Thực trạng và giải pháp phát triển ngành công nghiệp chế biến thủy sản ở Việt Nam

Tài liệu tham khảo Thực trạng và giải pháp phát triển ngành công nghiệp chế biến thủy sản ở Việt Nam

PHẦN MỞ ĐẦU:

Đối với hầu hết các nớc,ngành thuỷ sản có vai trò quan trọng trong

nền kinh tế, đặc biệt đối với những nớc có vùng biển và vùng nớc nội địaphong phú Núi về kinh tế biển khụng thể khụng nhắc đến vai trũ, vị trớ củangành chế biến thủy sản Những bước thăng trầm của ngành này luụn gắnliền với nhịp sống chung của nền kinh tế đất nước, nhất là cụng cuộc đổimới toàn diện đất nước

Ở những nớc có tiềm năng lớn về thuỷ sản nh nớc ta, công nghiệp chếbiến thuỷ sản đi trớc một bớc sẽ hạn chế đợc nhiều thất thoát sau thu hoạch,tạo ra các sản phẩm có gia trị gia tăng đặc biệt trong xuất khẩu để thu lợi cho

đất nớc,góp phần to lớn trong sự nghiệp đổi mới đất nớc Dần đa Việt Namtrở thành nớc công nghiệp có nền kinh tế phát triển

Nhận thấy tầm quan trọng đó, em đã lựa chọn đề tài ”Thực trạng và

giải pháp phát triển ngành Cụng nghiệp chế biến thuỷ sản ở Việt Nam’’

với kết cấu gồm 3 phần chính nh sau:

1.Cơ sở lý luận

2.Thực trạng ngành công nghiệp chế bién thuỷ sản ở Việt Nam

3.Giảỉ pháp phát triển ngành chế biến thuỷ sản ở nớc ta

Em xin chân thành cảm ơn giáo viên hớng dẫn:PGS.TS NguyễnNgọc Huyền đã tạo điều kiện giúp em hoàn thành đề tài này

I.CƠ SỞ LÍ LUẬN:

1 Công nghiệp chế biến thuỷ sản:

Công nghiệp chế biến thuỷ sản thuộc lĩnh vực chế biến thực phẩm

,nh-ng phát triển bằ,nh-ng cô,nh-ng ,nh-nghệ riê,nh-ng ,đặc thù cho loại sản phẩm mau hỏ,nh-ng

nh :tôm ,cá , mực

2.Đặc điểm của công nghiệp chế biến thuỷ sản:

Sản phẩm thuỷ sản sau chế biến có giá trị gia tăng nhờ vào chất lợngcao và phù hợp với thị hiếu đa dạng của ngời tiêu dùng trong nớc cũng nhnớc ngoài Sản phẩm chế biến đạt chất lợng cao phụ thuộc phần lớn vàogiai đọan bảo quản ban đầu sau thu hoạch.Về mặt cơ học,thuỷ sản(tôm ,cua ,cá ,nhuyễn thể) phải không bị sây sát ,nguyên con và tơi

sống Sau khi phân loại thông thờng đợc bảo quản bằng nớc đá và phải cóquy trình công nghệ bảo quản đối với từng loại nguyên liệu nhất

định.Thuỷ sản thuộc loai hàng dễ ôi thiu ,đặc biệt nhanh h hỏng khi nhiệt

độ không khí tăng cao ở các xứ nhiệt đới nh nớc ta Bảo quản ban đầu bằng

đá lạnh (đá xay,đá vẩy) đối với thuỷ sản là bắt buộc Do đó phải có đủ nớc

đá với số lợng lớn Công nghệ lạnh luôn đi liền với chế biến thuỷ sản

Sản phẩm chế biến thuỷ sản rất đa dạng do sự đa dạng về nguyên liệu,đồng thời phải thoả mãn nhu cầu rất khác nhau của ngời tiêu dùng.Thiết bị

và quy trình công nghệ bảo quản ,chế biến do vậy cũng rất đa dạng : xử lýcá và tôm là khác nhau ,nhuyễn thể chân đầu (mực,bạch tuộc) và nhuyễnthể hai mảnh vỏ cũng khác nhau.Mặt hàng chế biến thuỷ sản có từ cách ăntruyền thống cho đến hiện đại : tơi sống ,khô ,hun khói ,muối đến đônglạnh ,đồ hộp ,sản phẩm ăn liền ,nấu liền ,dạng philê hoặc surimi

