thế

nào là tình yêu chân chính?

- Nêu các biểu hiện của một tình yêu chân chính?

* Tình yêu chân chính là tìnhyêu trong sáng, lành mạnh, phùhợp với quan niệm đạo đức tiến

bộ của xã hội

* Tình yêu chân chính có cácbiểu hiện:

- Tình cảm chân thực, sự quyếnluyến, cuốn hút, sự gắn bó giữamột nam và một nữ

- Sự quan tâm sâu sắc đếnnhau, không vụ lợi

- Sự chân thành, tin cậy và tôntrọng từ cả hai phía

- Lòng vị tha và sự thông cảm