Quan điểm của Hồ Chí Minh về dân chủ và nhà nước của dân do dân vì dân

Sau khi đến Liên Xô, Người đã tìm thấy mô hình nhà nước kiểu mới: “… phát ruộng cho dân cày, giao công xưởng cho thợ thuyền,… ra sức tổ chức kinh tế mới, để thực hành chủ nghĩa thế giới

Trang 1 LỜI NÓI ĐẦU 2

LỜI NÓI ĐẦU

1 Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài

1.1 Cơ sở lý luận

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế Việt Nam ta đang ngày một tiến lên sánh vai cùng các cường quốc năm châu trên thế giới, đang dần khẳng định vị thế của mình với các nước bạn về một nền độc lập, tự do, dân chủ Để đạt được thành quả này là cả một quá trình đấu tranh gian khổ với những hy sinh mất mát không thể bù đắp được của bao thế hệ cha ông chúng ta Trong lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, cha ông ta đã tích lũy được biết bao kinh nghiệm quý báu

về xây dựng nhà nước, được phản ánh trong các bộ sử lớn của dân tộc như “Đại việt sử ký toàn thư”,

“Lịch triều hiến chương loạn chí”… Kinh nghiệm trị nước cũng ghi lại trong các bộ luật nổi tiếng như “Hình thư, Quốc triều hình luật, Bộ luật Hồng Đức…” Và cũng để có và giữ được nền độc lập dân chủ của nước nhà thì ngoài sự cống hiến, hy sinh của cả một dân tộc, trong đó có những người con “kiệt xuất” với phẩm chất anh dũng, kiên cường, không sợ khó, sợ khổ, sẵn sàng hy sinh cho Tổ quốc Những yếu tố tích cực của nhà nước thân nhân thời kỳ phong kiến hưng thịnh trong lịch sử dân tộc: “ nước lấy dân làm gốc”, “tiếp thu nho giáo” … là những hành trang đầu tiên Hồ Chí Minh mang theo trên con đường cứu nước và tìm kiếm một mô hình nhà nước tiến bộ cho đất nước sau khi giành độc lập Người đã một mình bôn ba khắp năm châu bốn bể để tìm ra con đường mang lại độc lập tự do cho Tổ quốc mình Nhắc tới Người là nhắc tới một vị anh hùng dân tộc, một danh nhân văn hoá của nhân loại, một vị lãnh tụ tài ba và đặc biệt là người cha già kính yêu của dân tộc

1.2 Cơ sở thực tiễn

Năm 1919, Nguyễn Ái Quốc gửi đến Hội nghị Véc - xây bản “Yêu sách của nhân dân An Nam” đòi các quyền tự do tối thiểu cho dân tộc mình Đây là văn kiện pháp lý đầu tiên đặt vấn đề kết hợp khăng khít quyền tự quyết của các dân tộc với các quyền tự do, dân chủ của nhân dân, kết hợp chặt chẽ quyền dân tộc và quyền con người Trên hành trình cứu nước, Hồ Chí Minh đã khảo sát

mô hình Nhà nước tư sản Mỹ, Pháp Người phát hiện ra đằng sau những lời hoa mỹ về “quyền bình đẳng, quyền sống, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc” của tuyên ngôn độc lập 1776 của Mỹ, đó

là sự bất bình đẳng, nghèo đói, nạn phân biệt chủng tộc và biết bao tàn bạo, bất công khác Người coi đó là “những cuộc cách mạng không đến nơi” vì ở đó chính quyền vẫn ở trong tay một số ít người Sau khi đến Liên Xô, Người đã tìm thấy mô hình nhà nước kiểu mới: “… phát ruộng cho dân cày, giao công xưởng cho thợ thuyền,… ra sức tổ chức kinh tế mới, để thực hành chủ nghĩa thế giới đại đồng” đã gợi ý cho Người về một kiểu nhà nước sẽ được xây dựng ở Việt Nam trong tương lai

mà Người đã nêu ra trong Chánh cương vắn tắt của Đảng năm 1930 Từ mô hình nhà nước công nông binh chuyển sang mô hình nhà nước đại biểu cho khối đại đoàn kết của toàn thể quốc dân là một bước chuyển sáng suốt của Hồ Chí Minh, phản ánh được nét đặc thù của thực tiễn dân tộc, phù hợp với sự chuyển hướng chiến lược và sách lược của cách mạng Việt Nam

Trong suốt tiến trình Cách mạng Việt Nam, Đảng, Nhà nước ta, đứng đầu là chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định trong tư duy chính trị Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng Cách mạng chỉ có thể giành thắng lợi nếu được quần chúng nhân dân tham gia Khi đất nước độc lập và trở thành nước dân chủ thì lợi ích thuộc về nhân dân Quyền hạn đều của dân, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân.

Sức mạnh của chính quyền là sức mạnh của nhân dân Khi nhân dân yêu mến chính quyền mình, hy sinh chiến đấu bảo vệ chính quyền thì chính quyền ấy mới mạnh Nhận thức được vị trí, vai trò của sức mạnh quần chúng nhân dân, Hồ Chí Minh khẳng định: “Nước ta là nước dân chủ Bao nhiêu lợi ích đều vì dân Bao nhiêu quyền hạn đều của dân Công việc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của dân Sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc là công việc của dân Chính quyền từ xã đến Chính phủ trung ương do dân cử ra Đoàn thể từ Trung ương đến xã do dân tổ chức nên Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân”

Đó là tư tưởng về sức mạnh của của nhân dân, về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà nước thật sự của dân, do dân, vì dân dựa trên nền tảng là tư tưởng Hồ Chí Minh trên con đường xây dựng Nhà nước ngang tầm nhiệm vụ của giai đoạn cách mạng hiện nay