Nhu cầu tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên thế giới và trong từng quốcgia ngày càng tăng Đối với số lợng,chất lợng sản phẩm cũng đòi hỏi ngàycàng cao do đó vệ sinh an toàn thực phẩm thuỷ sản phải đợc bảo đảmnghiêm ngặt Công nghiệp chế biến thuỷ sản bao gồm các công ty chế biến

có nhà máy ,kho tàng ,thiết bị.cần phải duy trì hoạt động trong mọi tìnhhuống ,đảm bảo sản xuất do đó cần có nguồn nguyên liệu ổn định

Công nghiệp chế biến thuỷ sản liên quan trực tiếp đến ô nhiễm môitrờng ,đặc biệt là ô nhiễm nớc và mùi độc hại Khi nguyên liệu không đợcbảo quản tốt hoặc các nội tạng loại bỏ không đợc thu dọn cẩn thận sẽ bốcmùi ô nhiễm Bởi vậy các doanh nghiệp chế biến thuỷ sản cần có quy trình

xử lý chất gây ô nhiễm môi trờng,coi đó là một yêu cầu bắt buộc trong sảnxuất của doanh nghiệp.

3.Vị trí của ngành chế biến thuỷ sản:

Chế biến thuỷ sản là một ngành công nghiệp chế biến quan trọngtrong nền kinh tế quốc dân Nói về kinh tế biển không thể không nhắc đếnvai trò,vị trí của ngành chế biến thuỷ sản Những bớc thăng trầm của ngànhnày luôn gắn liền với nhịp sông chung của nền kinh tế đất nớc,nhất là côngcuộc đổi mới toàn diện đất nớc Với một đất nớc có nhiều sản lợng thuỷ sản

đa dạng , nguồn nguyên liệu phong phú ,chế biến thuỷ sản tạo ra những sảnphẩm có giá trị gia tăng ,đem lại nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nớc,đặcbiệt trong xuất khẩu

Phát triển công nghiệp chế biến thuỷ sản đi tr ớc một bớc nh ở các nớccông nghiệp sẽ sử dụng đợc tối u nguồn nguyên liệu thuỷ sản,giảm thấtthoát lớn sau khi thu hoạch đối với loại nguyên liệu mau hỏng này,đồngthời vừa tiết kiệm nguyên liệu ,không phải bán đi sản phẩm thô,vừa có điềukiện nâng cao chất lợng sản phẩm ,tăng cờng sức cạnh tranh trên thịtrờng

Ngành thuỷ sản có 4 lĩnh vực hoạt động chủ yếu ,quan trọng ,có quan

hệ hữu cơ với nhau:

Khu vực sản xuất

nguyên liệu(khai

thác,nuôi trồng)

Khu vực chếbiến

Khu vực lu thông

Dịch vụ hậu cần

Khu vực lu thông trở nên quan trọng nhất trong thị trờng thuỷ sản Luthông có trôi chảy thì khai thác, nuôi trồng ,chế biến thuỷ sản và dịch vụ hậucần mới sôi động đợc Muốn vậy khu vực chế biến phát triển mạnh mẽ sẽthúc đẩy sản xuất nguyên liêụ nhiều hơn ,tạo ra áp lực cung đối với lu thông,

đòi hỏi lu thông năng động hơn ,mở rộng hơn ,đồng thời cùng với nó là tạothêm đợc nhiều công ăn việc làm cho xã hội

4.Qúa trình phát triển của ngành chế biến thuỷ sản:

Nghề chế biến thuỷ sản là nghề truyền thống từ hàng ngàn năm trớc ở

Việt Nam ,song trớc những năm 1960 ,chủ yếu chỉ là những nghề thủ côngvới cố ít chủng loại sản phẩm nh phơi khô ,ớp muối ,nớng ,lên men(làm mắm,nớc mắm)

Cơ sở chế biến sản phẩm đông lạnh và đóng hộp đầu tiên là nhà máycá hộp Hạ Long ,ra đời năm 1957 Từ sau năm 1980 ,công nghiệp chế biến

