BÀI THẢO LUẬN TRIỂN VỌNG VÀ ỨNG DỤNG CỦA BIỆT HÓA TẾ BÀO GỐC

1.TÌM HIỂU CHUNG VỀ TẾ BÀO GỐC: 2.TRIỂN VỌNG VÀ NHỮNG KHÓ KHĂN TRONG ỨNG DỤNG TẾ BÀO GỐC: 2.1.TRIỂN VỌNG TRONG ỨNG DỤNG TẾ BÀO GỐC 2.2. NHỮNG KHÓ KHĂN TRONG ƯNG DỤNG TẾ BÀO GỐC 3. ỨNG DỤNG CỦA BIỆT HÓA TẾ BÀO GỐC: 3.1.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC ĐỂ CHỮA CÁC BỆNH VỀ TIM MẠCH. 3.2.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC TRONG CHỮA BỆNH PARKINSON VÀ ALZHEMER . 3.3.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC TRONG TRỊ LIỆU UNG THƯ. 3.4.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC TRONG NHÂN BẢN VÔ TÍNH.

Click to edit Master text styles

Second level

Third level

Fourth level

Fifth level TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ VẠN XUÂN

KHOA CÔNG NGHỆ SINH HỌC

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY VÀ TẤT CẢ CÁC BẠN !

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ VẠN XUÂN

CHỦ ĐỀ :

TRIỂN VỌNG VÀ ứng DỤNG CỦA BIỆT HÓA TẾ BÀO GỐC

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: PHAN VĂN TOÀN

SINH VIÊN THỰC HIỆN :

1.LÊ THỊ ĐIỀU 2.TRẦN THỊ THU HOÀI 3.NGUYỄN THỊ THU HUYỀN 4.TRẦN VĂN LỰC

5.NGUYỄN HỮU THUẬN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ VẠN XUÂN

1.TÌM HIỂU CHUNG VỀ TẾ BÀO GỐC:

2.TRIỂN VỌNG VÀ NHỮNG KHÓ KHĂN TRONG ỨNG DỤNG TẾ BÀO GỐC:

2.1.TRIỂN VỌNG TRONG ỨNG DỤNG TẾ BÀO GỐC

2.2 NHỮNG KHÓ KHĂN TRONG ƯNG DỤNG TẾ BÀO GỐC

3 ỨNG DỤNG CỦA BIỆT HÓA TẾ BÀO GỐC:

3.1.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC ĐỂ CHỮA CÁC BỆNH VỀ TIM MẠCH.

3.2.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC TRONG CHỮA BỆNH PARKINSON VÀ ALZHEMER

.

3.3.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC TRONG TRỊ LIỆU UNG THƯ.

3.4.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC TRONG NHÂN BẢN VÔ TÍNH.

NỘI DUNG TRÌNH BÀY :

1.TÌM HIỂU CHUNG VỀ TẾ BÀO GỐC:

1.1.Khái niệm và phân loại tế bào gốc:

Tế bào gốc (TBG) là những tế bào chưa có chức năng chuyên biệt, chúng có khả năng tăng sinh mạnh mẽ, có tiềm năng phát triển thành nhiều loại tế bào khác nhau và có khả năng tự thay mới.

TBG đã thu hút được sự quan tâm nghiên cứu ứng dụng để chữa một số bệnh của cơ quan tạo máu, một số bệnh di truyền bẩm sinh liên quan đến chuyển hoá và suy giảm miễn dịch, ung thư máu, và có nhiều hứa hẹn dùng để chữa được nhiều bệnh nan y.

Khái niệm:

1.TÌM HIỂU CHUNG VỀ TẾ BÀO GỐC:

Tế bào gốc từ máu cuống rốn

1.TÌM HIỂU CHUNG VỀ TẾ BÀO GỐC:

1.TÌM HIỂU CHUNG VỀ TẾ BÀO GỐC:

1.TÌM HIỂU CHUNG VỀ TẾ BÀO GỐC:

Phân loại:

Có nhiều cách phân loại và gọi tên TBG khác nhau tuỳ theo tiêu chí phân loại, ví dụ như dựa trên nguồn gốc, thời điểm phân lập, tiềm năng biệt hoá Có thể chia các TBG hiện đang được quan tâm nhiều thành các loại sau:

Tế bào gốc phôi (enbryonic stem cell)

Tế bào gốc thai (fetal stem cell)

Tế bào gốc trưởng thành (adult stem cell)

Tế bào giống tế bào gốc phôi (embryonic-like stem

cell)

Tế bào gốc ung thư (cancer stem cell)

