Oai the cd nhffng cau hdi chuan bj bai, cau hdi tham dd cam thu, cau hdi ve npi dung tu tudng va htnh thffc nghie thuat cua TPVC, cau hdi ve thao tac va kT nang lam viec vdi tac pham cua
Trang 1TIM HIEU KIEN THL/C
CfiO HOI TRONQ D(\X HOC Tf5C PH^M
VflN CHUONG Vfl NHCTNCi C6CH N H I N HIEN D6I
I Oat van de
Thdi quen cua ngudi ddi thudng ua ndi
nhffng dieu chua hieu, thfch dua ra nhffng cai
mdi va dam me, lugn Id trudc cat mdi! Tdi lo sg
sy ty ti cua minh va nghT de'n sy nang dpng
cua nhffng ngugi dang dua nhau lam vay va cff
vang vang nghe ben tai: DCrng niJi nay trdng
niJi ngl Cau ay ngim ra that dang cay, nd gid'ng
nhu cd nhan dang kf hga chung ta thanh nhffng
ngugt lun, dang ngudc nhin cac dinh cao, rat
la lang man
Oi mat rdi eung nghiem ra dugc dieu cd
ich Hay trd ve vdi nhffng gi ca ban da cd va
vin tdn tai de'n gid nhu mpt cau dd chua cd
Idi giai trgn ven Od cung la sy sang sud't eua
con ngudi hien dai Hay di lai nhCfng con dudng
Ijch sff da di qua Cd bj xeo nat nhung cd vin
mgc lai xanh rdn thach thffc chung ta tim ra
nang lugng va sffc sd'ng mdi, kham pha lai
nhffng dieu da cu, han la tim kiem dd dang
nhffng dieu mdi la hoan toan
Nhu chung ta deu rd: Bie't chua han
da hieu, hieu chua chac da sau, hieu sau, han
dau da lam dugc Cd lam mdi cd phan tu
NGUYEN THANH HUNG
Trucmg DHSP Ha Noi
tu duy phe phan se bie't mdi, trgng cu Trgng dung cat eu khdng phai la hge lay cat ket luan dung tuong ddi, phi tinh hud'ng, vd dieu kien ma duyet seat lai phuong phap tu duy he thd'ng tdn tai trong Ijch sff thi cat mdi trong tffng giai doan Ijch sff, thdi diem se cu di nhung khdng
vd fch Nd se la tien de cho tu duy mdi, tu duy
da chieu hon vdi nhieu he thd'ng cu the, nghTa
la tu duy khdng nham duy nha't vao dd'i tugng
ma la lam sang td nhffng quan he phffc tap,
da dang Trong dd md'i quan he giffa chu the tu duy va dd'i tugng tu duy ia he trgng nhat Vt bp
dc cua chu the tu duy la mdt he thd'ng da he, khdng bao gid khep kfn Od la mpt he thd'ng tu duy tiem nang cua nhffng he thd'ng tu duy sang tao dugc phat trien trong bd'i canh tri thffc thdi dai mdi Oay la tinh than cdt Idi cua khoa hoc hien dai do ddi mdi tu duy mang lai
Odi tugng ban luan cua bai bao nay
la cau hdi trong day hge tac pham van chuang (TPVC), mdt van de cu chff khdng phai la da
cu
Trudc day, chung ta da de cap tdi vai trd cua cau hdi trong giang van Chung ta xae
Trang 2tien trinh day hge tac pham van chuong Oai
the cd nhffng cau hdi chuan bj bai, cau hdi
tham dd cam thu, cau hdi ve npi dung tu
tudng va htnh thffc nghie thuat cua TPVC,
cau hdi ve thao tac va kT nang lam viec vdi tac
pham cua hoc sinh (HS) nhu cau hdi phan
tfch, cau hdi tdng hgp, eau hdi cu the hda, cau
hdi khai quat hda cung nhu cau hdi ve tac gia
va nhffng tac pham khac cd cung de tai, chu
de, phong each vdi tac pham dugc day
Trong truyen thd'ng day hge TPVC,
chung ta da nhan ra tam quan trgng cua cau
hdi DO day kie'n thffc thi cung can cau hdi ma
ne'u ndi rang giao due hien dai coi trgng ky
nang hon thi cau hdi lai cang dugc sff dung
rpng rai, sau sac hon Cau hdi khdng luc nao
vang mat Nd chfnh la phudng each truyen dat
kie'n thffc, cung cd kie'n thffc, kiem tra kie'n
