Chính sách tiền tệ và việc vận dụng chính sách tiền tệ ở nước ta hiện nay (9đ)

Để thực hiện được các mục tiêu này thì chính sách tiền tệ được thực hiện thông qua ba công cụ chủ yếu: nghiệp vụ thị trường mở, tỷ lệ dự trữ bắt buộc và lãi suất chiết khấu.ngoài ra còn

A.ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong điều kiện hội nhập quốc tế của Việt Nam trong giai đọan hiện nay thì phát triển kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội luôn là mục tiêu hàng đầu Trong những năm gần đây, tình hình lạm phát xảy ra đã khiến nền kinh tế nước ta rơi vào trong tình trạng mất ổn định Trước tình hình đó, ngân hàng nhà

nước( NHNN) Việt Nam đã sử dụng rất nhiều biện pháp để giúp bình ổn thị trường giúp nền kinh tế tăng trưởng và phát triển ổn định Một trong những biện pháp tiêu biểu và có ảnh hưởng mà NHNN sử dụng đó là chính sách tiền tệ

Bài làm dưới đây em xin trình bày những nét cụ thể, khái quát nhất về chính sách tiền tệ và việc vận dụng chính sách tiền tệ của nước ta hiện nay

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I/ Cơ sở lí luận

1 Khái niệm

Chính sách tiền tệ là hệ thống biện pháp của một nhà nước trong lĩnh vực

lưu thông tiền tệ, nhằm điều hành khối lượng cung và cầu tiền tệ bằng các biện pháp như phát hành tiền, chống lạm phát, dự trữ pháp định và quản lí dự trữ ngoại tệ, tái chiết khấu các kì phiếu và lãi suất, chính sách lãi suất để đáp ứng kịp thời nhu cầu giao dịch, ổn định sức mua của đồng tiền, phát triển sản xuất, kinh doanh trong một giai đoạn nhất định Chính sách tiền tệ nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu của sản xuất - kinh doanh, thực hiện sự kiểm tra có hiệu quả của nhà nước ở tầm vĩ mô cũng như ở tầm vi mô…

2 Mục tiêu và các công cụ thực hiện chính sách tiền tệ

Mục tiêu của chính sách tiền tệ đó là nhằm ổn định giá cả, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo công ăn việc làm trong xã hội

Để thực hiện được các mục tiêu này thì chính sách tiền tệ được thực hiện thông qua ba công cụ chủ yếu: nghiệp vụ thị trường mở, tỷ lệ dự trữ bắt buộc và lãi suất chiết khấu.(ngoài ra còn một số công cụ khác như: tín dụng, quy định mức lãi suất huy động và cho vay) Cụ thể việc vận dụng ba công cụ này như sau:

+ Thông qua nghiệp vụ thị trường mở, NHTƯ có thể trực tiếp tác động vào lượng tiền cơ sở bằng việc mua bán các chứng khoán Từ đó mở rộng hay thu hẹp mức cung tiền trong nền kinh tế

+ Thông qua tỷ lệ dự trữ bắt buộc, NHTƯ tác động vào số tiền trong nền kinh tế Khi tăng tỉ lệ dự trữ sẽ góp phần làm giảm khả năng cho vay và đầu tư của ngân hàng thương mại, từ đó giảm lượng tiền trong lưu thông, góp phần làm giảm cầu tiền để cân bằng với sự giảm cung xã hội trong trường hợp giảm tỉ lệ dự trữ bắt buộc, khả năng mở rộng cho vay của ngân hàng thương mại sẽ tăng lên, dẫn đến

sự gia tăng lượng tiền trong lưu thông, góp phần tăng cung xã hội để cân đối tăng cầu về tiền

+ Thông qua lãi suất chiết khấu, ngân hàng trung ương có thể tác động đến Ms Lãi suất chiết khấu tăng lên sẽ làm cho ngân hàng thương mại dự trữ nhiều hơn và

do đó số nhân tiền giảm, kết quả là mức cung tiền giảm xuống Trái lại, khi lãi suất chiết khấu thấp sẽ làm giảm tỉ lệ dự trữ thực tế của ngân hàng thương mại và làm mức cung tiền tăng

3, Các loại chính sách tiền tệ

Có hai loại chính sách tiền tệ là chính sách tiền tệ thắt chặt và chính sách tiền tệ mở rộng

