khảo sát thành phần hóa học và ly trích một số chất trong cao methanol của hạt trái đủng đỉnh (caryota mitis l ), họ cau (arecaceae)

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA SƯ PHẠM --- LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC KHẢO SÁT THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ LY TRÍCH MỘT SỐ CHẤT TRONG CAO METHANOL CỦA HẠT TRÁI ĐỦNG ĐỈNH CARYOTA MITIS L., HỌ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

KHOA SƯ PHẠM -

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC KHẢO SÁT THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ

LY TRÍCH MỘT SỐ CHẤT TRONG CAO

METHANOL CỦA HẠT TRÁI ĐỦNG ĐỈNH

(CARYOTA MITIS L.), HỌ CAU (ARECACEAE)

Chuyên ngành: Sư phạm Hóa học

Cán bộ hướng dẫn: Họ tên SV:

ThS Nguyễn Văn Hùng Lê Quang Quí

MSSV:2111845

LỜI CẢM ƠN

- -

Qua gần tám tháng thực hiện đề tài luận văn tốt nghiệp “Khảo sát thành phần hóa học và ly trích một số chất trong cao methanol của hạt trái đủng đỉnh

(Caryota mitis L.), họ cau (Arecaceae)” Ngoài sự nổ lực, phấn đấu của bản thân, tôi

đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của quý thầy cô và bạn bè Vì thế, trong những trang đầu tiên của luận văn tốt nghiệp này, tôi xin gửi những lời cảm ơn chân thành nhất đến:

 Thầy Nguyễn Văn Hùng - người thầy đã luôn theo sát tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, học tập, đôn đốc, động viên và chỉ dạy tận tình, truyền đạt những kinh nghiệm quý báo, những kiến thức hữu ích trong việc nghiên cứu

 Cô Thái Thị Tuyết Nhung, thầy Ngô Quốc Luân, cô Huỳnh Hữu Bích Châu, thầy Nguyễn Điền Trung, thầy Hồ Hoàng Việt, thầy Bùi Xuân Hào và cùng các thầy

cô khác trong Bộ môn đã quan tâm, giúp đỡ và truyền đạt những kiến thức quý báu trong suốt thời gian học tập tại trường để tôi có thể thực hiện tốt đề tài

 Cô Phan Thị Ngọc Mai - Trưởng Bộ môn Hóa Học, khoa Sư phạm, trường Đại học Cần Thơ đã quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ không chỉ riêng cá nhân tôi mà đối với tất cả các bạn sinh viên thực hiện đề tài

 Cha mẹ, gia đình đã luôn ủng hộ, khích lệ và động viên tôi về vật chất lẫn tinh thần giúp tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp

 Tập thể các bạn lớp Sư phạm Hóa - K37, đặc biệt là các bạn ở phòng thí nghiệm hóa hữu cơ đã động viên, ủng hộ tôi về mặt tinh thần để tôi vượt qua những khó khăn, hoàn thành tốt công việc