thffc va xay dyng kie'n thffc Bie't hdi de tao
nen sy tra Idi cd chat lugng va phat trien kT
nang tu duy cua hge sinh trong day hoc TPVC
la van de can tie'p tuc tim hieu sau sac va
thie't thye han nffa Mud'n thye hien dugc dieu
nay can cd each tie'p can khac lam co sd ly
luan cho van de ddi mdi viec xay dyng va sff
dung cau hdi trong day hge TPVC hien nay
II Tiep can hien dai doi vdi cau hoi trong
day hoc tac pham van chu'dng
1 Trd ve ngudn la trd ve vdi be rpng
va be xa cua van de Cau hdi khd nhat cua
mgi van de la cau hdi ve ban the (tie'p can
ban the) Van de cau hdi trong day hge TPVC
la gi? Tff dau ra? Hien tai the nao va nd se di dau? Od la tie'p can ban the Thdng thudng ngudi ta qua tin tudng vao huyen thoai cua qua khff, hay dya vao kinh nghiem hien tai va trdng chd vao ao anh eua tuang lai Hudng tie'p can nay lam chung ta dat cau hdi day hge TPVC tach rdi bd'i canh tri thffc hien dai de xem xet nd Nhu phan dat van de da ndi chi' xem xet duy nha't dd'i tugng cau hdi day hge TPVC theo hudng ban the khdng thda dang
va se din tdi sieu htnh Mpt van de tach ra khdi nhffng md'i quan he sd'ng cdn cua nd thi van de chi cdn la mpt htnh anh, mpt htnh anh kinh nghiem, ky ffc ea nhan Rd rang la md'i quan
he dugc dat tren nen tang la hinh anh khdng bao gid cd the tao ra sy that bdi vi htnh anh la
hu ao va chung ta khdng the cd suy nghT gi thie't thye trong sy ma hd trffu tugng ay Nhffng htnh anh nay hoan toan khdng phai la
sy that de con ngudi tim kiem
Tie'p can ban the la truy tim cat duy nha't trong sy phong phu cua van vat de khdng
bj nham lin va hda tan trong eai chung Tie'p can ban the la can thie't nhung nd nhu eon dao hai ludi can phai de chyng va kien nhin tim ra ban chat cua cau hdi trong day hge TPVC
2 Quy luat mudn ddi chi ra rang mo ude du cd lang man de'n dau nhu Xidncdpxki
(Nga) khat khao: Di lay lifa b mat trang ve thi
con ngudi vdi mgi ca the khac nhau trudc het
17
Trang 3TIM HIEU KIEN THUC
phai tdn tai da Sd'ng la mpt qua trinh bj chi
phd'i bdi ly thuye't ve ly tudng nhan sinh, ve
dao dffc, ve tdn giao va ve triet hge Nhung
vdi mpt con ngudi binh thudng thi sd'ng la
niem hanh phuc ma khdng ft khd dau, la cd
gang thda man nhffng nhu cau bffe thie't cua
hien sinh {Existenz-Dasein) Ndi sg sinh tdn
thye chat la not sg hai trudc kha nang khdng
tdn tai cua con ngudi bdi sy tha hda va cat
che't dang rtnh rap Cat quy djnh cua tdn tai
ngudi la tfnh thdi gian va tfnh hffu han cua nd
ve mat vat chat hoac tinh than cua tdn tai con
ngudi Mgi thff trong cupc sd'ng vin phai dya
vao sy bpc Ip thai dp ca the hay tam hdn cua
toan bp nen van hda
Tac pham van chudng khdng minh
hga ban chat con ngudi ma la tim kiem ban
chat cat tdi tim ve minh va de ty hieu minh,
hieu dugc ban chat cija sy lam ngudi Con
ngudi ludn sang tao nd bang thai dp sd'ng
thye trong hoan canh ma nd tie'n hanh tu duy
ve md'i quan he thdi gian, khdng gian vdi con
ngudi va sy kien Ndi nhu triet gia hien sinh
ngudi Oyc K.Jaspers: "Con ngudi ludn ludn la
stf nhieu hon tat ca nhUng gi ma con ngudi
hieu biet dugc ve minh, ludn nhieu han mgi
dieu ma khoa hge cd the nhan thi:rc dugc ve
con ngudi"
