skkn xây DỰNG CHUYÊN đề NGOẠI KHÓA về vệ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM CHO môn CÔNG NGHỆ 10

Đượccung cấp kiến thức về vệ sinh an toàn thực phẩm, học sinh sẽ hình thành kĩ năng, có thái độ, hành động đúng để bảo vệ cuộc sống tương lai của chính bản thânmình; bởi các em có thể là

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN

 Mô hình  Đĩa CD (DVD)  Phim ảnh  Hiện vật khác

Năm học: 2014 – 2015

SƠ LƯỢC LÍ LỊCH KHOA HỌC

I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

9 Đơn vị công tác: Trường THPT Xuân Thọ

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị cao nhất: Cử nhân

- Năm nhận bằng: 2006

- Chuyên ngành đào tạo: Sư phạm kĩ thuật nông nghiệp

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Môn Công nghệ 10, Nghề làm vườn

Số năm có kinh nghiệm: 9 năm

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây: không có

V ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ VÀ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG 15

XÂY DỰNG CHUYÊN ĐỀ NGOẠI KHÓA VỀ VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM CHO MÔN CÔNG NGHỆ 10

I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

1.1 Lí do khách quan:

Thực phẩm là nguồn cung cấp dinh dưỡng hằng ngày cho cơ thể, giúp cơ thểkhỏe mạnh, chống lại các nguy cơ của bệnh tật đang có mặt khắp nơi trong môitrường, giúp con người có đủ sức khỏe lao động và học tập Tuy nhiên, nếu thựcphẩm không đảm bảo vệ sinh, sức khỏe con người sẽ bị đe dọa Vấn đề vệ sinh antoàn thực phẩm hiện nay đang là thách thức lớn đối với thế giới nói chung trong đó

có Việt Nam Ngộ độc thực phẩm và các bệnh do thực phẩm kém chất lượng gây

ra không chỉ gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và cuộc sống của mỗi người và

về lâu dài ảnh hưởng đến giống nòi dân tộc Bên cạnh đó, ngoài việc gây thiệt hạilớn về kinh tế, là gánh nặng chi phí cho chăm sóc sức khỏe còn liên quan chặt chẽđến năng suất, hiệu quả phát triển kinh tế, thương mại, du lịch và an sinh xã hội

“Ông Jeffery Kobza, quyền Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam cho biết,đảm bảo an toàn thực phẩm là trách nhiệm của tất cả người tiêu dùng và nhà sảnxuất trong chuỗi liên tục của thực phẩm từ nông trại đến bàn ăn Các nhà sản xuất,các nhà chế biến và người kinh doanh thực phẩm ở Việt Nam cần phải chịu tráchnhiệm đối với sự an toàn của thực phẩm mà họ sản xuất và kinh doanh trong khingười tiêu dùng cần phải thực hiện các biện pháp dự phòng và tuân thủ các thựchành tốt về an toàn thực phẩm Thực phẩm không an toàn có chứa các vi khuẩn, virút, ký sinh trùng hoặc hóa chất có hại, là nguyên nhân của hơn 200 bệnh - từ tiêuchảy đến các bệnh mãn tính như ung thư Thực phẩm không an toàn tạo ra mộtvòng luẩn quẩn của bệnh tật và suy dinh dưỡng, đặc biệt là ảnh hưởng đến trẻ em

và người già.”[1]

1.2 Lí do chủ quan:

Khi bị bệnh, chúng ta sẽ tìm đến bệnh viện để chữa trị Tuy nhiên, ít ai tìmcâu trả lời cho câu hỏi: Nguyên nhân gây bệnh là do đâu? Phải làm gì để hạn chếbệnh tật đó? Chúng ta nên làm gì để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giống nòi dântộc? Tất cả những câu hỏi đó các em hoàn toàn có thể tìm ra được câu trả lời Vìthực tế, nguyên nhân chính dẫn đến bệnh tật và sức khỏe đều nằm phần lớn ở thựcphẩm chúng ta ăn hàng ngày Vì thế, đã đến lúc phải định hướng cho thế hệ trẻ biếtvai trò và thực hành vệ sinh an toàn thực phẩm

Chương trình môn công nghệ 10 trong trường THPT với nội dung gần gũi,gắn liền với cuộc sống, hoạt động sản xuất nông nghiệp, kinh doanh của người dânViệt Nam nên đưa thêm vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm là rất phù hợp Đượccung cấp kiến thức về vệ sinh an toàn thực phẩm, học sinh sẽ hình thành kĩ năng,

có thái độ, hành động đúng để bảo vệ cuộc sống tương lai của chính bản thânmình; bởi các em có thể là nhà quản lí, nhà sản xuất, người tiêu dùng và các em

cũng chính là những tuyên truyền viên tham gia tích cực trong quá trình truyềnthông đến với mọi người.