+ Chính sách tiền tệ mở rộng là việc ngân hàng trung ương mở rộng mức cung tiền trong nền kinh tế, làm lãi suất giảm xuống qua đó làm tăng tổng cầu Để mở rộng mức cung tiền ngân hàng trung ương thực hiện một trong ba cách sau: mua vào trên thị trường chứng khoán, hạ thấp tỉ lệ dự trữ bắt buộc, hạ thấp mức lãi suất chiết khấu, hoặc đồng thời thực hiện cả hai hoặc ba cách

+ Chính sách tiền tệ thắt chặt là việc ngân hàng trung ương tác động làm giảm bớt mức cung tiền trong nền kinh tế, làm cho lãi suất trên thị trường tăng lên Ngân hàng trung ương làm giảm mức cung tiền bằng cách: bán ra trên thị trường chứng khoán, tăng mức dự trữ bắt buộc, tăng lãi suất chiết khấu, kiểm soát khắt khe đối với các hoạt động tín dụng…

II Cơ sở thực tiễn- Việc vận dụng chính sách tiền tệ ở nước ta hiện nay

Trong việc thực hiện các mục tiêu của chính sách kinh tế vĩ mô là tăng trưởng kinh tế, ổn định đồng tiền, cân bằng cán cân đối ngoại và giải quyết công

ăn việc làm, chính sách tiền tệ quốc gia có vai trò rất quan trọng Ở Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) thực hiện CSTT từ đầu những năm 90 của thế kỷ 20 vừa qua Cho đến nay, CSTT quốc gia đã thực sự góp phần quan trọng vào việc thực hiện các mục tiêu kinh tế- xã hội của Nhà nước, nhất là trong việc kìm chế lạm phát, cung cấp tổng phương tiện thanh toán (M2) cho nền kinh tế phù hợp với tốc độ tăng của GDP, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đảm bảo

an ninh quốc phòng Trình độ hoạch định và điều hành CSTT của NHNN Việt Nam ngày càng tăng lên thông qua việc chú trọng công tác phân tích mọi diễn biến kinh tế- tiền tệ trong nước và quốc tế để có những dự báo và quyết định kịp thời tới việc ổn định giá trị đồng tiền Việt Nam, sử dụng ngày càng nhuần nhuyễn hơn các công cụ của CSTT CSTT vừa qua thực sự có những đóng góp đáng kể cho nền kinh tế.Tuy nhiên, việc thực hiện chính sách tiền tệ không phải lúc nào cũng hoàn toàn phù hợp và ở mỗi một giai đoạn khác nhau thì CSTT được NHNN sử dụng cũng khác nhau

Để thấy rõ được việc vận dụng CSTT vào nền kinh tế của Việt Nam, em xin trình bày những nét khái quát nhất về việc vận dụng chính sách tiền tệ ở nước

ta trong những năm gần đây

1, Chính sách tiền tệ năm 2008

Năm 2008 là năm có nhiều khó khăn và thử thách đối với hoạt động của ngành Ngân hàng Lạm phát tăng cao và không có dấu hiệu dừng

Trước tình hình đó, NHNN đã thi hành những CSTT thích hợp nhằm kiềm chế lạm phát giúp ổn định nền kinh tế

Trong những tháng đầu năm 2008, NHNN quyết định nâng dự trữ bắt buộc đối với các ngân hàng thương mại và qui định các ngân hàng thương mại mua trái phiếu của ngân hàng nhà nước Trước tình trạng dư thừa tiền tệ, NHNN đã thực

hiện chính sách thắt chặt tiền tệ thông qua ba công cụ chủ yếu là lãi suất, dự trữ

bắt buộc và thị trường mở: NHNN liên tục tăng lãi suất cơ bản trong 6 tháng đầu năm, đỉnh điểm là vào tháng 6/2008 lên đến 14% đồng thời tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc lên 1%

trưởng, tập trung chống lạm phát Sau khi lạm phát được kiềm chế, NHNN đã từng bước nới lỏng chính sách tiền tệ và lãi suất vẫn là một công cụ quan trọng Lãi suất cơ bản đã hạ dần từ đỉnh 14% xuống 13% (từ 21/10/08), 12% (từ

05/11/08) và liên tiếp được điều chỉnh tới 3 lần trong vòng 1 tháng cuối năm 2008 (11% từ 21/11/08, 10% từ 05/12/08, 8,5% từ 22/12/08) Các công cụ trên đã tác động mạnh tới thị trường, làm tăng dần mức cung tiền cho nền kinh tế Tăng trưởng tín dụng 2008 đạt xấp xỉ 23%

