giao an sử 7 từ tiết 24 đến tiết 52

Mục tiêu bài học : - HS nắm đợc âm mu xâm lợc Đại Việt của quân Mông Cổ ; chủ trơng chính sách của vua quan nhà Trần để đối phó với quân xâm lợc Mông Cổ.. Bài học kinh nghiệm về cách đán

Trang 1

A Mục tiêu bài học :

- HS nắm đợc âm mu xâm lợc Đại Việt của quân Mông Cổ ; chủ trơng chính sách của vua quan nhà Trần để đối phó với quân xâm lợc Mông Cổ

2 Kiểm tra bài cũ :

* Nhà Trần đã làm gì để xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng ? Để phục hồi và phát triển Kt nhà Trần đã làm gì ?

- Vua Mông Cổ cho quân xâm lợc Đại Việt

để đánh lên phía Nam Trung Quốc,thực hiện

kế hoạch gọng kìm tiêu diệt Nam Tống

- Cho sứ giả đa th đe doạ và dụ hàng vua Trần

- Các vua Trần đã cho bắt và tống giam sứ giả vào ngục

2 Nhà Trần chuẩn bị kháng chiến và đánh bại quân Mông Cổ .

- Vua Trần ban lệnh cho cả nớc sắm sửa vũ khí

- Quân đội ,dân binh đợc thành lập và ngày

đêm luyện tập

- 1/1258 , 3vạn quân Mông Cổ tiến vào nớc ta theo đờng sông Thao qua Bạch Hạc đến Bình Lệ Nguyên và bị chặn lại , sau đó tiến vào Thăng Long

- Ta thực hiện kế sách “vờn không nhà trống” khiến cho giặc vào Thăng Long

Trang 2

giải thích rõ thêm

( ? ) Vì sao quân ta đánh bại quân xâm

l-ợc Mông Cổ ?

( Vì quân ta biết cách đánh giặc thông

minh, biết chớp thời cơ.)

( ? ) Bài học kinh nghiệm về cách đánh

giặc của dân tộc ta trong cuộc kháng

chiến chống quân Mông Cổ lần thứ

nhất ?

( Khi thế giặc mạnh ta chủ trơng không

dốc ngay lực lợng để đối phó mà khôn

khéo giữ lực lợng nhử chúng vào sâu trận

địa,đánh lâu dài Khi giặc gặp khó khăn ta

mới phản công lại Đó là kế “lấy yếu đánh

mạnh, lấy ít tháng nhiều.” )

bị thiếu lơng thực thực phẩm

- Ta mở cuộc phản công lớn ở Đông Bộ Đầu

- Quân Mông Cổ phảI rút chạy khỏi Thăng Long về nớc

Hoạt động 2 : Củng cố

1 Quân Mông Cổ xâm lợc Đại Việt nhằm mục đích gì ?

2 Trình bày diễn biến cuộc kháng chiến chống quân xâm lợc Mông Cổ bằng lợc đồ?

3 Nêu suy nghĩ của em về cách đánh giặc của đân tộc ta qua cuộc kháng chiến đó ?

Hoạt động 3 : H ớng dẫn học sinh về nhà

1 Ghi chép nghe giảng trên lớp

2 Trả lời câu hỏi cuối bài SGK

3 Đọc chuẩn bị bài 14 mục II

Tiết 25 Tuần 13

Ngày soạn : / / 20

Ngày giảng : / / 20

Bài 14 : Ba lần kháng chiến chống quân xâm lợc

Mông nguyên (thế kỉ XIII) < Tiếp theo >

- HS nắm đợc việc chuẩn bị xâm lợc Đại Việt lần thứ hai của nhà Nguyên chu đáo hơn

so với lần I ; nhờ sự chuẩn bị chu đáo, đờng lối đánh giặc đúng đắn và với quyết tâm cao ,quân dân ta đã giành thắng lợi vẻ vang

- Rèn kĩ nănng sử dụng bản đồ, khả năng phân tích, nhận xét, đánh giá…

- Bồi dỡng cho HS lòng căm thù giặc ngoại xâm,niềm tự hào dân tộc và lòng biết ơn tổ tiên đã kiên cờng, mu trí bảo vệ chủ quyền đất nớc

B Chuẩn bị :

* Giáo viên : Phơng pháp giảng dạy, SGK, tài liệu tham khảo: Lợc đồ cuộc kháng

chiến chống quân xâm lợc Nguyên lần thứ hai ( 1285 )…

* Học sinh : SGK,đồ dùng học tập

C Tiến trình bài giảng:

1 Tổ chức : 7A :

2 Kiểm tra :

Trang 3

* Trình bày diễn biến cuộc kháng chiến chống quân xâm lợc Mông Cổ bằng lợc đồ? Vì sao quân giặc mạnh mà vẫn bị ta đánh bại ?

3 Bài mới :

Hoạt động 1 :

- GV gọi HS đọc mục 1I SGK

- GV giảng qua cho HS về tình hình

Mông CCổ sau thất bại ở

( ? ) Sau khi biết tin quân Nguyên

có ý định xâm lợc Đại Việt vua

Trần đã làm gì ?

( ? ) Vì sao nói hội nghị này có ý

nghiã rất quan trọng ?

( Hội nghị đã tập hợp đợc các

vơng hầu quý tộc , quan lại nhà

Trần để bàn kế sách đánh giặc )

- GV gọi HS đọc đoạn chữ in

nghiêng SGK trang 58 , giải thích rõ

hơn cho HS rõ về hội nghị Bình Than

và Hoài Văn hầu Trần Quốc Toản

( ? ) Ngoài hội nghị Bình Than vua

Trần còn làm gì ?

( ? ) Hội nghị Diên Hồng có tác dụng gì

cho việcchuẩn bị kháng chiến ?

( Đây là hội nghị thể hiện ý chí

kiên trung của nhân dân Đại Việt )

( ? ) Việc thích hai chữ “sát thát”

có ý nghĩa gì ?

( Thể hiện quyết tâm cao độ của

quân sĩ thà chết chứ không chịu mất n

- 1/1285 , 50 vạn quân Nguyên do Thoát Hoan chỉ huy đã tiến vào xâm lợc nớc ta

- Quân ta sau một vài trận đánh địch ở biên giới đã rút về Vạn Kiếp, và cuối cùng rút về Thiên Trờng để bảo toàn lực lợng

- Cùng một lúc Toa Đô từ Champa đánh

ra Nghệ An , Thanh Hoá; quân của Thoát Hoan đánh xuống phía Nam hòng tạo

Trang 4

bắt sống vua Trần và tiêu diệt quân

( ? ) Nêu cách đánh của quân và dân

ta trong cuộc kháng chiến lần 2

- Quân giặc phần bị chết , phần còn lại tháo chạy về nớc , Thoát Hoan phải chui vào ống

đồng cho lính khênh về nớc, Toa Đô bị chém đầu

1 Nhà Trần chuẩn bị kháng chiến chống quân xâm lợc Nguyên ra sao ?Tác dụng của

sự chuẩn bị đó ?

2 Sự kiện nào thể hiện ý chí quyết tâm tiêu diệt giặc của quân dân nhà Trần ?

3 Trình bày cuộc kháng chiến lần hai chống quân xâm lợc Nguyên bằng lợc đồ ?

4 Nêu cách đánh của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến lần II chống quân xâm lợc Nguyên ?

Hoạt động 3 : H ớng dẫn HS về nhà

3 Đọc chuẩn bị bài 14 phần III SGK

- HS nắm đợc âm mu quyết tâm xâm lợc Đại Việt lần thứ ba của quân Nguyên; vuatôi nhà Trần quyết tâm tiến hành cuộc kháng chiến chống lại nhà Nguyênvới các trận

đánh lớn

- Rèn kĩ nănng sử dụng bản đồ, khả năng phân tích, nhận xét, đánh giá…

- Bồi dỡng cho HS lòng căm thù giặc ngoại xâm,niềm tự hào dân tộc và lòng biết ơn

tổ tiên đã kiên kờng, mu trí bảo vệ chủ quyền đất nớc

* Giáo viên : Phơng pháp giảng dạy, SGK, tài liệu tham khảo: Lợc đồ cuộc kháng

chiến chống quân xâm lợc Nguyên lần thứ III ( 1287- 1288 )…

1 Tổ chức : 7A :

2 Kiểm tra :

* Trình bày diễn biến cuộc kháng chiến chống quân xâm lợc Nguyên lần II bằng lợc

đồ? Vì sao quân giặc mạnh mà vẫn bị ta đánh bại ?

