Nghiên cứu đề xuất giải pháp phòng chống lũ, giảm nhẹ thiên tai sông hoàng long tỉnh ninh bình khi xét đến ảnh hưởng của biến đổi khí hậu

Phía Nam là Bi n ông... Tình hình dân sinh 1.

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là đ tài nghiên c u c a riêng tôi

Các s li u trích d n, k t qu nghiên c u c a lu n v n là hoàn toàn trung th c, khách quan và ch a t ng đ c công b trong b t k công trình khoa h c nào khác

Hà N i, ngày 19 tháng 04 n m 2015

H c viên

Nguy n Th H ng

L I C M N

Sau kho ng th i gian làm lu n v n th c s v i đ tài "Nghiên c u đ xu t

gi i pháp phòng ch ng l , gi m nh thiên tai sông Hoàng Long- t nh Ninh Bình khi xét đ n nh h ng c a bi n đ i khí h u”, nay tôi đã hoàn thành v i s giúp

đ nhi t tình c a các th y cô giáo trong khoa k thu t tài nguyên n c, b n bè cùng gia đình

Tôi xin trân tr ng c m n các th y, cô trong Khoa K thu t Tài nguyên n c, các th y, cô các b môn đã truy n đ t nh ng ki n th c chuyên môn trong th i gian h c t p t i tr ng

c bi t, tôi xin đ c chân thành c m n PGS.TS Ph m Vi t Hòa đã t n tình

h ng d n, giúp đ tôi th c hi n đ tài

Xin trân tr ng c m n các b n bè trong l p Cao h c 21Q21 đã đóng góp nhi u

ý ki n quý báu, c m n các t ch c, cá nhân, c quan, đ n v đã nhi t tình giúp đ tôi trong quá trình đi u tra thu th p tài li u cho b n lu n v n này

Vì th i gian nghiên c u có h n, đ tài nghiên c u r t r ng liên quan đ n r t nhi u tài li u c b n, kh i l ng tính toán nhi u, kinh nghi m b n thân còn h n ch nên không tránh kh i thi u sót Tôi xin trân tr ng ti p thu các ý ki n đóng góp c a các th y cô và các b n bè đ có th hoàn thi n lu n v n h n

Xin trân tr ng c m n!

Hà N i, ngày 19 tháng 04 n m 2015

H c viên th c hi n

Nguy n Th H ng

M C L C

M U 8

CH NG 1: T NG QUAN V L NH V C VÀ VÙNG NGHIÊN C U 12 1.1 T ng quan v l nh v c nghiên c u 12

1.1.1 T ng quan v l nh v c nghiên c u trong n c 12

1.1.2 T ng quan v l nh v c nghiên c u ngoài n c 14

1.2 T ng quan v vùng nghiên c u 15

1.2.1 c đi m t nhiên vùng nghiên c u 15

1.2.2 Tình hình dân sinh kinh t và các yêu c u phát tri n c a vùng 22

1.2.3 Tình hình l l t, úng ng p và các nguyên nhân gây ra l l t trên l u v c sông Hoàng Long 36

1.2.4 V n đ còn t n t i và c n nghiên c u 38

1.3 T ng quan v bi n đ i khí h u và các k ch b n bi n đ i khí h u 39

1.3.1 T ng quan v bi n đ i khí h u 39

1.3.2 Các k ch b n bi n đ i khí h u c a Vi t Nam và vùng nghiên c u 42

1.3.3 nh h ng c a bi n đ i khí h u đ n l l t và úng ng p l u v c sông Hoàng Long 45

CH NG 2: NGHIÊN C U C S XU T PHÒNG CH NG L , L T VÀ GI M NH THIÊN TAI CHO SÔNG HOÀNG LONG KHI XÉT N NH H NG C A BI N I KHÍ H U 48

2.1 V n đ t h p l và úng ng p trên l u v c sông Hoàng Long 48

2.2 Phân tích và đánh giá th c tr ng và kh n ng phòng ch ng l c a h th ng công trình trong vùng 50

2.2.1 H th ng đê đi u và hi u qu phòng l 50

2.2.2 Các khu phân, ch m và ng p l thu c sông Hoàng Long 56

2.2.3 Th c tr ng tuy n thoát l sông Hoàng Long 57

2.3 Phân tích nh h ng c a đ nh h ng phát tri n kinh t - xã h i đ n yêu c u phòng tránh l l t c a vùng 61

CH NG 3: XU T VÀ L A CH N GI I PHÁP PHÒNG CH NG

L , L T VÀ GI M NH THIÊN TAI CHO L U V C SÔNG HOÀNG

LONG D I TÁC NG C A BI N I KHÍ H U 62

3.1 Phân vùng phòng ch ng l , l t 62

3.1.1 Khái ni m v phân vùng 62

3.1.2 C s phân vùng phòng ch ng l , l t 62

3.1.3 Các ph ng pháp phân vùng phòng ch ng l , l t và k t qu phân vùng 63

3.2 M c tiêu và tiêu chu n ch ng l l u v c sông Hoàng Long 64

3.2.1 M c tiêu 64

3.2.2 Tiêu chu n ch ng l 64

3.3 xu t các gi i pháp ch ng l , l t và gi m nh thiên tai cho l u v c sông Hoàng Long 66

3.3.1 Nâng c p các tuy n đê 68

3.3.2 Phân ch m l 68

3.3.3 Xây d ng h ch a th ng du c t, gi m l 68

3.4 Tính toán l a ch n gi i pháp ch ng l , l t và gi m nh thiên tai 71

3.4.1 L a ch n mô hình tính toán thu l c 71

3.4.2 Tài li u s d ng trong tính toán 74

3.4.3 Ki m nghi m và xác đ nh b thông s c a mô hình 76

3.4.4 Các tr ng h p tính toán đ l a ch n ph ng án phòng l xét đ n bi n đ i khí h u 80

3.4.5 Phân tích và l a ch n gi i pháp ch ng l , l t và gi m nh thiên tai 88

K T LU N VÀ KI N NGH 111

TÀI LI U THAM KH O 113

DANH M C B NG BI U

B ng 1.1: L u l ng bình quân tháng t i các tr m 19

B ng 1.2: M c n c th c đo l n nh t t i các sông tr c 20

B ng 1.3: Hi n tr ng phát tri n dân s đ n n m 2012 23

B ng 1.4: C c u phát tri n nông nghi p t nh Ninh Bình 24

B ng 1.5: Di n bi n di n tích gieo tr ng các n m 24

B ng 1.6 : Di n bi n di n tích, n ng su t, s n l ng t 2007-2012 25

B ng 1.7: Hi n tr ng phát tri n ch n nuôi 26

B ng 1.8: T ng h p dân sinh vùng phân, ch m l 29

B ng 1.9: Hi n tr ng s d ng đ t vùng phân ch m l 29

B ng 1.10: Hi n tr ng c s h t ng vùng phân, ch m l 31

B ng 1.11 : D báo phát tri n dân s theo các giai đo n 32

B ng 1.12: D báo c c u GDP t nh Ninh Bình theo các giai đo n 33

B ng 1.13: D báo phát tri n ch n nuôi theo các giai đo n 33

B ng 2.1 : T ng h p hi n tr ng các tuy n đê chính sông Hoàng Long 55

B ng 2.2 : Các tuy n đê b i ch ng l ti u mãn sông Hoàng Long 55

B ng 2.3: Phân b di n tích m t b ng các khu phân ch m l theo cao đ 57

B ng 2.4 : M t c t ngang tuy n thoát l t i m t s v trí trên dòng chính sông Hoàng Long 59

B ng 3.1: Li t kê các tr n l l n trên sông Hoàng Long 65

B ng 3.2: L ng m a 3 ngày MAX ng v i các tr n l l n t i các tr m đo 65

B ng 3.3 : K t qu tính toán t n su t m c n c l n nh t t i các tr m (hoàn nguyên) 66

B ng 3.4: M c n c l n nh t c a các tr n l l n đo đ c t i các tr m quan tr c trên sông Hoàng Long, sông áy 66

B ng 3.5: ng đ c tính h H ng Thi 69

B ng 3.6: Các thông s c b n c a h H ng Thi theo giai đo n nghiên c u 70

B ng 3.7: K t qu m c n c l n nh t tính toán và th c đo th i k mô ph ng mùa l n m 1996 t i m t s v trí 76