2 Tính cấp thiết của đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặc biệt chú trọng vấn đề dân chủ, thấy được tầm quan trọng của nó trong đời sống xã hội và coi dân chủ là mục đích chính trị trực tiếp của cách mạng Đời sống

xã hội cần đến dân chủ trong mọi lĩnh vực hoạt động của nó, trước hết là trong chính trị và kinh tế Đây là hai bộ phận quan trọng của hình thái kinh tế - xã hội Sự phát triển của kinh tế tùy thuộc vào nhiều nhân tố, trong đó không thể thiếu vai trò của dân chủ đối với hoạt động sản xuất - kinh doanh,

mà hạt nhân là lợi ích của các chủ thể kinh tế Cũng như vậy, dân chủ trong chính trị nhằm thúc đẩy chính trị phát triển Chính trị là những hoạt động liên quan đến lợi ích của các giai cấp, đảng phái, dân tộc, quốc gia, mà vấn đề quan trọng nhất của nó là tổ chức chính quyền Nhà nước Cho nên, thiếu dân chủ trong chính trị tất sẽ dẫn đến chính trị độc tài, chuyên quyền, sẽ đi ngược lại xu thế phát triển của thời đại Trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, dân chủ được kiến giải một cách giản dị, dễ hiểu Người không định nghĩa dân chủ theo kiểu hàn lâm, bác học nhưng lại phản ánh được chiều sâu giá trị lý luận của nó Chủ tịch Hồ Chí Minh đã diễn đạt giản dị định nghĩa khái niệm dân chủ: “Dân chủ là dân là chủ và dân làm chủ” Đây được xem là một định nghĩa kinh điển về dân chủ trong tư tưởng Hồ Chí Minh - một định nghĩa ngắn gọn, nhưng lại bao quát đầy đủ nhất, sâu sắc nhất bản chất của dân chủ Định nghĩa này đã nhấn mạnh chủ thể chân chính của chế độ mới là nhân dân Họ trở thành người chủ của đất nước Dân là chủ đã khẳng định rõ ràng địa vị người chủ trong chế độ chính trị, trong xã hội và Nhà nước thuộc về người dân Dân là chủ đối lập với nô lệ, thần dân hay thảo dân trong chế độ phong kiến cũng như thân phận nô lệ trong tình cảnh bị bọn thực dân thống trị

Trong chế độ nhân dân làm chủ, quyền làm chủ của nhân dân được thực hiện chủ yếu bằng nhà nước Ðảng Cộng sản Việt Nam là đảng cầm quyền, lãnh đạo toàn xã hội cũng chủ yếu bằng Nhà nước và thông qua Nhà nước Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam thật sự của dân, do dân, vì dân, trong sạch, vững mạnh, quản lý có hiệu lực, hiệu quả cao mọi lĩnh vực kinh

tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối nội, đối ngoại của đất nước luôn là mối quan tâm, là nhiệm vụ hàng đầu của Ðảng và nhân dân ta.

Việt Nam đã lựa chọn cho mình con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội và xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh từ lâu đã có quan điểm rõ ràng và đúng đắn về nhà nước

xã hội chủ nghĩa đó là: “Nhà nước của dân, do dân, vì dân” Từ khi đổi mới đất nước, Đảng ta lại càng chú trọng vận dụng, phát triển, cụ thể hoá vấn đề nhà nước của dân, do dân, vì dân Do vậy, sự quản lý của nhà nước đối với mọi mặt của đời sống xã hội lại càng ảnh hưởng mạnh mẽ đối với sự phát triển và bộ mặt của đất nước Vấn đề nâng cao vai trò của nhà nước là một vấn đề hết sức hệ trọng; luôn được Đảng, Nhà nước ta quan tâm, chú ý và đưa ra trong các kỳ Đại hội Đảng Mặc dù nhà nước ta đã phát huy vai trò của mình một cách có hiệu quả trong nhiều lĩnh vực của đất nước, nhưng không phải không có những hạn chế Vì vậy, chúng ta cần nghiên cứu, đi sâu tìm hiểu để tìm

ra những mặt tích cực cũng như hạn chế nhằm hoàn thiện bộ máy nhà nước, khi bộ máy nhà nước được hoàn thiện thì việc phát triển mọi mặt của đời sống xã hội mới được cải thiện, phát triển bền vững và tốt đẹp hơn

Để làm rõ những tư tưởng của Hồ Chí Minh về vấn đề dân chủ và Nhà nước của dân, do dân, vì dân, nhóm chúng tôi đã nghiên cứu dựa trên những tài liệu như Giáo trình chủ nghĩa Mác – Lênin, Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tài liệu trên các báo điện tử

và nguồn internet như tapchicongsan.org.vn, dangcongsan.vn…

Dựa trên cơ sở thế giới quan, phương pháp luận khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin và bản thân các quan điểm có giá trị phương pháp luận của Hồ Chí Minh Áp dụng kiến thức từ các phép biện chứng của triết học để phân tích thực tế Áp dụng các cặp phạm trù của triết học như: nguyên nhân - kết quả, cái chung - cái riêng, tất nhiên - ngẫu nhiên để phân tích đề tài Vận dụng sự hiểu biết cá nhân và tham khảo thêm các tài liệu

5 Kết quả thực hiện đề tài

Làm rõ vấn đề lý luận Quản lý Nhà nước đối với công tác đào tạo phát triển nguồn nhân lực Xây dựng chế độ chính trị ổn định do Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo, nền kinh tế phát triển theo hướng XHCN, an ninh, quốc phòng mạnh mẽ và bền vững Khẳng định quyết tâm chính trị của Đảng ta trong việc đẩy mạnh cải cách tổ chức và hoạt động của Nhà nước, phát huy dân chủ, tăng cường pháp chế mà còn là sự đánh dấu một giai đoạn phát triển mới của sự nghiệp xây dựng Nhà nước kiểu mới - một Nhà nước của dân, do dân, vì dân Đẩy mạnh cải cách nhà nước, cải cách pháp luật, đảm bảo cho nhà nước không ngừng vững mạnh, có hiệu lực để giải quyết có hiệu quả các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, mở rộng dân chủ, giữ vững độc lập, tự chủ và hội nhập vững chắc vào đời sống quốc tế Góp phần củng cố bộ máy nhà nước,thống nhất quyền lực nhà nước Xây dựng bộ máy nhà nước gọn nhẹ, hiệu lực và hiệu quả, đủ khả năng tổ chức và quản lí các quá trình kinh tế - xã hội, đảm bảo trật tự an toàn cho sự phát triển đất nước, đồng thời đảm bảo khả năng kiểm soát quyền lực và việc thực thi quyền lực nhà nước trên thực tế từ phía nhân dân và toàn thể xã hội Hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực tổ chức và hoạt động của các cơ quan trong bộ máy nhà nước Xây dựng các khuôn khổ pháp lí cho tự do và dân chủ trong tất cả các lĩnh vực của đời sống

