Thương mại điện tử.Phân tích tính chất bài toán và xác định các tiếp cận

Thương mại điện tử.Phân tích tính chất bài toán và xác định các tiếp cận

Lĩnh vực Công nghệ thông tin

THƯƠNG MạI ĐIệN Tử (eCommerce) Phân tích tính chất bài toán và xác định cách tiếp cận

ThS Nguyễn Minh Trung tâm Công nghệ thông tin Lời nói đầu

Internet không đơn giản chỉ là công nghệ mới mà công việc kinh doanh có thể áp dụng để giảm giá thành xúc tiến và tăng lợi nhuận Nó có khả năng thay đổi vấn đề cốt lõi hơn: đó là cách thực hiện công việc Khách hàng, bạn hàng, các nhà cung cấp và nhân viên của mỗi doanh nghiệp luôn đòi hỏi một hệ thống với nhiều cấp độ khác nhau về dịch vụ, về môi trờng trao đổi thông tin và khả năng phối hợp các công việc Tất cả các vấn đề đặt ra đều có thể coi là mục tiêu cần giải quyết của bài toán eCommerce Các nội dung trình bày ở đây sẽ tập trung phân tích một số đặc điểm đặc trng của bài toán eCommerce, trên cơ sở đó rút ra các kết luận có tính chất gợi ý về cách tiếp cận đối với bài toán này

1 Khả năng tìm kiếm lợi nhuận trên Internet

Internet đã xuất hiện ở Việt nam cùng với rất nhiều kỳ vọng và dự đoán lạc quan Tuy nhiên, cho đến thời điểm này, khoảng cách giữa kỳ vọng và hiện thực vẫn là điều cha thể vợt qua

đ-ợc [1, 2, 3] Câu hỏi 01 đợc đặt ra là “Làm thế nào để tìm kiếm lợi nhuận trên Internet?” Và

theo một trình tự t duy hoàn toàn logic, nếu việc giải đáp câu hỏi 01 gặp khó khăn trong suốt

một thời gian dài, cộng thêm rất nhiều những dữ liệu bi quan từ sự suy giảm của nền công

nghệ thông tin thế giới nói chung và Internet nói riêng, thì câu hỏi 02 tự động đợc đặt ra

“Liệu có khả năng tìm kiếm lợi nhuận trên Internet hay không?” Tiếp tục phân rã câu hỏi cuối cùng này thành 02 câu hỏi nhỏ hơn: “Có các cơ hội tìm kiếm lợi nhuận ở đây hay không?” và “Có thể tận dụng đợc các cơ hội đó hay không?” Có thể thấy việc trả lời câu hỏi thứ nhất hoàn toàn không gặp khó khăn Internet là một môi trờng còn rất mới và mang đầy

đủ tính chất hạ tầng, vĩ mô Những việc đã làm đợc thực chất mới là rất ít so với tất cả những gì có thể làm Tiềm năng trớc mắt hoàn toàn không khó khăn để có thể cảm nhận đợc nếu xem xét lại quá trình tăng trởng vợt bậc của Internet kể từ thời điểm đợc đặt nền móng vào năm 1969 đến nay Bức tranh quá khứ và hiện tại luôn gây nên cảm giác chắc chắn về sự tăng

trởng theo cấp số trong tơng lai [3] Vấn đề nan giải vì vậy tập trung nhiều ở câu hỏi thứ 02.

Các nội dung tiếp theo sẽ đi vào phân tích cách trả lời câu hỏi này

2 Có hay không các bài toán vừa dễ giải quyết – vừa đem lại nhiều lợi nhuận? vừa đem lại nhiều lợi nhuận?

Dù thành công rõ ràng cha đợc nh mong muốn, xong hoàn toàn có thể thừa nhận rằng trong những năm vừa qua, đã có rất nhiều nỗ lực tìm kiếm phơng cách làm ra lợi nhuận trên Internet của các doanh nghiệp trong nớc Bên cạnh một số thành công hãn hữu, đa số các hoạt động triển khai cha đem lại đợc những kết quả thực sự Nhợc điểm lớn nhất dễ dàng nhận thấy là phần lớn các dịch vụ đã đợc triển khai đều thể hiện một cách hình dung tơng đối