B ng 3.8: K t qu m c n c l n nh t tính toán và th c đo th i k ki m đ nh mùa l n m 2004 t i m t s v trí 78

B ng 3.9: M c thay đ i l ng m a và b c h i (%) so v i th i k 1970 – 1999

k ch b n phát th i A1B cho n m 2020 và 2050 80

B ng 3.10 : M c thay đ i l ng m a (%) so v i th i k 1970 – 1999 k ch b n A2 81

B ng 3.11: Thay đ i l u l ng, dòng ch y mùa l trung bình nhi u n m theo

DANH M C HÌNH

Hình 1.1: L u v c sông Hoàng Long và vùng ph c n 16

Hình 2.1 : Kh n ng g p g gi a l các sông 48

Hình 2.2: Hi n tr ng các tuy n đê sông Hoàng Long 60

Hình 2.3: Hi n tr ng các khu phân ch m l sông Hoàng Long 60

Hình 3.1: ng đ c tính h H ng Thi 69

Hình 3.2 S đ tính toán thu l c h th ng sông H ng - Thái Bình 75

Hình 3.3: ng quá trình m c n c th c đo và tính toán mô ph ng mùa l 1996 trên sông áy 77

Hình 3.4: ng quá trình m c n c th c đo và tính toán mô ph ng mùa l 1996 trên sông Hoàng Long 77

Hình 3.5: ng quá trình m c n c th c đo và tính toán mô ph ng mùa l 2004 tr m Ph Lý - Sông áy 78

Hình 3.6: ng quá trình m c n c th c đo và tính toán mô ph ng mùa l 2004 tr m B n - sông Hoàng Long 79

Hình 3.7: ng quá trình m c n c th c đo và tính toán mô ph ng mùa l 2004 tr m Nam nh - Sông ào 79

Hình 3.8: M c n c l n nh t d c sông Hoàng Long theo các tr ng h p 99

Hình 3.9: ng quá trình m c n c t i B n theo các tr ng h p c t l c a h H ng Thi 99

Hình 3.10: Quá trình Qđ n; Qx h H ng Thi và Q B n đ tr c và sau khi có đi u ti t Wpl = 42 tri u m3 100

Hình 3.11: Quá trình Qđ n; Qx h H ng Thi và QB n đ tr c và sau khi có đi u ti t Wpl = 34 tri u m3 100

101

Hình 3.12: Quá trình Qđ n; Qx h H ng Thi và QB n đ tr c và sau khi có đi u ti t Wpl = 30 tri u m3 101

M U

1 Tính c p thi t c a tài

Ninh Bình có v trí n m phía Tây Nam ng b ng sông H ng, có đ c thù

là đ a hình chia thành 3 vùng: vùng núi bán s n đ a, vùng đ ng chiêm tr ng và vùng đ ng b ng ven bi n a hình d c d n t B c xu ng Nam t Tây sang ông Phía Tây g m các huy n Nho Quan, Gia Vi n, Hoa L có đ i núi và đ ng

b ng xen k , là b t l i chính cho vi c ch ng úng do khi m a l n gây l quét, úng

ng p nhanh chóng Bên c nh đó, đ c đi m th y th t nh v i sông Hoàng Long có

l u v c t Hòa Bình vào sông áy t i Gián Kh u, vào mùa m a, l m c n c ngoài sông luôn cao h n m c n c trong đ ng, vì th vi c tiêu úng th ng g p

r t nhi u khó kh n

Sông Hoàng Long là con sông n i đ a l n nh t c a t nh Ninh Bình, b t ngu n t vùng núi t nh Hoà Bình g m 3 nhánh chính là sông Bôi, sông p, sông

L ng và m t s nhánh nh h p thành Có ch đ thu v n r t đa d ng Th i k mùa l , sông Hoàng Long v a b tác đ ng c a l th ng ngu n c a 3 nhánh sông Bôi, L ng và sông p d n v M t khác còn ch u tác đ ng r t l n c a l sông

áy, l sông H ng phân qua sông ào Nam nh T h p c a 3 d ng l này khá

ph c t p, ít khi xu t hi n đ ng b 3 d ng l l n nh t, nh ng th ng g p d ng

l trung bình và m c n c cao trên sông áy làm c n tr vi c tiêu thoát l c a sông Hoàng Long, nh t là hai huy n Nho Quan và Gia Vi n, t nh Ninh Bình Khu v c t nh Ninh Bình đã nhi u l n đ c l p quy ho ch thu l i nh : Quy ho ch hoàn ch nh thu nông 1973-1974; Quy ho ch thu l i vùng Ninh Bình-B c Lèn n m 1994-1995; Quy ho ch thu l i l u v c sông áy n m 2000, các nghiên c u quy ho ch tr c đây đã đ a ra các gi i pháp phòng,

ch ng l cho t nh Ninh Bình K t qu cho t i nay t nh đã có m t h th ng các công trình thu l i phòng ch ng l t bão to l n, góp ph n quan tr ng trong công tác phòng ch ng và gi m nh thiên tai c a t nh Tuy nhiên tr c di n bi n tình hình th i ti t ngày càng b t l i, do n m v trí h l u các sông và có đ a hình

khá ph c t p, do v y Ninh Bình th ng xuyên b đe do và ch u nh h ng tr c

ti p là l sông Hoàng Long

Theo trung tâm Khí t ng th y v n t nh, mùa m a, bão l n m 2013 tình hình th i ti t, th y v n có nhi u di n bi n ph c t p khó l ng c bi t là c ng

xu t bão, c ng xu t l có th ngày càng gia t ng V di n bi n th y v n, trên các sông c a t nh có kh n ng xu t hi n ít l h n nh ng do h th ng sông Hoàng Long có l u v c nh , đ a hình d c, kh n ng t p trung n c nhanh, vì v y c n

ch đ ng đ phòng l xu t hi n nhanh, c ng xu t cao và b t th ng do các tr n

m a l n c c b trên l u v c gây ra, đ nh l có th v t báo đ ng 3

Vi c nghiên c u và th c hi n các ph ng án phòng, ch ng l sông Hoàng Long g p r t nhi u khó kh n, vì ph i đ u t r t l n, m t nhi u th i gian.Vì v y vi c

“ Nghiên c u đ xu t gi i pháp phòng ch ng l , gi m nh thiên tai sông Hoàng Long- t nh Ninh Bình khi xét đ n nh h ng c a bi n đ i khí h u ” là h t s c c n

thi t và c p bách

2 M c tiêu nghiên c u

Phân tích và đánh giá tình hình l l t, úng ng p và các nguyên nhân gây ra l

l t trên l u v c sông Hoàng Long khi xét đ n nh h ng c a bi n đ i khí h u T

đó đ xu t và l a ch n gi i pháp phòng ch ng l , l t và gi m nh thiên tai cho l u

v c sông Hoàng Long

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

+ i t ng nghiên c u: Các nguyên nhân và quá trình l l t,hi n tr ng các công trình và gi i pháp phòng ch ng l l t d i bi n đ i khí h u c a l u v c sông Hoàng Long thu c t nh Ninh Bình

+ Ph m vi nghiên c u: Nghiên c u v l l t d i tác đ ng c a bi n đ i khí

h u c a l u v c sông Hoàng Long t nh Ninh Bình đ n nh ng n m 2050 Di n tích

l u v c c a sông Hoàng Long tính đ n Gián Kh u là: 1.550km2

4 Cách ti p c n và ph ng pháp nghiên c u

4.1 Cách ti p c n

(1) Ti p c n t ng h p

Thu th p tài li u liên quan đ n vùng nghiên c u:

+ Tài li u v đ c đi m t nhiên có nh h ng đ n quá trình hình thành, v n

đ ng và bi n đ i n c trên các l u v c bao g m: Tài li u đ a hình, đ a m o, th

nh ng, th m ph th c v t, tài li u khí t ng th y v n c a các tr m trong vùng và lân c n vùng nghiên c u

+ Tài li u hi n tr ng dân sinh kinh t , hi n tr ng các công trình ch ng l + Tài li u v di n bi n và thi t h i c a các tr n l l n đã x y ra

+ Tài li u t ng k t các bi n pháp ki m soát l đã th c hi n t tr c t i nay, v các bài h c thành công và th t b i trong phòng ch ng bão, l l t