Tôi xin chân thành cảm ơn ! Cần Thơ, tháng 5 năm 2015

Lê Quang Quí

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

- -

…

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN

- -

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN

- -

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

PE:C Hệ dung môi Petroleum ether : Chloroform

C:M Hệ dung môi Chloroform : Methanol

HMBC Heteronuclear Multiple Bond Connectivity

HSQC Heteronuclear Single Quantum Coherrence

mp Melting point

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN ii

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN iii

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN iv

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT v

MỤC LỤC vii

DANH MỤC CÁC HÌNH x

DANH MỤC CÁC BẢNG xi

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ xi

DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC xii

TÓM TẮT NỘI DUNG ĐỀ TÀI xiii

LỜI MỞ ĐẦU xiv

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1

1.1 TỔNG QUAN VỀ CÂY ĐỦNG ĐỈNH 1

1.1.1 Giới thiệu về cây đủng đỉnh [20] 1

1.1.2 Mô tả thực vật 2

1.1.2.1 Thân 2

1.1.2.2 Lá 2

1.1.2.3 Hoa, trái 3

1.1.3 Phân bố, sinh thái 4

1.1.3.1 Phân bố 4

1.1.3.2 Sinh thái 4

1.2 CÔNG DỤNG 5

1.2.1 Công dụng được sử dụng trong nước 5

1.2.2 Công dụng được sử dụng ở nước ngoài 5

1.3 MỘT SỐ CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA CÂY ĐỦNG ĐỈNH 6

1.3.1 Tình hình nghiên cứu trong nước 6

1.3.2 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài 6

CHƯƠNG 2 THỰC NGHIỆM 11

2.1 DỤNG CỤ, HÓA CHẤT 11

2.1.1 Dụng cụ 11

2.1.2 Hóa chất 11

2.2 NGUYÊN LIỆU 12

2.2.1 Thu hái nguyên liệu 12

2.2.2 Xử lý nguyên liệu 12

2.2.3 Xác định độ ẩm nguyên liệu 13

2.3 PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM 14

2.3.1 Phương pháp định tính sơ bộ thành phần hóa học 14

2.3.2 Phương pháp chiết suất, cô lập các hợp chất 14

2.3.2.1 Phương pháp chiết suất[6] 14

2.3.2.2 Phương pháp phân lập các hợp chất[6] 14

2.3.3 Phương pháp xác định cấu trúc[5] 15

2.4 QUI TRÌNH THỰC NGHIỆM 17

2.4.1 Định tính sơ bộ thành phần hóa học của hạt trái đủng đỉnh trên cao methanol 17

2.4.1.1 Khảo sát sự hiện diện của các hợp chất alcaloid[6][21] 17

2.4.1.2 Khảo sát sự hiện diện của các hợp chất flavonoid[6][21] 18

2.4.1.3 Khảo sát sự hiện diện của các hợp chất steroid[6][21] 19

2.4.1.4 Khảo sát sự hiện diện của các hợp chất glycosid[6][21] 19

2.4.1.5 Khảo sát sự hiện diện của các hợp chất saponin[6][21] 20

2.4.1.6 Khảo sát sự hiện hiện của các hợp chất tanin[6][21] 21

2.4.1.7 Khảo sát sự hiện diện của các hợp chất coumarine[6][21] 21

3.1 KẾT QUẢ ĐỊNH TÍNH CÁC NHÓM HỢP CHẤT TRONG HẠT TRÁI ĐỦNG

ĐỈNH 29

3.2 XÁC ĐỊNH TÍNH CHẤT VẬT LÍ, CẤU TRÚC VÀ NHẬN DANH HỢP CHẤT DDPC73 30

CHƯƠNG 4 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 32

4.1 KẾT LUẬN 32

4.2 KIẾN NGHỊ 32

TÀI LIỆU THAM KHẢO 33 PHỤ LỤC

PHỤ LỤC 1 HÌNH ẢNH KẾT QUẢ ĐỊNH TÍNH CÁC NHÓM CHẤT TRONG HẠT TRÁI ĐỦNG ĐỈNH……… PL1

Phụ lục 1.1 Hiện tượng của các hợp chất alcaloid với thuốc thử Dragendorff (A), Wager (B) và Mayer (C)……… PL1 Phụ lục 1.2 Hiện tượng của các hợp chất flavonoid với Shibata (A), dung dịch Pb(CH3COO)2 (B), H2SO4 đặc (C) và dung dịch FeCl3 (D)……….PL2

Phụ lục 1.3Hiện tượng của các hợp chất steroid với thuốc thử Salkowshy… PL2 Phụ lục 1.4 Hiện tượng của các hợp chất glycoside với thuốc thử Tollens… PL2 Phụ lục 1.5 Hiện tượng của các hợp chất tanin với dung dịch FeCl3 (A), dung

Phụ lục 1.6 Hiện tượng của các hợp chất coumarine phản ứng diazo hóa… PL3 Phụ lục 1.7 Hiện tượng của các hợp chất saponin (A) và saponin steroid (B).PL3

PHỤ LỤC 2 PHỔ MS CỦA HỢP CHẤT DDPC73……… PL4 PHỤ LỤC 3 PHỔ 1H-NMR CỦA HỢP CHẤT DDPC73……… PL5

DANH MỤC CÁC HÌNH

Trang

Hình 5 Bột nguyên liệu sau khi đã sấy khô và xay nhuyễn 13 Hình 6 Bộ chiết Soxhlet 26

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

Bảng 1 Các hợp chất trong cây đủng đỉnh núi (Caryota urens) 7 Bảng 2 Một số chất đã được cô lập từ cây đủng đỉnh 10 Bảng 3 Các hóa chất sử dụng trong việc cô lập cao CHCl3 11 Bảng 4 Các hóa chất sử dụng trong việc định tính các nhóm hợp chất có