Con ngudi dugc phan anh trong tac
pham cija minh trong mpt tinh hud'ng chuyen hda tinh than dpc dao Od la dieu tao ra kha nang giup nghe sy cung cap cho moi tac pham mpt y nghTa xae thye Tham chf nhffng cau ehuyen rieng tu, md'i quan he giffa tac gia vdi nhffng due vgng, vgt sy phan tfnh va hdi quy cam xuc ve nhffng kf ffc mpt thdi da qua deu
cd y nghTa vdi sy tie'p can sinh tdn Vi the, nhffng cau hdi trong day hge TPVC gan lien vdi md'i lien he giffa con ngudi dugc phan anh trong tac pham va thai dp hien sinh cua tac gia vdi tu each la ngudi phan anh Odng thdi cau hdi ay khdng chi nham vao tac pham ma cdn dugc nudi dudng trong md'i quan he giao tie'p sd'ng dpng, tffc thdi giua giao vien (GV) va hge sinh (HS) vgt tu each la nhffng con ngudi
ca the tim thay minh trong nhffng con ngudi khac trong nhffng tinh hud'ng cu the cua sinh tdn Bieu hien eua nd chfnh la sy chia se, ddng cam cua ngudi dgc hoc sinh vgt sy sd'ng that cua con ngudi trong nhffng trang hud'ng, thdi diem mpt di khdng trd lai trong tac pham van chuang de nang cao ddi sd'ng tam hdn cQaHS
3 Cau hdi ndi ehung la bieu hien sy khat khao hieu bie't cua con ngudi Nd dac biet bffe thie't va hdn nhien d tre eon Cat gt tre con cung hdi va hdi tdi cung, ddn ngudi dugc hdi den be tac Tre con hay hdi nhung chf la
Trang 4da cd va tim tdi cai mdi trong cupc sd'ng Ndi
each khac, viec nghien effu va van dung cau
hdi trong day hoc TPVC cdn phai tie'p can theo
quan diem xay dyng (hoac kie'n tao) kie'n thye
Od la mpt kieu "Hge mgt biet mud!' Kie'n thye
va kT nang mdn hge la mpt he thd'ng dugc lya
chgn thudng xuyen trong kho tang kie'n thye
nhan loai de dap yng muc tieu dao tao con
ngudi cho thdi dai nhat djnh Nd khdng gid'ng
tri thye va kT nang sd'ng ma hge sinh cd the
hoc trong sud't cupc ddi Ve ban chat, hge
sudt ddi khdng gid'ng hge trong trugng Idp d
tfnh chat bat bupe va ty do lya chgn kie'n thffc
chuyen biet va kie'n thffc da nang, d kiem tra
danh gia va van dung chung
Day hge TPVC theo quan diem xay
dyng kie'n thffc nhan manh vai trd cua ngdn
ngff nhu la nen tang eua tu duy de giai quye't
van de va hoc tap Ngdn ngff cung cap
phuang tien can thiet eho hge sinh tu duy va
phuang tien nay dugc giao vien sff dung de
giai thfch cac van de cho ngugt hge Do vay
cac nha nghien cffu ve hoat dpng day hge
Ngff van cho rang ngdn ngff trao ddi trong Idp
hge ddng vai trd then chd't trong viec tie'p
nhan va dieu chfnh nang lyc, kT nang doe, viet
va tu duy trong day hge TPVC
Quan diem xay dyng kie'n thffc khang
djnh rang, each ma GV va HS sff dung ngdn
ngff trong Idp dudi bat ki hinh thffc nao cung
chfnh la phuang tien giup HS hoc tap va giup
GV xae djnh muc dfch giang day Tuy nhien, viec xay dyng kie'n thye trong day hoc TPVC
ma chf dya vao sy tac dpng cua kf hieu ngdn
ty, htnh tugng va sy phan xa eua HS ddi vdi chung chi la sy chuyen giao kie'n thffc mdt chieu cho HS la chua du ma cdn la mpt tie'n trinh xa hpi hda TPVC trong Idng ban dgc, GV vaHS
Nhffng kie'n thffc co ban trong day hge TPVC dugc quy djnh va thffa nhan trong chuong trinh va sach giao khoa nhu vai trd cua tac gia (tieu sff va phong each nghe thuat), vai trd cua van ban nghe thuat (thi phap hge,