+ Phân tích đ c các c s đ xu t gi i pháp phòng ch ng l , l t và gi m nh thiên tai cho sông Hoàng Longkhi xét đ n nh h ng c a bi n đ i khí h u

+ Phân tích và l a ch n đ c gi i pháp phòng ch ng l , l t và gi m nh thiên tai cho l u v c sông Hoàng Long

CH NG 1: T NG QUAN V L NH V C VÀ VÙNG NGHIÊN C U 1.1 T ng quan v l nh v c nghiên c u

1.1.1 T ng quan v l nh v c nghiên c u trong n c

L l n trên th ng ngu n là m i hi m h a hàng n m đ i v i Th đô Hà N i và

đ ng b ng sông H ng là vùng dân c có dân c đông đúc (kho ng 18 tri u ng i)

c ng là vùng kinh t quan tr ng c a n c ta B i v y, phòng ch ng l l t là m t trong nh ng nhi m v quan tr ng trong quy ho ch khai thác qu n lý h th ng sông

H ng ng b ng sông H ng là vùng kinh t và dân sinh quan tr ng c a c n c nên công tác quy ho ch phòng l cho đ ng b ng sông H ng đã đ c th c hi n trong các d án và nhi u nghiên c u khác nhau

tài " ánh giá kh n ng phân l sông áy và s d ng l i các khu phân

ch m l " do 3 c quan cùng th c hi n đ ng th i (Vi n Khí t ng Th y v n, Tr ng

i h c Thu l i, Vi n Quy ho ch Th y l i)

Thành qu : tài đã gi i quy t đ c ph n th y l c h l u c a h th ng sông

H ng - Thái Bình Xét đ n tr ng h p v n hành h Hoà Bình, Thác Bà, phân l sông áy và ch m l Tam Thanh, L ng Phú, L ng Phú - Qu ng Oai ã có ti n hành d báo th nghi m t i Vi n Khí t ng Th y v n, Tr ng i h c Thu l i,

Vi n Quy ho ch Th y l i, tuy nhiên k t qu ch a đ c đánh giá

C n nghiên c u ti p: M c tiêu c a các đ tài chú tr ng vào tính toán mô

ph ng l đ áp d ng cho quy ho ch phòng ch ng l , không chú tr ng đ n d báo l ;

Vì đây là mô hình th y l c không c p nh t đ c sai s do s thay đ i đ a hình, thay đ i đ nhám lòng sông, cho nên k t qu ch a th h ên đ c kh n ng d báo; Không g n k t v i các mô hình th y v n phía th ng l u đ tr thành m t công

ngh d báo cho toàn h th ng sông H ng-Thái Bình

tài "Xây d ng công c mô ph ng s ph c v cho đ xu t, đánh giá và

đi u hành các ph ng án phòng ch ng l sông H ng - Thái Bình" (Vi n C h c)

Thành qu : ã áp d ng m t s các mô hình th y l c nh VRSAP, TL1, TL2, TELEMAC2-D đ tính toán thu l c cho h l u h th ng sông H ng - Thái Bình, phân l sông áy và ch m l Tam Thanh, L ng Phú, L ng Phú - Qu ng Oai

tài đã th nghi m các mô hình r t công phu b ng các bài toán m u (test cases)

đ đ m b o đ c kh n ng áp d ng c a các mô hình

C n nghiên c u ti p: T ng t nh tr ng h p trên, nh tên c a đ tài đã nêu rõ, đ tài ch chú tr ng vào tính toán mô ph ng l đ áp d ng cho quy ho ch phòng ch ng l , không ph i là mô hình d báo l ; vì đây là mô hình th y l c, do đó không c p nh t đ c sai s do s thay đ i đ a hình, thay đ i đ nhám lòng sông, cho nên k t qu ch a th hi n đ c kh n ng d báo; không g n k t v i các mô hình th y v n phía th ng l u đ tr thành m t công ngh d báo cho toàn h th ng sông H ng-Thái Bình

i v i sông Hoàng Long, trong các nghiên c u c a Vi n Quy ho ch

Th y l i, đ c bi t là d án Quy ho ch th y l i khu v c Ninh Bình – B c Lèn, đã

k t lu n ph i phân l vào khu v c Gia T ng – c Long (Gia Vi n) và phân l vào khu v c L c Khoái (Nho Quan-Ninh Bình) khi l v t tiêu chu n thi t k Tiêu chu n ch ng l cho sông Hoàng Long t ng đ ng l l ch s n m 1985,

t ng ng t n su t kho ng 2%÷3%, th p h n so v i h th ng sông H ng nên chu

k phân l c a khu v c này ng n h n so v i sông H ng Trong d án “Quy ho ch

s d ng t ng h p ngu n n c l u v c sông H ng, Thái Bình (2002-2007)” đã

rút ra k t lu n vi c xây d ng đ p đi u ti t trên sông ào Nam nh có th

gi m đáng k m c n c sông áy K t qu này cho phép xem xét đi u ti t l sông H ng đ h tr cho vi c nghiên c u xóa các khu phân ch m l vùng Nho Quan và Gia Vi n c a t nh Ninh Bình và xem xét vi c t o dòng ch y th ng xuyên vào sông áy trong th i k mùa l Tuy nhiên, trong d án này m i

d ng l i m c đ đánh giá nh h ng c a vi c xây d ng đ p ng n l sông ào Nam nh và kênh Qu n Liêu đ n s gi m th p m c n c sông áy t i Ninh Bình mà không đ a gi i pháp v kh n ng xóa b các khu ch m l

i v i sông Hoàng Long hi n ch a có nh ng nghiên c u đ y đ v xóa

b các khu ch m l , m c dù tiêu chu n ch ng l cho đê sông Hoàng Long r t th p

so v i h th ng sông H ng K t qu nghiên c u c a các đ tài và d án trên là

nh ng c n c cho vi c th c hi n nh ng n i dung nghiên c u c a đ tài này

1.1.2 T ng quan v l nh v c nghiên c u ngoài n c

Th gi i hi n nay đang trong th i k bi n đ i khí h u, nh ng tr n l l n

xu t hi n ngày càng nhi u ( n , Banlades, Trung Qu c, Philipin, Mianma,

M , ) đã gây thi t h i nghiêm tr ng v ng i và c a Thiên tai l l t đang có xu

th gia t ng c v t n su t l n c ng đ Nhi u nhà khoa h c, nhi u t ch c qu c t

đã t p trung nghiên c u nh m tìm ra các gi i pháp phòng ch ng và phòng tránh h u

hi u gi m thi t h i do l l t gây ra i v i các n c phát tri n các nghiên c u v l

l t th ng g n v i qu n lý tài nguyên, môi tr ng theo l u v c sông i v i các

n c đang phát tri n vi c d báo, c nh báo l l t còn g p nhi u khó kh n, các nghiên c u ch y u ph c v cho công tác phòng tránh, gi m nh thiên tai

Trên th gi i vi c nghiên c u, áp d ng các mô hình th y v n, th y l c cho các

m c đích trên đã đ c s d ng khá ph bi n; nhi u mô hình đã đ c xây d ng và

áp d ng cho d báo h ch a, d báo l cho h th ng sông, cho công tác qui ho ch phòng l M t s mô hình đã đ c ng d ng th c t trong công tác mô ph ng và d báo dòng ch y cho các l u v c sông có th đ c li t kê ra nh sau:

- Trung tâm khu v c, START ông Nam á (Southeast Asia START Regional Center) đang xây d ng "H th ng d báo l th i gian th c cho l u

v c sông Mê Kông" H th ng này đ c xây d ng d a trên mô hình th y v n khu

v c có thông s phân b , tính toán dòng ch y t m a H th ng d báo đ c phân thành 3 ph n: thu nh n s li u t v tinh và các tr m t đ ng, d báo th y v n và d báo ng p l t Th i gian d ki n d báo là 1 ho c 2 ngày

- Vi n i n l c (EDF) c a Pháp đã xây d ng ph n m m TELEMAC tính các bài toán thu l c 1 và 2 chi u TELEMAC-2D là ph n m m tính toán th y l c