đã có bớc phát triển vợt bậc.Đến năm 2000 ,cả nớc đã có 184 xí nghiệp chếbiến xuất khẩu thuỷ sản đông lạnh , đúng hộp và hàng nghìn cơ sở chế biếncác sản phẩm truyền thống Đặc biệt từ năm 1995 đến nay,các nhà máy chếbiến thuỷ sản đã liên tục đổi mới công nghệ ,nâng cấp điều kiện sản xuất ,ápdụng các chơng trình quản lý chất lợng và vệ sinh an toàn thực phẩm

Hiện có 3 Tổng công ty thuỷ sản(Tông công ty thuỷ sản ViệtNam,Tông công ty hải sản Biển Đông và Tông công ty thuỷ sản Hạ Long) vàhơn 300 doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khac nhau đang sảnxuất, kinh doanh các sản phẩm thuỷ sản và cung ng hậu cần dịch vụ nghề cá.Nhằm tăng cờng hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp Nhà nớc

II.THỰC TRẠNG NGÀNH CễNG NGHIỆP CHẾ BIẾN THUỶ SẢN VIỆT NAM:

1.Một số công nghệ chế biến thuỷ sản chủ yếu của nớc ta:

Các sản phẩm thuỷ sản chế biến bao gồm sản phẩm sơ chế và sảnphẩm tinh chế Sản phẩm thuỷ sản sơ chế là các sản phẩm chế biến theocông nghệ đơn giản Mục đích chủ yếu của sơ chế thuỷ sản là bảo vệ sảnphẩm thuỷ sản để bán nguyên liệu cho tái chế biến thành các sản phẩm bán

lẻ cho ngời tiêu dùng Công nghệ chế biến phổ biến là: đông lạnh ,phơi khô

và ớp muối Sản phẩm thuỷ sản chế biến có giá trị gia tăng là những sảnphẩm đợc chế biến theo công nghệ tiên tiến ,có kỹ thuật cao ,tạo ra nhiềugiá trị gia tăng trong sản phẩm chế biến để tạo ra các sản phẩm thuỷ sản

đáp ứng tốt nhất mọi nhu cầu ngời tiêu dùng ở mỗi thị trờng và nâng caohiệu quả kinh tế Hiện nay ở nớc ta,sản phẩm thuỷ sản sơ chế chiếm tỷtrọng khá lớn tới khoảng 80% trong tổng sản lợng thuỷ sản xuất khẩu vàmội địa

Thông thờng một nhà máy chế biến thuỷ sản có thể có một hay nhiềuphân xởng sản xuất nhiều mặt hàng có quy trình công nghệ tơng đối giốngnhau Các phân xởng này thờng được bố trí thành những khu tơng đối biệtlập ,riêng lẻ tuỳ theo yêu cầu của công nghệ,tổ chức sản xuất và vệ sinhmôi trờng Tuỳ theo kết quả sản phẩm chế biến là sơ chế hay sản phẩm cógiá trị gia tăng sẽ có những công nghệ tơng ứng đợc lắp đặt và sử dụng

Một là, Các mặt hàng thuỷ sản đông lạnh sơ chế đợc chế biến từ hầu hết

các loại sản phẩm thuỷ sản Sản xuất các mặt hàng thuỷ sản đông lạnh sơ chế thờng đợc tổ chức trên một mặt bằng sản xuất với các khu đợc ngăn riêng

Hai là, Các sản phẩm thuỷ sản khô nhạt hoặc khô muối sơ chế đợc sản

xuất bằng phơng pháp truyền thống với các công cụ rất thô sơ nh phên phơibằng tre ,khung lới và sản phẩm đợc làm khô tự nhiên nhờ gió và ánh nắngmặt trời Khi có ma ,các giàn phơi đợc đa vào lò sấy thủ công hoặc đa vàotrong nhà làm khô bằng quạt gió Hình thức sản xuất sản phẩm khô sơ chếchủ yếu do các hộ gia đình ng dân hoặc t thơng thực hiện với quy mô nhỏ lẻhoặc sản xuất khối lợng út trong nhà máy