ly thuye't ca'u true, ly thuye't phe binh mdi) va
ve vai trd cua ngudi dgc (ly thuye't tie'p nhan,
ly thuye't dap ffng cua ngudi dgc) dang duge cac nha nghien cffu ly luan phe binh van hge, cac nha phuang phap day hge Ngff van budc dau tim hieu khdng ed gt la la khi mdi ngudi tie'p thu, nha'n manh trgng tam va van dung chung khac nhau theo trtnh dp cua minh Sd'ng
la vay, phai bie't chap nhan thdi Cac giao su dan anh ma tdi thye Idng kham phuc khi ty gia cdi ddi cung chua ai de lai mpt hge thuye't! Sy khac nhau ay cd tac dung kfch thfch chung ta
tie'p tuc di tim y nghTa dfch thye {eigenthischer Sinn-Bedeutung) cua tac pham trong qua trtnh
day hge
Ndi ban chat cua TPVC la da nghTa tffc la mdi chu trgng de'n dac trung ma thuat
va sang tao cua ngdn ngff nghe thuat va sffc
19
Trang 5TIM HIEU KIEN THUC
sd'ng cua htnh tugng nghe thuat Cdn viec coi
TPVC ia bdi nghTa tffc la lai thien ve dac trung
giao tie'p cua tie'n trinh day hge TPVC Ofch
giao tie'p cua nha van la y dd sang tao, la chiJ
y cija tac gia Ofch giao tie'p cua ngudi dgc ia
tim kiem sy hoai nghi (suspense), sy ngac
nhien, bat ngd (surprise) va sy thda nguyen
(satisfaction) chya trong tac pham Ndi khac
di, muc dfch dgc TPVC la sy tim tdi cat dep cd
y nghTa de nang cao kinh nghiem tham my
cho minh Vd'n kinh nghiem ay nam trong sy
san sinh kinh nghiem tham my cua thi phap
tac pham dugc chya dyng trong sy tiep nhan
kinh nghiem tham my va vd'n kinh nghiem ay
cdn dugc bieu hien trong ket qua giao tie'p
cua kinh nghiem tham my thanh sy thanh Igc
cua tam hdn
Oe khac phuc tfnh vd can cy eua y
nghTa TPVC phai tim den tfnh bien chffng chff
khdng phai la sy chiet trung cua qua trtnh xa
hpi hda TPVC trong dpc gia Theo quan diem
kie'n tao tri thye trong qua trinh day hoc TPVC
thi phai di sau vao ngdn ngff van hge de
thudng lugng dam phan (negotiate) tao ra nghTa
Y nghTa dfch thye lam nen gia trj TPVC la ke't
qua cua sy trao ddi, tranh luan trong qua trinh
dgc va phan hdi ve tac pham
Quan diem day hge TPVC la xay dyng
kien thye, ma kie'n thffc thi khdng phai la cat
san cd ma la phai tim kiem de hoan thien nd
Mud'n hoan thien kie'n thffc thi can phai nam
vffng kT nang tao ra kien thffc theo he thd'ng kie'n thffc nen tang, kie'n thffc ca ban va kien thffc chuyen biet dac thu trong day hge TPVC Giao due hien dai dang phan van ve muc dfch cua nd giffa day hge kie'n thffc hay day hoc kT nang Tdi cho rang, trude het va eudi cung la day hge tao ra kie'n thffc vgt nhffng kT nang de gianh lay nhung kie'n thffc ay Tim hieu y nghTa dfch thye trong day hge TPVC khdng phai chf dya vao mdi van ban nghe thuat ma cdn phai
dya vao sy tuong tac (interaction) giua tac pham
van chuang va ban dgc hge sinh Mud'n thye hien sy tuang tae ay phai hoc lay nhffng kT nang dgc hieu ca ban nhu dgc ehfnh xae, dgc
phan tfch, dgc sang tao, dgc tfch luy (cumulatif)
Ogc hieu TPVC thdng qua ea nhan va tap the cung vdi sy ho trg cua nhffng phuong phap khac nhu lap ban do tu duy, neu va giai quye't van de, thao luan nhdm, neu cau hdi kham pha, tham chf ca phuong phap giang binh cung deu thye hien dugc cd ke't qua Giang van khdng phai la ngai vang vTnh vien, dgc hieu cung chua dam la sy len ngdi tuyet dd'i nhung theo tdi dgc hieu khdng phai la mpt khau, mdt giai doan hay cdng doan ma dgc hieu vdi cac
