Tài liệu tồn tại ở rất nhiều dạng thức, nhiều nguồn khác nhau; song trong thời đại công nghệ thông tin bùng nổ và phát triển mạnh mẽ như hiện nay thì nguồn tài liệu Internet, đang là ngu
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
Việc thu thập tài liệu để phục vụ cho mục đích học tập và làm việc là rất quan trọng Tài liệu là nguồn thông tin phục vụ cho mục đích nhất định Tài liệu tồn tại ở rất nhiều dạng thức, nhiều nguồn khác nhau; song trong thời đại công nghệ thông tin bùng nổ và phát triển mạnh mẽ như hiện nay thì nguồn tài liệu Internet, đang là nguồn tài liệu chủ yếu, phổ biến nhất, nó chứa đựng tất cả các thông tin ứng trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, khoa học… Vậy nguồn tài liệu này có những ưu điểm, hạn chế gì? Và kỹ năng thu thập như thế nào?
Sau đây em xin trình bày quan điểm của mình về đề tài: “Ưu điểm, hạn chế của nguồn tài liệu trên Internet và kỹ năng thu thập tài liệu trên Internet”.
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Trước hết ta cần làm rõ khái niệm Internet, Internet là một hệ thống thông tin toàn cầu có thể được truy nhập công cộng gồm các mạng máy tính được liên kết với nhau Hệ thống này truyền thông tin theo kiểu nối chuyển gói dữ liệu dựa trên một giao thức liên mạng đã được chuẩn hóa Hệ thống này bao gồm hàng ngàn mạng máy tính nhỏ hơn của các doanh nghiệp, của các viện nghiên cứu và các trường đại học, của người dùng cá nhân, và các chính phủ trên toàn cầu (http://vi.wikipedia.org/wiki/Internet) Bởi Internet là một hệ thống thông tin toàn cầu nên việc chia sẻ dữ liệu qua mạng này là rất đơn giản, chỉ cần có thiết bị có thể kết nối Internet và mạng Internet Chính vì thể nguồn tài liệu Internet là rất phổ biến, đa dạng, phong phú Sau đây là nhưng ưu điểm, hạn chế của nguồn tài liệu internet và kỹ năng thu thập tài liệu được rút ra ngay từ những ữu điểm, hạn chế này:
Trang 2I Ưu điểm
Nguồn tài liệu Internet rất đa dạng và phong phú Nó đề cập đến mọi lĩnh vực trong đời sống xã hội giúp người đọc khai thác triệt để những khía cạnh của vấn đề mình cần nghiên cứu Những vấn đề này được đưa ra đánh giá, bình luận, có nhiều ý kiến đóng góp khác nhau, từ đó người đọc có thể tham khảo để đưa ra nhận xét của chính bản thân mình, khai thác và phân tích triệt để để biến thông tin thu thập được từ nguồn tài liệu đó thành của mình (Ví dụ: thu thập các số liệu thống kê về dân số, thống kê về các vụ tai nan giao thông, tài liệu phục vụ học tập, tài liệu chuyên ngành, sách điện tử, ảnh, video…)
Tính di động và linh hoạt của nguồn tài liệu Internet là rất cao Người đọc có thể tìm và thu thập tài liệu tại bất cứ nơi đâu, bất cứ khi nào, không bị ngăn cách bởi thời gian, không gian và đối tượng Thậm chí họ còn có thể thu thập, tải về, lữu giữ lại để lần sau có thể đọc ngoại tuyến Không khó khăn như một số cách thu thập tài liệu khác như phải đến tận thư viện, đi làm bài phỏng vấn, khảo sát số liệu thực tế… Họ chẳng cần phải quan tâm thời tiết hôm nay như thế nào, tình trạng giao thông ra làm sao, chẳng cần phải bước chân ra khỏi nhà, có thể ngồi trong phòng khách hay nằm ngay trên giường của mình để thu thập tài liệu, còn nếu họ đang ở ngoài đường thì chỉ cần có thiết bị có thể vào mạng và có kết nối Internet, đơn giản như là một chiếc điện thoại có thể vào mạng hay những chiếc laptop, tablet có thể bắt sóng wifi Nếu không có điều kiện cơ sở vật chất như trên thì cũng không đáng ngại vì người đọc có thể tra cứu, tìm kiếm thông tin tại các đại lý Internet công cộng
Ưu điểm này dường như chỉ thấy ở tài liệu trên Internet
Trang 3Ảnh minh họa ( Internet)
Tiết kiệm không gian lưu trữ, thời gian tìm kiếm Từ ưu điểm về tính linh hoạt và cơ động của nguồn tài liệu Internet, có thể nhận thấy thêm một vài ưu điểm nổi bật nữa là không phải tốn thời gian, công sức, tiết kiệm giấy mực và không gian lưu trữ như các nguồn tài liệu sách báo thông thường Các tài liệu giấy thông thường phải có không gian lưu trữ lớn như các thư viện, cục lưu trữ, trung tâm lưu trữ… Vì vậy kéo theo việc tìm kiếm và thu thập loại tài liệu này rất tốn thời gian Một ví dụ đơn giản như khi vào thư viện, phải trải qua rất nhiều công đoạn, thủ tục rườm rà thì độc giả mới có thể mượn được một cuốn sách và thời gian mượn sách cũng rất hạn chế, chưa kể đến một số loại sách quý hiếm không được mượn về, chỉ được đọc tại thư viện nên rất khó để khai thác hết nội dung của nó Trái lại, dữ liệu Internet là