Ba là, cỏc sản phẩm thuỷ sản đông lạnh có giá trị gia tăng nhờxuất khẩu

đang là một trong những mũi nhọn kinh tế ,góp phần tăng kim ngạch xuấtkhẩu của Việt Nam Các nhà máy chế biến thuỷ sản đang có yêu cầu cảitiến,đổi mới công nghệ nhằm cung cấp những sản phẩm thuỷ sản sạch ,chấtlợng tốt cho thị trờng Việc lựa chọn thiết bị lạnh phù hợp cho công nghệ

đông lạnh ,kết đông là hết sức quan trọng.Vào cuối thập niên 90(thế kỷ XX),

ra đời một công nghệ lạnh hiện đại: phơng pháp đông rời nhanh (IQF).Nhiều doanh nghiệp của nớc ta đang sử dụng phơng pháp này Phơng phápkết đông rời nhanh IQF là công nghệ hiện đại hơn hẳn hệ thống làm lạnhkiểu cũ về năng suất ,chất lợng sản phẩm và độ an toàn khi vận hành

Bốn là, Công nghệ thuỷ sản khô có giá trị gia tăng là công nghệ sản

xuất cỏc sản phẩm khô ,chín đợc đóng gói nhỏ Nguyên liệu đợc dùng là cáhoặc mực khô sơ chế đã đợc phơi khô hoặc phơi tái Đây là sản phẩm ăn liềnnên các công đoạn sản xuất đợc thực hiện trong điều kiện vệ sinh nghiêmngặt

Năm là, Công nghệ sản xuất các sản phẩm thuỷ sản đóng hộp Đây là

công nghệ sản xuất các sản phẩm thuỷ sản hộp đợc chế biến nhiệt ở áp suấtcao ,sản phẩm chứa trong hộp kín Nguyên liệu sử dụng chế biến sản phẩmthuỷ sản hộp đòi hỏi chất lợng tốt ,đợc bảo quản đúng kỹ thuật ngay sau khi

lao động nông nghiệp bổ sung vào đội ngũ công nhân Một số tỉnh nôngnghiệp thuần tuý nh Cà Mau ,An Giang đã thay đổi hẳn bộ mặt nhờ vào chếbiến xuất khẩu Việc xuất khẩu các sản phẩm thuỷ sản có giá trị tăng qua chếbiến tăng dần ,từ hơn 10%vào nhng năm 80 lên trên 20% vào những nămcuối của thập kỷ 90(thế kỷ XX) Lúc này ,chế biến do tiêu dùng nội địa cũng

đã chiếm khoảng 41% tổng lợng nguyên liệu thuỷ sản Nh vậy chỉ còn trên30% nguyên liệu đợc dùng dới dạng tơi sống Đến nay, cả nước đó cú tổng

số hơn 470 cơ sở - doanh nghiệp chế biến thủy sản Với dây chuyền cấp

đông nhanh hiện đại IQF ,tổng công suất cấp đông đạt2.000 tấn/ngày,côngsuất chế biến đạt 400.000 tấn /năm Phân chia theo vùng la theo vùng là:miền Bắc 6%,miền Trung:35%,miền Nam 59%

Gía trị kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản thông qua chế biến ngày càngtăng ,năm sau cao hơn năm trớc,đóng góp nhiều cho ngân sách nhà n-

ớc ,xứng đáng là một ngành kinh tế mũi nhọn trong quá trình công nghiệphoá_hiện đại hoá Công nghiệp chế biến thuỷ sản phục vụ đắc lực cho việc

mở rông thị trờng xuất khẩu ,kể cả những thị trờng khó tính về vệ sinh antoàn thực phẩm nh EU ,Bắc Mỹ ,Nhật Bảnvà ngày càng mở rộng cơ cấu mặthàng sản phẩm

Ngời Nhật đã là ngời đi tiên phong trong việc thay đổi mục tiêu thơngmại của họ từ cạnh tranh trong năng suất và giá cả đến cạnh tranh chất l-ợng.Vì vậy ,hiện nay chất lợng là diều kiện quan trọng nhất để thắng trongcạnh tranh ,đặc biệt đợc nhấn mạnh trong các sản phẩm chế biến thuỷ sản vì

an toàn vệ sinh thực phẩm Ơ nớc ta,Trung Tâm kiểm tra chất lợng và an toàn

vệ sinh thuỷ sản giải quyết các rào cản kỹ thuật và vệ sinh trong xu thế hộinhập và tự do hoá thơng mại Đến nay, Việt Nam đã có một hệ thống kiểmsoát chất lợng tơng đơng với những nớc tiên tiến trên thế giới ,từ nuôi trồng