Là người tiêu dùng mà trên hết là người giáo viên, tôi nghĩ mình cần phải cótrách nhiệm định hướng và tuyên truyền cho học sinh ý thức về an toàn thực phẩm

Vì lí do đó, trong năm học này tôi thực hiện đề tài “XÂY DỰNG CHUYÊN ĐỀNGOẠI KHÓA VỀ VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM CHO MÔN CÔNGNGHỆ 10”

II CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

2.1 Cơ sở lí luận:

Nghị quyết 46/NQ-TW của Bộ Chính trị và Quyết định phê duyệt Chiếnlược Quốc gia An toàn thực phẩm giai đoạn 2011 – 2020 và tầm nhìn 2030 củaThủ tướng chính phủ, đã chỉ rõ: Sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con người vàcủa toàn xã hội Để thực hiện mục tiêu giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong, nâng caotuổi thọ, cải thiện chất lượng giống nòi,… cần thiết phải phát triển và hoàn thiện hệthống chăm sóc sức khỏe nhân dân, triển khai mạnh mẽ các biện pháp đồng bộkiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm Đồng thời đưa ra nhiều giải pháp, trong đócần phối hợp với Bộ Y tế tổ chức tuyên truyền, giáo dục về an toàn thực phẩmtrong các trường học, đồng thời huy động giáo viên và học sinh tham gia tích cựccông tác bảo đảm an toàn thực phẩm Xây dựng lộ trình đưa nội dung an toàn thựcphẩm vào giáo trình giảng dạy ở các cấp học

Nhà trường đào tạo, giáo dục, hình thành nhân cách thế hệ trẻ để họ trởthành công dân xây dựng và bảo vệ tổ quốc Mục tiêu của giáo dục là phát triểntoàn diện nhân cách của người học sinh, trong đó môn công nghệ lớp 10 cũngkhông ngoại lệ Học sinh cần được giáo dục về vệ sinh an toàn thực phẩm để cónền tảng kiến thức, bồi dưỡng và hình thành kĩ năng sống, có thái độ và hành độngđúng trong vai trò của nhà sản xuất đặt lợi ích của người tiêu dùng lên trên hết.Hoặc với vai trò là người tiêu dùng, học sinh biết mình nên làm gì để đảm bảo sứckhỏe của bản thân và gia đình

Theo hướng dẫn điều chỉnh nội dung dạy học môn công nghệ cấp THPT của

Bộ GD – ĐT năm 2011, trong phân phối chương trình môn công nghệ lớp 10,ngoài phần tích hợp hoạt động hướng nghiệp 6 tiết và chương III các bài từ 41, 42,

43, 44, 46, 48 có thể chọn lĩnh vực phù hợp với chương I hoặc chương II đã chọntrước đó hoặc có thể chuyển sang ngoại khóa, xem đĩa băng hình, hoặc thay thếbằng tài liệu tự biên soạn phù hợp với điều kiện giống cây trồng, vật nuôi của địaphương, tích hợp các nội dung giáo dục môi trường, hướng nghiệp Vì vậy, ngoạikhóa về vệ sinh an toàn thực phẩm hoàn toàn có thể thực hiện được

2.2 Cơ sở thực tiễn:

Ngoài kiểm tra, xử lí các trường hợp vi phạm về vệ sinh an toàn thực phẩm,các cơ quan chức năng còn tổ chức tuyên truyền về vấn đề vệ sinh an toàn thực

phẩm trên các phương tiện thông tin đại chúng cụ thể là đài phát thanh của các xã.Tuy nhiên, kiến thức về vệ sinh an toàn thực phẩm của các em còn rất mờ nhạt Vìvậy, tổ chức tiết học ngoại khóa về vệ sinh an toàn thực phẩm như là một biệnpháp cộng hưởng để công tác tuyên truyền được sâu rộng và hiệu quả hơn.