2 chi u, n m trong h th ng ph n m m TELEMAC TELEMAC-2D đã đ c

ki m nghi m theo các tiêu chu n nghiêm ng t c a Châu Âu v đ tin c y; mô hình này đã đ c áp d ng tính toán r t nhi u n i C ng hòa Pháp và trên th gi i

Vi t Nam, mô hình đã đ c cài đ t t i Vi n C h c Hà N i và Khoa Xây d ng - Thu l i - Thu đi n, Tr ng i h c K thu t à n ng và đã đ c áp d ng th

nghi m đ tính toán dòng ch y tràn vùng Vân C c- p áy, l u v c sông H ng

đo n tr c Hà N i, và tính toán ng p l t khu v c thành ph à N ng

- Trung tâm k thu t th y v n (M ) đã xây d ng b mô hình HEC-1 đ tính toán th y v n, trong đó có HEC-1F là ch ng trình d báo l t m a và di n toán l trong sông Mô hình đã đ c áp d ng r t r ng rãi trên th gi i Châu Á, mô hình

đã đ c áp d ng Indonesia, Thái Lan Mô hình c ng đã đ c áp d ng đ tính toán

l h th ng sông Thu B n Vi t Nam G n đây, mô hình đ c c i ti n và phát tri n thành HMS có giao di n đ ho thu n l i cho ng i s d ng

1.2 T ng quan v vùng nghiên c u

1.2.1 c đi m t nhiên vùng nghiên c u

- V tri đ a lý:

Vùng nghiên c u g m toàn b t nh Ninh Bình có v trí đ a lý t 105o30’ đ n

106o10’ kinh đ ông và 20o00’đ n 20o30’ v đ B c, t ng di n tích t nhiên 138.868 ha đ c gi i h n b i:

Phía B c và ông giáp t nh Hà Nam, Nam nh ranh gi i là sông áy

Phía Tây B c giáp t nh Hoà Bình

Phía Tây, Tây Nam giáp v i Thanh Hoá, ranh gi i là đ ng phân l u dãy Tam

i p và sông Càn

Phía Nam là Bi n ông

- c đi m đ a hình:

Phía Tây Ninh Bình n m trong vùng ti p giáp gi a vùng đ ng b ng sông

H ng v i d i đá tr m tích phía Tây, phía ông Ninh Bình n m trong vùng tr ng

c a đ ng b ng sông H ng ti p giáp v i bi n đông, vì th Ninh Bình có đ a hình đa

d ng: có vùng n a đ i núi, vùng đ i núi xen l n ru ng tr ng, vùng đ ng b ng và ven

bi n

Xu th chung, đ a hình Ninh Bình có h ng d c Tây B c ÷ ông Nam và

B c ÷ Nam t o h ng thoát n c chính ra sông áy, sông Càn và Bi n V i đi u

ki n đ a hình nh trên, bi n pháp công trình thu l i c ng r t đa d ng, có s liên h , ràng bu c trong vi c c p n c, tiêu úng, thoát l và phòng ch ng l

Hình 1.1: L u v c sông Hoàng Long và vùng ph c n

- c đi m đ a ch t :

a ch t vùng nghiên c u khá ph c t p, ch y u là tr m tích có 3 h chính: h Triát (T), h Neogen (N) và h T (Q)

- c đi m đ t đai - th nh ng:

T ng qu đ t là 138.868 ha, phân b trên c 3 vùng sinh thái nh đã phân tích

ph n trên t đai vùng đ ng b ng r t thu n l i trong phát tri n nông nghi p thâm canh, đ t đai vùng bãi b i ven bi n thu n l i trong phát tri n tr ng cói, nuôi tr ng thu s n và đ t đai vùng đ i núi thu n l i phát tri n kinh t tr ng tr i

- c đi m khí t ng - th y v n:

+ Ch đ m a: ph thu c vào s ho t đ ng c a ch đ gió mùa T ng l ng

m a trung bình n m 1750 ÷ 1850mm, m a l n th ng t p trung vùng núi cao (ven dãy Tam i p, đ u ngu n sông Hoàng Long) và vùng bãi ven bi n M a đ c phân b thành hai mùa rõ r t

Nhìn chung khí h u c a Ninh Bình t ng đ i thu n l i cho phát tri n nông nghi p Bên c nh đó thì Ninh Bình c ng ph i ch u nhi u thiên tai nh : Bão gây ra gió m nh kèm theo m a l n gây hi n t ng dâng n c trên các sông; L l t và úng

ng p n i đ ng làm t n th t đ n tài s n, hoa màu, nh t là các huy n Nho Quan, Gia

Vi n, Yên Mô Ngoài ra gió tây khô nóng và gió mùa đông B c c ng có nh h ng

và gây thi t h i cho s n xu t nông nghi p c a t nh

+ M ng l i sông ngòi:

Sông Hoàng Long dài 125 km, đo n ch y gi a khu B c Ninh Bình là khu v c

h l u có chi u dài trên 31 km Ch đ dòng ch y c a sông Hoàng Long r t ph c

t p:

+ M c n c mùa ki t ph thu c vào n c d nh lên t sông áy do nh h ng thu tri u và l ng n c b sung vào sông áy t sông ào Nam nh

+ Mùa l , n c l t th ng du đ v đ n khu v c nghiên c u th ng b d n

do m c n c l trên sông áy Khi m c n c l trên sông Hoàng Long dâng cao

đ b o v h th ng đê h du sông Hoàng Long thì ph i phân l vào các khu phân

ch m l

Th c t t nh ng n m c a th p k 1960 đ n 2007 đã có 8 l n ph i phân l vào khu h u Hoàng Long, c ng t đó đ n nay các tuy n đê t Hoàng Long, h u Hoàng Long, Gia T ng - c Long, N m C n đ c đ u t , nâng c p r t l n Hi n t i ch còn khu Xích Th là khu v c ng p l th ng xuyên

+ Sông V c là sông n i đ a l n trong khu Nam Ninh Bình, nó đ c n i v i sông Chanh, sông H D ng, sông Vân th ng l u C u Yên và sông B n ang qua Th ng ng Chi u dài ra đ n c a Kim ài là 27km Ngoài nhi m v là tr c tiêu chính cho khu Nam Ninh Bình nó còn nhi m v tr và d n n c t i t sông

áy qua các âu Lê, âu Chanh, âu Vân và âu M i đ a vào các sông nh khác cung

c p n c t i cho h u h t ph n đ ng b ng Nam Ninh Bình

+ Sông G nh n i sông B n ang v i sông V c, cao trình đáy t -1,0 ÷ -2,0 m,

b r ng B= 40 ÷50 m

+ Sông Trinh N n i sông G nh v i sông C u H i, sông h p và nông đ m

nh n c hai nhi m v tiêu và t i cho phía Tây khu Nam Ninh Bình

+ Sông C u H i c ng là tr c tiêu chính c a Nam Ninh Bình đ ng th i còn d n

và tr n c t i cho ph n đ ng b ng giáp vùng bán s n đ a Ch sâu nh t cao trình đáy -3,0 m, còn đo n đ u ch t -1,3 ÷ -1,8 m Do tác d ng l sông T ng và tri u

bi n nên vi c tiêu n c b h n ch , m t khác c a Càn đang ngày càng kéo dài ra

bi n, không thu n l i cho tiêu, m c đ b i l ng l n do dòng ch y c b n r t nh Ngoài ra còn các tr c sông khác nh sông R a, B n ang, Tiên Hoàng,

i m, t o thành m ng l i ch ng ch t ph c v tiêu và t i cho h u h t di n tích vùng nghiên c u

+ Các đ c tr ng th y v n dòng ch y :

1 Dòng ch y n m

Ch đ dòng ch y các sông trong vùng nghiên c u là m t s hoà đ ng ph c

t p c a ch đ dòng ch y sông l n vùng đ ng b ng, các sông mi n núi v a và nh , thu tri u và tác đ ng c a các công trình thu l i