đơn giản về mô hình kinh doanh trên môi trờng trực tuyến [2, 3] Mở một website, cung cấp

một dịch vụ theo mẫu đã có (của các site nớc ngoài), mà về nguyên tắc thì gần nh ai cũng có thể mở và cung cấp đợc, bằng cách đấy thu đợc lợi nhuận tính bằng đơn vị triệu đô la Mỹ Có

dễ dàng quá hay không? Internet rõ ràng là một môi trờng có nhiều tiềm năng và mở ra nhiều cơ hội mới, nhng liệu có “thần kỳ” đến nh vậy?

3 Những điểm khác biệt giữa bài toán nhỏ và bài toán lớn

Có một ví dụ vô cùng thích hợp để minh họa cho nội dung muốn đề cập ở đây, đó là bài toán

“Soạn thảo văn bản tiếng Việt” Có thể nói đây là một trong những vấn đề đã, đang và sẽ đợc quan tâm nhiều nhất của “tin học Việt nam” Đã có quá nhiều cách giải quyết khác nhau, dẫn

đến kết quả là đã xuất hiện nhiều trình soạn thảo không tơng thích khác nhau, vài chục bộ mã tiếng Việt khác nhau, và một “vĩ tuyến 17” về bộ gõ: miền bắc gõ một kiểu, miền nam gõ một kiểu Nếu xem xét vấn đề từ khía cạnh cục bộ thì bất kỳ lời giải nào trong số quá nhiều các lời giải đã đợc đa ra đều có thể giải quyết đợc bài toán tiếng Việt nêu ở trên Tuy nhiên,

đây đều là những cách giải theo mô hình BàI TOáN NHỏ Đặc điểm của Bài toán nhỏ là kết quả của nó không có khả năng gây tác động lớn và một phần vì thế, các kết quả đó không

có khả năng tồn tại lâu dài và tiếp tục phát triển ở các mức cao hơn Giống nh thuyết

t-ơng đối hẹp bị đuối lý trong trờng hợp lực hấp dẫn, và phải giải quyết mâu thuẫn phát sinh nhờ thuyết tơng đối rộng, trình soạn thảo Microsort Word và bộ mã Unicode trong thực tế đã giải quyết bài toán soạn thảo văn bản tiếng Việt theo mô hình BàI TOáN LớN Các kết quả của nó gây đợc tác động rộng rãi và có khả năng tồn tại, phát triển lâu dài Kết quả phân tích này sẽ tiếp tục đợc sử dụng trong nội dung có liên quan tiếp theo

Học viện Công nghệ BCVT

Hội nghị Khoa học lần thứ 5

4 Mối liên hệ giữa Các kết quả lớn và Hoạt động nghiên cứu trong phòng thí nghiệm

Nếu làm một phép thống kê đơn giản về mối quan hệ “NHÂN – vừa đem lại nhiều lợi nhuận? QUả” đối với các thành tựu

có tính chất BàI TOáN LớN trong lĩnh vực tin học, sẽ lập tức nhận thấy một điều: Một tỷ lệ

lớn các thành tựu này liên quan đến kết quả từ các trung tâm nghiên cứu Dới đây là một

vài ví dụ đủ sức thuyết phục:

- World Wide Web và ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản HTML là phát minh từ Phòng thí

nghiệm Vật lý phân tử Châu Âu (CERN) [1, 7].

- Chuẩn giao diện trình duyệt Mosaic Browser (trình duyệt Netscape Navigator, Microsoft Internet Explorer ) là kết quả nghiên cứu của National Computational Science Alliance

(NCSA) [1, 7].

- Các ý tởng về giao diện đồ họa có xuất phát điểm từ trung tâm nghiên cứu Palo Alto Research Center (PARC) của Xerox và dẫn đến thành công to lớn của Apple Computer

với hệ điều hành Mac và Microsoft với hệ điều hành Windows [7].