đến chế biến ,đợc thị trờng EU ,Mỹ ,Hàn Quốc công nhận Các doanh nghiệpchế biến thuỷ sản đang mở rộng việc áp dụng tiêu chuẩn HACCP Đây là ph-

ơng pháp kiểm soát chất lợng thuỷ sản mà tất cả các nớc công nghiệp ápdụng Nguyên lý cơ bản của HACCP là phân tích các mối nguy hại về vật

lý ,hoá học ,sinh học ,xác định các mối nguy hại lớn và kiểm soát lại chúng

để có khả năng sửa chữa Nói một cách khác là ‘ sản phẩm đợc kiểm soát từ

ao nuôi đến bàn ăn’’ Đối với thị trờng lớn thì việc kiểm soát chất lợng theoHACCP đã trở thành điều khoản bắt buộc Khi tiến hành áp dụng HACCPcác doanh nghiệp chế biến thuỷ sản đều đợc tập huấn kỹ càng ,hớng dẫn lậpphơng án sửa chữa nâng cao chất lợng an toàn vệ sinh thực phẩm của côngnghiệp chế biến thuỷ sản Việt Nam.

2.1.2 Các doanh nghiệp chế biến thuỷ sản Việt Nam mở rộng thị trờng:

Ở Việt Nam, cụng nghiệp chế biến thuỷ sản ngày càng phỏt triển cả về

số lượng, cụng suất và trỡnh độ cụng nghệ

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp chế biến thuỷ sản đó từng bước mởrộng thị trường xuất khẩu với việc ngày càng cú nhiều nhà mỏy đạt tiờuchuẩn EU, ứng dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO Cú thể núi, chế biếnxuất khẩu thủy sản là động lực cho tăng trưởng và chuyển đổi cơ cấu trongkhai thỏc và nuụi trồng thủy sản Đến nay, cả nước cú hơn 500 cơ sở chếbiến thủy sản, trong đú cú 320 nhà mỏy chế biến đụng lạnh với tổng cụngsuất thiết kế 4.262 tấn/ngày So với năm 2006, cụng suất của cỏc cơ sở chếbiến hải sản tăng khoảng 40%, riờng năng lực chế biến xuất khẩu tăngkhoảng 20%

Cỏc cơ sở chế biến ngày càng được đầu tư trang thiết bị hiện đại, cụngnghệ tiờn tiến , quản lý theo tiờu chuẩn , quy chuẩn quốc tế nờn chất lượngcỏc sản phẩm thuỷ sản xuất khẩu được nõng lờn đỏng kể, đỏp ứng được cỏcyờu cầu của cỏc thị trường nhập khẩu trờn thị trường quốc tế Trong đú, 248

cơ sở doanh nghiệp (chiếm gần 53%) đó đạt tiờu chuẩn của thị trường EU một thị trường khú tớnh vào bậc nhất thế giới; trờn 300 cơ sở - doanh nghiệpđược Hàn Quốc cụng nhận tiờu chuẩn chất lượng… Vỡ vậy mà gần 200 DNViệt Nam được phộp xuất khẩu thuỷ sản vào thị trường chõu Âu, 222 DNđược đưa vào danh sỏch xuất khẩu vào Hàn Quốc Bờn cạnh cỏc doanh

-nghiệp nhà nước, các doanh -nghiệp chế biến xuất khẩu thuỷ sản của tư nhânphát triển mạnh trong thời gian qua, nhiều doanh nghiệp thuộc thành phầnkinh tế tư nhân đã có giá trị kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản hàng đầu, một sốdoanh nghiệp chế biến xuất khẩu đã có kim ngạch xuất khẩu trên dưới 100triệu USD mỗi năm.