kT nang ca ban cua nd chfnh la con dudng dua tac pham van chuang de'n vdi HS vdi tu each
la ban dgc phat trien
Y nghTa cua van ban htnh thanh tren
CO sd nhffng bie'n ddi ma ngudi dgc HS tao ra cho van ban va ngugc lai do ngudn nghTa ludn
Trang 6dugc bd sung bpi du cho tac pham de GV va
HS lya chgn trong qua trinh day hge TPVC
Ca hai ye'u td TPVC va ngudi dgc HS deu cd
vai trd quan trgng nhu nhau
Nhat quan vgt quan diem xay dyng
kie'n thffc trong day hge TPVC, viec xay dyng
y nghTa nhu vay chf didn ra thdng qua gia trj
dfch thye cua tac pham do kinh nghiem tham
my dem lai Vt vay, mpt he thd'ng cau hdi day
hge TPVC theo quan diem xay dyng kie'n
thffc, theo tie'p can ban the va tie'p can sinh
tdn trd thanh npi dung kT nang dugc quan tam
de ddi mdi phuang phap ••
III Sii'menh cua cau hoi trong day hge tac
pham van chu'dng
Sff menh la gt? Sff menh la nhiem vu
td'i cao dugc thye hien bang hanh dpng nha't
quan Sff menh eua cau hdi trong day hge
TPVC khdng phai la phan dem cho "Bai ca
thuyet trtnh" ciJa giao vien ma la mpt phan npi
dung de xay dyng kie'n thye, kT nang ngff van
va thai dp sd'ng cho HS Han nffa,'cau hdi
trong day hge TPVC khdng phai la sy hdi dap
dan thuan hay sy giao tie'p dan ehieu ma la
sy dd'i thoai da chieu Ngudi dat cau hdi
khdng cdn uy the thugng phong nhu trong
phap dinh, tda an Cau hdi khdng cdn la dau
md'i cua viec xae nhan nhffng tri thffc vTnh effu
ma la phuang tien npi dung gay hieu ffng tim
tdi phat hien chieu sau va cdng nang cua tri
thffc Viec xae nhan sff menh cua cau hdi nhu
tren vdi viec xem ban chat cua cau hdi trong day hge TPVC la sy khai thdng va giai quyet viec hoc tap lin nhau trong qua trtnh xay dyng kie'n thye, dem lai niem vui trf tue va khuyen khfeh HS dua ra nhffng eau tra igt mang tfnh chat ca nhan trong gid hge Oe phu hgp vdi each nhin nhu the, nguyen tac dat cau hdi trong day hge TPVC eung phai khac trudc
1 Nguyen tac dat cau hoi trong day hge TPVC
Nguyen tac se bam tru lau dai dd'i vdi viec dat cau hdi trong day hge TPVC la nguyen tac phat trien He thd'ng cau hdi dam bao sy nhan thffc trgn gdi kie'n thffc (hay mpt dan vi kie'n thffc) Cau hdi da dang nham kfch thfch
tu duy linh hoat, uyen ehuyen d HS Nguyen tac phat trien trong dat cau hdi day hge TPVC tao CO hpi cho HS bie't dd'i thoai, giao tie'p thdng
minh tffc la nam vffng Logic ddi thoai, bie't tra
Idi dung hudng va bie't hdi lai ngudi hdi Nguyen tac phat trien tren lam cho GV va HS hieu dugc sy tinh vi trong nghe thuat dat cau hdi de duge hdi tie'p Nguyen tac thudng khd phan biet ranh gidi vdi yeu cau nhung cung nen ed chut ft phan biet
2 Yeu cau dat cau hoi trong day hge TPVC
Nhieu ngudi ddng tinh vdi nhffng yeu cau can dugc dam bao eho eau hdi trong day hoc TPVC la phai khoa hge, su pham va nghe thuat Oieu nay khdng can trien khai vt mgi
21
Trang 7TIM HIEU KIEN THJC
ngugt da rd Chung tdi bd sung them mpt vai
yeu cau mdi sau:
- Cau hdi trong day hge TPVC can
tac dpng vao qua trinh nhan thffc cija HS Vi