Trang 5

3 Bài mới :

- GV gọi HS đọc mục 1IIISGK

( ? ) Hai lần xâm lợc Đại Việt thất

bại vua Nguyên đã làm gì ?

( GV giảng cho HS nghe về việc chuẩn bị

xâm lợc Đại Việt của nhà Nguyên)

( ? ) Nêu những dẫn chứng về việc

quân Nguyên chuẩn bị chu đáo cho sự

xâm lợc ?

( Đình chỉ cuộc xâm lợc Nhật Bản ,

tập trung hàng chục vạn quân, hàng

trăm Thuyền , thuyền lơng và hàng chục

vạn thạch thóc )

- GV : Mặc dù chuẩn bị rất chu đáo

nhng chúng đã bắt đầu run sợ Vua

Nguyên là Hốt Tất Liệt đã phải dặn con:

bày diễn biến cuộc kháng chiến lần III

chống quân Nguyên ( HS nghe , trình

bày  GV nhận xét ,kết luận )

- GV gọi HS đọc mục 2III SGK

( ? ) Ô Mã Nhi đợc giao bảo vệ đoàn

thuyền lơng , nhng tại sao lại tiến về Vạn

Kiếp với Thoát Hoan ?

(? ) Quân ta đã làm gì ?

( ? ) Kết quả ra sao ?

( ? ) Chiến thắng Vân Đồn có ý nghĩa

gì ?

( Làm cho quân giặc rơi vào tình trạng

khốn đốn , tinh thần giặc hoang mang )

- GV gọi HS đọc mục 3III SGK

( ? ) Sau trận Vân Đồn tình thế

của quân Nguyên nh thế nào ?

( Tình thế của giặc rất khó khăn, thiếu

–

1 Nhà Nguyên xâm l ợc Đại Việt

- Vua Nguyên quyết tâm xâm lợc Đại Việt lần thứ III

- Chuẩn bị kháng chiến: cử Trần Quốc Tuấn làm tổng chỉ huy

2 Chiến thắng Vân Đồn tiêu diệt đoàn thuyền l ơng của Tr ơng Văn Hổ.

- Ô mã Nhi cho rằng quân ta yếu không cản đ

ợc chúng,nên Ô Mã Nhi đã không theo bảo vệ đoàn thuyền lơng

- Trần Khánh D đã cho quân mai phục

ở Vân Đồn đợi đoàn thuyền lơng của địch

- Khi đoàn thuyền lơng qua Vân Đồn , bị quân của Trần Khánh D từ nhiều phía

đánh ra dữ dội

- Kết quả : Phần lớn thuyền lơng bị đắm ,

số còn lại bị quân Trần chiếm

3 Chiến thắng Bạch Đằng

Trang 6

( ? ) Trớc tình thế đó quân Nguyên đã làm

gì ?

( ? ) Nhà Trần đối phó ra sao ?

( ? ) Dựa vào đâu mà Trần Quốc Tuấn

Lại chọn Bạch Đằng làm nơi mai phục ?

( Dựa vào địa thế hiểm trở, là nơi

đã diễn ra chiến thắng của Ngô Quyền

- Thoát Hoan đã cho binh lính tàn phá, cớp bóclơng thực của dân,cho khai quật lăng mộ họ Trần

- Ta quyết định mở cuộc phản công và mai phục trên sông Bạch Đằng

3 Đọc , chuẩn bị bài 14 mục IV

- HS hiểu đợc vì sao ở thế kỉ XIII ,ytong ba lần kháng chiến chống quân xâm lợc

Nguyên ,quân dân Đại Việt đều dành thắng lợi ; ý nghĩa lịch sử của ba lànn kháng

chiến chống quân xâm lợc Mông - Nguyên

- Rèn kĩ năng , phân tích , so sánh, nhận xét…

- Bồi dỡng cho HS niềm tự hào về truyền thống đánh giặc giữ nớc của dân tộc, bài

học kinh nghiệm về tình đoàn kết

* Giáo viên : Phơng pháp giảng dạy, SGK, tài liệu tham khảo: Hịch tớng sĩ văn,t liệu

tham khảo về Trần Quốc Tuấn…

Trang 7

1 Tổ chức : 7A :

2 Kiểm tra :

* Trình bày chiến thắng Vân Đồn ? Nêu ý nghĩa của chiến thắng đó ?

* Dùng lợc đồ tóm tắt diễn biến chiến thắng trên sông Bạch Đằng ?

3 Bài mới :

- GV gọi HS đọc mục 1IV SGK

( ? ) Nguyên nhân nào làm cho cả Ba

lần kháng chiến chống quân Nguyên

-Trong lần thứ hai , các bô lão thể

hiện ý chí của muôn dân quyết “đánh”

< hội nghị Diên Hồng >

- Quân sĩ thích vào tay hai chữ “sát thát”)

( ? ) Kể những việc làm mà nhà Trần

đã chuẩn bị cho ba lần kháng chiến ?

( Vua Trần thờng về các địa

phơng tìm hiểu cuộc sống của

dân ; Giải quyết những bất hoà trong

v-ơng triều Trần, tạo nên sự đoàn kết

dân tộc )

- GV giải thích cho HS về Trần Quốc

Tuấn và những đóng góp của ông trong ba

lần kháng chiến chống giặc Nguyên -

của kẻ thù ; biết phát huy lợi

thế ,buộc địch phải theo ta , từ

thế mạnh chuyển sang thế yếu , ta

từ bị động chuyển sang bị động )

- GV khái quát cho HS về sự

xâm ợc và thất bại của giặc Mông-

vệ độc lập dân tộc và toàn vẹn lãnh thổ

- Thắng lợi đó góp phần xây đắp truyền thống quân sự Việt Nam

Trang 8

- Để lại bài học vô cùng quý giá :dùng

mu trí mà đánh giặc , lấy đoàn kết toàn dân làm sức mạnh

- Ngăn chặn những cuộc xâm lợc của quân Nguyên với các nớc khác

3 Đọc chuẩn bị bài 15 mục I SGK

Ngày soạn :

Ngày giảng :

Bài 15 : Sự phát triển kinh tế và văn hoá thời Trần

- HS biết đợc một số nét chủ yếu về tình hình KT-XH của nớc ta sau chiến thắng Mông- Nguyên lần thứ III

* Vì sao cuộc kháng chiến chống quân xâm lợc Mông- Nguyên nhà Trần lại giành đợc thắng lợi ? ý ngiã lịch sử của thắng lợi đó ?

3 Bài mới :

Hoạt động 1:

( ? ) Nói tới sự phát triển của KT

là nói tới những mặt sản xuất nào?

( Nông nghiệp , thủ công nghiệp ,

thơng nghiệp )

( ? ) Sau chiến tranh nhà Trần đã thực

hiện biện pháp gì để phát triển nông

( Ruộng t có nhiều hình thức :ruộng

t của nông dân, địa chủ ,quý tộc )

( ? ) Tại sao ruộng t thời Trần lại phát

triển nhanh ?

( Do chính sách khuyến khích khai

hoang, nhà nớc quan tâm cấp đất )

( ? ) Em có nhận xét về tình hình

KT của Đại Việt sau chiến tranh ?

của Đại Việt sau chiến tranh ?

I Sự phát triển kinh tế:

1 Nền kinh tế sau chiến tranh

- Thực hiện chính sách khuến khích sản xuất phát triển

- Mở rộng diện tích đất trồng ( ruộng đất công làng xã chiếm phần lớndiện tích đất trong nớc)  KT nông nghiệp ngày càng phát triển hơn trớc

- Thủ công nghiệp rất phát triển , do

Trang 9

thờiTrần ,rồi nêu nhận xét ?

( Trình độ kĩ thuật tinh xảo )

( ? ) Nhận xét về tình hình thủ công

nghiệp thời Trần ?