Dòng ch y hi n nay trên các m ng l i sông đ u đã b tác đông r t nhi u do

h th ng công trình thu l i đã đ c xây d ng liên t c trong nhi u n m qua, nh t là

t khi các công trình h ch a đi u ti t dòng ch y trên các dòng chính th ng ngu n

đ c xây d ng Dòng ch y t nhiên trên các sông tr c không còn n a mà đã b đi u

ch nh m t ph n do ý mu n c a con ng i Tuy v y dòng ch y v n tuân th quy lu t

là có hai mùa: Mùa ki t và mùa l

Do có v trí đ a lý, c u t o đ a hình, đ a ch t và các hình thái th i ti t, t ng

ph , s l ch pha v m a t o cho vùng nghiên c u có ch đ chuy n ti p t đ ng

b ng B c B vào khu B n c

Trên các dòng chính: T ng l ng n c toàn n m c a các sông su i trong l u

v c sông áy kho ng 30 t m3

Trong đó: T sông H ng sang kho ng: 26 t m3

Sông Hoàng Long : 1,4 t m3Sông Tích : 1,5 t m3 Sông áy và các l u v c nh khác: 1,1 t m3

Khu B c Ninh Bình: L sông Hoàng Long d n v Ninh Bình r t nhanh t i đây

do nh h ng c a vào l sông H ng sang, l sông áy v cùng v i tri u bi n, kh

n ng thoát ra th ng là r t ch m và b d n l i duy trì m c n c cao dài ngày t o

ra m t khu v c ng p r ng l n nh là h ch a đi u ti t (Xích Th , Gia S n, Gia Thu , Gia T ng) Nh ng n m có l l n nh tr n l tháng 9/1985; 8/1996, 10/2007,

đ b o đ m an toàn cho h du bu c ph i x l sông Hoàng Long qua tràn L c Khoái vào khu phân l h u Hoàng Long

N c l x vào khu h u Hoàng Long v i dung tích tr kho ng trên 200 tri u

Khu Nam Ninh Bình: Dòng ch y và m c n c l t i khu Nam Ninh Bình c ng

ph thu c vào khá nhi u y u t bao g m:

+ L do m a gây ra trong b n thân khu v c do các nhánh su i dãy Tam

i p, l ng n c b m ra t các khu, n c l ngo i lai t sông T ng, sông áy, tri u bi n và sông B n ang, khi có phân l qua tràn L c Khoái thì Nam Ninh Bình còn ch u nh h ng c l c a sông Hoàng Long

C a thoát n c chính c a toàn khu là c a V c và c a Càn, vi c thoát l ph thu c r t l n vào l trên sông áy, tri u bi n và l sông T ng t s n phía tây dãy

núi Tam i p d n v N u g p tri u c ng m c n c l gi cao và dài ngày gây nhi u khó kh n cho ch ng l và s an toàn c a h th ng đê đi u n i đ a

M ng l i sông su i trong khu Nam Ninh Bình ch ng ch t l i liên h tr c ti p v i sông ngoài, vi c nghiên c u l cho khu v c r t khó kh n ph c t p v a ph i k t h p tiêu úng n i đ ng, m a và l ngo i lai c ng nh tri u bi n

+ Âu M Quan Trang ng n không cho l t kênh Vách B c và đo n cu i sông

T ng tràn vào khu v c B c Lèn, m t khác g n 30 km2 di n tích trong khu l i b m

tr c ti p ra sông T ng, sông Càn V i các công trình trên làm cho l B c Lèn nh đi

nhi u song l i gây nh h ng cho khu Nam Ninh Bình qua c a sông C u H i

3 Dòng ch y ki t

Khu v c phía Tây và Tây B c là khu v c núi đá vôi, kh n ng tr n c r t l n trong mùa l Vi c đánh giá dòng ch y ki t trong vùng có nhi u hang đ ng nh vùng này là r t khó kh n V i s li u phân tích m t s tr m đ c tr ng và k t qu

kh o sát ki t tháng III/1995 và tháng III/2006, cho th y s b mô đuyn dòng ch y

ki t (bình quân tháng ki t) kho ng 4÷5 l/s.km2, n i có nhi u hang đ ng thì mô s dòng ch y ki t có th còn khá h n

N u tính dòng ch y mùa ki t trong l u v c và vùng nghiên c u ch d a vào các sông mi n núi thì s r t nh (sông Tích, Thanh Hà, Hoàng Long, sông V c), trên các sông su i này nhi u công trình h ch a v a và nh đã đ c xây d ng nên dòng ch y mùa ki t trên sông r t nh Vùng nghiên c u có sông áy là tr c c p

n c chính, đ c b sung ngu n n c d i dào v mùa ki t t sông H ng qua sông

ào Nam nh

S li u quan tr c t i m t s v trí trong vùng nghiên c u nh sau:

a) L u l ng bình quân mùa ki t t i m t s đi m:

Qua tài li u th c đo H ng Thi trên sông Bôi trong các n m 1972, 1973 thì

đ t kho ng 0,16 tri u t n L ng phù sa ngày càng ít đi do vi c làm các h ch a

th ng l u các sông su i

1.2.2 Tình hình dân sinh kinh t và các yêu c u phát tri n c a vùng

1.2.2.1 Tình hình dân sinh

1 T ch c hành chính: T nh Ninh Bình bao g m 1 thành ph , 1 th xã và 6 huy n

là: Thành ph Ninh Bình, th xã Tam i p, huy n Nho Quan, huy n Gia Vi n, huy n Hoa L , huy n Yên Mô, huy n Yên Khánh và huy n Kim S n Toàn t nh có

145 đ n v xã, ph ng, th tr n

2 Dân c và lao đ ng:

a) Dân c :T ng dân s toàn t nh là 922.582 ng i, trong đó: thành th 141.133

ng i, nông thôn 781.449 ng i T c đ t ng dân s 0,56 % n m.(2012)

M t đ dân s (Ng i/

km 2 )

Phân theo thành th , nông thôn (ng i) Thành

th

Nông thôn

Ngu n: Niên giám th ng kê t nh Ninh Bình

b) Lao đ ng:S ng i trong đ tu i lao đ ng (n m 2012) là 563.042 ng i, có

473.214 ng i đang làm vi c trong các ngành kinh t qu c dân, trong đó lao đ ng khu

v c nông, lâm nghi p, th y s n chi m t tr ng l n 61,62 %

1.2.2.2 Hi n tr ng phát tri n kinh t - xã h i

T c đ t ng tr ng GDP giai đo n 2007÷2012 đ t bình quân 13,0 % n m, và cao h n m c bình quân chung c n c (7,5 %); trong đó t c đ t ng tr ng giá tr

s n xu t bình quân các ngành nh sau:

- Nông, lâm, ng nghi p: 2,13 % n m

- Công nghi p, xây d ng: 23,88 % n m

- D ch v : 13,76 % n m

1 Hi n tr ng ngành nông nghi p:

a S n su t nông nghi p:T ng di n tích t nhiên toàn t nh n m 2012 là 138.868

ha trong đó: đ t nông nghi p 69.260 ha M t đ dân c nông thôn là 11,28

ng i/ha đ t nông nghi p

B ng 1.4: C c u phát tri n nông nghi p t nh Ninh Bình

Ngành nông nghi p đã t ng b c chuy n đ i cây tr ng, t nh ng di n tích

tr ng lúa có chân ru ng cao ho c quá th p sang các lo i cây tr ng có giá tr kinh t cao h n ho c sang nuôi tr ng thu s n

T tr ng c a ch n nuôi trong kinh t nông nghi p t ng t 24,4 % n m 2007 lên 28,7 % n m 2012 Nhu c u s d ng trâu bò làm s c kéo gi m, hi n t i ch n nuôi trâu bò ch y u ph c v cho nhu c u th c ph m Ngoài ra Ninh Bình còn phát tri n m nh đàn l n, dê, gia c m

Là t nh có ti m n ng phát tri n thu s n T ng di n tích đã nuôi thu s n

t ng t 3.720 ha n m 2007 lên 8.388 ha n m 2012, trong đó đ t chuyên nuôi th thu s n là 5.193 ha

2 Hi n tr ng ngành Lâm nghi p

T ng di n tích r ng toàn t nh n m 2012 là 27.537 ha, chi m 19,8 % di n tích

t nhiên, trong đó: t có r ng t nhiên: 22.092 ha, r ng tr ng 5.445 ha; di n tích có

r ng t ng thêm 9.805 ha so v i n m 2007 Toàn t nh hi n còn 3.061 ha đ t đ i núi

ch a s d ng, trong đó di n tích không th tr ng cây là 1.201 ha

Công nghi p phát tri n m nh, đã hình thành và đi vào ho t đ ng khu công nghi p Tam i p, c m công nghi p Gián Kh u, các s n ph m công nghi p nh t là

v t li u xây d ng t ng nhanh Toàn ngành hi n có 27.941 c s s n xu t công nghi p và ti u th công nghi p, trong đó c s s n xu t nhà n c và t p th có 28

