KĨ NĂNG TỔ CHỨC TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ CỦA SINH VIÊN BỘ MÔN GIÁO DỤC MẦM NON - TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM - ĐẠI HỌC HUẾ

Vấn đề kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề của sinh viênmầm non đã được nhiều tác giả trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu.Tuy nhiên, nội dung này ở bộ môn Giáo dục Mầm non

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM



-PHẠM TIẾN SỸ

KĨ NĂNG TỔ CHỨC TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ CỦA SINH VIÊN BỘ MÔN GIÁO

DỤC MẦM NON - TRƯỜNG ĐẠI HỌC

SƯ PHẠM - ĐẠI HỌC HUẾ

ĐỀ CƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ

Huế, 12 / 2010

lý và trong các đặc điểm tâm lý của nhân cách con người ở giai đoạn pháttriển nhất định” [20, tr 63]

Trong lịch sử phát triển tâm lý học và giáo dục học mầm non, khôngmột nhà nghiên cứu nào bỏ qua vấn đề hoạt động chơi của trẻ và họ đi đếnkhẳng định rằng: Hoạt động chơi mà trung tâm là trò chơi đóng vai theochủ đề ở lứa tuổi mẫu giáo thực sự là hoạt động chủ đạo của trẻ em lứa tuổimầm non

Trong hoạt động chơi, những phẩm chất tâm lý của trẻ được pháttriển mạnh mẽ nhất Thông qua hoạt động này, trẻ tiếp thu những kinhnghiệm hoạt động xã hội, tiếp thu và dần làm quen với việc tuân thủ cácquy tắc, các chuẩn mực xã hội Đó là giai đoạn đầu tiên của quá trình hìnhthành và phát triển nhân cách Trò chơi làm bộc lộ khả năng tư duy, tưởngtưởng, tình cảm, tính tích cực, nhu cầu giao tiếp…đang được phát triển ởtrẻ Hoạt động chơi chính là sự thực hành các kĩ năng xã hội của đứa trẻ, làcuộc sống thực của đứa trẻ trong xã hội đồng lứa Cho nên, vấn đề nghiêncứu sử dụng trò chơi với mục đích giáo dục trẻ phát triển toàn diện là vấn

đề cấp thiết đặt ra cho các nhà tâm lý học, giáo dục học mầm non

1.2 Về thực tiễn

Trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam, nghành giáo dục mầmnon đóng vai trò nền tảng nhằm hình thành những yếu tố đầu tiên của nhâncách, chuẩn bị cho trẻ em vào học lớp một Do vậy, đào tạo đội ngũ giáoviên mầm non có đủ phẩm chất và năng lực nghề nghiệp, đáp ứng nhu cầu

nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên mầm non đang là nhiệm vụ quantrọng của các trường Sư phạm trong cả nước nói chung và trường Đại học

Sư phạm - Đại học Huế nói riêng

Một trong những mục tiêu quan trọng của công tác đào tạo giáo viênmầm non là hình thành được cho họ kĩ năng thực hiện quá trình chăm sócgiáo dục trẻ, trong đó có kĩ năng tổ chức hoạt động chơi Đây là hệ thống kĩnăng chuyên nghành quan trọng nhất trong toàn bộ hệ thống kĩ năng củangười giáo viên mầm non Do đó, vấn đề nghiên cứu thực trạng và tìm racác biện pháp thích hợp để rèn luyện tốt kĩ năng tổ chức hoạt động chơicho sinh viên sư phạm mầm non mang ý nghĩa cấp thiết và là đòi hỏi củathực tiễn nhằm nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên mầm non

Vấn đề kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề của sinh viênmầm non đã được nhiều tác giả trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu.Tuy nhiên, nội dung này ở bộ môn Giáo dục Mầm non - trường ĐHSP -Đại học Huế - một đơn vị đào tạo số lượng lớn giáo viên mầm non cho khuvực miền Trung, Tây Nguyên lại chưa được nhiều tác giả quan tâm nghiêncứu