( Ngày càng phát triển,kĩ thuật ngày

càng cao )

- GV giải thích cho HS về sự phát triển

của thủ công nghiệp và nông nghiệp

thời Trần đã dẫn tới sự phát triển của

th-ơng nghiệp

- GV gọi HS đọc mục 2I SGK , yêu cầu

HS nhắc lại các giai cấp , tầng lớp XH d

- Việc trao đổi buôn bán trong nớc với các thơng nhân nớc ngoài đợc đẩy mạnh

- Nhiều trung tâm KT đợc mở ra trong cả nớc: tiêu biểu là Thăng Long , Vân Đồn…

2 Tình hình XH sau chiến tranh

- XH bao gồm các tầng lớp : Vua, vơng hầu quý tộc , địa chủ quan lại, thợ thủ công và thơng nghiệp,nông dân tá điền,nông nô và nô tì

1 Trình bày một vài nét về KT thời Trần sau chiến tranh ?

2 Phân tích tình hình XH thời Trần sau chiến tranh ?

2 Trả lời câu hỏi cuối mục I SGK

3 Đọc chuẩn bị bài 15 mục II SGK

Trang 10

A Mục tiêu bài học :

- Giúp HS nắm được sau các cuộc kháng chiến quyết liệt chống quân

Mông-Nguyên, Đại Việt phải trài qua những khó khăn về kinh tế, xã hội Nhờ các chính sách, biện pháp tích cực của vương triều Trần và tinh thần lao động cần cù của nhân dân ta, nền văn hóa, giáo dục, khoa học-kĩ thuật đểu đạt được nhiều thành tựu rực rỡ, quốc gia Đại Việt ngày một cường thịnh

- Bồi dưỡng cho HS lòng yêu nước, yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc, biết ơn

2 KiÓm tra bµi cò :

* Tr×nh bµy mét vµi nÐt vÒ KT thêi TrÇn sau chiÕn tranh ?

2 Ph©n tÝch t×nh h×nh XH thêi TrÇn sau chiÕn tranh ?

3 Bµi míi :

Hoạt động 1

(?) Những tín ngưỡng cổ truyền thời

Trần bấy giờ như thế nào ?

(?) Đạo Phật Trần so với thời Lý như thế

sống giản dị của nhân dân ta ?

(?) Nhận xét về các hoạt động sinh hoạt

văn hóa dưới thời Trần ?

( HS tr¶ lêi -GV nhận xét, bổ sung.)

-GV giới thiệu vài nét về nhà giáo Chu

Văn An

(?) Nêu những nguyên nhân của sự phát

triển đời sống văn hóa thời Trần ?

( Do giáo dục thi cử thịnh hành, phát

triển, đào tạo được nhiều nho sĩ trí thức

giỏi Sau các cuộc kháng chiến thắng lợi

vẻ vang, lòng tự hào dân tộc, yêu quê

hương, đất nước và ý thức tự cường dân

I1 Sù ph¸t triÓn cña v¨n ho¸ gi¸o dôc :

1 Đời sống văn hóa

- Các tín ngưỡng cổ truyền vẫn phổbiến trong nhân dân và có phần pháttriển hơn

- Đạo Phật phát triển, có nhiều người đi

tu, chùa chiền mọc lên khắp nơi

- Nho giáo ngày càng phát triển, địa vịngày càng được nâng cao

- Nhân dân ta rất ưu thích các hình thứcsinh hoạt văn hóa dân gian

- Tập quán sống giản dị rất phổ biếntrong nhân dân

Trang 11

tộc đã khơi dậy ở các nho sĩ, trí thức, các

nhà thơ…)

(?) Em cho biết vài nét về tình hình văn

học thời Trần ?

(?) Tại sao văn học thời Trần phát triển

mạnh và mang đậm lòng yêu nước, niềm

tự hào dân tộc

( Sau các cuộc kháng chiến chống

Mông-Nguyên đầy gian lao, như đã thắng lợi vẻ

vang, lòng tự hào dân tộc, yêu quê

hương, đất nước và ý thức tự cường dân

tộc đã khơi dậy ở các nho sĩ, trí thức, các

dục, khoa học-kĩ thuật thời Trần ?

( Phát triển mạnh trên mọi lĩnh vực và có

nhiều đóng góp cho nền văn hóa dân tộc,

tạo bước phát triển cho nền văn minh Đại

Việt.)

(?) Em hãy giới thiệu những nét độc đáo

của nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc

3 Giáo dục và khoa học-kĩ thuật :

* Giáo dục :

- Trường học mở ra ngáy càng nhiều

- Các kì thi được tổ chức đều đặn, cóquy củ và nề nếp hơn

* Khoa học-kĩ thuật :

- Lập ra quốc sử viện → 1272, bộ “ĐạiViệt sử kí” do Lê Văn Hưu biên soạn rađời

- Tác phẩm “Binh thư yếu lược” đánhdấu bước phát triển về lí luận của quân

sự Việt Nam

- Trên lĩnh vực y học, thiên văn học vàkhoa học-kĩ thuật cũng có những đónggóp đáng kể

4 Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc

- Nhiều công trình kiến trúc mới có giátrị ra đời Một số công trình được tusữa lại có quy mô hơn

- Nghệ thuật chạm khắc tinh tế hơn

Trang 12

độ tinh xảo rừ nột

 GV giỏo dục cho HS thỏi độ bảo vệ

cỏc di tớch lịch sử

1 Khoanh trũn vào chữ cỏi đặt trước cõu trả lời đỳng nhất

* Tớn ngưỡng phổ biến nhất thời Trần là :

2 Trả lời câu hỏi cuối mục II bài 15 SGK

3 Đọc chuẩn bị bài 16 mục I SGK

- Thấy được sự sa đọa, thối nỏt của tầng lớp quý tộc, vương haầu cầm quyền cuốithời Trần đó gõy nhiều hậu quả tai hại cho đất nước, xó hội, bởi vậy cần phải thaythế vương triều Trần để đưa đất nước phỏt triển Cú thỏi độ đỳng đắn về phongtrào khởi nghĩa nụng dõn, nụ tỡ cuối thế kỉ XIV

- Bồi dưỡng cho HS kĩ năng so sỏnh, đối chiếu cỏc sự kiện lịch sử và kĩ năng hệthống, thống kờ, sử dụng bản đồ trong khi học bài

* Tóm tắt một vài nét về Văn hoá giáo dục , KHKT thời Trần , ?

3 Bài mới :

(?) Tỡnh hỡnh kinh tế nước ta ở nữa

cuối thế kỉ XIV như thế nào ? Tại

I Tình hình KT - XH

1 Tỡnh hỡnh kinh tế

- Cuối thế kỉ XIV, nhà nước khụng cũn quantõm tới sản xuất nụng nghiệp

Trang 13

sao cú tỡnh trạng đú ?

(?) Hậu quả những việc làm đú của

vua, quan nhà Trần ?

(?) Nờu rừ sự thối nỏt của chớnh

quyền nhà Trần cuối TK XIV ?

( Quan lại ăn chơi xa xỉ, búc lột nhõn

dõn, khụng quan tõm đến nụng

nghiệp và đời sống nhõn dõn…)

(?) Trước tỡnh hỡnh đời sống của

nhõn dõn như vậy, vua quan nhà

Trần đó làm gỡ ?

(?) Em cú nhận xột gỡ về cuộc sống

của vua, quan nhà Trần nửa cuối thế

kỉ XIV ?

(Đú là cuộc sống ăn chơi sa đọa làm

cho triều chớnh lũng loạn.)

(?) Nhà giỏo Chu Văn An đó làm gỡ

trước tỡnh cảnh đú ? Việc làm của

ông đó chứng tỏ điều gỡ ?

( ễng dõng sớ xin chộm 7 tờn nịnh

thần, vua khụng nghe ụng xin “treo

mũ” từ quan về quờ ễng là vị quan

thanh liờm, khụng vụ lợi, biết đặt lợi

ớch của nhõn dõn lờn trờn hết…)

(?) Sự suy sụp của nhà Trần cũn biểu

hiện ở điểm nào ?

( Sau khi Dương Nhật Lễ lờn ngụi )

(?) :Sự bất lực của triều đỡnh cũn thế

hiện ở những điểm nào ?

(?) Nờu những nguyờn nhõn dẫn đến

cỏc cuộc đấu tranh của nụng nụng

cuối TK XIV ?