Sơ đồ 2 Quá trình cô lập và tinh chế hợp chất từ cao chloroform 28

DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC

PHỤ LỤC 1 HÌNH ẢNH KẾT QUẢ ĐỊNH TÍNH CÁC NHÓM CHẤT

TRONG HẠT TRÁI ĐỦNG ĐỈNH

PL1

Phụ lục 1.1 Hiện tượng của các hợp chất alcaloid với thuốc thử Dragendorff

(A), Wager (B) và Mayer (C)

PL1

Phụ lục 1.2 Hiện tượng của các hợp chất flavonoid với Shibata (A), dung dịch

Pb(CH3COO)2 (B), H2SO4 đặc (C) và dung dịch FeCl3 (D)

PL2

Phụ lục 1.3 Hiện tượng của các hợp chất steroid với thuốc thử Salkowshy PL2 Phụ lục 1.4 Hiện tượng của các hợp chất glycoside với thuốc thử Tollens

Phụ lục 1.5 Hiện tượng của các hợp chất tanin với dung dịch FeCl3 (A), dung

dịch Pb(CH3COO)2 (B) và thuốc thử Stiasy (C)

TÓM TẮT NỘI DUNG ĐỀ TÀI

- -

Cây đủng đỉnh còn gọi là cây móc có tên khoa học là Caryota mitis; là loài thực

vật có hoa thuộc họ Arecaceae Loài này được Lour miêu tả khoa học đầu tiên vào năm 1790 Cây đủng đỉnh phân bố chủ yếu ở Việt Nam, Singapore, Miến Điện và một

số nơi ở Ấn Độ… Chúng sinh trưởng trên nhiều loại đất ẩm Đủng đỉnh là loài cây quen thuộc với người dân sống ở vùng nông thôn Việt Nam Trước đây ở nông thôn Nam Bộ, người ta thường dùng hoa và lá để trang trí đám cưới Ngày nay có nơi, cây đủng đỉnh được trồng làm cảnh Hơn nữa, trong y học dân gian, cây đủng đỉnh còn được sử dụng làm thuốc từ các bộ phận như hạt, lá và rễ để chữa các bệnh như nhức mỏi, đau lưng, đau khớp… Trong các nghiên cứu y dược hiện đại các hợp chất hữu cơ

từ cây đủng đỉnh gồm các flavonoid, alcaloid và tanin… tiếp tục là nguồn cung cấp

các hợp chất có tiềm năng cho các thử nghiệm hoạt tính sinh học

Do vậy, đề tài “Khảo sát thành phần hóa học và ly trích một số chất trong

cao methanol của hạt trái đủng đỉnh (Caryota mitis), họ cau (Arecaceae)” mong

muốn góp phần nhỏ vào việc nghiên cứu các hợp chất có nguồn gốc từ thiên nhiên, cụ thể trong hạt của cây đủng đỉnh để làm sáng tỏ những ứng dụng y học của loài cây này

Tuy nhiên do điều kiện về thời gian không cho phép, đề tài chỉ giới hạn khảo sát các hợp chất trong cao chloroform Tiến hành khảo sát sơ bộ thành phần hóa học của hạt trái đủng đỉnh trên bột khô, cao methanol bằng các phản ứng định tính một số nhóm hợp chất hữu cơ thường gặp trong thực vật Qua khảo sát sơ bộ cho thấy, trong hạt trái đủng đỉnh có một số nhóm hợp chất như alcaloid, flavonoid, steroid, glycosid, tanin, saponin và coumarin

Cao chloroform thu được, được tiến hành sắc ký cột kết hợp với sắc ký lớp mỏng để xác định độ tinh khiết của hợp chất cô lập được Sau đó, hợp chất được cô lập

sẽ được xác định cấu trúc bằng các phương pháp vật lý hiện đại

LỜI MỞ ĐẦU

- -

Ngày nay, xã hội ngày càng phát triển, tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa ngày càng nhanh Kèm theo nhiều hệ lụy ảnh hưởng đến cuộc sống như ô nhiễm môi trường, xuất hiện thêm nhiều căn bệnh nguy hiểm đặc biệt là căn bệnh ung thư quái ác