Từ những lý do đó, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu “Kĩ năng tổ

chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ của sinh viên bộ môn giáo dục mầm non, trường ĐHSP - Đại học Huế”.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát thực trạng kĩ năng tổ chứctrò chơi đóng vai theo chủ đề của sinh viên bộ môn Giáo dục mầm non,trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế, đề xuất một số biện pháp nhằmnâng cao kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho sinh viên mầmnon

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ của sinh viên

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về kĩ năng tổ chức trò chơiđóng vai theo chủ đề cho trẻ của sinh viên mầm non

4.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vaitheo chủ đề của sinh viên bộ môn Giáo dục mầm non - trường ĐHSP - ĐHHuế

4.3 Đề xuất, thử nghiệm một số biện pháp tác động giúp sinh viênmầm non nâng cao kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ

5 Giả thuyết khoa học

Kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ là một hệthống kĩ năng gồm nhiều thành phần có liên hệ mật thiết với nhau Hệthống kĩ năng này của sinh viên mầm non, trường Đại học Sư phạm – Đạihọc Huế được hình thành, phát triển không đồng đều qua 4 năm học vànhìn chung còn ở mức thấp do nhiều nguyên nhân khác nhau Nếu chúng ta

đề xuất các biện pháp tác động phù hợp thì kĩ năng tổ chức trò chơi đóngvai theo chủ đề cho sinh viên sẽ phát triển ở mức cao hơn

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn về đối tượng nghiên cứu

- Đề tài tập trung nghiên cứu các thành tố tâm lý làm nền tảng của kĩnăng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề như hiểu về cách thức tổ chức,biết tổ chức, hiệu quả của việc tổ chức và những yếu tố ảnh hưởng đến kĩ

năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề của sinh viên.

- Đề xuất, thử nghiệm một số biện pháp sư phạm giúp sinh viên nângcao kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ

6.2 Giới hạn về khách thể nghiên cứu

Đề tài giới hạn khách thể nghiên cứu thực trạng trên 200 sinh viên từnăm thứ nhất đến năm thứ tư, 5 cán bộ giảng dạy bộ môn Giáo dục Mầmnon trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế và 10 giáo viên thuộc một sốtrường Mầm non trên địa bàn thành phố Huế có tham gia hướng dẫn thựctập cho sinh viên

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nhóm phương pháp này nhằm phân tích, tổng hợp, khái quát hóa cácloại tài liệu khác nhau nhằm xây dựng cơ sở lý luận về vấn đề tổ chức tròchơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra bằng ankét

7.2.2 Phương pháp quan sát

7.2.3 Phương pháp phỏng vấn, phỏng vấn sâu

7.2.4 Phương pháp giải bài tập tình huống

7.2.5 Phương pháp chuyên gia

7.2.6 Phương pháp thực nghiệm tác động

7.3 Nhóm phương pháp thống kê toán học

Với sự hỗ trợ của phần mềm SPSS 16.0, nhóm phương pháp nàynhằm thống kê, xử lý kết quả điều tra thu được bằng phiếu, làm cơ sở đểphân tích, đánh giá thực trạng

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, danh mục tài liệu thamkhảo, phụ lục, luận văn có 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận tâm lý học về kĩ năng tổ chức trò

chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ mầm non

Chương 2: Tổ chức và phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề

của sinh viên mầm non - trường ĐHSP - ĐH Huế và thử nghiệm các biệnpháp tác động

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN TÂM LÝ HỌC VỀ KĨ NĂNG TỔ

CHỨC TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ

1.1 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài

1.1.2 Những nghiên cứu trong nước

1.2 Những vấn đề lý luận cơ bản về kĩ năng

1.2.1 Khái niệm kĩ năng

1.2.2 Các giai đoạn hình thành kĩ năng

1.3 Những vấn đề cơ bản về trò chơi đóng vai theo chủ đề

1.3.1 Khái niệm về trò chơi đóng vai theo chủ đề

1.3.2 Bản chất của trò chơi đóng vai theo chủ đề

1.3.3 Cấu trúc của trò chơi đóng vai theo chủ đề

1.3.4 Đặc điểm trò chơi đóng vai theo chủ đề

1.3.5 Vai trò của trò chơi đóng vai theo chủ đề đối với sự phát triển của trẻ

1.4 Kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ

1.4.1 Khái niệm kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề 1.4.2 Quy trình tổ chức trò chơi đóng vai có chủ đề cho trẻ