_ GV cho HS thảo luận, trỡnh bày kết

quả vào bảng phụ

(GV tổ chức cho HS thảo luận nhúm

, HS thảo luận , cử đại diện phát

biểu, theo dõi và bổ sung cho nhóm

bạn - GV theo dõi,hớng dẫn, nhận

xét, bổ sung )

(?) Em hóy nờu tờn, thời gian, địa

bàn hoạt động của cỏc cuộc khởi

- Giai cấp thống trị vơ vột ruộng đất của dõn

→ đời sống nhõn dõn gặp nhiều khú khăn, ngày càng bấp bờnh, cực khổ

2 Tỡnh hỡnh xó hội :

- Vua, quan, quý tộc nhà Trần vẫn lao vào cuộc sống ăn chơi sa đọa → triều chớnh bị lũng loạn

- Nhà Trần cũn bất lực trong việc đối phú với cỏc cuộc tấn cụng của Cham-pa và cỏc yờu sỏch ngang ngược của nhà Minh

→ đời sống nhõn dõn càng khổ cực

→ Mõu thuẫn giữa nhõn dõn với giai cấp thống trị ngày càng sõu sắc

→ Giữa thế kỉ XIV, nhõn dõn vựng dậy đấu tranh mạnh mẽ:

- Cuộc khởi nghĩa của Ngụ Bệ ở Hải Dương(1344-1360)

- Cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Thanh, Nguyễn Kỵ ở Thanh Húa và Nguyễn Bổ ở Bắc Giang (1379)

- Cuộc khởi nghĩa của Phạm Sư ụn ở Quốc Oai-Sơn Tõy (1390)

-Cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Nhữ Cỏi ở Sơn Tõy (1399-1400)

Trang 14

nghĩa ở nửa cuối thế kỉ XIV ?

- GV cho HS đối chiếu với bảng

thống kờ đó chuẩn bị sẵn để HS so

sỏnh, đối chiếu

(?) Cỏc cuộc khởi nghĩa nổ ra liờn

tiếp cuối thời Trần bỏo hiệu điều gỡ?

( Đú là những phản ứng mónh liệt

của nhõn dõn đối với nhà Trần →

Nhà Trần khụng thể trỏnh khỏi suy

vong.)

Hoạt động 2: Củng cố

1 GV khỏi quỏt lại nội dung bài học

2 Chọn đỏp ỏn đỳng nhật :

* Người tập hợp nhõn dõn khởi nghĩa và tự sưng là Linh đức vương là :

A Nguyễn Thanh B Ngụ Bệ C Nguyễn Bổ D Nguyễn Kỵ

* Dưới thời Trần, vào nữa cưới thế kỉ XIV, cú bao nhiờu lần vỡ đờ ?

A 8 lần B 9 lần C 10 lần D 12 lần

2 Trả lời câu hỏi cuối mục I bài 16 SGK

3 Đọc chuẩn bị bài 16 mục II SGK

Hồ Quý Ly: một người yờu nước, cũ tư tưởng cải cỏch để đưa đất nước, xó hộithoỏt khỏi cuộc khủng hoảng lỳc bấy giờ

- Bồi dưỡng cho HS kĩ năng so sỏnh, đối chiếu cỏc sự kiện lịch sử và kĩ năng hệthống, thống kờ, sử dụng bản đồ trong khi học bài, biết đỏnh giỏ một nhõn vật lịchsử

*Trình bày tình hình KT _ XH thời Trần cuối thế kỉ IV ?

3 Bài mới :

Trang 15

(?) Cuối TK XIV, các cuộc đấu tranh của

nhân dân diễn ra mạnh mẽ đã dẫn đến điều

gì?

(?) Hồ Quý Ly là người như thế nào ? Nhà

Hồ thành lập ra sao ?

( Nhà Trần suy sụp, xã hội khủng hoảng,

ngoại xâm đang đe dọa…)

GV tổ chức cho HS thảo luận :

(?) Trình bày tóm tắt cuộc cải cách của Hồ

Quý Ly trên các lĩnh vực ?

Nhãm 1 : Về mặt chính trị Hồ Quý Ly đã

thực hiện những biện pháp gì ?

- Tại sao Hồ Quý Ly lại bỏ những

quan lại thời Trần ?

- Viêc quan lại triều đình thăm hỏi đời

sống nhân dân có ý nghĩa gì?

Nhãm 2 : Về mặt kinh tế tài chính, triều

quân sự, quốc phòng của Hố Quý Ly ?

(HS tiến hành thảo luận và trình bày kết

quả vào bảng phụ, cử đại diện trình bày

- Cuối TK XIV nhà Trần không còn

đủ sức giữ vai trò của mình → sự sụp

đổ là khó tránh khỏi

- Năm 1400, Hồ Quý Ly lên làm vua,đổi quốc hiệu là Đại Ngu → nhà Hồthành lập

2 Những biện pháp cải cách của

- Quan tâm đời sống người dân

* Về văn hóa, giáo dục :

- Bắt các nhà sư < 50 tuổi hoàn tục

- Cho dịch sách chữ Hán ra chữ Nôm

- Sửa đổi quy chế thi cử, học tập

* Về quân sự :

- Thực hiện một số biện pháp nhằmtăng cường củng cố quân sự và quốcphòng

+ Tích cực sản xuất vũ khí+ Phòng thủ nơi hiểm yếu+ Xây dựng thành kiên cố

Trang 16

hỡnh đất nước, củng cố kinh tế, làm tăng

nguồn thu nhập của nhà nước….)

(?) Những cải cỏch của Hồ Quý Ly cú ý

nghĩa như thế nào ?

(?) Hóy nờu những mặt tiến bộ của cải

( ễng là một nhà cỏi cỏch tài ba và là

người yờu nước thiết tha…)

3 í nghĩa, tỏc dụng của cải cỏch

- Làm suy yếu thế lực nhà Trần

- Tăng nguồn thu nhập của nhà nước

- Tăng cường quyền lực của nhà nướcquõn chủ trung ương tập quyền

- Cải cỏch văn húa, giỏo dục cú nhiềutiến bộ

* Mặt hạn chế :

- Một số chớnh sỏch chưa triệt để,chưa phự hợp với tỡnh hỡnh thưc tế

- Chớnh sỏch cải cỏch chưa giải quyếtđược những yờu cầu bức thiết củanhõn dõn

Hoạt động 2 :Củng cố

1 GV khỏi quỏt lại nội dung bài học.

2 Chọn những đỏp ỏn đỳng về cỏc cải cỏch của Hồ Quý Ly

A những cải cỏch của Hồ Quý Ly đó đưa nước ta thoỏt khỏi tỡnh trạng khủnghoảng và tiếp tục phỏt triển

B Những cải cỏch của Hồ Quý ly đó làm suy yếu thế lực tụn thất nhà Trần

C Những cải cỏch của Hồ Quý Ly đó làm tăng nguồn thu nhập của nhà nước

D Những cải cỏch của Hồ Quý Ly đó giải quyết được những yờu cầu bức thiếtcủa đụng đảo cuộc sống nhõn dõn

Hoạt động 3 : H ớng dẫn HS về nhà :

1 HS học bài cũ và trả lời cỏc CH trong SGK/ tr 80

2 Đọc - Chuẩn bị tiết “ễn tập chương II và chương III”

Trang 17

- Sử dụng bản đồ ,phõn tớch tranh ảnh ,lập bảng thống kờ

- Niềm tự hào và tự cường dõn tộc

* Giáo viên : SGK, phơng pháp giảng dạy, t liệu tham khảo: tranh ảnh về văn

hoỏ ,nghệ thuật thời Lý,Trần,Hồ …

* Học sinh: SGK , đồ dùng học tập

C Tiến trình bài giảng :

1 Tổ chức : 7A :

* GV kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS

3 Bài mới :

(?) Nhà Lý được thành lập vào thời gian

nào ?

(Năm 1009 Lý Cụng Uẩn lờn ngụi )

(?) Nhà trần thành lập vào thời gian

chống quõn xõn lược vào thời

gian ,người chỉ huy

(?) Đường lối khỏng chiến của mỗi giai

đoạn

(GV cho học sinh lập bảng cỏc cuộc

khỏng chiến )

Bài tập a : Những thành tựu về kinh

tế,Văn hoỏ giỏo dục, khoa học nghệ

chống quõnXL

thời gian

NhàTrần

Quõn mụng cổ

1258

Quõn Nguyờn

1285

Quõn Nguyờn

1287-1288

3 Bài tập

LýTrần

Trang 18

- Cuộc xâm lược của quân Minh và sự thất bại nhanh chóng của nhà Hồ Các chính

sách đô hộ của nhà Minh và phong trào khởi nghĩa chống quân Minh đầu thế kỉ XV

* GV kiÓm tra sù chuÈn bÞ bµi cña HS

( Nhà Minh xâm lược nhằm đặt ách đô

hộ, cai trị nước ta.)