dữ liệu số được lữu trữ tại các máy chủ của nhà cung cấp dịch vụ đặt tại khắp nơi trên thế giới, vì vậy việc tìm kiếm, truy xuất tài liệu được đáp ứng rất nhanh và không gian lưu trữ là không giới hạn Chỉ cần biết một số thông tin của tài liệu như địa chỉ trang web, từ khóa liên quan đến tài liệu cần tìm, là có thể dễ dàng tìm ra nó Người dùng có thể tìm kiếm tài liệu thông qua các dịch
vụ tìm kiếm trực tuyến của các hãng phần mềm lớn như: Google, Microsoft, Yahoo… Việc này giúp chúng ta có thể cải thiện kỹ năng tìm kiếm
Tài liệu Internet có tính cập nhật rất cao Lấy ví dụ đơn giản như đối
Trang 4sửa đổi, bổ sung, tái bản để cập nhật, thay thế thông tin cho phù hợp với xu hướng phát triển chung của ngành khoa học mà nó đề cập tới, việc này tiêu tốn rất nhiều tiền của Một ví dụ nữa là về sách giáo khoa, một đợt thay sách giáo khoa cho một cấp học có thể tiêu tốn đến hàng trăm tỷ đồng Trái lại, đối với tài liệu Internet thì việc cập nhật thông tin lại rất đơn giản, nó có thể được cập nhật từng ngày, từng giờ, không phải mất quá nhiều thời gian và tiền bạc cho công tác chuẩn bị Vì vậy, người đọc sẽ rất dễ dàng nắm bắt được quá trình vận động và phát triển của vấn đề mình nghiên cứu
II Hạn chế
Ngoài những ưu điểm trên của nguồn tài liệu Internet thì nó cũng có những hạn chế nhất định:
Không xác định được chính xác nguồn gốc của tài liệu Internet Vì tài liệu Internet mang tính mở, bất cứ ai cũng có thể đóng góp ý kiến, có thể là tác giả thật, nhưng đa phần là những người khác thực hiện tính năng chia sẻ
Ví dụ điển hình là báo điện tử, nhiều trang báo điện tử đăng tải các bài viết có nội dung giống hệt nhau, không có trích dẫn cụ thể là từ nguồn nào Vì thế, người đọc không thể xác định được đâu là nguồn gốc chính xác của bài viết
đó để thẩm định mức độ khách quan của nó Còn đối với viết bài luận, nếu trích dẫn trong tài liệu nào đó thì việc xác định nguồn gốc của tài liệu là bắt buộc Vì thế việc xác định chính xác nguồn gốc của tài liệu trước khi sử dụng
là rất cần thiết
Quá lệ thuộc vào tài liệu từ Intenet Từ việc không xác định được nguồn gốc của tài liệu chính là nguyên nhân dẫn tới việc copy, ăn cắp bản quyền thông tin một cách tràn lan Nhất là trong lĩnh vực giáo dục, học sinh, sinh viên có thể copy một phần hoặc toàn bộ nội dung của tài liệu như bài văn, bài tiểu luận,… của tác giả đã đẳng tải lên Internet rồi đơn giản là “dán” vào bài của mình
Trang 5Chính việc đọc và chép này sẽ làm cản trở sự phát huy khả năng tư duy, sáng tạo của con người, bộ óc không chịu tự thân vận động trong khi cái miệng luôn há sẵn chờ sung rụng Việc thu thập tài liệu quá phụ thuộc vào Internet khiến người ta suốt ngày chỉ biết ngồi dán mắt vào màn hình máy tính, điện thoại… không có kinh nghiệm thu thập tài liệu sơ cấp Phải kết hợp thu thập tài liệu từ Internet và thu thập tài liệu từ các nguồn khác để tự rèn luyện cho mình kỹ năng so sánh, đánh giá
Lập trường của người đọc và độ chính xác của tài liệu Tài liệu Internet rất đa dạng, nhiều chủng loại, mỗi vẫn đề được đưa ra bàn luận lại có những ý kiến đóng góp trái chiều, có cả những ý kiến đồng tình ủng hộ; cả những ý kiến, quan điểm phản đối, bác bỏ Những điều này sẽ gây ra các tác động không nhỏ đối với lập trường của người đọc Ngoài ra độ chính xác của nguồn tài liệu Internet không được kiểm nghiệm chặt chẽ như các loại nguồn tài liệu khác nên mức độ tin cậy của nó cũng không được đánh giá cao Trước những hạn chế này, người đọc phải có kỹ năng phân tích, chọn lọc những tài liệu có nguồn gốc rõ ràng, có độ chính xác và tin cậy cao; sàng lọc, quan tâm, chú ý đến những ý kiến đúng đắn Loại bỏ những thông tin, ý kiến tiêu cực nhằm củng cố lập trường của mình
C KẾT THÚC VẤN ĐỀ
Tóm lại, mỗi nguồn tài liệu đều có cái hay, cái dở của nó Nguồn tài liệu Internet tuy ra đời muộn nhất nhưng nó là một hệ thống kết nối toàn cầu nên mức độ phổ biến của nó cũng vì thế mà rộng khắp nhất Nguồn tài liệu Internet có những ưu điểm và hạn chế riêng so với các nguồn tài liệu khác Từ những ưu điểm, hạn chế đó; mỗi người khi khai thác tài liệu từ nguồn này cần có những kỹ năng thu thập, phương pháp phân tích, chọn lọc tài liệu phù hợp, kết hợp với thu thập tài liệu từ các nguồn khác để tài liệu được tận dụng một cách triệt để