Vì thế vấn đề “sức khỏe” là một trong những vấn đề mà mỗi người trong xã hội ngày nay luôn quan tâm hàng đầu

Tuy nhiên, cùng với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, nhiều loại dược phẩm đã được bào chế có tác dụng chữa bệnh góp phần hết sức to lớn trong việc bảo vệ sức khỏe con người trước những tác động của môi trường,… Hầu hết, những loại dược phẩm này được tổng hợp bằng con đường hóa học, ngoài tác dụng chữa bệnh bên cạnh

đó chúng còn gây ra những tác dụng phụ không mong muốn Do đó, các nhà khoa học

có xu hướng tìm về những loại dược thảo để tìm ra những hợp chất có nguồn gốc thiên nhiên vừa có tác dụng chữa bệnh, vừa hạn chế những tác dụng phụ cho sức khỏe người

sử dụng

Vì lẽ đó, khảo sát thành phần hóa học của các chất trong thiên nhiên trở thành vấn đề quan trọng cần làm đối với các nhà khoa học Vì thế, đề tài luận văn tốt nghiệp

“Khảo sát thành phần hóa học và ly trích một số chất trong cao methanol của hạt

trái đủng đỉnh (Caryota mitis), họ cau (Arecaceae)” được thực hiện với mong muốn

góp một phần nhỏ vào việc nghiên cứu và làm sáng tỏ về loài cây quen thuộc nhưng đầy tiềm năng này Thông qua việc khảo sát sơ bộ thành phần hóa học của hạt trái đủng đỉnh, cô lập được ít nhất một hợp chất sạch và xác định cấu trúc

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1.1 TỔNG QUAN VỀ CÂY ĐỦNG ĐỈNH

1.1.1 Giới thiệu về cây đủng đỉnh [20]

Cây đủng đỉnh còn gọi là cây móc có tên khoa học là Caryota mitis Lour., thuộc

nó phân bố

Ở Arabic, cây đủng đỉnh gọi là Nakhalat câryôtâ.[25]

Ở Chinese, cây đủng đỉnh gọi là Duan sui yu wei kui, Cong li kong que ye zi (Taiwan), Tuan sui yi wei k'uei, Chiu yeh tzu.[25]

Ở French, cây đủng đỉnh gọi là Caryote doux.[25]

Ở German, cây đủng đỉnh gọi là Fischschwanzpalme.[25]

Ở Indonesia, cây đủng đỉnh gọi là Sarai.[25]

Ở Italian, cây đủng đỉnh gọi là Palma cariota.[25]

Ở Korean, cây đủng đỉnh gọi là K'ae ri oh t'a ya cha.[25]

Ở Malay, cây đủng đỉnh gọi là Dudar, Nudok, Dudok, Leseh, Leuteu Mudor (Sarawak).[25]

Ở Myanmar, cây đủng đỉnh gọi là Minbow.[25]

Ở Spanish, cây đủng đỉnh gọi là Palma cola de pescado (El Salvador).[25]

Ở Thailand, cây đủng đỉnh gọi là Taou-rung-dang.[25]

Hình 1 Cây đủng đỉnh (Caryota mitis) 1.1.2 Mô tả thực vật

1.1.2.1 Thân

Thân cây hình trụ, mọc thành từng cụm do đâm chồi từ gốc, màu xanh lá cây, xám hoặc nâu Thân cây cao từ 4 - 6 m có khi lên đến 10 m Thân cây do nhiều bẹ lá tạo thành, đường kính từ 10 - 15 cm và đường kính tán từ 4,5 - 6 m.[20]

1.1.2.2 Lá

Lá cây đủng đỉnh có màu xanh nhạt lúc còn non, xanh đậm lúc già Lá kép lông chim hai lần, dài 1 - 2 m, gồm nhiều lá chét mọc so le.[20] Phiến lá hình tam giác lệch, gốc nhọn có dạng đuôi cá nên nó còn gọi là cây Đuôi cá, bìa trên có răng cưa nhỏ, dài

15 - 20 cm, gân lá xếp như nan quạt, phiến lá dai.[22] Bẹ lá có nhiều sợi; cuống chung

to, có rãnh, cuống phụ hình dải có một lớp đệm mọc ở gốc.[20]