Tế bào gốc nhũ nhi (infant stem cell)

1.TÌM HIỂU CHUNG VỀ TẾ BÀO GỐC:

 Tế bào gốc phôi (enbryonic stem cell), chính xác là các tế bào gốc từ phôi,được phân lập từ phôi (bất kỳ phần nào của phôi, không giới hạn chỉ vào các tế bào của khối tế bào bên trong phôi nang), là các tế bào gốc toàn năng hoặc vạn tiềm năng.Để có được các tế bào này thường phải hủy phôi

 Tế bào gốc thai (fetal stem cell) được phân lập từ các mô của thai sau nạo phá thai, thường là đa tiềm năng hoặc vạn tiềm năng Việc nghiên cứu và sử dụng các tế bào này có ảnh hưởng khá nặng nề về đạo đức nghiên cứu, nên thường chỉ giới hạn vào mục đích tìm hiểu quá trình phát triển phôi thai

 Tế bào gốc nhũ nhi (infant stem cell) được phân lập từ trẻ sơ sinh hoặc các phần phụ của thai như dây rốn, nhau thai, màng ối, dịch ối… Các tế bào này thường là đa tiềm năng hoặc vạn tiềm năng

1.TÌM HIỂU CHUNG VỀ TẾ BÀO GỐC:

 Tế bào gốc trưởng thành (adult stem cell) được phân lập từ các mô của người từ trẻ em đến người già Các

tế bào này rất đa dạng, từ đa tiềm năng đến vài tiềm năng hoặc đơn tiềm năng

 Tế bào giống tế bào gốc phôi (embryonic-like stem cell) hay tế bào gốc vạn tiềm năng cảm ứng,được tạo ra bằng cách cảm ứng các tế bào đã biệt hoá của cơ thể trở lại trạng thái giống như tế bào gốc phôi hay còn gọi là tế bào gốc nhân tạo

 Tế bào gốc ung thư (cancer stem cell) được phân lập từ các khối u Các tế bào gốc này được coi là nguồn gốc của khối u Trong chiến lược trị liệu miễn dịch chống ung thư, tế bào này đang được chú ý để làm vaccine chống ung thư với hy vọng điều

trị được “tận gốc” ung thư

1.TÌM HIỂU CHUNG VỀ TẾ BÀO GỐC:

Hình 1.1: Phân loại TBG theo nguồn gốc và thời điểm phân lập

2.TRIỂN VỌNG VÀ ỨNG DỤNG CỦA BIỆT HÓA TẾ BÀO GỐC:

2.1.TRIỂN VỌNG TRONG ỨNG DỤNG TẾ BÀO GỐC :

Trước hết, các nghiên cứu về TBG phôi sẽ cho chúng ta các thông tin về các hiện tượng vô cùng phức tạp diễn ra trong quá trình hình thành và phát triển cơ thể người.Mục tiêu chính là nghiên cứu xem bằng cách nào

mà các TBG chưa biệt hoá trở thành các tế bào biệt hoá

Triển vọng tiếp theo là sử dụng các TBG vào nghiên cứu thử nghiệm và phát triển các loại thuốc mới

Có lẽ tiềm năng ứng dụng quan trọng nhất của TBG đó là ứng dụng tạo ra các tế bào và mô dùng trong trị liệu tế bào (cell therapy) để bổ sung và thay thế cho các mô và cơ quan mất chức năng

2.2.NHỮNG KHÓ KHĂN TRONG ƯNG DỤNG TẾ BÀO GỐC :

- Các TBG chiếm tỷ lệ rất thấp trong cơ thể Khi đã phân lập được chúng thì làm sao để cho chúng tăng sinh một cách mạnh mẽ, tạo ra đủ lượng tế bào và mô cần cho điều trị

- Cần làm cho các tế bào biệt hoá thành loại tế bào như mong muốn Điều này có liên quan đến việc lựa chọn loại TBG càng có tiềm năng tạo ra được nhiều loại tế bào thì thường lại càng ít biệt hoá và như vậy lộ trình làm cho tế bào biệt hoá thành tế bào cuối cùng càng xa và càng phức tạp Ngược lại TBG ít tiềm năng thì việc điều khiển cho chúng đi nốt con đường biệt hoá còn lại ngắn hơn nhưng khả năng tăng sinh của chúng lại kém hơn

2.1 NHỮNG KHÓ KHĂN TRONG ƯNG DỤNG TẾ BÀO GỐC :

- Các tế bào phải tồn tại được trong cơ thể người bệnh sau khi được ghép vào

- Các tế bào phải hoà nhập được với các tế bào khác của bệnh nhân xung quanh chỗ ghép để cùng sửa chữa tái tạo lại mô, cơ quan tổn thương

- Các tế bào ghép vào phải thực hiện được các chức năng cần thiết một cách hoàn hảo trong suốt phần còn lại của cuộc đời bệnh nhân

- Các tế bào gốc ghép vào không gây nguy hại cho bệnh nhân

3.1.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC ĐỂ CHỮA CÁC BỆNH VỀ TIM MẠCH.