day hge theo quan die'm xay dyng kie'n thffc
thi vai trd nhan thffc dugc dat len hang dau
Ve dieu nay cd the tham khao y kie'n cija
Lenin va cua B.Bloom ve quy luat va qua trtnh
nhan thffc
- Theo chung tdi, chf cd qua hanh
dpng thi mgi tri thffc, hieu biet va dao ly mdi
dugc phai bay Can khai thac uu the eua cac
ca quan nhan cam nhu tai nghe, mat tha'y, dc
nghTva tay lam phd'i hgp vdi nhau de sy nhan
thffc duge ben vffng Ai cung bie't: nghe thi
quen, thay thi nhd, nghT thi biet, lam thi hieu
Tat ea nhffng dieu nay can cd mat trong cau
hdi, ed nghTa la yeu eau cau hdi trong day hoc
TPVC phai van dung td't ngdn ngff trong each
dat cau hdi sao cho gay dugc tac ddng de'n
sy hai hda cua am thanh cau chff, tao ra htnh
anh sinh dpng, khdi sau trf tue, can nao va he
md thao tac, hanh dpng Ngoai ra cung can
chu y tfnh rd rang cua muc dfch hdi, hudng
hanh dpng tra Idi can dugc tap trung quy tu
vao npi dung hdi Dien dat cau hdi phai mach
lac tuan thu quy tac cu phap Cau hdi mud'n
trd thanh cau hdi cd chat lugng trong day hge
TPVC phai ggi ra nhffng dieu dang tim hieu
can nha't thie't lam bpc Ip y kie'n ea nhan eua
HS
3 Ndi dung cau hoi trong day hge TPVC
Npi dung eau hdi trong day hoc TPVC
la nhffng kie'n thffc can dugc tim hieu de lam
rd y nghTa my hge cua tac pham Trong day hoc TPVC, giao vien cung nen tap trung hudng din eho HS bie't each danh gia eau hdi theo hai hudng: Cau hdi cd chat lugng va cau hdi ft hieu qua dao tao, giao due de' HS hge hdi va bie't phe phan, khac phuc trong hge tap
4 Tieu chi danh gia chat lugng cau hdi trong day hge TPVC
Mpt cau hdi cd chat lugng trong day hoc TPVC phai la eau hdi tuan theo nhffng quy tae sau day:
-Kfch thfch trf tue HS
- Tra Idi de dugc hdi lai (tfnh lien ket cua npi dung kie'n thffc dugc danh thffc)
- Hdi de dugc hdi tie'p (tfnh he thd'ng, chieu sau cua cau hdi)
- Y kie'n ca nhan HS phai dat tdi gidi han can lam rd trong nhan thffc
- Tao dugc co hpi de HS hge tap, nam vffng nghe thuat dd'i thoai, giao tie'p
Cd nhieu dang cau hdi khac nhau Sd
lugng ay khdng phai la ft nhung Quy ho tinh bat quy hd da va dau phai trong day hge
TPVC ehl sff dung duy nha't phuang phap neu cau hdi Cau hdi tuy giff vai trd quan trgng trong khdng khf lam viec song phuong, da phuang, nhu la sy khdi dpng nhiet tinh, giff
Trang 8nhjp tie'n dp hge tap, thdi thuc tu duy, md cffa
trf tue, vo ve khich le sy chie'n thang ban than,
cham ngdi thach thffc sang tao, tdng hgp va
hinh thanh kie'n thffc nhung chung cung chf la
mpt phan trong ddi mgi phuang phap day hge
TPVC
Tim hieu va ddi mdi viec dat cau hdi
trong day hge TPVC tren ca sd tim cu bie't mdi
(dn cd tri tan) trong bd'i canh tri thffc hien dai,
theo djnh hudng ddi mdi ve nguyen tac, yeu
cau muc tieu, npi dung va phuong phap day
hge Ngff van hien nay vdi viec tie'p can hien
dai van de cau hdi nhu da trinh bay se ggi ra
nhffng trgng die'm de eung trao ddi, ban bae
IV Doi Cfng mdi eu, tim ra tinh hoa va tinh
da nang cija eau hoi truyen thong va hien
dai trong day hoc TPVC
1 Trude het chung ta xem xet va loai
trff nhffng cau hdi ngd nghe trong cap dd'i ffng
cau hdi thdng minh va cau hdi ngdc nghe'eh
Trong day hge TPVC nen tranh nhung eau hdi