Các dữ liệu thực tế là khẳng định mang tính thuyết phục nhất về vai trò tối quan trọng của hoạt động nghiên cứu đối với việc giải quyết các vấn đề lớn trong lĩnh vực công nghệ thông tin

5 Bài toán eCommerce

Nếu nh những năm 80 là kỷ nguyên của chất lợng, những năm 90 là kỷ nguyên của tái thiết

kế thì những năm đầu của thế kỷ 21 sẽ là kỷ nguyên của một nền kinh tế tri thức, mà Internet

và eCommerce là một yếu tố cấu thành trọng yếu [7]

Về quy mô và mức độ ảnh hởng, bài toán eCommerce tác động gần nh lên tất cả các khía cạnh của xã hội, từ kinh tế, chính trị, văn hóa, đến công nghệ

Về mô hình ứng dụng, một cách tổng quát, bài toán eCommerce gồm 03 lớp ứng dụng chính:

- Business-to-Employee (B2E) [4].

- Business-to-Business (B2B) [5].

- Business-to-Consumer (B2C) [6].

bao quát gần nh tất cả các hoạt động trong quá trình sản xuất kinh doanh

Về công nghệ, bài toán eCommerce là tiêu điểm của các vấn đề công nghệ tiên phong nhất trong lĩnh vực công nghệ thông tin và nhiều lĩnh vực khác có liên quan

Một số đặc tả sơ bộ nh trên đủ để ớc lợng quy mô của bài toán và phơng pháp giải quyết đòi hỏi tơng ứng

6 Phân tích cách tiếp cận Bài toán eCommerce

Theo các phân tích đã đợc thực hiện cho đến thời điểm này, bài toán eCommerce đã bắt đầu bộc lộ các đặc điểm cơ bản

Có thể khẳng định, đây là một bài toán có quy mô rất lớn, mà kết quả sẽ là những tác động hết sức sâu sắc và rộng rãi Bài toán này có đầy đủ các điều kiện bờ cũng nh cơ hội để đảm bảo thành công Tuy nhiên, thành công này là vô cùng khó khăn, và khẳng định là không thể

đạt đợc bằng các giải pháp đơn giản và có tính chất BàI TOáN NHỏ

Thành công thực sự chỉ có thể thu đợc từ một hệ thống đờng đi nớc bớc có bài bản đợc tính toán, cân nhắc hết sức chi tiết, mà kết quả là các hệ thống sản phẩm, dịch vụ, giải pháp, mô hình kinh doanh có khả năng mang lại những lợi ích thực sự cho ngời sử dụng và thực sự có thể tạo ra giá trị gia tăng Những kết quả nh vậy, đến lợt mình, lại không thể nảy sinh từ một quá trình phát triển chỉ đơn giản mang tính chất “lợng đổi” Đòi hỏi gần nh không thể thiếu

là phải có những thay đổi về chất Bản thân bài toán eCommerce là bài toán của kỷ nguyên kinh tế tri thức, và cơ hội duy nhất để tìm lời giải là các phơng pháp có sở cứ vững vàng về tri thức Quay trở lại bài toán “Soạn thảo văn bản tiếng Việt” Microsoft Word đã trở thành lời giải mang tính thuyết phục không đơn giản chỉ vì các lập trình viên của Microsoft lập trình giỏi hơn các lập trình viên Việt nam Nguyên nhân thực sự là ở chỗ những ngời phát triển sản phẩm của Microsoft rõ ràng có một nền tảng tri thức khác biệt về chất so với các nhà phát triển Việt nam trong lĩnh vực ứng dụng Sử lý văn bản Và Microsoft Word là một kết quả cụ thể hóa những tri thức này, có khả năng đáp ứng tốt hơn các đòi hỏi của ngời sử dụng, và đó Học viện Công nghệ BCVT