đ n v và 27.913 c s t nhân, cá th

b) Xây d ng:

Ninh Bình đang trong giai đo n phát tri n và ki n thi t c s h t ng, trong giai đo n v a qua, b ng nhi u kênh huy đ ng v n nh : v n ngân sách nhà n c, ngu n tín d ng, ngu n v n c a dân, t nhân và ngu n v n đ u t tr c ti p t n c ngoài…, giá tr s n xu t c a ngành xây d ng liên t c t ng N m 2012 giá tr s n

xu t ngành xây d ng theo giá so sánh đ t 2.016 t đ ng, g p g n 5 l n so v i n m

d) L i i n:

- Ngu n đi n: H th ng đi n đ c đ u t nâng c p, s n l ng đi n n m 2012

t ng 1,8 l n so v i n m 2007 Ba tr m bi n áp (500 kV, 200 kV, 110 kV) đ c xây

d ng cùng v i vi c m r ng nhà máy nhi t đi n Ninh Bình, b o đ m ngu n đi n

n ng ph c v phát tri n nhanh kinh t xã h i

- M ng l i đi n: Các đ òng dây c 35 KV đ c đ i tu, nâng c p, nhi u nhánh đã đ c xây d ng m i T ng s đ ng dây 35 KV là 231,28 km Có 590

tr m phân ph i 35 và 10/0,4 KV, t ng công su t 153.740 KVA H th ng đ ng dây 10KV c ng đ c đ i tu c b n, t ng chi u dài là 198,78 km ng dây 0,4

KV hi n có 1.012,6 km, đã ph kín toàn b 145/145 s xã, ph ng c a t nh

e) Giao thông:

+ H th ng đ ng b g m có: qu c l 1A, 10, 45, 12A đ c c i t o; các tuy n t nh l trên 260 km; các tuy n huy n l kho ng 195 km và đ ng giao thông nông thôn lên t i g n 1000 km (84 % đã c ng hoá b m t) Trong 5 n m, riêng t nh

đã ch đ ng làm m i đ c 65 km đ ng liên t nh và đ ng liên huy n

+ ng thu có t ng chi u dài g n 400 km, có 2 c ng chính là c ng Ninh Bình, c ng Ninh Phúc Hàng lo t b n x p d hàng hoá, tàu, khu neo tránh tàu thuy n n m trên các b sông và c a sông c ng đ c tu s a

+ ng s t B c Nam đi qua đ a bàn v i 4 ga là ga Ninh Bình, C u Yên, Gh nh

và ng Giao thu n ti n trong vi c v n chuy n hàng hoá và hành khách

f) Phát tri n ô th :

+ Thành ph Ninh Bình là trung tâm kinh t , chính tr v n hoá c a t nh Ninh Bình, cách Hà N i 90 km Thành ph và vùng lân c n có nhi u di tích l ch

s , danh lam, th ng c nh n i ti ng Hi n t i thành ph Ninh Bình có 10 ph ng

và 4 xã, di n tích t nhiên 46,7 km2, dân s 103,5 nghìn ng i, m t đ dân s 2.217 ng i/km2

+ Th xã Tam i p cách Thành ph Ninh Bình 15 km có đ ng QL1A và

đ ng s t B c Nam ch y qua Th xã n m t i v trí giao l u gi a vùng Tây B c, vùng đ ng b ng B c B và b c khu IV c Th xã Tam i p là th xã công nghi p

và là trung tâm kinh t l n phía Nam c a t nh Ninh Bình Di n tích đ t t nhiên là 106,8 km2 (đ t đô th chi m 18,9 %), dân s toàn th xã 53,65 nghìn ng i

Ngoài ra Ninh Bình còn có nhi u đi m đô th là các th tr n, th t Dân s

m i th tr n kho ng t 3 ÷ 6 nghìn ng i Nhìn chung b m t đô th đã có nhi u thay đ i, nh ng h t ng đô th h u nh ch a đáp ng yêu c u phát tri n

4 Hi n tr ng phát tri n kinh t - xã h i vùng phân ch m l

a) Dân c vùng phân ch m l

B ng 1.8: T ng h p dân sinh vùng phân, ch m l

m c n v T ng

Khu Xích Th

Khu GT -

L

Khu h u Hoàng Long

+ 10 c s s n xu t v t li u xây d ng + 55 c s t nhân ho t đ ng, kinh doanh

** T ng di n tích t nhiên 138.868 68.048 19.096,7 4.328,1 3.157,6 11.611,0

1 Di n tích đ t nông nghi p 95.366 43.995 11.324,5 2.389,7 1.651,3 7.283,4

Trong giai đo n t n m 2007 đ n nay, v i m c tiêu c ng c , nâng c p và xây

d ng m i các công trình c s h t ng theo h ng hi n đ i hoá, kiên c hoá b o

đ m an toàn cho tính m ng, tài s n c a nhân dân trong vùng D án xây d ng nâng

c p c s h t ng vùng phân l , ch m l đã đ c th c hi n, c s h t ng vùng phân ch m l đã đ c đ u t r t l n Có th t ng h p hi n tr ng c s h t ng vùng phân châm l sông Hoàng Long nh sau:

B ng 1.10: Hi n tr ng c s h t ng vùng phân, ch m l

TT H ng m c v n T ng Xích Khu

Th Khu GT - L

Khu h u Hoàng Long

1.2.2.3 Các yêu c u phát tri n c a vùng

1 D báo phát tri n dân s và lao đ ng

- Gi m t l t ng dân s hi n nay 0,56 % n m xu ng 0,54 % n m vào giai

Ngu n: Quy ho ch t ng th PTKT xã h i t nh Ninh Bình đ n n m 2030

2 M c tiêu phát tri n kinh t

a T c đ t ng tr ng kinh t (GDP):

Giai đo n 2015÷2020, t c đ t ng tr ng bình quân c a n n kinh t đ t 14,5% n m, trong đó t p trung phát tri n Công nghi p t ng 21% n m, D ch

v t ng 15% n m, Nông lâm thu s n t ng 4% n m

b C c u GDP theo các giai đo n:

+ n n m 2020: CN-XD 46%, DV 35%, N-L- TS 19%

+ n n m 2030: CN-XD 43%, DV 46%, N-L-TS 11%

B ng 1.12: D báo c c u GDP t nh Ninh Bình theo các giai đo n

d ng đ t canh tác t 1,95 hi n nay lên 2,2 vào n m 2030

Chuy n đ i c c u cây tr ng cho phù h p, đ ng th i c i thi n ch t l ng

gi ng, đ a các gi ng m i có n ng su t cao phù h p v i đi u ki n t nhiên và t p quán canh tác c a t ng n i, gi m giá thành s n ph m, đáp ng yêu c u c a th

tr ng v ch t l ng nh m đ t giá tr kinh t cao nh t

b).Ch n nuôi

D báo t ng đàn gia súc, gia c m theo các giai đo n nh sau:

B ng 1.13: D báo phát tri n ch n nuôi theo các giai đo n

c).T h y s n

M c tiêu phát tri n thu s n trong giai đo n 2015 ÷ 2030: Di n tích thu s n

ti p t c t ng 5,6 % n m trong giai đo n 2015 ÷ 2030, sau n m 2030 đ y m nh hình

th c nuôi thâm canh, bán thâm canh S n l ng thu s n t ng 3 ÷ 4 %n m; Giá tr

s n xu t thu s n t ng 8,1 %n m trong đó đ y m nh xu t kh u v i m c tiêu giá tr thu s n xu t kh u t ng 15 % n m

- Nuôi tr ng th y s n: Phát tri n nuôi cá l ng trên m t sông, h và các

vùng tr ng h u ng n sông Hoàng Long (chép, tr m, chim tr ng, rô phi )