dua ra da cd ngay cau tra Idi tff dau va tao sy
le the biet rdi kho lam ndi mai chf lam phf pham
thdi gian Loai cau hdi nay cd tac dung tich
cue nhanh chdng dua sy dd'i thoai vao ngd cut
V i d u : - • •
Hdi: Sao, em chi tra Idi thdi vay saol
Tra Idi: Vang al
Cau hdi thdng minh la eau hdi khi dat
ra ban da htnh dung ra chieu hudng tra Idi the
nao la td't, vya khdng lac chu de, vffa tie't kiem
thdi gian, di dung va sau vao mach kie'n thffc can tim hieu de cd thdng tin mong mud'n Cau hdi thdng minh dem lai hffng thu dd'i thoai, khie'n ngudi tra Idi sff dung giai thfch nhieu hdn sy thanh minh
Vf d u: Ha; lan ta gap ngudi dan ba ciing day xe bd vdi Trang trong truyen Vcf nhat cua Kim Lan Tdi cho rang dd la chiec xe bd dinh menh mang day dii y nghia an du ve eugc hdn nhan trd treu trong truyen ? kien em the nao7
2 Cau hoi dgc hieu va cau hoi kham pha trong day hge TPVC
Mpt each gian dj va hffu ly ne'u cho rang cau hdi dgc hieu la eau hdi van dung cac hanh dpng dgc phu hgp vdi nhCfng kT nang dgc hie'u CO ban de kham pha gia trj tac pham Od
la ranh gidi phan biet cau hdi dgc hieu vdi cau hdi thdng thudng Cau hdi kham pha la cau hdi the hien y tudng dugc phat trien trong qua trtnh day hoc Cau hdi kham pha tap trung vao chieu sau kie'n thffc va cai mdi cija tac pham Oay la nhffng cau hdi cd tae dung kfch thfch
bp nao lam viec (hay cdn ggi la phuang phap cdng nao - Brain storming) cung cap cho trf dc
chat dot de nd san sinh ra nang lugng tu duy
sang tao Cau hdi kham pha la mpt phuang tien hoc tap hffu hieu, nham phat hien nhffng tang y nghTa trong qua trinh dgc hieu
3 Cau hoi tai hien va cau hoi sang tao
Oac trung cua cau hdi tai hien la thien
ve tim kiem thdng tin, la loai cau hdi khep kfn
23
Trang 9TIM HIEU KIEN THL/C
cd tfnh liet ke, minh hga Oay la cau hdi dien
dat npi dung trye tiep bao ham muc dfch kiem
tra kie'n thffc da tfch luy dugc, thien ve khang
djnh va mang tinh thu dpng Vi du: Hdi: Nhieu
ngudi thira nhan Day thon Vi Da la bai tha
dugc sang tac gan lien vdi mdi ttnh dan phuang
thdi tre eiia tac gia vdi Hoang Cue Chac chan
em cd nhUng bo sung vao su khang dinh ay
bang su hieu biet ciia minh chU ?
Oac trung eua cau hdi sang tao la xem
trgng nhffng kie'n thffc phai suy luan thupc ve
gia trj nghe thuat va tham my cua tac pham
Odng thdi cau hdi sang tao cd tfnh chat md
ngd Nd mang tfnh tfch eye, chu dpng, tao dieu
kien cho HS tra Idi ehi tie't, cu the va chfnh xae
npi dung kie'n thye Nd phat huy nhffng suy
nghTva nhan djnh cd tfnh phe phan, dpc lap,
thdng minh cua HS Nhffng cau hdi sang tao
thudng sff dung cum tff: Theo anh chi , Neu
dat anh ehi vao ttnh the nay cua nhan vat ,
Hay tudng tugng rang , Gia SIJ: Cau hdi
sang tao giup HS bpc Ip chfnh kie'n, cam xuc
cung nhu sy danh gia rieng cua hg Hieu cau
hdi sang tao khdng chf han che d viec ddi hdi
HS van dung kien thffc tdng hgp de tim ra cat
mdi cua TPVC, cung khdng chf dffng lai d yeu
cau bpc Ip y tudng, ttnh cam ca nhan mpt each
chan thye Cau hdi sang tao cdn cd y nghTa la
ty phat hien va xay dyng kien thye vya hge
Do vay, td't nhat la dung hang loat cau hdi logic
va thdng qua dd din dat ngudi hge tdi ke't luan