- GV giải thÝch thêm cho HS vÒ việc

nhà Hồ cướp ngôi nhà Trần là cái cớ để

quân Minh che đậy dã tâm xâm lược

1/ Cuộc xâm lược của quân Minh và

sự thất bại của nhà Hồ.

- Tháng 11/1406,thực hiện ý đồ xâm lược nước ta,nhà Minh huy động lực lượng lớn tiến đánh nước ta

Trang 19

(?) Cuộc khỏng chiến nhà Hồ diễn ra

như thế nào?

( Nhà Hồ rỳt quõn về cố thủ ở cỏc

thành, thỏng 6/ 1907 cha con Hồ Quý

Ly bị bắt cuộc khỏng chiến của nhà Hồ

cỏc cuộc khởi nghĩa lớn

- Trước sức mạnh của giặc,nhà Hồ lui

về cố thủ ở cỏc thành

- Thỏng 6/1407 cha con Hồ Quý Ly bị bắt cuộc khỏng chiến của nhà Hồ bị thấtbại  Do nhà Hồ khụng đoàn kết được toàn dõn đỏnh giặc

2/ Chớnh sỏch cai trị của nhà Minh

- chớnh trị : Xoỏ bỏ quốc hiệu nước ta, đổi tờn thành quận Giao Chỉ sỏt nhập vào Trung Quốc

- kinh tế : Đỏnh nhiều thuế nặng,thực hiện cống nạp

- Về văn hoỏ: Thực hiện chớnh sỏch đồng hoỏ

3/ Những cuộc khởi nghĩa của nhà Trần

Tờn K/C Thời gian Địa bàn Trần Ngỗi 1407-1409 Nghệ AnTrần Q/K 1409-1411 Thanh Hoỏ

1 Nguyờn nhõn thất bại của khỏng chiến nhà Hồ và khởi nghĩa của quý tộc Trần?

2 Đọc t liệu tham khảo về thời nhà Hồ

2 HS chuẩn bị Nội dung bài tập Lịch sử chương III

Soạn : / / 20

Giảng : / / 20

Trang 20

* GV kiÓm tra sù chuÈn bÞ bµi cña HS

Xác định các chức quan trông coi về

nông nghiệp thời Trần

- GV lập bảng bài tập trên bảng

phụ

- GV gọi một học sinh lên bảng

hoàn thành các bài tập

- Cho học sinh lên nhận xét đối

chiếu kết quả ở vở bài tập

- GV nhận xét và sửa bài tập

Cuộc kháng chiến chống quân xâm

lược Mông – Nguyên

Đơn vị hành chính Các chức quan Các lộ ( 12 lộ )

PhủHuyệnXã

Bài tập 2:

Em hãy đánh đánh dấu x vào ô trống đầu câu chỉ các chức quan trông coi về nông nghiệp thời Trần

Thái y viện

Khuyến nông sứ

Đồn điền sứ

Hà đê sứ

Trang 21

- Cho học sinh nhận xột kết quả

- GV nhận xột và sửa bài tập

Xỏc định nguyờn nhõn thắng lợi ba

lần khỏng chiến chống quõn xõm lược

“ Vua tụi anh

2 Ôn tập hệ thống kiến thức chuẩn bị cho giờ ôn tập

- Hệ thống hoỏ kiến thức phần lịch sử thế giới trung đại,phần lịch sừ Việt Nam

chương I và chương II, chương III

- Rèn kĩ năng hệ thống hoỏ kiến thức, niờn biểu, bảng thống kờ

- GD cho HS nhận thức về sự phỏt triển của lịch sử

* Giáo viên : SGK, phơng pháp giảng dạy, t liệu tham khảo: Hệ thống bảng phụ, lập

cỏc niờn biểu ,bảng thống kờ

1 Tổ chức : 7A :

3 Bài mới :

Học sinh làm việc cỏ nhõn

GV sử dụng bảng phụ, lập bảng so sỏnh

xó hội phong kiến phương Đụng và xó

hội phong kiến chõu Âu, theo mẫu:

I/ Phần lịch sử thế giới trung đại

1/ Lịch sử phong kiến phương Đụng 2/ Lịch sử phong kiến Chõu Âu

Trang 22

Gv lần lượt gọi học sinh lờn bảng hoàn

thành cỏc nội dung trong bảng, Gv cho

học sinh nhận xột, GV nhận xột và

đỏnh giỏ kết quả

GV hớng dẫn cho học sinh lập bảng

thống kê thể hiện kiến thức chương I &

II & III phần lịch sử Việt Nam

(?) Trình bày diễn biến các cuộc kháng

chiến chống Tống thời Lý , chống Mông

Nguyên thời Trần ?

(-GV hớng dẫn HS nhắc lại thời gian

bắt đầu, kết thúc, đờng lối chống giặc

trong mỗi cuộc kháng chiến ?

…

II/ Phần lịch sử Việt Nam

1/ Chương I:Buổi đầu độc lập thời Đinh - Tiền Lờ

Ngụ-2/ Chương II: Nước Đại Việt thời Lý ( Thế kỷ XI-XII)

3/Chương III: Nước Đại Việt thời Trần (Thế kỷ XIII- XIV)

Làm bài Kiểm tra học kì I ( 1 tiết )

A.Mục tiêu bài học :

- HS củng cố khái quát kết quả đánh giá quá trình học tập của HS sau một học kì

Trang 23

2 Kiểm tra : Không

3 Bài mới :

GV phát đề cho HS

Phần I ( Trắc nghiệm – 4 Đ ) Câu 1

Hãy khoanh tròn vào chữ cái đứng trớc câu trả lời mà

A Bảo vệ vua và triều đình

B Bảo vệ vua và triều đình , bảo vệ trật tự xã hội và sản xuất nông nghiệp

C Bảo vệ vua và tầng lớp quân lại quý tộc

D Bảo vệ vua , quan lại nhà Trần

3 Lý Thờng Kiệt đã xây dựng phòng tuyến chống

B Quân lính chỉ gồm những ngời cùng quê , cùng họ

C Chỉ tuyển thanh niên từ 18 – 30 tuổi

D Quân lính cốt tinh không cốt đông

5 Nguyên nhân nào dẫn đến thắng lợi của ba lần

kháng chiến chống giặc Mông – Nguyên của dân tộc

ta ở thế kỷ XIII ?

A Tất cả các tầng lớp nhân dân đều tham gia

B Tất cả các tầng lớp nhân dân đều tham gia , Nhà Trần

đã chuẩn bị chu đáo về mọi mặt; tinh thần hy sinh của toàn dân ta, đặc biệt là quân đội Trần; có chiến lợc chiếnthuật đúng đắn sáng tạo của ngời chỉ huy

2 1258 2 Cuộc kháng chiến chống

quân xâm lợc Tống do Lý

Trang 24

Phần II ( Tự Luận- 6 Đ)

1 Nêu vai trò của Trần Quốc Tuấn trong cuộc kháng chiến chông quân xâm lợc Mông Nguyên của nhà Trần ?Nhà Trần đã có cách đánh sáng tạo gì trong ba lần khángchiến ?

2 Trình bày đặc điểm đời sống văn hoá của nhân dân

* Vai trò của Trần Quốc Tuấn :

- Nghĩ ra cách đánh độc đáo sáng tạo phù hợp với hoàn cảnh từng giai đoạn (1đ)

- Là tác giả của Hịch tớng sĩ (0,5đ)

* Cách đánh sáng tạo của nhà Trần :

- Kế hoạch “vờn không nhà chống” (0,5đ)

- Tránh chỗ mạnh đánh chỗ yếu của kẻ thù (0,5đ)

- Biết phát huy lợi thế của quân ta, buộc địch phải theo (0,5đ)

- Buộc địch từ thế mạnh chuyển sang thế yếu,

ta từ bị động chuyển sang chủ động (0,5đ)

Câu 2 :

Đời sống của nhân dân ta dới đời Trần (2,5đ)

- Các tín ngỡng cổ truyền phổ biến trong nhândân : Thờ cúng tổ tiên, các vị anh hùng có công với nớc (1đ)

- Đạo Phật và Nho giáo phát triển.(0,5đ)

- Các hình thức sinh hoạt văn hoá: ca hát , nhảy múa đợc phổ biến (1đ)

4 Củng cố :

Trang 25

* GV thu bài , nhận xét giờ làm bài

5 H ớng dẫn học sinh về nhà :

* Hệ thống lại kiến thức đã học trong học kì I.