 Chính sách tiền tệ này đã mang lại kết quả là lạm phát đã bị chặn đứng

và đẩy lùi từ đỉnh điểm 3,91%/tháng (tương đương 25,2%/năm) trong tháng 5 xuống các mức thấp hơn trong quý và thậm chí âm trong các tháng cuối năm Tỷ

lệ lạm phát cả năm 2008 chỉ còn là 19,89% Tuy nhiên, CSTT vẫn còn tồn tại một

số hạn chế nhất định:Chính sách thắt chặt tiền tệ đã gây khó khăn trong việc vay vốn của các doanh nghiệp vừa và nhỏ Vì vậy, NHNN phải thận trọng hơn trong việc đồng thời sử dụng nhiều công cụ CSTT đặc biệt là về mức độ cần thiết về liều lượng cũng như cách thức vận hành

2, Chính sách tiền tệ cuối năm 2008 đầu năm 2009

Giai đoạn cuối 2008 và đầu năm 2009: Cuối năm 2008, trước ảnh hưởng

không tốt của CSTT thắt chặt, NHNN sử dụng chính sách nới lỏng tiền tệ thông

qua công cụ lãi suất, lãi suất cơ bản giảm xuống từ 14%/năm còn 8,5%/ năm; lãi suất trả cho dự trữ bắt buộc thì lần lượt tăng lên: 3,5%/năm, 5%/năm, 10%/năm, sau đó giảm nhưng với tốc độ giảm chậm Tỷ lệ dự trữ bắt buộc giảm từ 10%/năm xuống còn 5%/năm và các loại lãi suất chiết khấu, lãi suất tái cấp vốn cũng được

hạ xuống…

Trong năm 2009, NHNN đứng trước một thử thách lớn về việc vận dụng

chính sách tiền tệ sao cho phù hợp với những bất cập của nền kinh tế Lạm phát cao năm 2008, cùng với sự đảo chiều của vốn đầu tư nước ngoài và thâm hụt mạnh cán cân thương mại (12,783 tỷ USD) đã có tác động mạnh đến tâm lý các nhà đầu tư trên thị trường ngoại hối Trước tình hình đó, NHNN đã thực thi CSTT một cách linh hoạt phối hợp đồng bộ với nhiều giải pháp khác để giữ bình ổn thị trường, tiêu biểu như:

+Yêu cầu các NHTM giảm lãi suất cho vay và huy động bằng ngoại tệ ( lãi suất

cho vay giảm t ừ 6 – 6.5%/năm xuống không quá 1.5%/năm kể từ ngày

01/06/2009)

-+Lãi suất cho vay ngoại tệ giảm từ mức 6-6,5%/năm xuống 3%/năm từ ngày 01/6/2009 không quá lãi suất huy động giảm xuống mức không quá 1,5%/năm -+Bán nguồn ngoại tệ thu được phát hành trái phiếu Chính phủ cho NHNN

 Kết quả thu được trong giai đoạn này là: Các doanh nghiệp phục hồi sản xuất, bất động sản và thị trường tín dụng có nhiều khởi sắc thị trường được bình ổn

3, Chính sách tiền tệ cuối năm 2009

Trước tình hình suy giảm kinh tế đã được ngăn chặn, giá cả có xu hướng

tăng, NHNN đã điều hành chính sách tiền tệ, tỷ giá theo hướng nới lỏng, thận

trọng, hỗ trợ thanh khoản tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng mở rộng tín dụng hiệu quả Các giải pháp điều hành chủ yếu là:

+ Tích cực triển khai các cơ chế hỗ trợ lãi suất theo các quyết định của thủ tướng Chính phủ

+ Điều hành linh hoạt chính sách tiền tệ phù hợp với diễn biến và mục tiêu kinh tế vĩ mô, thực hiện đồng bộ các giải pháp:

 Điều chỉnh giảm các mức lãi suất điều hành và tỷ lệ dự trữ bắt buộc

 Điều hành linh hoạt nghiệp vụ thị trường mở

 Chỉ đạo các tổ chức tín dụng thực hiện các giải pháp về tín dụng và lãi suất phù hợp với chủ trương của chính phủ, của ngành

 Trong năm 2009, so với việc thực hiện đồng bộ và hiệu quả các giải pháp trên đây, có thể khẳng định: hoạt động của hệ thống ngân hàng đã góp phần quan trọng trong ngăn chặn suy giảm, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát và

ổn định kinh tế vĩ mô Tuy nhiên, việc nới lỏng chính sách tiền tệ cũng gây sức ép cho lạm phát và một số cân đối vĩ mô khác Ví dụ việc hỗ trợ lãi suất cho các doanh nghiệp đã làm tăng sức ép lên tỉ giá VNĐ Vì vậy, chính sách tiền tệ có lẽ cần bớt nới lỏng hơn song cũng không nên thắt chặt quá đột ngột để tránh tình trạng thiếu hụt thanh khoản gây khó khăn cho ngân hàng và doanh nghiệp

Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn còn không ít khó khăn, thách thức buộc chúng ta phải

4, Chính sách tiền tệ năm 2010

Nền kinh tế phục hồi sau khủng hoảng tài chính, tăng trưởng kinh tế đạt 4,8%

Trong năm 2010, nhà nước đã điều hành chính sách tiền tệ thắt chặt một cách

thận trọng, chủ động, bám sát thực tế nhằm đạt được những mục tiêu kinh tế vĩ

mô Biểu hiện cụ thể của chính sách tiền tệ thông qua các công cụ như sau:

+ Lãi suất: NHNN đã quyết định điều chỉnh lãi suất cơ bản tăng từ 7%/năm đến 8%/năm, lãi suất chiết khấu tăng từ 5%/năm đến 6%/năm áp dụng từ 1/12/2009 Các ngân hàng đã thực hiện đồng thuận lãi suất huy động VND không vượt quá 14%/ năm; lãi suất cho vay bình quân 15,27%/năm

+ Tỷ lệ dự trữ bắt buộc bằng ngoại tệ giảm từ 7% xuống 4% đối với kỳ hạn dưới 1năm, từ 3% xuống 2% đối với kỳ hạn trên 1năm

+ Linh hoạt nghiệp vụ thị trường mở với khối lượng và lãi suất hợp lý nhằm ổn định thị trường tiền tệ

Mặc dù trong năm 2010, việc vận dụng chính sách tiền tệ thắt chặt đôi khi gây không ít tác động xấu đến các doanh nghiệp nhưng nhìn chung trong năm

2010, thị trường tiền tệ ,tín dụng ở mức ổn định, phù hợp với sự phát triển kinh tế,

xã hội

5, Chính sách tiền tệ năm 2011

Chính sách tiền tệ năm tiếp tục được NHNN Việt Nam điều chỉnh theo xu hướng thắt chặt nhằm khắc phục những hạn chế, yếu kém về kinh tế vĩ mô Ngân

hàng nhà nước thực hiện 5 công cụ thuộc nhóm chính sách tiền tệ, đó là:

+ Hạn mức tín dụng áp dụng cho hệ thống ngân hàng dưới 20% trong năm 2011 Tín dụng được kiểm soát chặt chẽ, tăng ở mức thấp, nhưng cơ cấu tín dụng chuyển dịch theo hướng tích cực, tập trung vốn cho lĩnh vực sản xuất, nông nghiệp, nông thôn và xuất khẩu, giảm cho vay đối với lĩnh vực phi sản xuất

+ Tỉ lệ dự trữ bắt buộc là 3% đối với các khoản gửi dưới một năm và 1% đối với các khoản gửi trên 1 năm

+ Về nghiệp vụ thị trường mở: NHNN mua các loại tín phiếu do ngân hàng

thương mại phát hành hoặc các loại trái phiếu chính phủ và trái phiếu kho bạc (tuy nhiên nghiệp vụ thị trường mở chưa thực sự phát triển)

+ Tái cấp vốn, tái chiết khấu.(là công cụ còn nhiều hạn chế)

+ Điều chỉnh các mức lãi suất: Trong 8 tháng đầu năm, lãi suất huy động và cho vay VND ở mức cao, nhiều TCTD có lãi suất huy động thực tế trên 14%/năm Từ tháng 9 đến cuối năm 2011, hầu hết các NHTM thực hiện nghiêm túc trần lãi suất huy động Nhiều NHTM đã giảm lãi suất cho vay VND đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn và xuất khẩu, phổ biến ở mức 15-17%/năm Lãi suất cho vay đối với lĩnh vực sản xuất kinh doanh khác thấp nhất là 17%/năm (mức phổ biến là 18-21%/năm)

Việc điều hành chính sách tiền tệ chặt chẽ, kết hợp với việc thu hẹp đối tượng được vay ngoại tệ trong nước, tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc bằng ngoại tệ, quy định mức lãi suất huy động vốn tối đa bằng đô la Mỹ của tổ chức và cá nhân tại TCTD

đã góp phần giảm tình trạng đô la hóa, tăng niềm tin vào đồng Việt Nam Đánh giá

về bức tranh ngành ngân hàng năm 2011, TS.Lê Xuân Nghĩa cho biết: Chính sách tiền tệ đã “mạnh tay” trong việc giảm tăng trưởng tín dụng từ gần 30% trong năm