 Ứng dụng tế bào gốc trong tim mạch là một trong

những hướng phát triển mạnh nhất của nghiên cứu tế bào

gốc trong ứng dụng lâm sàng

 Có nhiều ứng dụng khác nhau, nhưng một số thành

tựu đã và đang được ứng dụng là: trong nhồi máu cơ tim

cấp; bệnh động mạch vành mạn tính không can thiệp

được, bệnh cơ tim giãn; suy tim sau nhồi máu cơ tim;

bệnh động mạch ngoại vi mạn tính không can thiệp

được

Sơ đồ tế bào gốc tác động lên hệ thống động mạch vành

3 ỨNG DỤNG CỦA BIỆT HÓA TẾ BÀO GỐC:

3.1.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC ĐỂ CHỮA CÁC BỆNH VỀ TIM MẠCH

 Các dòng tế bào gốc trong điều trị bệnh tim mạch : Trên lý thuyết rất nhiều dòng tế bào gốc có thể đem cấy để thúc đẩy điêu trị bệnh mạch Mỗi dòng tế bào lại có những đặc tính, ưu nhược điểm và khả năng ứng dụng khác nhau với từng bệnh cảnh lâm sàng cụ thể, thường được chia thành các nhóm lớn như sau:

•Tế bào gốc từ tủy xương (Bonemarrow):

•Nguyên bào cơ vân ( Mioblast):

•Tế bào cơ tim gốc:

•Nguyên bào phôi: 

•Nguyên bào phôi: 

3.1.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC ĐỂ CHỮA CÁC BỆNH VỀ TIM MẠCH

 Các kết quả ứng dụng tế bào gốc trong điều trị một số bệnh tim mạch:

•Ứng dụng tế bào gốc trong nhồi máu cơ tim cấp:

Nghiên cứu lớn nhất được ghi nhận cho đến nay là nghiên cứu REPAIRE - AMI được tiến hành trên 202 bệnh nhân sau nhồi máu cơ tim cấp và được thêm TB gốc từ tủy xương vào trong động mạch vành Kết quả theo dõi 1 năm cho thấy nhóm được tiêm TB gốc có sự cải thiện đáng kể về tỉ lệ tử vong, chức năng thất trái

•Ứng dụng tế bào gốc trong điều trị bệnh động mạch ngoại vi mạn tính:

Gần đây, một số các nghiên cứu cho thấy, được diều trị bằng tế bào gốc tiêm trực tiếp vào vùng cơ chi dưới đang đe dọa hoại tử do bệnh động mạch mạn tính đã cải thiện đáng kể triệu chứng đau, khả năng liền lại được và không bị cắt bỏ chi

3.1.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC ĐỂ CHỮA CÁC BỆNH VỀ TIM MẠCH

• Các nhà nghiên cứu của trường Đại học Hongkong

(Trung Quốc) đã phát triển được tế bào gốc thành các mạch máu mới, thay thế những mạch máu bị tắc nghẽn trong tim của người bệnh

• Những nghiên cứu thử nghiệm đầu tiên trong việc ứng dụng công nghệ tế bào gốc điều trị tổn thương vùng cơ tim gây suy tim vừa được thực hiện thành công bước đầu trên sáu bệnh nhân tại Việt Nam

3.2.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC TRONG CHỮA BỆNH PARKINSON VÀ ALZHEMER

.

a.Trong chữa bệnh Parkinson:

Ở những người bị mắc bệnh Parkinson, các tế bào thần kinh điều khiển hoạt động của các cơ hoặc là bị chết hoặc đã bị hư hỏng.Thông thường, những tế bào này tạo ra một hóa chất có tên là dopamine, giúp phối hợp chức năng của các cơ bắp trong cơ thể và tạo ra các chuyển động Ở bệnh nhân Parkinson, vì thiếu dopamine nên các cơ không được điều khiển đúng chức năng gây nên sự liệt rung

Gần đây, các nghiên cứu trong điều trị bệnh Parkinson đã có những tiến bộ đáng kể, mang lại hy vọng lớn cho người bệnh Dù nguyên nhân gây bệnh là yếu tố di truyền, môi trường hay các nguyên nhân khác thì hậu quả vẫn

là sự suy giảm chức năng hệ thần kinh, mà cụ thể là chức năng các tế bào thần kinh

3.2.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC TRONG CHỮA BỆNH PARKINSON VÀ ALZHEMER

.