* Đọc chuẩn bị bài 19 “Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn – Phần I ”

tầng lớp địa chủ mới do Lờ Lợi lónh đạo cú đủ uy tớn tập hợp cỏc tầng lớp nhõn

dõn

- Nhận xột nhõn vật lịch sử , sự kiện lịch sử tiờu biểu trong khởi nghĩa Lam Sơn

Giỏo dục cho học sinh lũng yờu nước , biết ơn những người cú cụng với nước

như : Lờ Lợi , Nguyễn Trói

* Giáo viên : SGK, phơng pháp giảng dạy, t liệu tham khảo: Lược đồ cuộc khởi nghĩa

khởi nghĩa Lam Sơn …

1 Tổ chức : 7A :

- GV giới thiệu bia Vĩnh Lăng trờn

bia là những lời do Nguyễn Trãi soạn

thảo ghi tiểu sử và sự nghiệp của Lờ

Lợi

(?) Em hóy cho biết vài nột về Lờ

Lợi ?

( Là người hào trưởng cú uy tớn lớn ở

vựng Lam Sơn ụng sinh năm 1385

con của một địa chủ bỡnh dõn , là

người yờu nước , cương trực , khẳng

khỏi trước cảnh nước mất nhà tan

ụng đó quyết chớ giết giặc cứu nước

Giảng : ễng đó từng núi “ Ta dấy

binh đỏnh giặc khụng chỉ vỡ ham phỳ

I Thời kì ở miền Tây Thanh Hoá

1) Lờ Lợi dựng cờ khởi nghĩa :

-Lờ Lợi là người yờu nước thương dõn cú

uy tớn lớn -ễng đó chọn lam Sơn (Thanh Hoỏ ) làm căn cứ khởi nghĩa

Trang 26

quý mà muốn cho ngàn đời sau biết

rằng ta không chịu thần phục quân

giặc tàn ngược” )

(?) Câu nói của ông thể hiện điều gì?

(Thể hiện ý chí tự chủ của nhân dân

Đại Việt )

(?) Lê Lợi đã chọn nơi nào làm căn

cứ ? Vì sao ?

( Lam Sơn là căn cứ đầu tiên của

cuộc khởi nghĩa là quê hương của Lê

Lợi , đó là một vùng đồi núi xen kẻ

với những dãy rừng thưa và thung

lũng , nằm bên tả ngạn sông Chu nơi

có các dân tộc Mường , Thái , có địa

thế hiểm trở ….)

- GV nghe tin Lê Lợi chuẩn bị khởi

nghĩa , hào kiệt khắp nơi kéo về

hưổng ứng phong trào ngày càng

đông trong đó Nguyễn Trãi

(?) Em hãy cho biết Nguyễn Trải là

người như thế nào ?

< HS tr¶ lêi – GV nhËn xÐt , bæ

sung >

(Nguyễn Tr·i người học rộng , tài

cao , có lòng yêu nước thương dân

hết mực ¤ng là con Nguyễn Phi

Khanh , đỗ tiến sĩ thời Trần làm quan

dưới thời Trần –Hồ , khi triều Hồ sụp

đổ ông bị giam lõng ở Đông Quan và

bỏ trốn theo nghĩa quân Lam Sơn

-Đầu năm 1416 cúng 18 người trong

bộ chỉ huy tổ chức hội thề ở Lũng

Nhai , tại đây Lê Lợi đọc lời thề sống

chết cùng nhau chống giặc Minh

-Đến tháng 2/1418 Lê Lợi dựng cờ

khởi nghĩa tự xưng là Bình Định

Vương )

(?) Trong thời kỳ đầu của cuộc khởi

nghĩa lam Sơn đã gặp phải khó khăn

gì?

- GV : Tình hình khó khăn của

nghĩa quân trong những ngày đầu đã

được Nguyễn Trải nhận xét “Cơm ăn

sớm tối không đủ hai bữa , áo mặc

-Nguyễn Trãi người học rộng , tài cao , yêu nước nồng nàng , thương dân hết mực

-Năm 1416 Lê Lợi cùng bộ chỉ huy tổ chức hội thề ở Lũng Nhai

-Năm 1418 Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa tự xưng là Bình Định Vương

2) Những năm đầu hoạt động của nghĩa quân Lam Sơn

-Lực lượng nghĩa quân còn yếu lương thựcthiếu

-Năm 1418 bị quân Minh tấn công nghĩa quân phải rút lên núi Chí Linh

Trang 27

đông hè chỉ có một manh , quân lính

độ vài nghìn khí giới thì thật tay

không”

-Năm 1418 nghĩa quân phải rút lên

núi Chí Linh đường tiếp tế bị cắt

đứt , nghĩa quân gặp nhiều khó khăn

lúc đó quân Minh lại huy động một

lực lượng mạnh nhằm bắt và giết Lê

Lợi

(?) Trước tình hình đó nghĩa quân đã

có cách gì để giải vây ?

- GV : Lê Lai cùng toán cảm tử đã hi

sinh anh dũng , quân Minh tưởng đã

giết được Lê Lợi nên đã rút quân

- GV goÞ HS đọc phần in nghiêng

SGK

(?) Em có suy nghĩ gì về tấm gương

hy sinh của Lê lai

(Đó là tấm gương hy sinh anh dũng

nhận lấy cái chết cho mình để cứu

thoát cho minh chủ )

- GV : để ghi nhớ công to lớn của Lê

Lai,Lê Lợi đã phong cho Lê lai làm

công thần hạng nhất và căn dặn con

cháu nhà lê làm giỗ vào hôm trước

ngày giỗ của Lê Lợi , ngày nay ta

truyền nhau câu nói “ 21 Lê Lai ,

22 /8 Lê Lợi” ( 21 , 22 tháng 8 âm

lịch hằng năm vào ngày 21/8 âm lịch

hằng năm nhân dân ta tổ chức tế Lê

Lai , rồi đến ngày 22 tế lễ Lê Lợi mất

ngày 22/8 âm lịch năm 1423)

-Đến cuối năm 1421 quân Minh huy

động hơn 10 vạn quân vây quét lớn

buộc quân ta phải rút lên núi Chí

Linh lần 2

(?) Trong lần rút lên núi Chí Linh

1421 nghĩa quân lại gặp khó khăn

gì?

(Thiếu lương thực trầm trọng đói rét

phải giết cả ngựa chiến voi chiến)

-Năm 1423 Lê Lợi quyết định hoà hoản với quân Minh

-Năm 1424 quân Minh trở mặt tấn công

Trang 28

(?) Tại sao Lờ Lợi lại quyết định hoà

_ GV : Cuối năm 1424 sau nhiều lần

dụ dỗ khụng được quõn Minh lại tấn

cụng giai đoạn 1 kết thỳc mở ra 1

thời kỳ mới

Hoạt động 2: Củng cố

1 Lờ Lợi , Nguyễn Trải là người như thế nào ?

2 Vỡ sao lại chọn Lam Sơn làm nơi khởi nghĩa?

3 Trỡnh bày diễn biến chớnh khởi nghĩa Lam Sơn từ 1418-1423 ? Vỡ sao quõn ta

và quõn Minh lại giảng hoà ?

3 Đọc chuẩn bị bài 19 “Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn – Phần II ”

Trung và bao võy được Đụng Quan(Thăng Long )

- Rèn kĩ năng sử dụng lược đồ để thuật lại sự kiện lịch sử ,nhận xột cỏc sự kiện ,

nhõn vật lịch sử tiờu biểu …

- Giỏo dục truyền thống yờu nước , tinh thần bất khuất , kiờn cường và lũng tự hào dõn tộc

* Giáo viên : SGK, phơng pháp giảng dạy, t liệu tham khảo: Lược đồ cuộc khởi nghĩa

khởi nghĩa Lam Sơn …

Trang 29

* Trỡnh bày diễn biến giai đoạn 1418-1423 của khởi nghĩa Lam Sơn ?