Theo Bộ NN-PTNT trong tháng 9-2007, các doanh nghiệp chế biến thủysản cả nước xuất được 380 triệu USD; nâng tổng kim ngạch xuất khẩu 9tháng đầu năm lên 2,7 tỷ USD, tăng khoảng 14% so cùng kỳ năm 2006 Theo hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), tínhđến đầu tháng 12-2008 kim ngạch xuất khẩu thủy sản của cả nước đạt 4 tỷUSD.Trong đó 10 tháng đầu năm,sản lượng xuất khẩu đạt 1.054.600 tấn trịgiá 3,828 tỷ USD, tăng 39,4% về lượng và 24,4% về giá trị so với cùng kỳnăm 2007.Đặc biệt các nước trong khối EU vẫn đứng đầu thị trường nhậpkhẩu thủy sản Việt Nam,chiếm 25,3% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước vớigần 970 triệu USD, tăng 29,3% so với tháng 10 năm 2007.Xuất khẩu thủysản sang Nhât Bản tăng 14,4% đạt 693 triệu USD, đây là thị trường tiêu thụtôm đông lạnh lớn nhất của Việt Nam với 412 triệu USD, tăng 4,2% so vớicùng kỳ năm ngoái.Thị trường xuất khẩu lớn thứ 3 là Hoa kỳ tăng 5% so vớicùng kỳ và đạt 642 triệu USD

Theo Bộ Thủy sản, hiện nay hàng thủy sản Việt Nam đã có mặt trên

140 nước và vùng lãnh thổ trên thế giới, có chỗ đứng vững chắc ở các thịtrường lớn như Nhật Bản, EU và Bắc Mỹ Về giá trị kim ngạch xuất khẩu,thủy sản Việt Nam hiện đã vươn lên đứng hàng thứ 7 trên thế giới Năm

2006, sản lượng thuỷ sản Việt Nam đạt 3,75 triệu tấn , giá trị kim ngạch xuấtkhẩu đạt 3,75 tỉ USD Nhưng bên cạnh đó, vẫn còn nhiều doanh nghiệp sửdụng công nghệ lạc hậu, cộng với chất lượng nguyên liệu đầu vào chưa đápứng được yêu cầu Các chuyên gia Thuỷ sản cho rằng , nếu chúng ta không

có sự thay đổi kịp thời về công nghệ bảo quản nguyên liệu sau khai thác vàchế biến thì nguy cơ mất thị trường xuất khẩu tiềm năng là rất lớn Trên thực

tế, rất nhiều doanh nghiệp chế biến thuỷ sản gần đây đã cố gắng tự nâng caochất lượng sản phẩm sản xuất, đảm bảo thực hành sản xuất theo tiêu chuẩn HACCP Nhiều doanh nghiệp cũng đang cố gắng đa dạng hóa thêm cácmặt hàng sản xuất, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm nhằm tận dụng tối

đa hiệu suất sử dụng nhà xưởng, máy móc thiết bị của các nhà máy vàxưởng sản xuất

Trở ngại không nhỏ hiện nay là nhiều nhà máy thiếu nguyên liệu hoạtđộng, ảnh hưởng tiến độ xuất khẩu Tại Cà Mau, 27 nhà máy chế biến thủysản chỉ chạy khoảng 50%-60% công suất Theo VASEP, nhiều nhà máy thủysản ở miền Trung , miền Bắc công suất hoạt động còn thấp hơn, có nơi chỉ30%-40%

Theo ông Đào Bá Điện trưởng phòng kinh tế kỹ thuật thủy sản (Sở PTNT Hải Phòng).Từ đầu năm đến nay, sản lượng thủy sản phục vụ cho chếbiến xuất khẩu chỉ bằng ¾ so với cùng kỳ năm ngoái Vì vậy, nhiều doanhnghiệp chế biến sản xuất cầm chừng, chẳng hạn như: nhà máy chế biến thủysản F42 ( công ty chế biến thủy sản xuất khẩu Hải Phòng ) Sau khi “ nằmkhơi “ từ tháng 2 – 2008 đến tận tháng 4 – 2008, hiện cũng đang sản xuấtcầm chừng, lúc có, lúc không