Nhà trường đóng vai trò quan trọng đối với vấn đề tuyên truyền vệ sinh antoàn thực phẩm vì ngoài đối tượng học sinh và thông qua học sinh có thể tác độngmột cách rộng rãi lên các thành viên khác của xã hội, trước hết là các thành viêntrong gia đình Vì vậy, thực hiện ngoại khóa giáo dục vệ sinh an toàn thực phẩmtrong môn công nghệ lớp 10 là một trong các biện pháp hữu hiệu nhất, kinh tế nhất

và có tính bền vững nhất

Số lượng học sinh, giáo viên các cấp học, bậc học của Việt Nam hiện naychiếm 1/5 dân số cả nước (gần 16 triệu người) Trong đó, học sinh THPT chiếmgần 3 triệu người Đó là một lực lượng hùng hậu, là đối tượng quan trọng thực hiện

vệ sinh an toàn thực phẩm Đồng thời đây cũng là lực lượng quan trọng thực hiệntuyên truyền, giáo dục, vận động các đối tượng khác trong xã hội thực hành đảmbảo vệ sinh an toàn thực phẩm

Về thực hiện chương trình môn công nghệ 10 ở trường THPT hầu như giáoviên chưa đưa vấn đề vệ sinh an toàn vệ sinh thực phẩm vào giảng dạy

Từ cơ sở nêu trên và từ thực tiễn công tác tôi thực hiện sáng kiến: “XÂYDỰNG CHUYÊN ĐỀ NGOẠI KHÓA VỀ VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨMCHO MÔN CÔNG NGHỆ 10” được thực hiện trong 2 tiết học (90 phút)

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN GIẢI PHÁP

Xây dựng chuyên đề ngoại khóa Vệ sinh an toàn thực phẩm trong chương trình môn công nghệ 10.

Việc xây dựng tiết học ngoại khóa được tiến hành sau khi xác định mục tiêu,thái độ, kĩ năng và định hướng năng lực hình thành Trong điều kiện thực tế, họcsinh trường THPT Xuân Thọ có điểm xét tuyển vào lớp 10 thấp, địa bàn sinh sốngrộng, gia đình thuần nông, đời sống vật chất còn nhiều khó khăn nên điều kiện tiếpxúc với mạng Internet để tìm hiểu về vệ sinh an toàn thực phẩm còn nhiều hạn chế.Nên tôi xây dựng chuyên đề chủ yếu bằng chuỗi hình ảnh trực quan, logic, lôicuốn, ấn tượng giúp các em khắc sâu được kiến thức

Sau đây, tôi tiến hành xây dựng chuyên đề ngoại khóa về vệ sinh an toànthực phẩm cho môn công nghệ 10 Gồm 5 bước:

Bước 1: Soạn giáo án cho chuyên đề ngoại khóa

Bước 2: Sưu tầm hình ảnh minh họa trên mạng Internet

Bước 3: Thiết kế chuyên đề ngoại khóa trên phần mềm Powerpoint Bước 4: Tổ chức dạy chuyên đề cho học sinh khối 10

Bước 5: Phát phiếu lấy ý kiến của học sinh

* Nội dung giáo án chuyên đề ngoại khóa:

CHUYÊN ĐỀ NGOẠI KHÓA: VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM

I NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ: Vệ sinh an toàn thực phẩm

1 Thực trạng vệ sinh an toàn thực phẩm hiện nay, tác hại đến sức khỏe conngười trước mắt và lâu dài

2 Ngộ độc thực phẩm và cách sơ cứu ngộ độc thực phẩm

3 Giải pháp phòng tránh ngộ độc thực phẩm

4 Hướng dẫn thực hành vệ sinh an toàn thực phẩm

II TỔ CHỨC DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ:

- Biết được các giải pháp phòng tránh ngộ độc thực phẩm

- Biết cách đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm

- Yêu lao động, quý trọng giữ gìn sức khỏe cá nhân.