Hình 2 Lá của cây đủng đỉnh

1.1.2.3 Hoa, trái

Hoa có nhiều màu sắc khác nhau từ màu hồng nhạt đến màu tím.[22] Những cụm hoa trong chi Caryota là lưỡng tính, được chia thành hoa đực và hoa cái Cụm hoa bông mo dài 30 - 40cm, có nhiều nhánh, rất dày hoa, dài 25 cm; mo 4 - 6, dạng bao Mỗi chùm hoa gọi là buồng Khi mang trái gọi là buồng trái (kiểu như gọi buồng cau) Buồng hoa mọc từ thân ra, trên trước, dưới sau, do đó quả của buồng trên trưởng thành

trước quả buồng dưới.[20] Những cụm hoa trong chi Caryota là lưỡng tính, được chia

thành hoa đực và hoa cái Hoa đủng đỉnh đơn tính, hoa đực và hoa cái cùng trên một cây, hoa có dạng chùm mọc từ thân cây, mọc rủ xuống dọc theo theo thân cây, sau khi chùm hoa này già chết thì chùm hoa mới được mọc ra thay thế.[20][22]

Hình 3 Hoa của cây đủng đỉnh

Trái đủng đỉnh có dạng hình cầu, có vỏ ngoài hơi dày, đường kính 14 – 15 mm, nhẵn và có nhiều màu sắc khác nhau từ màu xanh khi trái còn non cho đến màu đỏ, tím bầm và đen khi chín Mỗi trái đủng đỉnh có một hạt.[1][20][22]

Hình 4 Trái của cây đủng đỉnh

1.1.3 Phân bố, sinh thái

1.1.3.1 Phân bố

Cây đủng đỉnh được Lour mô tả khoa học đầu tiên vào năm 1790.[20] Nó có nguồn gốc ở Java, Philippin và Malaysia Nó được phân phối rộng rãi từ Ấn Độ, Sri Lanka sang Malaysia, Thái Lan, Lào, Campuchia, Indonesia, Trung Quốc, Việt Nam

và thường mọc dưới tán rừng mưa nhiệt đới.[2][20] Ở Việt Nam, cây đủng đỉnh du nhập vào từ rất lâu, ta thường bắt gặp chúng ở vùng rừng núi ở nhiều tỉnh từ vùng Tây Bắc cho đến khu vực miền Trung và một số tỉnh ở miền Tây Nam Bộ Ngoài ra chúng cũng được trồng làm cảnh, trang trí khuôn viên đường phố ở các thành phố trên cả nước.[2][21]

1.1.3.2 Sinh thái

Cây đủng đỉnh là loài thực vật có hoa thuộc họ cau (Arecaceae), chi móc

(Caryota) gồm 12 loài trên thế giới.[1] Chúng phân bố ở các vùng nhiệt đới và cận

hỏi chế độ ẩm cao có nhiều nước Khả năng chịu lạnh tốt nhưng không chịu được nhiệt

độ dưới 0ºC Nhiệt độ thích hợp cho cây sinh trưởng và phát triển tốt là 18 - 29ºC Cây được trồng bằng hạt hoặc bằng nuôi cấy mô tế bào Là loài cây sinh trưởng tốt, có khả năng chống chịu với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt cao, có thể thích nghi tốt với nhiều loại đất ẩm.[1][21]

1.2 CÔNG DỤNG

1.2.1 Công dụng được sử dụng trong nước

Ở Việt Nam, đủng đỉnh có rất nhiều công dụng trong cuộc sống từ thân, lá cho đến trái của nó Lá đủng đỉnh thường dùng để trang trí trong các dịp lễ hội ở nhiều vùng nông thôn như làm cổng đám cưới, dựng cổng chào Ngoài ra lá đủng đỉnh còn được sử dụng làm chổi quét sân vườn, chồi ngọn có thể dùng làm rau ăn và từ thân cây, người ta có thể lấy bột cọ.[2][21] Trái khi chín là nguồn thức ăn cho một số động vật.[1][22]

Bên cạnh đó, đủng đỉnh còn được sử dụng trong y học dân gian làm lành vết thương và chữa một số bệnh thông thường như bệnh gan nhiễm mỡ, điều trị thấp khớp, thoái hóa khớp, bệnh viêm xương khớp, theo lương y Nguyễn Hữu Tân đủng đỉnh được dùng để chữa bệnh cao huyết áp ở người lớn tuổi bằng cách sắc nước uống, rượu ngâm trái đủng đỉnh uống vào giúp tiêu hóa tốt, lưu thông máu huyết tốt, giảm tình trạng đau nhức mỏi khớp Ngoài ra, người ta có thể ngâm rượu trái đủng đỉnh cùng với