Ông Nguyễn Như Văn – Tổng giám đốc công ty chế biến thủy sản HảiPhòng cho biết: so với cuối năm 2007, giá nguyên liệu tăng từ 20% – 30%,thiếu nguyên liệu chế biến nên kim ngạch xuất khẩu thủy sản của công ty chỉđạt 2 triệu USD , bằng 22% mức kế hoạch cả năm

Theo số liệu từ sở Nông Nghiệp Phát Triển Nông Thôn, trong 6 thángđầu năm các doanh nghiệp Hải Phòng nhập khẩu hơn 5000 tấn nguyên liệu

thủy sản từ nước ngoài Bờn cạnh việc nhập khẩu nguyờn liệu để chế biếnxuất khẩu Hải Phũng đó nhập khẩu cả thủy sản phục vụ tiờu dựng

Nguyờn nhõn do cỏc nhà mỏy mới ra đời tăng cao vượt sản lượng nuụi trồngnờn dẫn tới khụng đủ nguyờn liệu hoạt động

2.2.Những tồn tại của sự phát triển công nghiệp chế biến thuỷ sản:

2.2.1.Tồn tại chung đối với các doanh nghiệp chế biến thuỷ sản:

Sự phát triển khá nhanh chóng và ồ ạt của công nghiệp chế biến thuỷsản nớc ta vào những năm cuối thế kỷ XX đã đáp ứng đáng kể nhu cầu thị tr-ờng trong nớc và đặc biệt cho xuất khẩu Bên cạnh đó ,cũng tồn tại khá nhiềubất cập ,đòi hỏi phải khắc phục để phát triển hơn nữa công nghiệp chế biếnthuỷ sản ,xứng đáng với tiềm năng của đất nớc

Công nghiệp chế biến thuỷ sản còn tồn tại sự mất cân đối giữa trình độcông nghệ hiện tại với nhu cầu chất lợng sản phẩm và tính đa dạng của sảnphẩm Phần lớn sản phẩm vẫn là dạng bán chế phẩm ,vừa tiêu hao nhiềunguyên liệu ,vừa cho chất lợng không ổn định Cha có sự tập trung đầu tnghiện cứu đổi mới công nghệ và nâng cấp các xí nghiệp chế biến

Mối liên hệ giữa các nhà máy ,xí nghiệp chế biến thuỷ sản với nhau vàgiữa cơ sở sản xuất ban đầu cha hiệu quả Thơng xuyên xảy ra tranh chấpnguyên liệu đầu vào ,đẩy giá lên cao nên làm yếu đi sức cạnh tranh băng giácủa hàng thuỷ sản Việt Nam ở thị trờng nớc ngoài Hơn nữa ,chất lợngnguyên liệu đa vào chế biến không cao ,giá nguyên liệu lại tăng còn gía bánsản phẩm đầu ra thấp khiến sản xuất ít có lãi ,gây khó khăn cho kinh doanhcủa các doanh nghiệp

Bên cạnh đó ,công nghệ vận chuyển ,bảo quản nguyên liệu sau thuhoạch còn rất hạn chế ,vùng nguyên liệu lại phân tán làm ảnh hởng nhiều

đến chất lợng nguyên liệu cho chế biến Thờng xuyên xảy ra tình trạng mấtcân đối giữa công suất thiết bị và khả năng cung cấp nguyên liệu ,chủ yếu

do nguồn nguyên liệu không ổn định ,phân tán và sản lợng quy mô nhỏ Sau đõy là một dẫn chứng về ngành chế biến thủy sản ở Bà Rịa-VũngTàu

2.2.2.Những khó khăn mà ngành chế biến thuỷ sản Bà Rịa_Vũng Tàu phải đối mặt:

Theo số liệu thống kờ tớnh đến cuối năm 2003 trờn địa bàn thành phố

Vũng Tàu cú khoảng 81 doanh nghiệp chế biến thủy sản và khoảng trờn 217

hộ kinh doanh cỏ thể chế biến thủy sản

Hơn 80% thiết bị cụng nghệ đụng lạnh đang sử dụng cú năm sản xuấttrước năm 2000 Chất lượng nguyờn liệu đầu vào chưa đỏp ứng được yờucầu, doanh nghiệp chế biến phần lớn cũn sử dụng cụng nghệ lạc hậu, đú lànhững khú khăn mà mà ngành chế biến thủy sản Bà Rịa-Vũng Tàu đangphải đối mặt Nếu khụng cú sự thay đổi kịp thời về cụng nghệ bảo quảnnguyờn liệu sau khai thỏc và chế biến thỡ nguy cơ mất thị trường xuất khẩutiềm năng là rất lớn