1.4.3 Hệ thống kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ

Mục đích: Nhằm xây dựng đề cương nghiên cứu và những vấn đề lí

luận để làm cơ sở công cụ cho các giai đoạn nghiên cứu sau này

Nội dung:

- Xây dựng đề cương nghiên cứu

- Nghiên cứu những vấn đề lí luận về kĩ năng tổ chức trò chơi đóngvai theo chủ đề, từ đó xác định phương pháp nghiên cứu và công cụ nghiêncứu kĩ năng này ở sinh viên sư phạm mầm non

Phương pháp nghiên cứu: Phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát

hóa tài liệu về kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ củasinh viên mầm non

Giai đoạn 2: Giai đoạn khảo sát thực trạng

Mục đích: Nhằm làm rõ thực trạng kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai

theo chủ đề, từ đó đề xuất được các biện pháp nhằm nâng cao kĩ năng tổchức trò chơi này cho sinh viên bộ môn Giáo dục mần non - trường ĐHSP -

ĐH Huế

Nội dung: Tiến hành khảo sát thực trạng bao gồm:

- Thực trạng kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻcủa sinh viên bộ môn Giáo dục Mầm non - trường Đại học Sư phạm - Đạihọc Huế thông qua việc thu thập, xử lí và phân tích số liệu trên các mặt chủyếu sau:

+ Nhận thức, thái độ của sinh viên đối với vấn đề rèn luyện kĩ năng

tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ của sinh viên

+ Mức độ biểu hiện kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đềcho trẻ của sinh viên.

+ Những yếu tố ảnh hưởng đến kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vaitheo chủ đề cho trẻ của sinh viên

- Tìm hiểu nguyên nhân của thực trạng và đề xuất một số biện pháp

sư phạm nhằm nâng cao kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề chotrẻ của sinh viên

Chọn mẫu khảo sát: 200 sinh viên thuộc các khối năm thứ nhất đến

Một nhóm trẻ (5 đến 10 trẻ) chơi trò chơi đóng vai theo chủ đề dưới

sự tổ chức của sinh viên mầm non

Địa điểm khảo sát: Bộ môn Giáo dục Mầm non, trường Đại học Sư

phạm - Đại học Huế

Giai đoạn 3: Đề xuất, thử nghiệm tác động một số biện pháp

Mục đích: Xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn, nêu lên các nguyên

tắc và đề xuất các biện pháp và thử nghiệm, đánh giá hiệu lực của các biệnpháp nâng cao kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho sinh viên

Nội dung

- Nêu lên cơ sở lý luận và thực tiễn đề xuất biện pháp

- Các nguyên tắc chỉ đạo việc đề xuất biện pháp

- Đề xuất các biện pháp

- Thử nghiệm tác động nhằm đánh giá tính hiệu lực của các biệnpháp tác động

2.2 Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu thực trạng, chúng tôi sử dụng phối hợp nhiều phương

pháp, trong đó phương pháp điều tra được xem là phương pháp cơ bản.

a Phương pháp điều tra bằng anket

Điều tra bằng anket là phương pháp được sử dụng phổ biến trongkhoa học xã hội Đối với đề tài này chúng tôi xây dựng 2 phiếu hỏi: Phiếu

số 1 dành cho sinh viên, phiếu số 2 dành cho giảng viên giảng dạy bộ mônGiáo dục mần non và giáo viên một số trường mầm non trên địa bàn thànhphố Huế có tham gia hướng dẫn thực tập và kiến tập sư phạm cho sinhviên mầm non