3 Bài mới :

- GV gọi HS đọc mục 1II SGK

- GV : Nguyễn Chớch đề nghị chuyển

địa bàn hoạt động vào Nghệ An

(?) Tại sao Nguyễn Chớch lại đưa ra đề

nghị chuyển quõn vào Nghệ An ?

( là nụng dõn nghốo , cú tinh thần yờu

nước cao từng lónh đạo cỏc cuộc khởi

nghĩa chống quõn Minh ở Nghệ An ,

An , Tõn Bỡnh , Thuận Hoỏ )

- Giỏo viờn dựng lược đồ chỉ đường

tiến quõn và những trận đỏnh lớn của

nghĩa quõn Lam Sơn Ngày 12/10/1424

nghĩa quõn ta bất ngờ tập kớch đồn

Đống Đa và hạ thành Trà Lõn sau 2

thỏng bao võy Sau khi thất bại ở Trà

Lõn địch tập trung ở bờn bờ sụng Lam

ta dựng kế nghi binh để tiờu diệt địch ở

đú Được sự ủng hộ của nhõn dõn ,

quõn ta tiến vào Nghệ An , đỏnh chiếm

Diễn Chõu , Thanh Hoỏ

(?) Nhận xột về kế hoạch của Nguyễn

Chớch ?

( Kế hoạch phự hợp với tỡnh hỡnh thời

đú nờn đó thu nhiều thắng lợi

Giảng : Thỏng 8/1425 lờ lợi cử Trần

Nguyờn hón , Lờ Ngõn chỉ huy lực

lượng từ Nghệ An tiến vào Thuận Hoỏ

nhanh chúng giải phúng vựng đất đú

trong vũng 10 thỏng.Quõn Minh ở một

II GiảI phóng Nghệ An , Tân Bình, Thuận Hoá và tiến quân ra Bắc

1)Giải phúng Nghệ An (1424)

-Theo kế hoạch của NguyễnChớnh :Chuyển địa bàn hoạt động củanghĩa quõn vào Nghệ An

Mở đầu hạ được thành Trà Lõm -Tập kớch địch ở Khả Lưurồi giải phúng Nghệ An ,Diễn Chõu , Thanh Hoỏ

2)Giải phúng Tõn Bỡnh , Thuận Hoỏ(1425)

-Thỏng 8.1425 Trần Nguyờn Hón , LờNgõn chỉ huy quõn từ Nghệ An tiến vàoThuận Hoỏ

-Trong vũng 10 thỏng nghĩa quõn đógiải phúng từ Thanh Hoỏ cho đến đốoHải Võn

Trang 30

số thành luỹ cụ lập và bị nghĩa quõn võy

+Đạo 1: Giải phúng Tõy Bắc

+Đạo 2: Giải phúng hạ lưu khu vực

sụng Nhị Hà

+Đạo 3: Tiến thẳng ra Đụng Quan

(?) Nhiệm vụ chung của 3 đạo quõn là

gì ?

( Đỏnh vào vựng địch lạm chiếm cựng

nhõn dõn nổi dậy bao võy đồn giải

phúng đất đai , lập chớnh quyền mới

Giảng : Được sự ủng hộ của nhõn dõn

nghĩa quõn đó đỏnh thắng nhiều trận

bọn địch phải cố thủ trong thành Đụng

Quan Cuộc khởi nghĩa chuyển sang

một giai đoạn mới )

3)Tiến quõn ra Bắc mở rộng phạm vi hoạt động (1426)

-Thỏng 9.1426 Lờ Lợi chia làm ba đạotiến ra Bắc

-Nhiệm vụ của 3 đạo quõn là đỏnh vàovựng địch tạm chiếm cựng nhõn dõn baovõy đồn địch giải phúng đất đai , lậpchớnh quyền mới

-Kết quả:Quõn ta thắng nhiều trận lớn ,địch cố thủ trong thành Đụng Quan

1 Trỡnh bày diễn biến bằng lược đồ khỏng chiến Lam Sơn từ 1424 – 1426

2 Đọc t liệu tham khảo về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn 1424 – 1426

3 Làm bài tập :

1421 1423 1424 1425

4 Đọc chuẩn bị bài 19 “Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn – Phần III ”

Trang 31

- Hs nắm được những sự kiện tiờu biểu trong giai đoạn cuối của khởi nghĩa Lam Sơn , chiến thỏng Tốt Động -Chỳc Động và ý nghĩa của chiến thắng Chi Lăng – Xương Giang .Y nghĩa của sự kiện đú đối với kết thỳc thắng lợi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

cỏc sự kiện cú ý nghĩa quyết định một cuộc chiến tranh …

- Giỏo dục cho HS lũng yờu nước , niềm tự hào về những chiến thắng oanh liệt củadõn tộc ta ở TK XV

* Giáo viên : SGK, phơng pháp giảng dạy, t liệu tham khảo: +Lược đồ Tốt Động –

Chỳc Động ; Lược đồ trận Chi Lăng – Xương Giang …

1 Tổ chức : 7A :

* Trỡnh bày diễn biến giai đoạn 1424 -1426 của khởi nghĩa Lam Sơn ?

- GV : Với mong muốn giành thế chủ

động tiến cụng vào Thanh Hoỏ đỏnh tan

bộ chỉ huy quõn ta Nhà Minh đó cử

Vương Thụng tăng thờm 5 vạn quõn kộo

vào Đụng Quan phúi hợp với số quõn

cũn lại nhưng chỳng chỉ để lại ở Đụng

Quan một lực lượng nhỏ cũn lại tiến

vào Thanh Hoỏ Trờn đường tiến quõn

chỳng tập trung ở Cổ Sở tiến đỏnh Cao

Bộ

+Ta phục binh ở Tốt Động – Chỳc

Động

Gv:Thuật lại diến biến qua lược đồ

+Thỏng 11.1426 Vương thụng cho quõn

đỏnh Cao Bộ , quõn ta từ mọi hướng tấn

cụng khi địch lọt vào trận địa

* Kết quả :5 vạn quõn địch bị tử vong ,

1 vạn tờn bị bắt sống Vương Thụng bị

thương chạy về Đụng Quan

-Trận thắng này được coi là trận thắng

cú ý nghĩa chiến lược

I Khởi nghĩa Lam Sơn toàn thắng ( Cuối năm 1426 – Cuối năm 1427 )

1)Trận Tốt Động –Chỳc Động cuối năm 1427:

a/Hoàn cảnh :Thỏng 10.1426 Vương

Thụng cựng 5 vạn quõn tiến đến Đụng Quan

-Ta đặt phục binh ở Tốt Động –Chỳc Động

b/Diễn biến :Thỏng 11.1426 quõn Minh

tiến về Cao Bộ bị lọt vào trận địa,quõn ta

từ mọi phớa xụng vào địch

Trang 32

(?) Vì sao gọi đây là trận thắng có ý

nghĩa chiến lược?

(Đã làm thay đổi tương quan lực lượng

giữa ta và địch , làm thất bại ý đồ chủ

động phản công của địch )

- GV : Trong bình Ngô đại cáo Nhuyễn

Trãi đã tổng kết trận Tốt Động –Chúc

Động hai câu thơ em hãy đọc lên (sgk)

(?) Dựa vào lược đồ em hãy thuật lại

diễn biến trận Tốt Động –Chúc Động ?

- GV:Trên đà chiến thắng nghĩa quân

đến vây hãm Đông Quan và giải phóng

các châu huyện khác ,tháng 10.1427 ,

15 vạn viện binh từ Trung Quốc kéo

vào nước ta chia làm hai đạo

+Một đạo do Liễu Thăng chỉ huy Một

(?) Tại sao ta lại tập trung lực lượng tiêu

diệt quân của Liễu Thăng trước mà

không tập trung lực lượng giải phóng

Đông Quan ?