- Khai thác, ch bi n th y s n: u t ph ng ti n đ khai thác h i s n dài

ngày ng tr ng xa (n m 2010 có 20 đ i, n m 2015 t ng lên kho ng 35 đ i và

đ n n m 2020 kho ng 40 ÷ 45 đ i), đ ng th i v n chú ý đánh b t g n b Ch bi n

th y s n c n đ c đ y m nh, ki m soát ch t l ng tuân th các tiêu chu n trong

n c và qu c t nh m t o ra nhi u s n ph m cho xu t kh u

nh h ng phát tri n các ngành kinh t khác

a) Công nghi p

T c đ t ng tr ng bình quân giai đo n 2015÷2020 là 21,5 %/n m, giai đo n 2020÷2030 t 8,5 - 13 %/n m

- Công nghi p v t li u xây d ng: Phát tri n s n xu t v t li u ph i g n hi u

qu kinh t v i hi u qu xã h i, đ ng th i qu n lý t t ngu n tài nguyên thiên nhiên, ngu n n c, môi tr ng sinh thái, di tích v n hoá l ch s và đ m b o qu c phòng an ninh, tr t t an toàn xã h i:

- Công nghi p ch bi n: Ch bi n s n ph m nh d a bao t (Tam i p), th t

l n s a đông l nh, th t l n siêu n c, tôm, cua, cá, g o ch t l ng cao (Yên Khánh, Kim S n, thành ph Ninh Bình), đ g (Ninh Bình, Hoa L ), s n ph m cói (Kim

S n), th c ph m rau qu khác đ ph c v xu t kh u, đ i s ng nhân dân

- Phát tri n các ngành công nghi p khác: Công nghi p hoá ch t, phân bón;

công nghi p c khí luy n kim; công nghi p đi n - đi n t ; công nghi p may m c

ph c v nhu c u n i đ a và h ng t i xu t kh u

- Phát tri n các ngành ngh truy n th ng: s n xu t hàng th công m ngh ,

khôi ph c và phát tri n các làng ngh ph c v xu t kh u, t o b n s c và thu hút khách

du l ch, t o đi u ki n cho phát tri n l nh v c th ng m i, d ch v

b) D ch v - th ng m i

* Ngành Du l ch: Du l ch đang trên đà phát tri n m nh ch y u là du l ch

ngh mát, d ng s c ch a b nh và du l ch v n hoá

* Ngành Th ng M i:Ph n đ u đ a t ng m c l u chuy n hàng hoá bán l và

doanh thu d ch v t ng kho ng 15 % n m giai đo n 2015 ÷ 2020; trên 10 % giai

đo n 2020÷ 2030

c) L i đi n

- Ti p t c đ u t , v n đ ng các đ a ph ng đ u t và huy đ ng các ngu n

v n trong dân đ m rông và phát tri n l i đi n

- 100 % s xã có ban qu n lý đi n theo quy đ nh Xoá b hi n t ng đ u

th u, khoán th u v qu n lý đi n nông thôn

- 100 % h dân đ c dùng đi n l i vào n m 2020

d) X ây d ng - đô th

Khu v c đô th c a t nh Ninh Bình đ n n m 2020 đ c hình thành và phát tri n trên c s phát tri n công nghi p, du l ch D ki n đ n n m 2020, t l dân c

đô th đ t 23 %, n m 2030 đ t 30 %

Trong t ng lai Ninh Bình s có 2 thành ph , 2 th xã, 12 th tr n và các th

t Là khu v c h t nhân thúc đ y quá trình đô th hoá, hi n đ i hoá c a t nh

đ ng giao thông liên huy n, liên xã và liên xóm ph c v phát tri n kinh t – xã

h i, chú tr ng t i các làng ngh và vùng nguyên li u (lúa, d a, thu s n v.v )

C i t o h th ng giao thông thu b ng cách kh i tuy n trên h th ng sông

áy và nâng c p, m r ng h th ng c ng và kho bãi trong đó u tiên v n chuy n than và chuy n v t li u xây d ng Xây d ng b n cho tàu thuy n tránh bão t i huy n Kim S n

1.2.3 Tình hình l l t, úng ng p và các nguyên nhân gây ra l l t trên l u v c sông Hoàng Long

1.2.3.1.Tình hình l l t, úng ng p trên l u v c sông Hoàng Long

Ninh Bình có l ng m a hàng n m t 1750 - 1850 mm, t p trung ch y u các tháng 7, 8 và 9 th i gian này c ng th ng xu t hi n m a l n Do có v trí chuy n ti p gi a vùng đ ng b ng sông H ng và vùng b c Trung B , mùa m a l

c a Ninh Bình th ng k t thúc mu n h n toàn vùng đ ng b ng sông H ng

M a sinh l trên sông Hoàng Long th ng x y ra vào tháng 9, tháng 10 mu n

h n l sông H ng, hi n t i đã nh đi nhi u do vi c xây d ng các h ch a Su i Hai,

ng Mô - Ng i S n và nhi u h ch a nh khác

L sông Hoàng Long d n v h du sông Hoàng Long (B c Ninh Bình) r t nhanh song vi c thoát ra l i ph thu c vào l sông H ng sang và l sông áy v cùng v i thu tri u, th ng ch m và b d n l i duy trì m c n c cao dài ngày t o

ra m t khu v c ng p r ng l n nh là h ch a đi u ti t (Xích, T ng, Thu , Th )

Có nh ng n m l l n đ b o v cho h du bu c ph i phân l vào khu h u Hoàng Long Theo s li u th ng kê t n m 1960 đ n nay, thì các tr n l tháng 9/1985, 8/1996 và 10/2007 đ c xem là các tr n l l n nh t đã xu t hi n trên sông Hoàng Long và đã gây thi t h i r t l n cho Ninh Bình

Vào mùa m a c ng th ng xu t hi n bão trên bi n ông Theo th ng kê, hàng

n m th ng có t 5 đ n 6 c n bão Trong các c n bão th ng có hi n t ng n c

bi n dâng kèm theo m a l n gây úng l t, gió xoáy, gi t v i t c đ cao Theo phân tích s li u th c t trong giai đo n (1960 - 2007) cho th y bão, p th p nhi t đ i đ

b vào đ t li n th ng gây ra m a l n trên di n r ng, là nguyên nhân sinh l l n

C th v i các tr n m a l đã x y ra nh sau:

Tr n m a sinh l tháng 9/1985: Do nh h ng c a áp th p nhi t đ i gây m a

l n trên toàn b l u v c sông áy t ngày 9 đ n 15/9/1985, m a t i n i đ ng Ninh Bình r t l n, l ng m a 3 ngày l n nh t đo đ c t i Nho Quan là 742,8 mm, t i Ninh Bình là 503,4 mm Cùng v i l l ch s trên sông Hoàng Long sau khi phân l

di n tích b ng p úng c ng l n nh t, m c n c l trên các sông đ t trên báo đ ng III, ngoài ra tr n l này còn gây v đê t Hoàng Long và v đê h u sông Tích

Tr n m a sinh l tháng 10/2007: Do nh h ng c a bão s 5, l ng m a th c

t đo đ c trong 3 ngày c a đ t l tháng 10/2007 t i 1 s tr m: H ng Thi 518 mm;

B n 496 mm; Ph Lý 146,7 mm; Ninh Bình 84,4 mm M c n c l trên sông Hoàng Long lên r t nhanh đã ph i x l vào các khu phân, ch m l

S li u th ng kê c a 48 n m cho th y s n m l l n nh t hai sông xu t hi n

đ ng b là 33 n m chi m t l 68,7% S tr n l l n nh t n m trên sông Hoàng Long t i B n xu t hi n s m h n l sông áy t i Ph Lý là 25 tr ng h p chi m

t l là 52%

- N m 2008: M c n c l l n nh t trên sông áy t i Ba Thá là 6,34 m lúc 3h/3/XI, t i Ph Lý là 4,62 m lúc 15h/2/XI, t i B n là 4,69 m lúc 6h/01/XI, T i Ninh Bình là 3,32 lúc 14 h/02/XI

- N m 1985: M c n c l l n nh t trên sông áy t i Ba Thá là 5,85 m ngày 13/IX, t i Ph Lý là 5,2 m (M c n c hoàn nguyên) ngày 13/IX, t i B n là 6,49

m (M c n c hoàn nguyên) ngày 12/IX, T i Ninh Bình là 3,82 ngày 13/I X

- N m 1996: M c n c l l n nh t trên sông áy t i Ba Thá là 5,10 m ngày 17/VIII, t i Ph Lý là 4,09m ngày 16/IX, t i B n là 4,81m ngày 16/IX, T i Ninh Bình là 3,24 ngày 16/I X

