Chức năng điều khiển lãnh đạo trong doanh nghiệp

Ông đã dành phần lớn thời gian của mình để củng cố và thiết lập những gì “Hơn ai hết, chính những nhà lãnh đạo doanh nghiệp cần phải tỉnh táo để nhận thức và quán xuyến những vấn đề xảy

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP HỒ CHÍ MINH

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

Người lãnh đạo giỏi phải lưu ý một số đặc điểm sau: 7

LỜI MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài

Nước Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương Mại Quốc Tế WTO vào ngày 11/07/2006, trên đà đó nước ta đang không ngừng phát triển về mọi mặt kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa, giáo dục,… Nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống ngày càng văn minh, giàu đẹp đề có thể hòa mình vào dòng chảy của kinh tế thế giới Mục tiêu quan trọng nhất mà nhà nước ta đang tập trung hết mình đó là về lĩnh vực kinh tế - giáo dục, chính là sự đầu tư cho đất nước mai sau

Bước vào một môi trường mới, môi trường của sự tự không ngừng nghiên cứu, tự học hỏi ở một ngôi trường có nền giáo dục tiên tiến như Đại học Công Nghiệp TPHCM, nhóm chúng tôi mới được làm quen với những khái niệm về quản trị, về những dự án, về cách thiết lập, xây dựng, tiến hành một cách có khoa học những ý tưởng làm thay đổi giá trị kinh tế của đất nước, là nền tảng cho những bước phát triển của nền kinh tế đa phong cách

Ban đầu, thật sự nhóm chúng tôi cảm nhận được những khó khăn trong môn học “Quản tị doanh nghiệp”, đặc biệt là sau khi chọn được đề tài này, chúng

đòi hỏi sự thông thái về kiến thức, sự nhạy bén về cách nhìn nhận một dự án kinh

tế và phát triển những mục tiêu đề tài đó Nhưng dưới sự hướng dẫn của Giảng viên – Thạc sĩ Lý Thanh Toàn nhóm chúng tôi đã có thể hiểu rõ những vấn đề đó

để thực hiện được đề tài

Để thực hiên tốt đề tài này, nhóm chúng tôi xin gữi đến Thầy lời cám ơn chân thành nhất Do kiến thức và tầm hiểu biết còn hạn chế nên bài viết của chúng tôi không tránh khỏi những sai sót, rất mong được thầy và các bạn đóng góp ý kiến cho bài tiểu luận của chúng em được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn

PHẦN MỞ ĐẦU

Đối tượng nghiên cứu:

Chức năng điều khiển lãnh đạo trong doanh nghiệp

Phương pháp nghiên cứu:

Để thực hiện đề tài này, nhóm chúng tôi đã dựa trên những tài liệu đã được nghiên cứu và công nhận, cùng các kiến thức trong các giáo trình nổi tiếng của các trường đại học như ĐH Kinh Tế TPHCM, ĐH Công Nghiệp TPHCM Ngoài ra chúng tôi còn sử dụng các tài liệu từ các trang web đáng tin cậy như www.http://giaoan.violet.vn, www.tailieu.vn,

NỘI DUNG

1 LÃNH ĐẠO TRONG DOANH NGHIỆP

Lãnh đạo là một chức năng quan trọng của nhà quản trị Lãnh đạo có phương pháp khoa học, hợp lý và có hiệu quả là một trong những phẩm chất quan trọng của nhà quản trị giỏi

Đứng về lĩnh vực quản trị, lãnh đạo có nhiều khái niệm khác nhau như:Lãnh đạo là đề ra những mục tiêu, những nhiệm vụ một cách chính xác, phù hợp với kế hoạch, phù hợp với doanh nghiệp Việc lãnh đạo phải gắn liền với

sự kiểm tra, nhằm giúp cho nhà lãnh đạo kịp thời uốn nắn những sai lệch để hoàn thành mục tiêu

Lãnh đạo là biết lôi kéo người khác đi theo mình và tạo một sự thỏa thuận chung để hoàn thành mục tiêu của tổ chức

Lãnh đạo được hiểu là một hệ thống ( hay một quá trình) tác động đến con người ( hay một tập thể) để con người hay tập thể tự nguyện và nhiệt tình thực hiện các hành động cần thiết nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức

Quá trình hay hệ thống này tác động bao gồm: sự chỉ dẫn, điều khiển, ra lệnh, động viên, uốn nắn, kiềm hãm, điều chỉnh,…

Người lãnh đạo giỏi phải lưu ý một số đặc điểm sau :

Có mặt moi nơi, nắm bắt mọi việc, lắng nghe mọi người, nhưng không làm việc của người khác

Phải là một thành viên và là thành viên đi đầu trong bất kì công việc nào

Tự giác chấp hành kỉ luật và duy trì kỉ luật nghiêm minh

Luôn tạo điều kiện cho cấp dưới hoàn thành công tác

Thưởng phạt công minh

Biết tạo uy tín cho bản thân và cho cấp dưới.

Biết người và dùng người đúng chỗ

Trung thực với cộng sự, cởi mở nhưng kiên quyết

Luôn điềm tĩnh trong mọi tình huống

Phong cách điều hành vững vàng và thái độ từ tốn của vị tổng thống mới đắc cử - hai thứ khiến ông có biệt danh “No Drama Obama” – là những bài học tiêu biểu mà các nhà lãnh đạo kinh doanh có thể học hỏi Có nhiều nhận xét của các chuyên gia về ông như sau:

“Những gì Obama đang làm thể hiện ông đúng là một bậc thầy lãnh đạo”, theo Paul Reagan, một chuyên gia tư vấn quản lý và là một giảng viên cấp cao tại Đại học bang Wayne ở Detroit “Cung cách làm việc của ông thật rõ ràng và kiên định Ông đã dành phần lớn thời gian của mình để củng cố và thiết lập những gì

“Hơn ai hết, chính những nhà lãnh đạo doanh nghiệp cần phải tỉnh táo để nhận thức và quán xuyến những vấn đề xảy ra xung quanh tổ chức của mình, hơn

là việc chỉ ngồi đó và quẩn quanh với những câu hỏi kiểu như: Nguồn lực hữu hình của chúng ta là gì? Thị trường của chúng ta ở đâu? Khách hàng của chúng ta

là ai”, Koehn tiếp tục

Chuyên gia đào tạo các CEO, bà Deb Dib, có thể liệt kê ra một danh sách những ưu điểm mà bà nhìn thấy ở Obama: chu đáo, tự tin, kiên định, có tầm nhìn

xa trông rộng, bình tĩnh, và vô vàn các ưu điểm khác

Qua những lời nhận xét của các chuyên gia, chúng ta có thể thấy rằng phong cách lãnh đạo của ông thật đáng cho các doanh nghiệp học hỏi

Phong cách lãnh đạo phù hợp với các đặc điểm đặc thù của Việt Nam sẽ là phong cách lãnh đạo mà ở đó người lãnh đạo phải có tính quyết đoán thể hiện qua các phẩm chất dám nghe dám làm, dám chịu trách nhiệm, tự tin, ra được những quyết đính kịp thời trong những tình huống khó khăn Bên cạnh đó, người lãnh đạo tạo ra được nhiều điều kiện thuận lợi để cấp dưới phát huy hết năng lực, trí lực, óc sáng tạo, lòng nhiệt tình vào công việc, có hệ thống chế độ đãi ngộ, khen thưởng, kỷ luật kịp thời, thích đáng nhằm động viên người lao động phát huy mọi tiềm năng, ổn định tinh thần và đảm bảo được cuộc sống

2 MỘT SỐ NGUYÊN TẮC CHÍNH VỀ LÃNH ĐẠO

Một nhà quản trị được coi là nhà lãnh đạo tài giỏi khi họ tôn trọng một số nguyên tắc khi thực hiện chức năng điều khiển trong công tác của mình

Đảm bảo sự hài hòa của mục tiêu bằng cách tìm hiểu động cơ thúc đẩy của các nhân viên Trên cơ sở đó, nhà lãnh đạo tìm ra sự hòa hợp giữa mục tiêu riêng của cá nhân và mục tiêu chung của doanh nghiệp

Động cơ thúc đẩy của từng cá nhân, từng nhóm là những xu hướng, ước

mơ, các nhu cầu, nguyện vọng chính đáng… của họ

NHU CẦU (NEEDS): là cảm giác thiếu thốn một cái gì đó mà con người cảm nhận được, là sự khác biệt lớn giữa tình trạng thực tế và tình trạng ước muốn