1 nắm rễ cau non, rang vàng, hạ thổ để uống Ai không uống được rượu thì sắc đặc, 3 chén nước sắc còn 1 chén, ngày uống 1 lần trước khi đi ngủ 1 tiếng Bên cạnh đó, người ta sử dụng phần lõi non của ngọn cây dùng để bệnh gan nhiễm mỡ

1.2.2 Công dụng được sử dụng ở nước ngoài

Ở vùng đầm lầy than bùn thuộc tỉnh Narathivas Thái Lan, đủng đỉnh là một trong số 46 thực vật được dùng làm thảo dược Người dân ở đây sử dụng trái đủng đỉnh để chữa bệnh mẩn ngứa ngoài da bằng cách đun sôi trái của nó nước và dùng nước này để tắm.[25]

Đồng bào dân tộc Akha ở ngôi làng Lao Khao, huyện Sing, tỉnh Luang Namtha thuộc quốc gia Lào, đủng đỉnh được dùng như một dược liệu để chăm sóc sức khỏe cho người dân trong làng.[14]

Ở Campuchia, sợi mềm tại các nách lá dùng để đắp ngoài da làm lành các vết thương.[25]

Bộ tộc Negrito ở quần đảo Andaman của Ấn Độ sử dụng các chồi non để chữa trị nôn mửa và đau bụng.[17][25]

Ở Bangladesh, rễ và trái đủng đỉnh được sử dụng để chữa trị bệnh trĩ, viêm khớp dạng thấp và có tác dụng như thuốc nhuận tràng.[25]

1.3 MỘT SỐ CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA CÂY ĐỦNG ĐỈNH

1.3.1 Tình hình nghiên cứu trong nước

Chưa có nhiều công trình nghiên cứu cây đủng đỉnh đặc biệt là “hạt trái đủng đình” để làm rõ về những tác dụng của nó trong y học dân gian mà chúng ta đã biết từ lâu

Các nghiên cứu mới đây ở trường Đại học quốc gia thành phố Hồ Chí Minh về việc cô lập các hợp chất có hoạt tính từ vỏ của trái đủng đỉnh Kết quả ba hợp chất được cô lập và xác định cấu trúc là 1-O-β-D-glucopyranosyl-(2S,3S,4R,6Z)-2-N-(2’-hydroxydecanoyl)heneicosasphinga-6-ene, rutin, isoquercitrin.[21]

1.3.2 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài

Năm 2010, các tác giả Feng-Lin Song, Ren-You Gan, Yuan Zhang, Qin Xiao, Lei Kuang and Hua-Bin Li thuộc bộ môn dinh dưỡng, khoa y tế công cộng trường Đại học Sun Yat-Sen, Quảng Châu, Trung Quốc đã nghiên cứu và chỉ ra rằng đủng đỉnh là một trong số 56 loại cây được sử dụng làm thuốc ở Trung Quốc chứa hàm lượng phenolic và chất chống oxi hóa cao hứa hẹn sẽ những nguồn cung cấp chất chống oxi hóa tự nhiên và các hợp chất có hoạt tính sinh học - ứng dụng trong công nghiệp thực phẩm và dược phẩm.[11]

Năm 2012, các tác giả HUANG Si-mei，ZHANG Jing*，FAN Yu-qin，MOU Li-hui thuộc khoa khoa học đời sống, Đại học Jiaying, Trung Quốc đề cập đến việc tối

ưu hóa quá trình chiết xuất proanthocyanidins từ trái đủng đỉnh (Caryota mitis Lour.) Qua nghiên cứu này các tác giả cho rằng: “trái đủng đỉnh” (Caryota mitis) giàu

proanthocyanidins và do đó có tiềm năng phát triển rất lớn Bởi vì một trong những nhóm flavonoids thực vật hữu ích nhất là proanthocyanidins (còn được gọi là procyanidins).[13] Nhóm này mang lại rất nhiều ích lợi cho sức khỏe Mỗi proanthocyanidins liên kết với các loại proanthocyanidins khác Một hỗn hợp gồm các proanthocyanidins liên kết với nhau dạng dime, trime…polime được gọi chung là procyanidolic oligomer, gọi tắt là PCO.[21]

năng: bắt giữ gốc tự do hydroxyl, bắt giữ lipide peroxide, làm chậm trễ đáng kể sự khởi đầu của quá trình peroxide hóa lipide, kìm giữ các phân tử sắt tự do, giúp ngăn chặn sự peroxide hóa lipide do sắt, ức chế sự sản sinh ra gốc tự do bằng cách ức chế không cạnh tranh men xanthin oxidase và ức chế sự tổn thương do các enzyme (hyaluronidase, elastase, collagenase ) có thể làm thoái hóa cấu trúc mô liên kết.[21]