2010 xuống còn 10% năm 2011, tăng trưởng cung tiền từ 25% xuống còn 15% Đây là năm đạt kỷ lục tăng trưởng cung tiền, tăng trưởng tín dụng thấp nhất trong vòng 25 năm qua

Tuy nhiên, mặt trái chính sách tiền tệ thắt chặt năm 2011 là chỉ số công nghiệp giảm mạnh từ 12% trong tháng 2 xuống còn 7% trong tháng 12 và đà suy giảm này vẫn còn tiếp tục; Hàng tồn kho còn lớn, tăng hơn 12% so với năm ngoái; thanh khoản của các ngân hàng gặp khó khăn rất lớn Vì vậy, NHNN cần vận dụng chính sách tiền tệ sao cho phù hợp trong năm 2012 để khác phục tình trạng này

6, Năm 2012- chính sách tiền tệ và những định hướng

Theo một bài viết trên báo Dân trí ngày 23-1-2012 thì: “Việc thắt chặt tiền

tệ quá mức trong năm 2011 đã khiến cho hoạt động sản xuất kinh doanh gặp nhiều

khó khăn, chỉ số công nghiệp giảm mạnh, hàng tồn kho lớn, thị trường chứng khoán khôi phục trong thời gian ngắn…” Vì vậy, theo TS.Lê Xuân Nghĩa, Phó

“nới” ra một chút, để thành phần kinh tế dễ thở hơn Đặc biệt, năm 2012 đối với điều hành chính sách tiền tệ cần có ba thay đổi, đó là tăng trưởng tín dụng theo khả năng của từng ngân hàng, bỏ thực hiện Nghị định 141 về tăng vốn pháp định lên 3000 tỷ đồng và bỏ trần lãi suất huy động để giảm bớt áp lực cho các ngân hàng nhỏ, giảm bớt áp lực tài trợ thanh khoản của NHNN

Theo Ngân hàng Nhà nước, để thực hiện có hiệu quả các mục tiêu do Quốc hội đề ra, trên cơ sở kết quả điều hành chính sách tiền tệ năm 2011, NHNN xác định định hướng, mục tiêu và các giải pháp lớn về điều hành chính sách tiền tệ năm 2012 như sau:

+Một là, điều hành linh hoạt và đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ, đảm bảo kiểm soát lượng tiền cung ứng phù hợp với mục tiêu kiểm soát tổng phương tiện thanh toán 14-16% và tín dụng tăng trưởng 15-17%

+Hai là, về giải pháp điều hành tín dụng: NHNN chỉ đạo kiểm soát tăng trưởng tín dụng và dư nợ mua trái phiếu doanh nghiệp phát hành lần đầu trong suốt cả năm

2012 tối đa là 15-17%

+Ba là, điều hành tỷ giá và thị trường ngoại hối linh hoạt theo tín hiệu thị trường, phù hợp với quan hệ cung - cầu ngoại tệ trên thị trường, diễn biến cán cân thanh toán quốc tế và các cân đối vĩ mô…

+Ngoài ra còn một số giải pháp như: tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát thị trường tiền tệ và hoạt động ngân hàng, kiểm soát chặt chẽ chất lượng hoạt động của các TCTD…

C.KẾT THÚC VẤN ĐỀ

Sự vận dụng CSTT của NHNN có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của nền kinh tế Tùy mục tiêu của mỗi quốc gia và từng giai đoạn phát triển của đất nước mà NHTU cần vận dụng cho phù hợp Chính sách tiền tệ và việc vận dụng chính sách tiền tệ ở Việt Nam là rất quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế Việc vận dụng tốt chính sách này sẽ giúp nền kinh tế của nước ta phát triển một cách tốt nhất Do vậy, nhà nước cần quan tâm hơn nữa đối với việc chỉ đạo thực hiện chính sách này nhằm phát huy những điểm đã đạt được và khắc phục, hạn chế những thiếu sót trong việc vận dụng chính sách này trong thời gian qua

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1, giáo trình Kinh tế học đại cương, trường đại học Luật Hà Nội, nxb Công an nhân dân

2 ngân hàng Việt Nam

3 Tổng cục thống kê

4 Một số trang báo mạng:

+ eFinance.vn

+www.hanhchinh.com.vn/forum/shouthread.php?t…

+ wto.ncle.gov.vn (bài viết của Nguyễn Văn GIàu theo tạp chí cộng sản) +laodong.com.vn