MONG MUỐN (WANTS): là lòng ham muốn, là một nhu cầu có dạng đặc thù, tương ứng với trình độ văn hóa và nhân cách của cá thể, là biểu hiện ý thức của nhu cầu

Mối quan hệ giữa động cơ thúc đẩy và hành động

Người lãnh đạo phải đóng vai trò là “phương tiện” để thỏa mãn nhu cầu và mong muốn của nhân viên Nghĩa là người lãnh đạo không những tìm hiểu nhu cầu của thuộc cấp mà còn phải tìm các biện pháp để giúp họ thỏa mãn được những nhu cầu đó Bởi vì người ta cho rằng con người có xu hướng phục tùng những người đem lại quyền lợi chính đáng và thỏa mãn nhu cầu của họ

Tạo một mối quan hệ hợp tác, cộng sự tốt đẹp Mối quan hệ lý tưởng nhất giữa lãnh đạo và nhân viên là mối quan hệ “Ân nhân-Ân nhân” Điều này cũng có nghĩa là trong công việc, lãnh đạo có thể tạo điều kiện tối đa để nhân viên phát huy hết năng lực của mình, đem lại nguồn lợi, danh tiếng cho công ty, lãnh đạo là người trực tiếp hưởng thành quả đó Mối quan hệ xoay vòng như vậy sẽ giúp cho

cả hai phía đều cố gắng vì nhau và vì lợi ích chung, hướng đến một môi trường doanh nghiệp nhiệt huyết và thân thiện

Làm việc theo chức trách và quyền hạn, đó là sự phân công cụ thể Ngoài việc phân chia công việc cụ thể, rõ ràng cho cấp dưới, nhà quản trị còn phải làm rõ ranh giới quyền hạn và trách nhiệm giữa các bộ phận, giữa các cấp bậc quản trị, đồng thời tạo ra sự thong hiểu và đồng cảm lẫn nhau

Tuy giữa nhà lãnh đạo và thuộc cấp có mối quan hệ tốt, nhưng khong vì vậy mà nhà lãnh đạo buông lơi kỷ luật, nội quy doanh nghiệp Nhà lãnh đạo phải luôn luôn nhắc nhở và nhấn mạnh đến tính kỷ luật sắt trong doanh nghiệp

Nhà lãnh đạo cần phải lưu ý đến hội chứng “người quan trọng”, không tạo điều kiện cho hội chứng này phát triển Hội chứng này, ý nghĩa của nó là có một

số người tỏ ra mình quan trọng đối với thuộc cấp hay những đồng sự khác Những người dễ phát sinh hội chứng này là những người thường xuyên tiếp xúc với nhà lãnh đạo, những người thân cận với lãnh đạo “Hội chứng người quan trọng”

Những

nhu cầu Những mong muốn thái căng thẳngNhững trạng Hành động Sự thỏa mãn

thường mang lại cho doanh nghiệp sự trì trệ, công việc tác nghiệp thường ngày thường xuyên ách tắc, do đó hoạt động của doanh nghiệp sẽ kém hiệu quả.

Ngoài “hội chứng người quan trọng”, nhà lãnh đạo phải lưu ý đến hội chứng “không phải tôi” Ý nghĩa ám chỉ của hội chứng này là sự đùn đầy trách nhiệm của một số bộ phận, của một số nhân viên thuộc cấp… “hội chứng không phải tôi” không những gây sự trì trệ của doanh nghiệp mà nó còn làm nhà lãnh đạo

bỏ lỡ nhiều cơ hội kinh doanh trên thị trường Để “hội chứng không phải tôi” không tồn tại, nhà lãnh đạo phải lưu ý kiểm tra thường xuyên các nhiêm vụ đã được phân công, đồng thời cương quyết loại bỏ những thành viêc e ngại hoặc đùn đẩy trách nhiệm Nguyên tắc này phải được xem xét và thông hiểu từ hai phía, nhân viên và lãnh đạo