xã hội mà đặc biệt là lĩnh vực tự do dân chủ trong kinh tế và bảo vệ quyền con người Xây dụng một

cơ chế pháp lí vững chắc cho việc thực hiện dân chủ trực tiếp của công dân

Qua thời gian học tập, nghiên cứu, tìm tòi trên sách vở, báo chí, đặc biệt là sự chỉ dạy tận tình của Giảng viên giúp chúng ta tiếp cận với hệ thống tư tưởng của Người, cho chúng ta hiểu được tầm quan trọng của hệ thống tư tưởng này trong công cuộc xây dựng và đổi mới đất nước Hơn nữa

đã giúp chúng ta hiểu rõ hơn thế nào là độc lập, tự do, dân chủ, và thế nào là Nhà nước của dân, do dân, vì dân Chính vì tầm quan trọng này và mong muốn được tìm hiểu, học hỏi cũng như chia sẻ những hiểu biết nhỏ bé của mình mà nhóm chúng tôi quyết định chọn đề tài “Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ và xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân” Để hiểu rõ hơn về đề tài, kính mời

Cô và các bạn cùng đi vào phần nội dung chi tiết

1 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN CHỦ

Dân chủ thể hiện ở việc đảm bảo quyền con người, quyền công dân Dân chủ trong xã hội Việt nam được thể hiện trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội…Trong đó dân chủ thể hiện trong lĩnh vực chính trị là quan trọng nhất, nổi bật nhất và được biểu hiện tập trung trong hoạt động của Nhà nước bởi vì quyền lực của nhân dân được thể hiện trong hoạt động của Nhà nước với tư cách nhân dân có quyền lực tối cao Hồ Chí Minh khẳng định cả trên quan điểm cả trên thực

tế việc – khi có Nhà nước mới – Nhà nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa – nhân dân cử ra, tổ chức nên bộ máy Nhà nước cũng như toàn bộ hệ thống chính trị

Quan niệm dân chủ, theo Hồ Chí Minh còn biểu hiện ở phương thức xã hội Khẳng định một chế độ dân chủ ở nước ta là “bao nhiêu lợi ích cũng vì dân”, “quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân” , đồng thời người cũng chỉ ra phương thức tổ chức, hoạt động của xã hội nước ta muốn khẳng định là một nước dân chủ thì phải có cấu tạo quyền lực xã hội mà người dân, cả trực tiếp, cả gián tiếp qua dân chủ đại diện, một hệ thống chính trị do “dân cử ra” và “do dân tổ chức nên” Để hiểu rõ

về vấn đề dân chủ trong các lĩnh vực trên, chúng ta cùng tìm hiểu nội dung chi tiết

1.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về dân chủ.

Dân chủ là của quý báu nhất của nhân dân

Dân chủ là khát vọng muôn đời của con người, là chìa khóa bằng vàng đề giải quyết những vấn

đề của đời sống xã hội “ở đâu có dân chủ thì ở đó có thắng lợi” Hồ Chí Minh quan niệm dân chủ có nghĩa là “dân là chủ” và “dân làm chủ”

Dân chủ là cơ sở đảm bảo quyền làm chủ, các quyền lợi cơ bản của nhân dân lao động : dân chủ thể hiện ở việc đảm bảo quyền con người, quyền công dân…

- Dân là chủ và dân làm chủ

+ Quan niệm của Hồ Chí Minh được thể hiện qua hai mệnh đề ngắn gọn có nghĩa là “Dân

là chủ” và “Dân làm chủ” – thể hiện vị thế, vai trò, quyền và trách nhiệm của dân

+ Quyền lực tối thượng trong cấu tạo quyền lực của Nhà nước là của nhân dân

+ Quyền hành và lực lượng là nơi dân

+ Dân lập ra Đảng, chính quyền

- Cơ chế đảm bảo quyền dân chủ : Tất cả vì lợi ích của nhân dân

+ Các tổ chức Đảng, Nhà nước, đoàn thể phải phục vụ nhân dân

+ Cán bộ, đảng viên, chính quyền làm công bộc cho dân

+ Nhân dân phải làm tròn nghĩa vụ đối với nhà nước

1.2 Dân chủ trong các lĩnh vực của đời sống xã hội

1.2.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ trong lĩnh vực chính trị

Trong thời đại của chúng ta, con người là một tài nguyên, thậm chí là loại tài nguyên đặc biệt Chính vì thể có thể nói các nước đang phát triển với lợi thế về nguồn nhân lực là những dân tộc

có ưu thế Nếu không phát huy được năng lực của loại tài nguyên đặc biệt này thì các nước thứ ba không những không phát triển mà thậm chí không tồn tại được Tuy nhiên, cũng đã đến lúc các nước này phải nhận ra rằng sự đông dân, đồng thời là một con dao hai lưỡi Không có một chế độ lãnh đạo hợp lí thì sự đông dân là một gánh nặng Nước CHND Trung Hoa là một ví dụ Hơn một tỷ nhân dân

Trung Quốc đã từng là gánh nặng của Nhà nước và đến nay vẫn thế: nhưng sau 20 năm đổi mới thì

sự đông dân ấy đang trở thành một lợi thế Chế độ chính trị giữ một vai trò cực kì quan trọng trong việc giải quyết bài toán nhân lực này.Việt nam cũng vậy Do đó, nếu không xây dựng chế độ dân chủ