- Ý thức được phòng bệnh hơn chữa bệnh

* Định hướng các năng lực được hình thành

Thông qua việc tham gia các hoạt động học tập chuyên đề này, học sinhđược định hướng hình thành các năng lực sau:

- Năng lực tự học, năng lực giao tiếp, ứng xử …

- Năng lực giải quyết vấn đề: Vận dụng kiến thức để xử lí các tình huống từthực tế Với hiểu biết về vệ sinh an toàn thực phẩm, HS có khả năng quan sát thực

tế sản xuất và đời sống ở địa phương Từ đó phát hiện vấn đề và đề xuất ý tưởngsản xuất, sử dụng, chế biến thực phẩm an toàn

2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

2.1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Bài thiết kế chuyên đề Soạn giảng bằng phần mềm Powerpoint

- Sưu tầm hình ảnh, tài liệu liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm

- Bảng nhóm

- Tham khảo tài liệu liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm từ mạngInternet

2.2 Chuẩn bị của học sinh:

- Tìm hiểu các thói quen sản xuất nông nghiệp gây ảnh hưởng xấu đến chấtlượng sản phẩm nông sản

3 Tiến trình dạy học chuyên đề:

HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG

GV chiếu hình ảnh và yêu cầu HS đặt tên chung cho những hình ảnh vừaxem

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

Nêu vấn đề để HS suy nghĩ và đưa ra ý kiến bản thân:

1 Qua các phương tiện thông tin đại chúng, em thường nghe những vấn đề

gì liên quan đến thực phẩm?

2 Theo em, chúng ta sẽ làm gì để hạn chế những vấn đề đó?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS liên hệ kiến thức thực tế và suy nghĩ tìm câu trả lời

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

HS xung phong trả lời

GV nhận xét và giới thiệu chuyên đề

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

GV cho HS biết khái quát về vệ sinh an toàn thực phẩm, các nhóm dinhdưỡng cần cung cấp để có đầy đủ dinh dưỡng, tốt cho sức khỏe

GV trình chiếu hình ảnh về thực trạng về thực phẩm hiện nay từ khâu sảnxuất, bảo quản, chế biến… GV đặt câu hỏi:

Hậu quả của sử dụng thức ăn không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm làgì?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS liên hệ thực tế suy nghĩ để tìm câu trả lời

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

HS xung phong trả lời, GV nhận xét và cho biết những hậu quả để lại vì sửdung thức ăn không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm bằng các số liệu thống kê

và hình ảnh liên quan

Nội dung 2 và 3: Ngộ độc thực phẩm và cách sơ cứu ngộ độc thực phẩm, giải pháp phòng tránh ngộ độc thực phẩm

Hai nội dung này được lồng vào làm một, tình hình ngộ độc thực phẩm diễn

ra phức tạp vì thực phẩm ô nhiễm, con người sử dụng thức ăn đường phố nhiều vìchế biến, nguyên liệu không đảm bảo hợp vệ sinh Bên cạnh đó, con người thíchkhám phá những món ăn mới lạ và dễ gặp phải ngộ độc thực phẩm Sau khi biếtđược nguyên nhân gây ngộ độc thì sẽ đề xuất giải pháp phòng tránh, nếu làm tốtđiều đó thì sẽ hiếm gặp trường hợp ngộ độc thực phẩm Cho nên phần nhận biết vàcách sơ cứu ngộ độc thực phẩm không quan trọng bằng phần nguyên nhân và giảipháp phòng tránh Cuối cùng, GV giới thiệu phần nhận biết và cách sơ cứu bệnhnhân để HS có thể thực hiện nếu gặp trường hợp ngộ độc xảy ra

Nhiệm vụ 1: Nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

GV đưa ra câu hỏi:

1 Nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm có phải là do không đảm bảo vệsinh an toàn thực phẩm?

2 Kể tên những vụ ngộ độc thực phẩm mà em biết, cho biết nguyên nhân

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS liên hệ thực tế để tìm câu trả lời

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

HS xung phong trả lời

Câu 1 sẽ có 2 luồng ý kiến trái chiều: Phải và không phải Đến câu 2 HS kểtên các vụ ngộ độc không liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm Nếu có thể,giáo viên lấy ví dụ về chế biến thịt cóc đảm bảo vệ sinh nhưng vẫn gây chết người

vì bị ngộ độc HS tự rút ra được ngoài nguyên nhân thức ăn không đảm bảo vệ sinh

an toàn thực phẩm thì vẫn có nguyên nhân khác GV giới thiệu các nguyên nhângây ngộ độc thực phẩm

Nhiệm vụ 2: Nguyên nhân gắn liền với giải pháp phòng tránh ngộ độc thực phẩm.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

GV yêu cầu HS thực hiện:

Khi GV giới thiệu về từng nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm thì các emtheo dõi, đồng thời suy nghĩ giải pháp phòng tránh tốt nhất cho nguyên nhân đó

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

GV giới thiệu cụ thể bằng các slide, HS theo dõi, suy nghĩ tìm ra giải pháp

Bước 3: Thảo luận, báo cáo:

HS nêu ý kiến đề xuất, GV nhận xét, bổ sung, hoàn thiện

Nhiệm vụ 3: Cách nhận biết và sơ cứu ngộ độc thực phẩm

Phần này GV giới thiệu, hướng dẫn HS cách nhận biết và sơ cứu khi ngườithân hoặc bản thân bị ngộ độc thực phẩm

Nội dung 4: Hướng dẫn thực hành vệ sinh an toàn thực phẩm

Các nội dung trên, phần nào HS đã định hình được cách thực hành đảm bảo

vệ sinh an toàn thực phẩm Nội dung này xem như là phần củng cố, HS rút ra mìnhnên làm gì để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, an toàn tính mạng, hạn chế bệnhtật

Bên cạnh đó, GV đưa vào phần “Em có biết?” để học sinh mở rộng kiếnthức Tủ lạnh được xem là người bạn không thể thiếu trong mỗi gia đình, giúp conngười bảo quản rau, củ, quả, thực phẩm… Đôi khi trong thực tế, thói quen bảoquản thực phẩm trong tủ lạnh của gia đình có thể gây hại cho sức khỏe

Phần này GV tổ chức trình chiếu, giới thiệu nhanh

HOẠT ĐỘNG 3: THỰC HÀNH VẬN DỤNG

Sau khi đã tổ chức cho HS thực hiện hoạt động hình thành kiến thức, GV tổ chứccho HS thực hành vận dụng kiến thức theo các bước:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

GV đặt câu hỏi thảo luận nhóm, mỗi nhóm 1 bàn:

Em sẽ làm gì để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm với những vai trò sau:

- Người tiêu dùng

- Nhà sản xuất

- Cơ quan chức năng

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

Hình dung lại bài học và thảo luận nhóm để đưa ra câu trả lời vào bảng nhóm

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

Các nhóm nộp báo cáo, mời đại diện 1 nhóm báo cáo Các nhóm còn lại chú

ý, cho ý kiến bổ sung GV nhận xét, khen ngợi nhóm tích cực, báo cáo làm tốt Gợiý:

- Người tiêu dùng: thực hành vệ sinh an toàn thực phẩm, nói không vớithực phẩm không an toàn, không rõ nguồn gốc, có thể tự sản xuất thực phẩm

để sử dụng, cần báo với chính quyền địa phương nếu bản thân bị ngộ độcthực phẩm hoặc phát hiện hành vi vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm củacác cơ sở chế biến thực phẩm

- Nhà sản xuất: Đặt quyền lợi của người tiêu dùng lên trên hết – cókhách hàng nhà sản xuất mới kinh doanh được

- Cơ quan chức năng: Tuyên tuyền sâu rộng đến từng người dân sửdụng, sản xuất thực phẩm an toàn vì sức khỏe cộng đồng, giống nòi dân tộc.Bên cạnh đó kiểm tra, xử lí nghiêm các trường hợp vi pham…

HOẠT ĐỘNG 4: ỨNG DỤNG Ở GIA ĐÌNH, ĐỊA PHƯƠNG

GV hướng dẫn, yêu cầu HS về nhà thực hiện những công viêc sau:

- HS về nhà chia sẻ với cha mẹ và mọi người trong gia đình những hiểu biếtcủa bản thân về thực trạng về vệ sinh an toàn thực phẩm hiện nay, hậu quả của việc

sử dung thức ăn không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm Và nói với mọi ngườinên thực hành vệ sinh an toàn thực phẩm để bảo vệ sức khỏe, hạn chế tình trạngngộ độc thực phẩm

- Tìm hiểu thói quen trồng trọt, chăn nuôi, chế biến, bảo quản, sử dung thựcphẩm của người dân địa phương Nếu không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩmthì hãy giải thích cho mọi người hiểu, thực hành đúng vệ sinh an toàn thực phẩm,không làm nguy hại đến sức khỏe bản thân và cộng đồng Có thái độ cương quyếttẩy chay hàng hóa kém chất lượng, không rõ nguồn gốc để cùng nhau bảo vệquyền lợi của người tiêu dùng