Các nhà khoa học đang tìm cách dùng tế bào gốc để

điều trị bệnh Parkinson bởi vì chúng có thể thay thế các tế

bào thần kinh sản xuất dopamine bằng các tế bào mới, khỏe

mạnh Điều này sẽ giúp khôi phục hệ thống cung cấp

dopamine cho não, giúp não hoạt động bình thường trở

lại.Tuy nhiên, thách thức lớn nhất là phải làm cho các tế

bào thần kinh sống được sau khi cấy ghép và đây mới chỉ là

bước đầu cho một nghiên cứu mới.

Người già bệnh Parkinson có nhiều hy vọng chữa căn bệnh này

3.2.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC TRONG CHỮA BỆNH PARKINSON VÀ ALZHEMER

b.Trong chữa bệnh Alzhemer :

Bệnh Alzheimer là một dạng sa sút trí tuệ phổ biến nhất hiện nay Sa sút trí tuệ (dementia) là mất khả năng về trí lực

và giao tiếp xã hội ở mức độ gây khó khăn cho cuộc sống hàng ngày Sự thoái hóa mô não đang bình thường với nhiều nguyên nhân chưa được biết rõ, gây nên sự suy sụp dần dần trí nhớ và trí tuệ bệnh nhân.

Mặc dù vẫn chưa có một phương pháp thực sự hữu hiệu nào để ngăn ngừa bệnh Alzheimer, nhưng các nhà nghiên cứu đã đạt được những bước tiến quan trọng trong 5 năm gần đây Điều trị thích hợp có thể giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân Ngày càng có nhiều loại thuốc được nghiên cứu, và các nhà khoa học còn khám phá ra hàng loạt gen có liên quan đến Alzheimer, từ đó đã đưa ra nhiều hướng điều trị nhằm ngăn chặn bệnh lý phức tạp này.

3.2.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC TRONG CHỮA BỆNH PARKINSON VÀ ALZHEMER

Các nhà khoa học Hàn Quốc hôm 27/9/2012 công bố một kết quả nghiên cứu cận lâm sàng cho thấy tế bào gốc

có thể được sử dụng trong việc ngăn ngừa và chữa trị chứng mất trí nhớ hay còn gọi là Alzheimer

3.3.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC TRONG TRỊ LIỆU UNG THƯ.

 Khi các tế bào gốc Ung thư được phân lập có thể dẫn tới việc phát hiện các thuốc mới chấm dứt sự tái

hiện Ung thư Sau nhiều năm đeo đuổi mục đích này, các nhà khoa học thuộc Viện Ung thư OU đã phát hiện được cách phân lập các tế bào gốc ung thư ở các khối u để họ có thể nhắm vào và giết chúng làm cho ung thư không bị tái hiện.

 Nhóm các nhà nghiên cứu dẫn đầu bởi Courtney Houchen và Shrikant Anant đã phát hiện một protein đặc biệt chỉ xuất hiện tại các tế bào gốc Nhóm nghiên cứu bắt đầu công trình với việc sử dụng một protein như là một "tấm bia" (target) đối với một hợp chất mới có thể giết chết các tế bào gốc và tiêu diệt ung thư Khi sử dụng các tế bào gốc như là các "tấm bia" các nhà khoa học và thầy thuốc có thể ngăn chặn được sự tái hiện của ung thư

3.3.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC TRONG TRỊ LIỆU UNG THƯ.

 Houchen và Anant đã nhắm vào các tế bào gốc ung thư trưởng thành bởi vì chúng giữ vai trò chính

trong sự khởi đầu, phát triển , phát tán cũng như tái hiện ung thư.Những phương pháp trị liệu hiện nay nói chung không nhằm vào các tế bào gốc tại các khối u

 Điều đó cho phép các tế bào gốc chờ đợi cho đến khi đã hoàn tất việc hóa trị và xạ trị thì mới bắt đầu phân chia Các nhà nghiên cứu tin chắc rằng những tế bào gốc này thường đáp ứng cho việc tái hiện ung thư sau trị liệu

 Việc xác định các marker của tế bào gốc có thể giúp các nhà nghiên cứu phát triển các phương thức trị liệu mới nhắm vào các tế bào này

3.3.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC TRONG TRỊ LIỆU UNG THƯ.