để tự do trở thành cảm hứng cơ bản khích lệ con người tham gia một cách hiệu quả vào quá trình cạnh tranh toàn cầu thì không thể phát triển được

Trong thời đại ngày nay, chúng ta phải trở thành thị trường vì chỉ có như vậy mới có thể phát triển và làm tăng cả năng lực lẫn thu nhập của con người Thu nhập không tăng lên thì sức mua của cộng đồng không tăng và sức mua không tăng thì chúng ta sẽ không có thị trường nào khác ngoài thì trường lao động đơn giản Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng của khoa học kĩ thuật,những ngành sản xuất đòi hỏi lao động giản đơn ít đi và thị trường lao động đơn giản sẽ mất dần giá trị Muốn nâng cao chất lượng của thị trường lao động thì phải đầu tư vào giáo dục - đào tạo Mặt khác, không thể tiếp tục vay mượn hay sử dụng những nguồn đầu tư nước ngoài để phát triển những nguồn nội lực Những nhà nước phi dân chủ không thể trốn tránh quá trình dân chủ hóa xã hội Người ta vẫn tưởng rằng, nhân dân đang ủng hộ nhà nước bằng lao động của mình, nhưng đến một lúc nào đó các nhà nước phi dân chủ sẽ phải đối mặt với những cuộc cách mạng hay sự cướp bóc dưới hình thức cách mạng Những năm cuối thế kỉ XX, chúng ta đã chứng kiến sự sụp đổ của các chế độ độc tài như: Mohamed Suharto, Joshep Estrada, Seddam Hussein, Rõ ràng những phương pháp chuyên chính có thể kéo dài tuổi thọ các thể chế chính trị độc tài nhưng không thể nào giúp nó tránh khỏi sự sụp đổ

1.2.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ trong lĩnh vực kinh tế

Lãnh đạo chính quyền thực hiện các chủ trương, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội– ngư - diêm nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ, tạo thêm việc làm mới cho người lao động, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, động viên nhân dân làm tròn nghĩa vụ đối với Nhà nước; xây dựng nông thôn giàu đẹp,văn minh

Thực hiện nhiệm vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp,nông thôn, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, quản lí và sử dụng đất hơp lí, tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, áp dụng các tiến bộ khoa học kĩ thuật vào sản xuất, tăng giá trị thu nhập trên 1 đơn vị diện tích; thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ sở hạ tầng (điện,đường, trường, trạm, ) theo phương châm Nhà nước và nhân dân cùng làm; quản lí và sử dụng tốt các nguồn vốn vay, vốn nhân dân đóng góp và các nguồn vốn khác; phát triền sự nghiệp văn hóa, giáo dục, y tế, bảo vệ môi trường, thực hiện tốt các chính sách xã hội, xóa đói, giảm nghèo

1.2.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ trong lĩnh vực văn hóa – xã hội

1.2.3.1 Về văn hóa

Tiếp tục mở rộng các hoạt động văn hóa, nhằm nâng cao đời sống văn hóa vui tươi, lành mạnh và trình độ văn hóa của nhân dân để phục vụ nhiệm vụ củng cố miền Bắc và đấu tranh thống nhất nước nhà Tăng cường công tác xuất bản, chú trọng xây dựng cơ sở đầu tiên cho nền điện ảnh Việt nam; phát triển vững chắc và tăng cường lãnh đạo sinh hoạt văn nghệ và văn hóa của quần chúng; đẩy mạnh và lãnh đạo phong trào thể dục, thể thao Đồng thời phải nâng cao chất lượng của nền văn học, nghệ thuât; đào tạo, bồi dưỡng thêm nhiều tài năng mới, chú trọng khai thác hơn nữa vốn cũ văn hóa dân tộc và tăng cường trao đổi văn hóa với các nước, học tập kinh nghiệm các nước tiên tiến

1.2.3.2 Về giáo dục

Tiếp tục đẩy mạnh phong trào xóa nạn mù chữ, đặc biệt chú trọng dạy văn hóa cho các cán

bộ cơ sở, có kế hoạch mở rộng phong trào học tập trong các cơ quan, xí nghiệp, quân đội

Đối với giáo dục phổ thông, chủ yếu là phát triển tùy theo khả năng và nâng cao chất lượng cấp

2 và cấp 3, chú ý đào tạo bồi dưỡng giáo viên, tăng cường số lượng và chất lượng các sách giáo khoa, ban hành chính sách cụ thể đối với các trường dân lập và tư thục, tăng cường lãnh đạo giáo dục miền núi, xúc tiến việc nghiên cứu đặt chữ viết cho các dân tộc thiểu số, có kế hoạch hướng dẫn các lớp vỡ lòng

Đối với đại học và chuyên nghiệp, cần củng cố những cơ sở đã có và phát triển từng bước Tăng cường việc giáo dục chính trị và tư tưởng chủ nghĩa Mác – Lênin, ra sức đào tạo và bồi dưỡng giáo sư, chú ý rút kinh nghiệm cải tiến chương trình Xây dựng cơ sở nghiên cứu khoa học Cải tiến việc bổ túc văn hóa cho cán bộ công nông để đưa vào các trường đại học, chuyên nghiệp

1.2.3.3 Về tôn giáo

Chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước Việt Nam được xây dựng trên quan điểm cơ bản của học thuyết Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về tín ngưỡng, tôn giáo và căn cứ vào đặc điểm tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam Tư tưởng nhất quán, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước Việt Nam là tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân; đoàn kết tôn giáo, hòa hợp dân tộc Tinh thần đó được Đảng và Nhà nước Việt Nam thể hiện bằng hệ thống chính sách phù hợp với từng giai đoạn cách mạng và đã có từ khi mới thành lập Đảng

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt nam, Đảng ta luôn có quan điểm, thái độ rõ ràng về tín ngưỡng tôn giáo Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng năm