* Mục đích:

Nhằm nghiên cứu thực trạng nhận thức, thái độ, mức độ biểu hiện vàcác yếu tố ảnh hưởng đến kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề chotrẻ của sinh viên bộ môn Giáo dục mầm non - trường ĐHSP - ĐH Huế vànguyên nhân của thực trạng đó, làm cơ sở để đề xuất biện pháp nâng cao kĩnăng này cho sinh viên

* Nội dung

Chúng tôi dự kiến xây dựng bộ câu hỏi cho sinh viên, giáo viên vàgiảng viên với những nội dung cụ thể, bao gồm:

Phần 1: Tìm hiểu nhận thức, thái độ của sinh viên về kĩ năng tổ chức

trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ

Phần 2: Tìm hiểu mức độ biểu hiện của kĩ năng tổ chức trò chơi

đóng vai theo chủ đề cho trẻ của sinh viên mầm non Phần này bao gồm 3nội dung chính:

+ Tìm hiểu về mức độ hiểu biết của sinh viên về cách thức tổ chứctrò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ

Thang đo mức độ được tính theo 3 mức độ:

Mức độ 1: Hiểu rõ

Mức độ 2: Bình thường

Mức độ 3: Không hiểu

Xử lý kết quả:

Thang đo mức độ được tính theo 3 mức độ:

Mức độ 1: Hiệu quả cao

Phần 3: Các yếu tố ảnh hưởng đến kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai

theo chủ đề cho trẻ

* Cách tiến hành:

Trước khi lấy ý kiến, chúng tôi thông báo đầy đủ, rõ ràng mục đích,yêu cầu của việc điều tra, hướng dẫn cụ thể chi tiết, đảm bảo với sinh viên làkết quả điều tra chỉ sử dụng vào mục đích nghiên cứu Đồng thời đảm bảo sựkhéo léo, tế nhị, tạo cảm giác thoải mái cho các bạn sinh viên để thu đượcnhững số liệu khách quan nhất

Các bước thực hiện điều tra thu thập số liệu được thực hiện cụ thể nhưsau:

- Phát phiếu

- Hướng dẫn cách trả lời các câu hỏi trong phiếu trưng cầu ý kiến

- Thu phiếu và kiểm tra phiếu (loại bỏ những phiếu không đủ tiêuchuẩn, không khách quan làm ảnh hưởng đến kết quả điều tra)

- Thống kê, xử lý kết quả thu được

Quá trình điều tra được tổ chức chặt chẽ, có trình tự, đảm bảo sựchuẩn bị chu đáo về phương tiện, điều kiện không gian và thời gian

b Phương pháp quan sát

* Mục đích quan sát

Phương pháp quan sát nhằm mục đích phát hiện, thu thập nhữngthông tin liên quan đến việc rèn luyện, thực hành các kĩ năng tổ chức tròchơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ của sinh viên mầm non trong các tiết học,tiết thực hành và các tiết thực tập sư phạm tại các trường mầm non nhằmlàm sáng tỏ hơn thực trạng vấn đề nghiên cứu

Đối với đề tài này, quan sát là một phương pháp rất quan trọng

* Nội dung quan sát

- Quan sát nhằm phát hiện những biểu hiện về nhận thức, thái độ củasinh viên đối với việc tổ chức hoạt động chơi cho trẻ

- Quan sát phương pháp, hình thức rèn luyện kĩ năng của sinh viên

- Quan sát, đánh giá mức độ biểu hiện kĩ năng tổ chức trò chơi đóngvai theo chủ đề cho trẻ của sinh viên

- Quan sát hoạt động chơi của trẻ nhằm đánh giá hiệu quả tổ chức tròchơi của sinh viên

c Phương pháp phỏng vấn, phỏng vấn sâu

* Mục đích

Sử dụng phương pháp này nhằm làm sáng tỏ thêm một số nội dungnghiên cứu hỗ trợ các phương pháp khác trong quá trình đưa ra những kếtluận