Cây đủng đỉnh (Caryota mitis) ít được nghiên cứu so với cây đủng đỉnh cùng chi với nó - cây đủng đỉnh núi (Caryota urens)

Bảng 2 Các hợp chất trong cây đủng đỉnh núi (Caryota urens)[10]

Dodecanoic acid Nitrous acid N-Ethyl acrylamide Butyl propyl ester Pentadecanoic acid Benzoic acid Lignoceric acid 11-Octadecenoic acid 9,12-Octadecadienoic acid Linolenic acid

Pyroglutamic acid Palmitaldehyde 3,4-Hexanediol Aziridine Stearic acid Cyclohexyl ester Oleic acid

10-Undecenoic acid 8-Nonynoic acid

2 Trái non Cyclopentanone

1,8-Nonadien-4-ol Phenol, Acide carbolique 2-Methoxy-4-vinylphenol Pentadecanoic acid

Pyrogallol 1,3-dimethyl ether Phthalic acid

11-Octadecenoic acid Decylenic alcohol Pyroglutamic acid (2E,6E)-Farnesol 1,5-Heptadiene Stearic acid Cyclopentaneundecanoic acid 3-Butenoic acid

Palmitic acid Oleic acid Hendecynoic acid

3 Vỏ trái đủng đỉnh 4-Fluorobenzoyl

Cyclobutane Isoxazolidine Nitrous acid 1-Propanol Dodecanoic acid Propanedioic acid

Isobutane Bis(trimethylsilyl) ester Isonitropropane

Oxetane 8-Nonynoic acid Levoglutamide 2,2-Bis(trimethylsilyl)styrene oxide Amyl nitrite

Aziridine Borazine 1-Butanol Nonadecanoic acid 1-Propenyl-aziridine Caffeine

Cyclopentaneundecanoic acid 10-Undecynoic acid

Bảng 3 Một số chất đã được cô lập từ cây đủng đỉnh[21]

CHƯƠNG 2 THỰC NGHIỆM 2.1 DỤNG CỤ, HÓA CHẤT

Hệ thống đun hoàn lưu

Dụng cụ thủy tinh các loại: erlen, cốc, ống đong, phễu lọc,…

2.1.2 Hóa chất

Bảng 4 Các hóa chất sử dụng trong việc cô lập cao CHCl 3

Bảng 5 Các hóa chất sử dụng trong việc định tính các nhóm hợp chất có trong hạt trái đủng đỉnh

2 Acid H2SO4 đậm đặc 12 Thuốc thử Dragendorff

3 Acid H2SO4 loãng 13 Thuốc thử Liebermann-Burchard

5 Dung dịch chì acetat bão hòa 15 Thuốc thử Tollens

7 Dung dịch FeCl3 1% 17 Thuốc thử Shibata

10 Alcol tert-butyl 20 Thuốc thử Wagner

2.2 NGUYÊN LIỆU

2.2.1 Thu hái nguyên liệu

Trái đủng đỉnh được thu hái, sau đó loại bỏ phần thịt lấy hạt Hạt trái đủng đỉnh dùng làm nguyên liệu là những hạt không sâu bệnh Thời gian thu hái là vào 21 tháng

6, địa điểm thu hái ở huyện Phong Điền, Cần Thơ

2.2.2 Xử lý nguyên liệu

Hạt trái đủng đỉnh được rửa sạch, đem phơi ở bóng râm vài giờ sau đó sấy khô

ở nhiệt độ 50ºC để loại bỏ nước và tiêu diệt các enzym có thể sinh ra nấm mốc làm hỏng nguyên liệu Nguyên liệu sau khi sấy đem cân lại thấy khối lượng không đổi là

đã khô hoàn toàn, tiếp tục đem đi xay nhuyễn thành bột