1991 đã khẳng định: “Tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân Đảng và Nhà nước ta tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng và không tín ngưỡng của nhân dân, thực hiện bình đẳng, đoàn kết lương giáo và các tôn giáo Khắc phục mọi thái độ hẹp hòi, thành kiến, phân biệt đối

xử với đồng bào theo đạo Chống những hành vi lợi dụng tôn giáo phá hoại độc lập dân tộc và đoàn kết dân tộc, chống phá chủ nghĩa xã hội, ngăn cản tín đồ làm nghĩa vụ công dân” Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội cũng ghi rõ : “Tín ngưỡng tôn giáo là nhu cầu của một bộ phận nhân dân Thực hiện nhất quán chính sách tôn trọng và đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, đồng thời chống việc lợi dụng tự do tín ngưỡng để làm tổn hại đến lợi ích của Tổ quốc và nhân dân

Những quan điểm của Đảng ta từ ngày thành lập đến nay chứng minh rằng Đảng coi quyền tự

do tín ngưỡng là một nhu cầu quan trọng của con người, là một trong những quyền công dân, quyền chính đáng của con người Vì vậy, Đảng và Nhà nước ta luôn luôn tôn trọng đức tin của đồng bào theo tín ngưỡng, tôn giáo khác nhau; tôn trọng quyền được theo bất cứ tôn giáo nào cũng như quyền không theo bất kì tôn giáo nào, mong muốn cho người dân theo tôn giáo được “phần hồn thong dong, phần xác ấm no”

Ngay từ năm 1941, trong Chương trình của Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh (Việt Minh), Hồ Chí Minh đã “thiết kế” một chế độ dân chủ cộng hòa cho nước ta sau khi cuộc cách mạng

do nhân dân thực hiện thắng lợi

Đó là chương trình thực hiện mục tiêu dân chủ, xác định rõ quyền và trách nhiệm cùa nhân dân trước vận mệnh của nước nhà; gắn độc lập, tự do của Tổ quốc với quyền lợi của từng người dân

1.3.1 Xây dựng và hoàn thiện chế độ dân chủ rộng rãi:

Chương trình của Việt Minh đã khơi dậy sức mạnh vô biên của nhân dân giành

chính quyền về tay mình

Với thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, một tuyên bố về chế độ dân chủ ở Việt Nam đã được Hồ Chí Minh nêu trong bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 2-9, trong đó các giá trị về dân chủ được gắn liền với đất nước độc lập, tự do, hạnh phúc

Dân chủ ở nước Việt Nam mới được thể hiện và được bảo đảm trong đạo luật cơ bản nhất là các bản Hiến pháp do Hồ Chí Minh chủ trì xây dựng và được Quốc hội thông qua

Năm 1946, bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, thể hiện rõ nhất và thấm đậm nhất tư tưởng dân chủ của Hồ Chí Minh:

• Hiến pháp năm 1946 đặt cơ sở pháp lý đầu tiên cho việc thực hiện quyền lực của nhân dân

• Năm 1959, Hồ Chí Minh một lần nữa khẳng định quan điểm bảo đảm dân chủ trong việc xác lập quyền lực của nhân dân trong Hiến pháp

• Cơ chế thực hiện quyền lực của nhân dân trong bản Hiến pháp năm 1959 được phát triển Điều đó thể hiện rõ ở các điều về quyền lực của nhân dân (điều 4); vấn đề đại biểu nhân dân trong Quốc hội và Hội đồng nhân dân (điều 5) và đặc biệt ở Điều 6 ghi rõ: “Tất cả các cơ quan nhà nước điều phải dựa vào nhân dân Tất cả các nhân viên cơ quan nhà nước điều phải dựa vào nhân dân, liên

hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự kiểm soát của nhân dân Tất cả các nhân viên nhà nước đều phải trung thành với chế độ dân chủ nhân dân, tuân theo Hiến pháp và pháp luật, hết lòng hết sức phục vụ nhân dân”

• Hồ Chí Minh chú trọng bảo đảm quyền lực của các giai cấp, tầng lớp, các cộng đồng dân tộc trong thể chế chính trị nước ta

• Đối với giai cấp công nhân, Hồ Chí Minh khẳng định rằng, công nhân có quyền thực sự trong

xí nghiệp, và từ làm chủ về tư liệu sản xuất, họ phải được làm chủ trong việc quản lý, làm chủ trong việc phân phối sản phẩm lao động

• Đối với nông dân, Hồ Chí Minh cho rằng, bao giờ ở nông thôn nông dân thật sự nắm chính quyền, nông dân được giải phóng thì mới có dân chủ thực sự

• Hồ Chí Minh đánh giá cao vai trò của tầng lớp trí thức trong tiến trình dân chủ hóa ở Việt Nam và cho rằng, lao động trí óc có nhiệm vụ rất quan trọng trong sự nghiệp kháng chiến kiến quốc

• Người đặc biệt quan tâm vấn đề giải phóng phụ nữ để phụ nữ bình đẳng nam giới, thực sự tham gia tích cực vào các công việc xã hội

• Xây dựng các tổ chức chính trị - xã hội rộng rãi khác của nhân dân.Người cũng đề cao vai trò làm chủ đất nước của thanh, thiếu niên Đối với một quốc gia đa dân tộc như Việt Nam, Hồ Chí Minh quan tâm đến việc bảo đảm quyền làm chủ của tất cả nhân dân các dân tộc và cho rằng, phải làm cho các dân tộc làm chủ đất nước, mau chóng phát triển kinh tế, văn hóa, thực hiện các dân tộc bình đẳng về mọi mặt

1.3.2 Xây dựng các tổ chức Đảng, Nhà nước, Mặt trận và các đoàn thể chính trị - xã hội vững mạnh để bảo đảm dân chủ trong xã hội

Trong việc xây dựng nền dân chủ ở Việt Nam, Hồ Chí Minh chú trọng tới việc xây dựng Đảng:

+ Với tư cách là Đảng cầm quyền

+ Đảng lãnh đạo của Nhà nước, lãnh đạo toàn xã hội

+ Xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân

+ Xây dựng Mặt trận với vai trò là liên minh chính trị tự nguyện của tất cả các tổ chức chính trị tự nguyện của tất cả các tổ chức chính trị - xã hội vì mục tiêu chung cho sự phát triển của đất nước.