* Nội dung

Một số nội dung sẽ được đưa vào quá trình phỏng vấn xung quanhvấn đề kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ của sinh viênmầm non bao gồm:

- Nhận thức của sinh viên về sự cần thiết của kĩ năng này đối vớingười giáo viên mầm non trong tương lai

- Thái độ của sinh viên đối với việc rèn luyện kĩ năng này

- Các phương pháp được các bạn sinh viên sử dụng để rèn luyện kĩnăng này

- Tự đánh giá của sinh viên, đánh giá lẫn nhau và đánh giá của giáoviên giảng dạy, giáo viên hướng dẫn thực tập về mức độ thành thục kĩnăng của các bạn sinh viên

- Các yếu tố ảnh hưởng đến việc rèn luyện và thực hành kĩ năng tổchức trò chơi

* Cách thức tiến hành

Phương pháp phỏng vấn được tiến hành qua các bước sau đây:

- Chuẩn bị các một số câu hỏi trọng tâm theo mục đích, nội dungphỏng vấn

- Tiến hành phỏng vấn sinh viên và giáo viên

- Ghi chép kết quả thu được sau khi phỏng vấn từng người

- Xử lý và chọn lọc thông tin thu được từ phỏng vấn

Trong quá trình trò chuyện, chúng tôi đảm bảo sự tế nhị, cởi mở,thân thiện, không phản bác, phán xét ý kiến cá nhân, hướng mọi cuộc tròchuyện theo nội dung nghiên cứu Đồng thời, ghi chép trung thực nội dung,sau đó bổ sung, tổng hợp những ý kiến để đưa ra những nhận xét, kết luận

d Phương pháp giải bài tập tình huống

* Mục đích

Sử dụng phương pháp này nhằm đưa sinh viên vào các tình huốnggiả định, giúp sinh viên bộc lộ một số kĩ năng như: kĩ năng giải quyết tínhhuống, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng kích thích hứng thú của trẻ…trong khi tổchức trò chơi đóng vai theo chủ đề, qua đó thu thập thêm nhiều luận cứkhoa học để phân tích mức độ biểu hiện, những thuận lợi, khó khăn củasinh viên liên quan đến kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề chotrẻ của sinh viên

Chúng tôi phối hợp với giáo viên giảng dạy, dựa vào họ để đưa ra cáctình huống sư phạm xảy ra trong khi tổ chức cho trẻ chơi để sinh viên giảiquyết

Một số tính huống được đưa ra cho cả lớp giải quyết và lấy ý kiến từng

cá nhân

Các tính huống còn lại được xây dựng thành các phiếu hỏi có sẵn cácphương án giải quyết tình huống đó và sinh viên lựa chọn phương án đượccho là tối ưu

e Phương pháp chuyên gia

* Mục đích

Nhằm tranh thủ ý kiến đóng góp của các nhà chuyên môn có kinhnghiệm trong lĩnh vực tâm lý học, những giảng viên trực tiếp giảng dạy cáchọc phần liên quan đến tổ chức trò chơi cho trẻ, những cán bộ quản lý vàgiáo viên mầm non có kinh nghiệm giảng dạy lâu năm về kĩ năng tổ chứctrò chơi và kĩ năng tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề

* Các nội dung lấy ý kiến

- Những vấn đề cơ sở lý luận của đề tài

- Những ưu điểm, hạn chế của sinh viên mới ra trường trong việc tổchức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ

- Nhìn nhận, đánh giá chung của các chuyên gia về thực trạng vấn đềnghiên cứu

- Hướng đề xuất các biện pháp tác động

* Cách thức tiến hành

Xin ý kiến trực tiếp của các chuyên gia và ghi chép đầy đủ

f Phương pháp thử nghiệm tác động

* Mục đích thử nghiệm: Thử nghiệm một số biện pháp tác động

nhằm khẳng định vai trò, tính khả thi, tính ứng nghiệm của các biện pháptác động