(Vì diệt quân của Liễu Thăng sẽ diệt số

lượng địch lớn hơn 60 vạn sẽ buộc

Vương Thông phải đầu hàng)

* GV : Dùng lược đồ thuật lại diễn biến

, híng dÉn HS tr×nh bµy chiÕn th¾ng Chi

L¨ng – X¬ng Giang :

-Ngày 8.10.1427 Liẽu Thăng dẫn quân

vào biên giới nước ta , quân ta do tướng

Trần Lựu chỉ huy vừa đánh vừa rút lui ,

nhử địch vào trận địa mai phục của ta

diệt 1 vạn tên , Liễu Thăng bị giết

-Tướng Lương Minh lên thay cho quân

tiến xuống Xương Giang , trên đường

tiến quân chúng bị quân ta mai phục ở

Cần Trạm –Phố Cát tiêu diệt 3 vạn

tên ,Lương Minh bị giết Số quân địch

còn lại phải co cụm giữa cánh đồng ở

Xương Giang vad cũng bị nghĩa quân

Lam Sơn bao vây bắt sống

- GV: Cho hs đọc đoạn in nghiêng sgk

2)Trận Chi Lăng–Xương Giang (tháng 10.1427)

a/Chuẩn bị:15 vạn viện binh từ Trung

Quốc kéo vào nước ta -Ta tập trung lực lượng tiêu diệt quân Liễu Thăng trước

b/Diễn biến :Ngày 8.10.1427 Liễu

Thăng dẫn quân vào nước ta đã bị phục kích và bị giết ở ải Chi Lăng

-Lương Minh lên thay dẫn quân xuống Xương Giang bị phục kích ở Cần Trạm –Phố Cát

-Biết được tin Liễu Thăng tử trận Mộc Thạch vội vã rút quân về nước

c/Kết quả :Hàng vạn quân giặc bị giết ,

một số tướng giặc tử trận Vương Thông xin hoà mở hội thề Đông Quan rút quân

về nước

Trang 33

(?) Cỏch đỏnh vào đội quõn Mộc Thạch

như thế nào?

(Dựng chiến lợi phẩm thu được của

Liễu Thăng cho Mộc Thạch thấy khụng

đỏnh đó rỳt chạy )

GV : Cho hs trỡnh bày lại diễn biến qua

lược đồ

- GV : Khi hai đạo quõn viện binh bị

tiờu diệt Vương thụng vội vó xin hoà

chấp nhận mở hội thề Dụng Quan vào

thỏng 12.1427 và rỳt quõn về nước Đến

thỏng 1.1428 quõn Minh rỳt khỏi nước

ta

- GV : Sau khi đất nước giải phúng

Nguyễn Trói Viết Bỡnh Ngụ Đại Cỏo

tuyờn bố với toàn dõn đỏnh đuổi quõn

Minh của nghĩa quõn Lam Sơn và đú

được coi như bản tuyờn ngụn độc lập

của nước Đại Việt ở TK XV

(?) Tại sao cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

thắng lợi ?

( Do nhõn dõn đồng lũng đỏnh giặc Sự

chỉ huy tài giỏi của bộ tham mưu Cú

đường lối chiến lược , chiến thuật đỳng

đắn )

(?)Khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi cú ý

nghĩa như thế nào ?

(Kết thỳc 20 năm đụ hộ của nhà Minh ,

mở ra một thời kỡ phỏt triển mới cho đất

*ý nghĩa :

+Kết thỳc 20 năm đụ hộ của nhà Minh +Mở ra một thời kỡ phỏt triển mới cho đấtnước

1 Trỡnh bày diễn biến của trận Chi Lăng –Xương Giang ?

2 Nguyờn nhõn thắng lợi , ý nghĩa lịch sử của khởi nghĩa Lam Sơn

3 Làm bài tập :

1418142114231424-14261426-1427

Trang 34

4 Đọc chuẩn bị bài 20 “Nớc Đại Việt thời Lê Sơ” ; Phần I – Tình hình chính trị , quân sự , pháp luật

- Làm cho học sinh thấy được bộ mỏy chớnh quyền thời Lờ sơ , chớnh sỏch đối với

quõn đội thời Lờ , những điểm chớnh của bộ luật Hồng Đức So sỏnh với thời

Trần để chứng minh dưới thời Lờ sơ nhà nước tập quyền tương đối hoàn chỉnh , quõn đội hựng mạnh , cú luật phỏp để đảm bảo kỉ cương , trật tự xó hội

- Rèn kĩ năng phỏt triển khả năng đỏnh giỏ tỡnh hỡnh phỏt triển chính trị quõn sự,phỏp luật ở một thời kỡ lịch sử

- Giỏo dục cho hs niềm tự hào về thời thịnh trị , quõn sự của đất nước , cú ý thức bảo vệ tổ quốc

* Trỡnh bày diễn biến giai đoạn 1424 -1426 của khởi nghĩa Lam Sơn ?

3 Bài mới :

- GV : Sau khi đất nước được hoàn

toàn giải phúng , Lờ Lợi lờn ngụi

hoàng đế (Xưng là Lờ Thỏi Tổ) khụi

phục lại quốc hiệu Đại Việt , xõy dựng

bộ mỏy chớnh quyền

(?) Bộ mỏy chớnh quyền thời Lờ sơ

được thể hiện như thế nào ?

(Đứng đầu triều đỡnh là vua , giỳp việc

Tình I Tình hình chính trị , quân sự , pháp pháp luật

1)Tổ chức bộ mỏy chớnh quyền :

-Sau khi đỏnh đuổi được quõn Minh Lờ Lợi lờn ngụi hoàng đế xõy dựng bộ mỏy chớnh quyền mới

-Đứng đầu trong triều đỡnh là vua , bói

bỏ một số chức vụ cao Vua nắm mọi quyền hành kể cả quõn đội giỳp việc cho vua cú quan đại thần , ở triều đỡnh cú 6

Trang 35

có các quan đại thần ,ở triều đình có 6

bộ , giúp việc 6 bộ có 6 tự , 6 khoa

giám sát)

- GV : Yêu cầu học sinh nhắc lại tên 6

bộ (Bình –Hình –Công –Lễ –Lại –

Bộ )giải thích chức năng của các cơ

quan chuyên môn dựa vào phần in

nghiêng sgk  các cơ quan chuyên

môn gồm :Hàn lâm viện , Quốc sử

viện , Ngự sử đài

(?) Bộ máy chính quyền ở địa phương

được chia như thế nào ? Dưới đạo là gì

?

(Thời Thái tổ chia làm 5 đạo ,thời Lê

Thánh Tông chia 13 đạo Thừa Tuyên )

(?) Thời Lê Thánh Tông việc trông coi

, quản lí 13 đạo có điều gì mới ?

(Đứng đầu mỗi đạo có 3 ti phụ trách 3

mặt hoạt động khác nhau ở mỗi Thừa

Tuyên (Đô ti , Hiến ti , Thừa ti)

- Gv: Yêu cầu hs nói rõ công việc

của mỗi ti phụ trách

- Gv: Cho hs quan s¸t lược đồ hành

chính nước Đại Việt thời Lê sơ và tên

13 đạo Thừa Tuyên

(?) So sánh tổ chức nhà nước thời Lê

với thời Trần nhiều người cho rằng tổ

chức nhà nước Lê sơ tập quyền hơn ?

(?) Tập quyền là sự thống nhất tập

trung quyền hành vào triều đình trung

ương Điều này được thể hiện như thế

nào trong chính sách thời Lê ?

(Vua nắm mọi quyền hành , Lê Thánh

Tông bài bố một số chức vụ cao cấp :

tể tướng , đại tổng quản , Vua trực

tiếp làm tổng chỉ huy quân đội , quyền

lực của nhà vua ngày càng được củng

cố )

(?) Nhìn vào lược đồ em thấy nước

Đại Việt thời Lê Sơ có gì khác thời

Trần Hồ ?

< Các cơ quan và chức vụ giúp việc

cho vua ngày càng được sắp xếp quy

cũ và bổ sung đầy đủ Đất nước được

chia nhỏ thành các khu vực hành chính

bộ và một số cơ quan khác -ở địa phương thời Lê Lợi có 5 đạo đến thời Lê Thánh Tông có 13 đạo thừa tuyên bên dưới là phủ , châu , huyện xã

* Đây là nhà nước tập quyền hoàn chỉnh :

-Sơ đồ tổ chức nhà nước :

Vua

Quan đại thần Sáu bộ

13 đạo thừa tuyên Phủ

Châu Huyện Xã

Định dạng
Số trang	70
Dung lượng	718,5 KB

giao an sử 7 từ tiết 24 đến tiết 52

Đại Việt từ thế kỉ XV đến đầu

T ình hình văn hoá giáo dục