Có bảo đảm và phát huy dân chủ ở trong Đảng thì mới đảm bảo được dân chủ của toàn xã hội

Đó là quan điểm nhất quán của Hồ Chí Minh

Quyền lãnh đạo của Đảng được xuất phát từ sự ủy quyền của giai cấp công nhân, của dân tộc

và của nhân dân

Đảng trở thành hạt nhân chính trị của toàn xã hội và là nhân tố tiên quyết để bảo đảm tính chất dân chủ của xã hội

Dân chủ trong Đảng, do đó, trở thành yếu tố quyết định tới trình độ dân chủ của toàn xã hội.Nhà nước thể hiện chức năng quản lý xã hội của mình qua việc bảo đảm thực thi ý chí của giai cấp công nhân và nhân dân lao động đối với sự phát triển của đất nước

Nhà nước thể chế hóa toàn bộ bản chất dân chủ của chế độ

• Các tổ chức Mặt trận và đoàn thể nhân dân thể hiện quyền làm chủ và tham gia quản lý xã hội của tất cả các giai cấp, tầng lớp trong xã hội

• Tất cả các tổ chức đó điều có một mục tiêu chung là đạt tới trình độ dân chủ cao, dân chủ xã hội chủ nghĩa

• Đó cũng là động lực cơ bản nhất để các giai cấp, tầng lớp trong xã hội Việt Nam phấn đấu trong sự nghiệp cách mạng

• Thực hành dân chủ rộng rãi, theo quan điểm của Hồ Chí Minh, là trên nền tảng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nòng cốt là liên minh công – nông – trí thức

2 QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ NHÀ NƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN, VÌ DÂN.

2.1 Xây dựng nhà nước thể hiện quyền làm chủ của nhân dân

2.1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước thể hiện quyền làm chủ của dân

Nếu vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách mạng là vấn đề chính quyền thì vấn đề cơ bản của chính quyền là ở chỗ nó thuộc về ai, phục vụ quyền lợi cho ai Năm 1927, trong cuốn “Đường Kách Mệnh”, Bác chỉ rõ: “Chúng ta đã hy sinh làm kách mệnh, thì nên làm cho đến nơi, nghĩa là làm xong kách mệnh rồi thì quyền giao cho dân chúng số nhiều, chớ để trong tay một bọn ít người Thế mới khỏi hy sinh nhiều lần, thế dân chúng mới được hạnh phúc”

Sau khi giành độc lập, Người khẳng định, “nước ta là nước dân chủ, bao nhiêu quyền hạn đều của dân, bao nhiêu lợi ích đều vì dân nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân”

Đó là điểm khác nhau giữa nhà nước ta với nhà nước bóc lột đã từng tồn tại trong lịch sử

Tư tưởng về xây dựng một nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân của Bác Hồ được hình thành rất sớm Nhà nước của dân, do dân và vì dân được xây dựng trên cơ sở của một hiến pháp, một hệ thống pháp luật Nhà nước ấy quản lý xã hội bằng pháp luật kết hợp với đạo đức Bản thân nhà nước, các bộ phận cấu thành nhà nước, công chức và cán bộ của nhà nước cũng được hình thành và hành động theo pháp luật và đạo đức

Một nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh không phải là nhà nước chung chung phi giai cấp Bởi vì, đã là nhà nước, bao giờ nhà nước cũng mang bản chất của một giai cấp nhất định Cho nên Nhà nước dân chủ nhân dân Việt Nam do nhân dân Việt Nam không phân biệt trai gái, giàu nghèo, tôn giáo, đảng phái, dân tộc xây dựng nên, theo cơ chế đại biểu, đại diện, rồi từ đó cử ra các cơ quan, hình thành bộ máy nhà nước Nhà nước dân chủ nhân dân được xây dựng trên nền tảng liên minh giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức,

dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng của giai cấp công nhân và của toàn thể dân tộc Việt Nam.

Nói nhân dân lao động thực hiện quyền làm chủ đất nước, làm chủ xã hội không phải là làm chủ tự do vô kỷ luật, không phải nói làm chủ là ai muốn làm gì thì làm, làm chủ đất nước, làm chủ

xã hội là làm chủ bằng nhà nước, có trật tự, có kỷ cương, có tổ chức, có pháp luật bảo đảm và bảo

vệ Cho nên, thực hiện quyền làm chủ của mình, nhân dân có quyền bầu cử, ứng cử, tham gia cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất là Quốc hội- Nghị viện nhân dân và Hội đồng nhân dân địa phương

Ngay từ 1941, khi mới về nước, thành lập thí điểm Mặt trận Việt Nam độc lập Đồng minh

Hội, Bác Hồ đã có chủ trương: “Chính quyền cách mạng của nước dân chủ mới, không phải thuộc

quyền riêng của giai cấp nào mà là của chung, của toàn thể dân tộc, chỉ trừ bọn tay sai của đế quốc Pháp Nhật và những bọn phản quốc…, còn ai là người dân sống trên dải đất Việt Nam, hết thảy đều được một phần tham gia giữ chính quyền, phải có một phần nhiệm vụ giữ lấy và bảo vệ chính quyền ấy”.