- N m 1978: M c n c l l n nh t n m t i Ba Thá là 5,98 m ngày 23/IX, ch tháp thua m c n c l n m 2008, nh ng t i Ph Lý m c n c l ch đ t 4,19 m ngày 24/IX còn th p thua m c n c các n m 1985, 2008 2007, 1997, 1996, 1994

T i B n là 5,21 m ngày 22/IX, t i Ninh Bình là 3,19 m ngày 23/IX

- Th i gian xu t hi n m c n c l cao nh t t i Ph Lý c a m t s tr n l l n

s m h n th i gian xu t hi n m c n c l cao nh t t i Ba Thá nguyên nhân là do

nh h ng c a n c v t t sông ào Nam nh và l sông Hoàng Long xu t hi n

s m h n l th ng ngu n sông áy

- T n xu t xu t hi n l l n nh t trong n m không đ ng b T i Ba Thá l l n

nh t n m không k phân l x y ra vào tháng XI/2008 v i t n su t 3,0% nh ng Bên sông Hoàng Long t i B n ch t ng đ ng v i t n su t là 14,0% N m 1985 l bên sông Hoàng Long t i B n t ng ng v i t n su t là 1% nh ng t i Ba Thá

ch m c t n su t 11%

1.2.3.2 Các nguyên nhân gây ra l l t trên l u v c sông Hoàng Long

- Vào mùa m a c ng th ng xu t hi n bão trên bi n ông Trong các c n bão

th ng có hi n t ng n c bi n dâng kèm theo m a l n gây úng l t, gió xoáy, gi t

v i t c đ cao

- a hình d c d n t B c xu ng Nam t Tây sang ông, phía Tây có đ i núi

và đ ng b ng xen k , là b t l i chính cho vi c ch ng úng do khi m a l n

- Sông Hoàng Long là con sông n i đ a l n nh t c a t nh Ninh Bình, b t ngu n

t vùng núi t nh Hoà Bình g m 3 nhánh chính là sông Bôi, sông p, sông L ng và

m t s nhánh nh h p thành nên vào th i k mùa l b tác đ ng c a l th ng ngu n d n v

- Bên c nh đó, sông Hoàng Long có l u v c t Hòa Bình vào sông áy t i Gián Kh u, vào mùa m a, l m c n c ngoài sông luôn cao h n m c n c trong

đ ng

- L sông Hoàng Long còn ch u tác đ ng r t l n c a l sông áy, l sông

H ng phân qua sông ào Nam nh, t h p c a 3 d ng l này khá ph c t p làm c n

tr vi c tiêu thoát l c a sông Hoàng Long

1.2.4 V n đ còn t n t i và c n nghiên c u

H th ng đê sông Hoàng Long trong th i gian qua đã đ c quan tâm đ u t khá

l n và c ng đã mang l i hi u qu nh t đ nh trong vi c ch ng l trên sông Hoàng Long

C th nh trong tr n l tháng 10/2007 sau khi đã phân, ch m l vào các khu, m c

n c l n nh t trên sông Hoàng Long t i B n đ t m c đ nh là +5,17 m v c b n các tuy n đê v n n đ nh, không x y ra v đê Tuy nhiên do kinh phí tu b , s a ch a hàng n m còn h n ch M t khác do nh h ng c a bi n đ i khí h u, th i ti t b t

th ng, m a l v n di n ra th ng xuyên và h t s c ph c t p trên h th ng các sông

su i trong t nh đ c bi t là trên sông Hoàng Long, c n đ c nghiên c u và đ a ra các

gi i pháp phòng tránh

Toàn b h th ng đê sông Hoàng Long đ c thi t k ch ng l v i đi u ki n có các khu phân ch m l Gia T ng - c Long và h u Hoàng Long Trong t ng lai,

v i đi u ki n phát tri n kinh t xã h i ngày càng cao đ m b o ch ng l , b o v

an toàn cho khu v c t nh Ninh Bình, nh m gi m thi u s l n phân, ch m l ti n t i lo i

b hoàn toàn các khu phân ch m l sông Hoàng Long, trong tr ng h p l xu t hi n trên sông Hoàng Long t ng t l 9/1985 là đi u t t y u Yêu c u ch ng l c a các tuy n đê s t ng lên do m c n c thi t k t ng lên và th i gian duy trì l kéo dài

Bi n đ i khí h u: S thay đ i c a khí h u đ c quy tr c ti p hay gián ti p là do

ho t đ ng c a con ng i làm thay đ i thành ph n c a khí quy n toàn c u và đóng góp thêm vào s bi n đ ng khí h u t nhiên trong các th i gian có th so sánh đ c (Theo công c chung c a Liên H p Qu c v bi n đ i khí h u)

Nguyên nhân chính làm bi n đ i khí h u Trái đ t là do s gia t ng các ho t

đ ng t o ra các ch t th i khí nhà kính, các ho t đ ng khai thác quá m c các b h p

th khí nhà kính nh sinh kh i, r ng, các h sinh thái bi n, ven b và đ t li n khác

Nh m h n ch s bi n đ i khí h u, Ngh đ nh th Kyoto nh m h n ch và n đ nh sáu lo i khí nhà kính ch y u bao g m: CO2, CH4, N2O, HFCs, PFCs và SF6

Tình hình b i n đ i khí h u trên th gi i :

Trong l ch s đ a ch t c a trái đ t chúng ta, s bi n đ i khí h u đã t ng nhi u

l n x y ra v i nh ng th i k l nh và nóng kéo dài hàng v n n m mà chúng ta g i là

th i k b ng hà hay th i k gian b ng Th i k b ng hà cu i cùng đã xãy ra cách đây 10.000 n m và hi n nay là giai đo n m lên c a th i k gian b ng Xét v nguyên nhân gây nên s thay đ i khí h u này, chúng ta có th th y đó là do s ti n

đ ng và thay đ i đ nghiêng tr c quay trái đ t, s thay đ i qu đ o quay c a trái đ t quanh m t tr i, v trí các l c đ a và đ i d ng và đ c bi t là s thay đ i trong thành

ph n khí quy n

Trong khi nh ng nguyên nhân đ u tiên là nh ng nguyên nhân hành tinh, thì nguyên nhân cu i cùng l i có s tác đ ng r t l n c a con ng i mà chúng ta g i đó

là s làm nóng b u khí quy n hay hi u ng nhà kính.Có th hi u s l c là: nhi t

đ trung bình c a b m t trái đ t đ c quy t đ nh b i s cân b ng gi a h p th n ng

l ng m t tr i và l ng nhi t tr vào v tr Khi l ng nhi t b gi l i nhi u trong

b u khí quy n thì s làm nhi t đ trái đ t t ng lên Chính l ng khí CO2 ch a nhi u trong khí quy n s tác d ng nh m t l p kính gi nhi t l ng t a ng c vào v tr

c a trái đ t Cùng v i khí CO2 còn có m t s khí khác c ng đ c g i chung là khí nhà kính nh NOx, CH4, CFC V i nh ng gia t ng m nh m c a n n s n xu t công nghi p và vi c s d ng các nhiên li u hoá th ch (d u m , than đá ), nghiên c u c a các nhà khoa h c cho th y nhi t đ toàn c u s gia t ng t 1,4oC đ n 5,8oC t 1990

đ n 2100 và vì v y s kéo theo nh ng nguy c ngày càng sâu s c đ i v i ch t l ng

s ng c a con ng i

S bi n đ i khí h u (B KH) toàn c u đang di n ra ngày càng nghiêm tr ng

Bi u hi n rõ nh t là s nóng lên c a trái đ t, là b ng tan cao; là các hi n t ng th i

ti t b t th ng, bão l , sóng th n, đ ng đ t, h n hán và giá rét kéo dài… d n đ n thi u l ng th c, th c ph m và xu t hi n hàng lo t d ch b nh trên ng i, gia súc, gia c m…

Có th th y tác h i theo h ng nóng lên toàn c u th hi n 10 đi u t i t sau đây: gia t ng m c n c bi n, b ng hà lùi v hai c c, nh ng đ t nóng, bão t và l

l t, khô h n, tai bi n, suy thoái kinh t , xung đ t và chi n tranh, m t đi s đa d ng