Lĩnh vực Công nghệ thông tin

là sở cứ vững vàng đảm bảo sự thừa nhận rộng rãi đối với sản phẩm Bộ mã Unicode cũng là một thành công tơng ứng đợc thừa nhận của một bài toán đợc xây dựng một cách đầy đủ tiêu chí hơn, tổng quát hơn, đợc xem xét trên nhiều khía cạnh, với một quy mô rộng hơn và một tầm nhìn bao quát hơn – vừa đem lại nhiều lợi nhuận? Đây cũng là sự khác biệt về tri thức Tri thức trong một lĩnh vực, phụ thuộc vào tiêu chí bề sâu hay bề rộng, chỉ có thể hình thành từ các hoạt động nghiên cứu theo các trọng tâm tơng ứng Lời giải thực sự thành công đối với bài toán eCommerce chỉ có thể có đợc từ các biện pháp đầu t, xúc tiến mà trọng tâm trớc mắt phải là cho các hoạt động nghiên cứu Những ngời đầu tiên bắt đầu những hoạt động nghiên cứu có mục đích, định h-ớng, trọng điểm rõ ràng, cũng sẽ là những ngời đầu tiên tận dụng đợc các cơ hội dẫn đến thành công

7 Kết luận

Internet, với rất nhiều u điểm đặc trng của mình, là một môi trờng với quá nhiều tiềm năng, quá nhiều cơ hội Tuy nhiên, nhìn từ một góc độ khác, đây lại là một môi tr ờng có những đòi hỏi đặc trng hết sức khắt khe Thực tế chứng minh một điều: thành công trên Internet khẳng

định là không phải là giành cho số đông Các kết quả “khả dĩ có thể thành công” trên môi tr-ờng này bắt buộc phải mang một đặc tính: đó là “tính vợt trội” – vừa đem lại nhiều lợi nhuận? một đặc tính chỉ có thể đợc hình thành trên nền tảng thay đổi về tri thức Đối với một môi trờng công nghệ cao và một nền kinh tế tri thức không có con đờng thứ hai dẫn đến thành công, ngoài cách tham gia vào cuộc chạy đua về tri thức, thành công sẽ chỉ đến với những ai có khả năng lọt vào tốp dẫn

đầu

Tài liệu tham khảo

1 Đề tài cấp ngành, mã số 05-99-KHKT-RD, Nghiên cứu xây dựng ch“ ơng trình cung cấp dịch vụ Thơng mại điện tử ,” Chủ trì: Ths Nguyễn Minh, 1999-2000

2 Đề tài nhánh cấp Nhà nớc, mã số KHCN.01.02B, Nghiên cứu tiếp cận các khía cạnh“

pháp lý, kỹ thuật & công nghệ, kinh tế & đối ngoại, tổ chức & điều hành của hệ thống Thơng mại điện tử toàn cầu Đa ra khuyến nghị về các bớc đi cho Việt Nam ,” Chủ trì: Ths Nguyễn Minh, 1999-2000

3 Đề tài cấp Tổng công ty, mã số 141-2000-TCT-RDP-TH-29, Xây dựng kế hoạch thành“

lập và phát triển trung tâm eCommerce của Tổng công ty Bu chính viễn thông”, Chủ trì:

KS Hoàng Minh, 2000-2001

4 Đề tài cấp Tổng công ty, mã số 032-2001-TCT-AP-TH-79, Nghiên cứu xây dựng hệ ch“

-ơng trình tin học hoá doanh nghiệp theo mô hình quản lý chất lợng ISO 9000, áp dụng cho doanh nghiệp bu điện”, Chủ trì: Ths Nguyễn Minh, 2001-2002.

5 Đề tài cấp ngành, mã số 40-01-KHKT-RD, Nghiên cứu xây dựng giải pháp th“ ơng mại

điện tử Doanh nghiệp - Doanh nghiệp (B2B) cho mô hình doanh nghiệp Internet”, Chủ

trì: Ths Nguyễn Minh, 2001-2002

6 Đề tài cấp ngành, mã số 42-01-KHKT-RD, Nghiên cứu triển khai thử nghiệm cung cấp“

dịch vụ thơng mại điện tử”, Chủ trì: Ths Nguyễn Minh, 2001-2002.

7 Warner Books, Inc., Business @ The speed of thought (using a digital nervous system)“ ”, Bill Gates and Collins Hemingway, March 1999

Học viện Công nghệ BCVT

Héi nghÞ Khoa häc lÇn thø 5

Häc viÖn C«ng nghÖ BCVT