Với nhãn quan chính trị cực kỳ sắc bén, khi thời cơ đến, chuẩn bị tổng khởi nghĩa, Bác Hồ tính đến việc thành lập Chính phủ lâm thời bằng một Quốc dân Đại hội ở Tân Trào Tức là, xét trên bình diện chính trị và thông lệ quốc tế, Chính phủ lâm thời không phải do một giai cấp, một đảng phái nào lập ra mà do nhân dân đại hội lập ra Chính phủ ấy, ngay từ khi mới ra đời đã ít nhiều bảo đảm và mang tính pháp lý

Ngay sau ngày “Tuyên ngôn độc lập” 2-9-1945, ngày 3-9 Bác chủ trì phiên họp Chính phủ để giải quyết hàng loạt những khó khăn cực kỳ phức tạp được ví như “ngàn cân treo sợi tóc” Nhưng trong hàng loạt những công việc phải giải quyết ấy, có một nội dung mà Bác đặc biệt quan tâm là hoàn thiện về mặt pháp lý theo thông lệ quốc tế về sự ra đời của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa bằng phương thức tiến hành Tổng tuyển cử và cử ra Ủy ban soạn thảo Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ mới

(Bản Hiến pháp nước Việt Nam dân chủ cộng hòa năm 1946)

Chính việc tổ chức Tổng tuyển cử bầu ra Nghị viện nhân dân Quốc hội khoá I và việc thông qua bản Hiến pháp đầu tiên của dân tộc ta thể hiện ý chí của toàn dân tộc là một hoạt động chính trị bảo đảm về mặt quốc tế của Nhà nước ta Các nước khác lúc đó tuy không công nhận Nhà nước ta

do các lý do khác nhau, nhưng không nước nào bác bỏ được địa vị pháp lý đầy đủ của Nhà nước Dân chủ nhân dân Việt Nam đầu tiên 1946

Nhà nước Dân chủ nhân dân Việt Nam ra đời là thành quả của cả dân tộc ta trong quá trình kháng chiến chống ngoại xâm dựng nước và giữ nước, đặc biệt là sự chiến đấu hy sinh anh dũng của đồng bào, cán bộ đảng viên, Đảng ta từ khi Đảng ra đời và lãnh đạo sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta.

Nhân ngày Tổng tuyển cử, bầu ra Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Bác

đã chỉ rõ: “Các nhà nước trước đây do giai cấp thống trị đặt ra để thống trị nhân dân, còn Nhà nước

ta hôm nay do nhân dân ta lựa chọn, bầu ra những người tiêu biểu, thay mặt mình tham gia cơ quan quyền lực nhà nước, quyết định những vấn đề quốc kế dân sinh, những vấn đề đối nội và đối ngoại của đất nước, quyết định tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước, thay mặt cho nhân dân quản lý đất nước và quản lý xã hội, giữ quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của bộ máy Nhà nước

Việc xây dựng nhà nước do đó là trách nhiệm, là nghĩa vụ, là quyền lợi của mỗi người dân Việt Nam Ngày mai là một ngày vui sướng của đồng bào ta, vì ngày mai là ngày Tổng tuyển cử, vì ngày mai là một ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, nhân dân ta bắt đầu hưởng dựng quyền dân chủ của mình… Ngày mai, mỗi người đều nên vui vẻ hưởng quyền lợi của một người dân độc lập, tự do”

Một Nhà nước theo tư tưởng của Bác Hồ kính yêu được xây dựng trên đất nước ta là Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân., cụ thể là:

2.1.1.1 Nhà nước của dân

Quan điểm nhất quán của Hồ Chí Minh là tất cả mọi quyền lực trong Nhà nước và trong xã hội đều thuộc về nhân dân

Điều 1 Hiến pháp nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (Năm 1946) nói: “Nước Việt Nam là một nước dân chủ cộng hoà Tất cả quyền bính trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam, không phân biệt nòi giống, gái trai, giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo”

Nhân dân có quyền quyết định những vấn đề liên quan đến vận mệnh quốc gia, dân tộc.Điều 32 (Hiến pháp 1946 quy định: “Những việc liên quan đến vận mệnh quốc gia sẽ đưa ra nhân dân phúc quyết ”, thực chất đó là chế độ trưng cầu dân ý, một hình thức dân chủ đề ra khá sớm ở nước ta.

Hoặc khi dân bầu ra các đại biểu, uỷ quyền cho họ bàn và quyết định những vấn đề quốc kế dân sinh, thì nhân dân có quyền bãi miễn những đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân nếu họ không xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân

Nhà nước của dân thì dân là chủ, người dân được hưởng mọi quyền dân chủ, có quyền làm những việc pháp luật không cấm và có nghĩa vụ chấp hành nghiêm chỉnh Hiến pháp và pháp luật Đồng thời, là người chủ cũng phải thể hiện năng lực, trách nhiệm làm chủ của mình.Nhà nước phải bằng mọi nỗ lực, hình thành thiết chế dân chủ để thực thi quyền làm chủ của người dân Những vị đại diện do dân cử ra chỉ là thừa uỷ quyền của dân, là “công bộc” của dân; phải làm đúng chức trách và vị thế của mình, không phải đứng trên nhân dân, coi khinh nhân dân, “cậy thế” với dân, “quên rằng dân bầu mình ra là để làm việc cho dân”

Do đó, Hồ Chí Minh yêu cầu tất cả các cơ quan nhà nước là phải dựa vào dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự kiểm soát của nhân dân Người nói: “Nếu chính phủ làm hại dân thì dân có quyền đuổi chính phủ”, nghĩa là khi cơ quan nhà nước không đáp ứng lợi ích và nguyện vọng của nhân dân thì nhân dân có quyền bãi miễn nó Hồ Chí Minh khẳng định: mỗi người

có trách nhiệm “ghé vai gánh vác một phần” vì quyền lợi, quyền hạn bao giờ cũng đi đôi với trách nhiệm, nghĩa vụ

2.1.1.3 Nhà nước vì dân

Đó là Nhà nước phục vụ lợi ích và nguyện vọng chính đáng của nhân dân, không có đặc quyền đặc lợi, thực sự trong sạch, cần kiệm liêm chính Trong nhà nước đó, cán bộ từ chủ tịch trở xuống đều là công bộc của dân

Mọi hoạt động của chính quyền phải nhằm mục tiêu mang lại quyền lợi cho nhân dân và lấy con người làm mục tiêu phấn đấu lâu dài Trách nhiệm của Nhà nước là nhằm thoả mãn những nhu cầu thiết yếu của nhân dân, mà trước hết là:

“Làm cho dân có ănLàm cho dân có mặcLàm cho dân có chỗ ở

Hồ Chí Minh là người Chủ tịch suốt đời vì dân Người tâm sự: “Cả đời tôi chỉ có một mục đích, là phấn đấu cho quyền lợi của Tổ quốc, và hạnh phúc của nhân dân Những khi tôi phải ẩn nấp nơi núi non, hoặc vào chốn tù tội, xông pha sự hiểm nghèo - là vì mục đích đó Đến lúc nhờ quốc dân đoàn kết, tranh được chính quyền, uỷ thác cho tôi ghánh việc Chính phủ, tôi lo lắng đêm ngày, nhẫn nhục

cố gắng - cũng vì mục đích đó”

Xây dựng nhà nước của dân, do dân và vì dân là một quá trình gắn liền với việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật và tăng cường pháp chế, gắn liền với quá trình nâng cao dân trí và dân chủ, gắn liền với việc xây dựng đội ngũ công chức và bộ máy nhà nước, cho nên không phải xây dựng nhà nước là có ngay một nhà nước thật sự của dân, do dân và vì dân

Một nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân thật sự là một nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa, bảo đảm tính dân tộc và hiện đại theo tư tưởng Hồ Chí Minh - Một nhà nước pháp quyền và đạo đức: “Bao nhiêu lợi ích đều vì dân/Bao nhiêu quyền hạn đều của dân/Công việc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của dân/Sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc là công việc của dân/Chính quyền từ xã, đến Chính phủ, Trung ương do dân cử ra/Đoàn thể từ Trung ương đến xã do dân tổ chức nên/Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân” (4)

Hướng tới nhân dân là định hướng hành động suốt cuộc đời Bác Xây dựng một Nhà nước vì nhân dân phục vụ là một trong những tư tưởng chính trị đạo đức lớn của Người

2.1.2 Xây dựng Nhà nước và phát huy quyền làm chủ của nhân dân

Xây dựng Nhà nước, thực hiện dân chủ, phát huy quyền làm chủ của nhân dân là trọng tâm quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân ở nước ta.Thực hiện tốt mục tiêu ấy, có nhiều việc phải làm, song chúng ta cần tập trung vào một số vấn đề lớn sau

2.1.2.1 Nhận thức đúng đắn, đầy đủ về Nhà nước

Đảng ta xác định Nhà nước ta là nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Nhà nước bảo đảm việc thực hiện ý chí và quyền lực của nhân dân, thuộc về nhân dân Nhân dân là chủ thể nhà nước; nhà nước là công cụ thông qua hệ thống tổ chức, bộ máy luật pháp thực hiện dân chủ, phát huy quyền làm chủ của nhân dân

Nhân dân ủy quyền cho các bộ máy, công chức nhà nước thực thi quyền làm chủ, bảo vệ lợi ích của mình Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân dựa trên khối

liên minh giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, tầng lớp trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhà nước xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc dựa trên mục đích chung của các giai cấp, các tầng lớp, các dân tộc, các tôn giáo…vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.

Nhà nước ta được tổ chức và quản lý bằng pháp luật Mọi hoạt động của nhà nước phải tuân thủ theo pháp luật như Bác Hồ từng chỉ rõ “trăm điều phải lấy thần linh pháp quyền” Nhà nước ta không phải chỉ gắn với nhân dân mà mọi chính sách do nhà nước đề ra đều phục vụ lợi ích của nhân dân, thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân

Nhà nước có cơ chế, chính sách phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động nhân dân kiểm tra, giám sát các hoạt động có thể nhằm ngăn chặn, đẩy lùi tiêu cực, tham nhũng, lãng phí, quan liêu, lộng quyền của các tổ chức, bộ máy, công chức nhà nước

Bảo đảm nhà nước hoạt động theo nguyên tắc tập trung, dân chủ; bảo đảm quyền lực là thống nhất, có sự phân công hoạt động các cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp và cơ quan tư pháp

2.1.2.2 Nhận thức rõ bản chất của dân chủ và phát huy quyền làm chủ của nhân dân

Bác Hồ và Đảng ta luôn xác định dân chủ là quyền làm chủ của nhân dân; nhân dân là chủ và nhân dân làm chủ đất nước Thực hiện dân chủ, phát huy quyền làm chủ của nhân dân là “chìa khóa vạn năng” để giải quyết mọi công việc Vì thế thực hiện dân chủ, phát huy quyền làm chủ của nhân dân vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng

Bác Hồ xác định dân là gốc; trong bầu trời không có gì quý bằng nhân dân, nước ta là nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân, vì dân là chủ hoặc chế độ nước ta là chế độ dân chủ, tức là nhân dân

là người chủ Bác xác định, Chính phủ từ toàn quốc đến các làng đều là đầy tớ của dân, nghĩa là để gánh vác chung cho dân

Thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta xác định thực hiện dân chủ, phát huy quyến làm chủ của nhân dân là mục tiêu và động lực của cách mạng Chỉ có thực hiện dân chủ thực sự mới bình đẳng, mới đoàn kết, mới phát huy sức mạnh của mọi tấng lớp nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước bền vững

2.1.2.3 Xây dựng đổi mới quan hệ giữa Nhà nước và thực hành dân chủ

Theo đó, mọi tổ chức, hoạt động của Nhà nước luôn bảo đảm quyền làm chủ trực tiếp và gián tiếp của nhân dân Nhà nước có cơ chế, chính sách khơi dậy, phát huy mọi tiềm năng, trí tuệ của nhân dân

Cán bộ, công chức nhà nước thật sự gương mẫu, tận tụy phục vụ nhân dân, thật sự trong sạch

về đạo đức, lối sống, không sách nhiễu dân, không cửa quyền với nhân dân để nhân dân thật sự tin tưởng yên tâm trao gửi quyền lực của mình

Nhà nước thực sự công khai minh bạch về những chủ trương, chính sách, cơ chế, thiết chế, các nguyên tắc lề lối, phương thức hoạt động; về chức năng, nhiệm vụ các tổ chức, cá nhân công chức các cấp để nhân dân thuận tiện công việc và kiểm tra, giám sát thực hiện quyền làm chủ của mình