 Các nhà nghiên cứu đang chờ đợi sự hoàn tất phase thử nghiệm lâm sàng thứ nhất trong vòng 5 năm dưới sự dẫn dắt của Russell Postier Nếu thành công trên người thì hy vọng trong vòng 10 năm nữa cộng đồng sẽ được thừa hưởng thành tựu này

 Một số ứng dụng trong thực tế hiện nay:

Brown là người duy nhất trên thế giới thoát khỏi được

AIDS - kết quả của việc ghép tế bào gốc máu từ một

người khác để chữa bệnh ung thư máu cho anh

3.4.SỬ DỤNG TẾ BÀO GỐC TRONG NHÂN BẢN VÔ TÍNH.

 Các nghiên cứu tế bào gốc phôi người đã đạt được những tiến bộ đáng kể Các tế bào gốc phôi có thể được nuôi cấy và dùng công nghệ mô để sản xuất ra các mô/tạng

 Như vậy, nghiên cứu tế bào gốc phôi và nhân bản có mối liên quan chặt chẽ cùng hỗ trợ nhau phát triển Chỉ có phát triển các nghiên cứu này mới có thể hoàn thiện và mở ra các ứng dụng mới trong tế bào gốc trị liệu

và nhân bản trị liệu Tuy nhiên cũng còn rất nhiều vấn đề phải đối mặt trong nghiên cứu tế bào gốc và nhân bản, cả các vấn đề liên quan đến kỹ thuật cũng như những vấn đề liên quan đến quan niệm đạo đức và tôn giáo

 Cừu Dolly, nhân bản vô tính động vật có vú đầu tiên, đã được công bố vào năm 1997 và kể từ đó, khoa học

đã cố gắng để nhân bản vô tính ở giai đoạn phôi thai, thời điểm mà có thể thu hoạch các tế bào gốc

 Ngoài những ứng dụng nói trên,tế bào gốc còn được ứng dụng vào một số công nghệ làm mũ phẫm và làm đẹp như: tạo ra thể tinh thủy,một số mỹ phẩm,trị sẹo lõm bằng tế bào gốc,hoặc là điều trị tổn thương cột sống,….Như vậy, ứng dụng tế bào gốc đang hứa hẹn nhiều điều bất ngờ.

 Một số thành tựu hiện nay:

Trong khuôn khổ chương trình nghiên cứu

tế bào gốc, các nhà khoa học Iran đã nhân bản

vô tính thành công một con bò

 Ngoài những ứng dụng đã nêu,tế bào gốc còn được ứng dụng nhiều trong công nghệ chế tạo mỹ phẫm để làm đẹp,…

 Một số tin tức về tế bào gốc:

Đây là lần đầu tại Việt Nam, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) chữa thành công cho hai bệnh nhân bị

thoái hóa khớp nghiêm trọng từ tế bào gốc được tách chiết từ mỡ bụng của chính bệnh nhân

 Việt Nam lần đầu ghép tế bào gốc chữa bệnh nan y cho trẻ:

Bệnh viện Nhi trung ương công bố đã thực hiện thành công ca ghép tế bào gốc từ tủy xương chữa bệnh ly thượng bì bọng nước cho em bé 4 tuổi Đây là trung tâm thứ 2 trên thế giới điều trị căn bệnh nan y bằng phương pháp này. 

Sau ca phẫu thuật ghép tế bào gốc từ tủy xương, những tổn thương da do bệnh ly thượng bì bọng nước của bé Việt Anh đã lành dần.

Trong nhiều năm liền, giới khoa học đã cố gắng

"lừa phỉnh" các tế bào gốc phôi - còn được xem là các tế bào chủ, có khả năng sửa chữa các phần của

cơ thể - để chúng biến thành tinh trùng

Nghiên cứu này mở đường cho một loại thuốc mới chữa vô sinh, tình trạng vốn gây đau khổ cho 1/6 số cặp vợ chồng hiện nay

- Các nhà khoa học tại đại học Monash đang tiến gần hơn với việc nuôi cấy các bộ phận của mắt trong phòng thí nghiệm, mở ra phương pháp mới chữa các bệnh về thủy tinh thể.

Tế bào gốc có thể đóng vai trò quan trọng trong điều trị chứng hói đầu ở nam giới Phát hiện này vừa được công bố bởi TS George Cotsarelis thuộc Đại học Pennsylvania, Philadelphia, Mỹ Ông và các đồng nghiệp của mình đã tiến hành so sánh phần da đầu có tóc và phần da bị hói trên 54 người tham gia điều trị.