quan trgng ma hg ty dua ra Qua dd HS ty md cho minh hieu bie't mdi ve each thye ly giai danh gia va thudng thffc cat hay, cai dep cua TPVC
Npi dung cau hdi trong day hge TPVC rat quan trgng nhung htnh thffc eua cau hdi cdn quan trgng hon gap bpi Hdi, chffng nao do cdn
la nghe thuat kfch dpng Idng ty at va tri td md, niem cam hffng say me vdi cat mdi cua tri thffc thi chffng dd each dien dat cau hdi quye't djnh mpt nffa thanh cdng Ngdn ngff dien dat trong cau hdi day hge TPVC nen van dung htnh thffc tu tff, dam ca'y vao chung cau hdi
4 Cau hoi lien ket va cau hoi tu tif
Cau hdi lien ket la loai cau hdi dugc hinh thanh bdi sy djch chuyen y kie'n da dat dugc sy ddng thuan hay mdt ke't luan xae dang
ve mpt chu de nay sang mpt chu de khac md
ra sy so sanh dd'i chieu ve nhan thffc, thai dp hanh dpng trong bd'i canh mdi de tie'p nd'i ty nhien, hgp ly trong viec nang cao kie'n thffc
Cau hdi lien ke't dugc dung vdi muc dfch tdng ket bai day Nd Idi cud'n mpt lan nffa
sy chu y cua HS va de nghj hg ty minh phan tfch, nghien ngam, kiem tra va danh gia lai nhffng
y tudng vffa phat bieu
Cau hdi tu tff (cau hdi my tff) dugc didn dat theo quy tac lya chgn ty ngff mdi me, giau am dieu va htnh anh cung nhu each ndi
de nham vao y nghTa bdng, can nhan ra Nhffng cau hdi nhu vay khdng ddi hdi tra Idi trong thuc te Nd khdng mang npi dung cat van ma
Trang 10ehl each ndi xa xdi, tinh te' da ham ngu Idi giai,
mgi ngugi deu hieu
Cau hdi tu tff thudng dugc dung trong
phuang phap giang binh Cd nhieu mffc dp cua
cau hdi tu tff Khi thi hdi thang de tang bdc,
khen ninh: Hoi bao nhieu tuoi hdi cd minh Chi
cung xinh ma em cung xinh Cung cd khi oan
traeh: Hoi trang dep loan ray dau vang Nd de
dan den mac nan nay Hoae la thach thffc trong
hy vgng: Tai tir van nhan dau dd ta Than nay
dau da chiu gia tom Va cdn la nguyen ude, sd
cau trong vd vgng: dday suang khdi md nhan
anh Ai biet tinh ai cd dam da
Oac tfnh chung cua cau hdi tu tff la cd
hoac khdng cd dau hdi d cud'i cau Nd tuang
duong vdi dau cham than
V Ldi ket
Cau hdi trong day hge TPVC ed vj tri
quan trgng bac nhat vdi y nghTa Hge de chung
sdng trong mdi trudng dam chat nhan van va
cat dep cua giao tie'p kinh nghiem tham my
trong the gidi ngdn tff dugc sang tao
Ve mat phuong phap, cau hdi trong day hge TPVC la phan nhay cam nhat de nhan
ra sy ddi mdi that sy hay chi la sy cat ludng nffa vdi trong chie'n luge day hge theo djnh hudng hien dai Vj the cua HS duge cat thien that sy trong co che day hge bang each tao ra niem tin vdi thai dp ty do, dan chu va binh dang trudc chan ly, le phai va cat dep nghe thuat nhd van dung td't he thd'ng eau hdi Cau hdi ludn la cdng cu khai sang tri tue va tam hdn Kie'n thffc ea ban trong viec day hge TPVC can hpi du hai phuang dien thdng minh sang tao cua bp dc va sy min cam cua tam hdn ve cai dep trong TPVC ma HS ngay nay can dat duge qua cau hdi
He thd'ng cau hdi la phuang tien hffu hieu dua eon ngudi den nhffng ngudn tri thffc cdn tiem an, giup HS va GV trong gid hge TPVC bie't phan van, chd dgi va bat ngd cd dugc sy thda man ve nhan thffc, danh gia va thudng thffc nghe thuat trong qua trinh dgc hieu TPVC
25