Ủy quyền: nhà lãnh đạo tiến hành việc ủy nhiệm và ủy quyền cho thuộc

cấp Ủy nhiệm và ủy quyền là trao cho người khác quyền hành và trách nhiệm để thực hiện một hoạt động nhất định Một tổ chức muốn đạt được mục tiêu phải có

sừ ủy quyền và ủy nhiệm

Quá trình ủy nhiệm và ủy quyền bao gồm 4 bước:

Một số nguyên tắc cần tuân thủ khi tiến hành ủy nhiệm và ủy quyền:

• Việc ủy nhiệm và ủy quyền chỉ được thực hiện trong phạm vi chức trách

và quyền hạn của nhà quản trị, nhà lãnh đạo

• Người được ủy quyền là cấp dưới trực tiếp làm những công việc đó

• Nhà lãnh đạo cần phải xác định rõ ranh giới và quyền hạn nhiệm vụ, đồng thời phải đảm bảo sự tương xứng giữa quyền hạn và trách nhiệm

Xác định các kết

quả mong muốn

Giao nhiệm vụ

Giao trách nhiệm

và quyền hạn

Kiểm tra theo dõi

• Sự ủy quyền không làm mất đi hay làm thu nhỏ trách nhiệm của người

ủy quyền, đó là trách nhiệm của người lãnh đạo

• Quyền lợi và nghĩa vụ của người ủy quyền và người được ủy quyền phải đảm bảo gắn bó với nhau

• Việc ủy quyền phải tiến hành một cách tự giác, tự nguyện> Nghĩa là phải tôn trọng quyết định của người được ủy quyền, không được áp đặt Đây là nguyên tắc được xem như cơ bản nhất Nếu nhà lãnh đạo không tôn trọng nguyên tắc này thifvieecj ủy quyền lại mang ý nghĩa phản tác dụng

• Nhà lãnh đạo luôn luôn có sự theo dõi, kiểm tra trong suốt quá trình thực hiện ủy quyền

Muốn việc thực hiện ủy quyền được tốt đẹp, nhà lãnh đạo phải có nghệ thuật ủy quyền, nghĩa là nhà lãnh đạo phải lưu ý đến một số vấn đề, khi tiến hành

ủy quyền như sau:

• Tôn trọng người được ủy quyền bằng cách tạo điều kiện cho họ suy nghĩ về các vấn đề như tại sao ủy quyền cho họ? Công việc sẽ được thực hiện như thế nào?

• Tạo sự yên tâm cho người được ủy quyeenfbangwf những lời động viên, khuyến khích Chứng tỏ mình là người luôn ở phía sau để hỗ trợ

• Sẵn sàng giao quyền quyết định cho người được ủy quyền

• Phải thể hiện long tin cậy và sẵn long chấp nhận thất bại của người được

ủy quyền

• Có biện pháp kiểm tra một cách tế nhị, kiểm tra gián tiếp

3 PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO

3.1 Phong cách lãnh đạo theo cách thức sử dụng quyền lực

3.1.1 Phong cách lãnh đạo độc đoán

Kiểu quản lý mệnh lệnh độc đoán được đặc trưng bằng việc tập trung mọi quyền lực vào tay một mình người quản lý, người lãnh đạo - quản lý bằng ý chí của mình, trấn áp ý chí và sáng kiến của mọi thành viên trong tập thể

Phong cách lãnh đạo này xuất hiện khi các nhà lãnh đạo nói với các nhân viên chính xác những gì họ muốn các nhân viên làm và làm ra sao mà không kèm theo bất kỳ lời khuyên hay hướng dẫn nào cả

ĐẶC ĐIỂM:

• Nhân viên ít thích lãnh đạo

• Hiệu quả làm việc cao khi có mặt lãnh đạo, thấp khi không có mặt lãnh đạo

• Không khí trong tổ chức: gây hấn, phụ thuộc vào định hướng cá nhân

3.1.2 Phong cách lãnh đạo dân chủ:

Kiểu quản lý dân chủ được đặc trưng bằng việc người quản lý biết phân chia quyền lực quản lý của mình, tranh thủ ý kiến cấp dưới, đưa họ tham gia vào việc khởi thảo các quyết định

Kiểu quản lý này còn tạo ra những điều kiện thuận lợi để cho những người cấp dưới được phát huy sáng kiến, tham gia vào việc lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch, đồng thời tạo ra bầu không khí tâm lý tích cực trong quá trình quản lý

ĐẶC ĐIỂM:

• Nhân viên thích lãnh đạo hơn

• Không khí thân thiện, định hướng nhóm, định hướng nhiệm vụ

• Năng suất cao, kể cả không có mặt của lãnh đạo

3.1.3 Phong cách lãnh đạo tự do

Với phong cách lãnh đạo này, nhà lãnh đạo sẽ cho phép các nhân viên được quyền ra quyết định, nhưng nhà lãnh đạo vẫn chịu trách nhiệm đối với những quyết định được đưa ra

Phong cách lãnh đạo uỷ thác được sử dụng khi các nhân viên có khả năng phân tích tình huống và xác định những gì cần làm và làm như thế nào Bạn không thể ôm đồm tất cả mọi công việc! Bạn phải đặt ra các thứ tự ưu tiên trong công việc và uỷ thác một số nhiệm vụ nào đó

ĐẶC ĐIỂM:

• NV ít thích lãnh đạo

• Không khí trong tổ chức thân thiện, định hướng nhóm, định hướng vui chơi

• Năng suất thấp, người lãnh đạo vắng mặt thường xuyên

3.2 Phong cách lãnh đạo phân loại theo kết quả

Có 2 phong cách lãnh đạo: phong cách lãnh đạo định hướng và phong cách lãnh đạo theo mối quan hệ

Phong cách lãnh đạo định hướng: thông qua việc giải thích mục tiêu và

tầm quan trọng của từng chương trình hành động nhà quản trị giao nhiệm vụ cụ thể cho các nhân viên Nghĩa là việc giao nhiệm vụ phải đi đôi với việc định hướng hành động nhằm giúp cho nhân viên hoàn thành công việc một cách hiệu quả

Phong cách lãnh đạo theo mối quan hệ: thông qua mối quan hệ tốt đẹp

trong doanh nghiệp, nhà quản trị thực hiện vai trò lãnh đạo của mình

3.3 Mô hình phong cách lãnh đạo

3.3.1 Học thuyết X của Douglas McGregor

Học thuyết X được Douglas Mc Gregor đưa ra vào những năm 1960, đó là kết quả của việc tổng hợp các lý thuyết quản trị nhân lực được áp dụng trong các

xí nghiệp ở phương Tây lúc bấy giờ Học thuyết X đưa ra giả thiết có thiên hướng tiêu cực về con người như sau:

• Lười biếng là bản tính của con người bình thường, họ chỉ muốn làm việc ít

• Họ thiếu chí tiến thủ, không dám gánh vác trách nhiệm, cam chịu để người khác lãnh đạo

• Từ khi sinh ra, con người đã tự coi mình là trung tâm, không quan tâm đến nhu cầu của tổ chức

• Bản tính con người là chống lại sự đổi mới

• Họ không được lanh lợi, dễ bị kẻ khác lừa đảo và những kẻ có dã tâm đánh lừa

• Từ những giả thiết về bản tính con người nói trên, học thuyết X cũng cung cấp phương pháp lý luận truyền thống là: “Quản lý nghiêm khắc” dựa vào sự trừng phạt; “Quản lý ôn hòa” dựa vào sự khen thưởng;

“Quản lý ngiêm khắc và công bằng” dựa vào cả sự trừng phạt và khen thưởng Học thuyết X cũng được khái quát theo ba điểm sau:

• Nhà quản trị phải chịu trách nhiệm tổ chức các doanh nghiệp hoạt động nhằm đạt được những mục tiêu về kinh tế trên cơ sở các yếu tố như: tiền, vật tư, thiết bị, con người

• Đối với nhân viên, cần chỉ huy họ, kiểm tra, điều chỉnh hành vi của

họ để đáp ứng nhu cầu của tổ chức

• Dùng biện pháp thuyết phục, khen thưởng, trừng phạt để tránh biểu hiện hoặc chống đối của người lao động đối với tổ chức

Ta thấy rằng đây là học thuyết có cái nhìn mang thiên hướng tiêu cực về con người và là một lý thuyết máy móc Theo học thuyết này thì các nhà quản trị lúc bấy giờ chưa hiểu hết về các mức nhu cầu của con người nên chỉ hiểu đơn giản là người lao động có nhu cầu về tiền hay chỉ nhìn phiến diện và chưa đầy đủ