2.2.2.1.Công nghệ thiết bị sản xuất của tỉnh còn lạc hậu:

Kim ngạch tăng, sản lượng hàng xuất khẩu giảm, đú là tớn hiệu chothấy cỏc doanh nghiệp chế biến hải sản đó đầu tư mỏy múc, cụng nghệ đểsản xuất hàng hoỏ cho giỏ trị cao Cụ thể, sản lượng chế biến hàng thủy sảnxuất khẩu của tỉnh trong 6 thỏng đầu năm 2007 giảm hơn 6%, nhưng kimngạch tăng gần 1% so với cựng kỳ năm 2006 Cỏc doanh nghiệp chế biếnthuỷ sản đang từng bước mở rộng thị trường xuất khẩu với việc ngày càng

cú nhiều nhà mỏy đạt tiờu chuẩn EU, ứng dụng hệ thống quản lý chất lượngISO… Tuy nhiờn, vẫn cũn nhiều doanh nghiệp sử dụng cụng nghệ đó lạchậu

Đỏnh giỏ thực trạng về cụng nghệ chế biến hải sản Bà Rịa-VũngTàu, Phõn viện Cơ nụng nghiệp và Cụng nghệ sau thu hoạch (thuộc BộNụng nghiệp và Phỏt triển nụng thụn) nhận định: Cụng nghệ mà ngành chếbiến thuỷ sản của Bà Rịa-Vũng Tàu hiện đang sử dụng xếp ở mức trung bỡnh

so với cả nước Kết quả khảo sỏt cho thấy , 30% xớ nghiệp được điều tra cú

giá thành sản phẩm cao hơn so với các sản phẩm cùng loại do các tỉnh khácsản xuất Điều này thể hiện còn nhiều chi phí bất hợp lý trong các khâu củaquá trình sản xuất làm “đội” giá thành sản phẩm Công tác xúc tiến thịtrường cũng chưa được quan tâm đúng mức (mới có 24% các đơn vị chếbiến hải sản đã và đang thực hiện công tác nghiên cứu thị trường), nhiều xínghiệp vẫn chưa có chiến lược thị trường cho sản phẩm Và chỉ có hơn 4%doanh nghiệp chế biến hải sản sử dụng công nghệ hiện đại theo tiêu chuẩn

EU Trong lĩnh vực đông lạnh chiếm hơn 80% công nghệ, thiết bị sản xuấtđược trang bị trước năm 2000… Mặt khác, việc bảo đảm tiêu chuẩn chấtlượng trong lĩnh vực chế biến hải sản vẫn thấp Trong năm 2006, chỉ 20%các xí nghiệp có sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế, trong đó 12% xí nghiệpquản lý chất lượng theo tiêu chuẩn HACCP

2.2.2.2.Nguyªn nh©n:

Đâu là nguyên nhân dẫn đến thực trạng của ngành chế biến thuỷ sản lạchậu như hiện nay?

Một là, Sự phát triển ngành chế biến chưa gắn với quy hoạch phát triển.

Trong giai đoạn từ 1995- 1998, khi gặp điều kiện thị trường thuận lợi, nănglực chế biến tại địa phương được đẩy lên quá cao , nhưng quá trình đầu tưkhông chú trọng chiều sâu mà chỉ tập trung phát triển về chiều rộng Còntheo đánh giá của ngành thuỷ sản, doanh nghiệp chế biến hải sản phát triểnnhanh nhưng phần lớn là doanh nghiệp nhỏ, chủ yếu sản xuất hàng nội địahoặc chỉ gia công Các dự án hạ tầng khu chế biến hải sản mới triển khaichậm cũng tác động tiêu cực đến việc đổi mới công nghệ, bởi doanh nghiệpchế biến không biết phải di dời lúc nào… Đó chính là nguyên nhân gây nênthực trạng yếu kém của ngành chế biến hải sản và cũng chính là “thủ phạm”khiến ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh đang có nguy cơ tụt hậu