Ba mươi tám năm kể từ ngày phát sóng đầu tiên, Đài truyền hình Việt Nam đã xây dựng và phát triển trên nhiều phương diện: Số lượng chương trình ngày càng đa dạng, phong phú; các thể loại
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA BÁO CHÍ VÀ TRUYỀN THÔNG
TRỊNH THỊ THU NGA
ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM VỚI VIỆC
ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN KIẾN THỨC CHO GIỚI TRẺ
HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC BÁO CHÍ
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA BÁO CHÍ VÀ TRUYỀN THÔNG
TRỊNH THỊ THU NGA
ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM VỚI VIỆC
ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN KIẾN THỨC CHO GIỚI TRẺ
Trang 3MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
LỜI CAM ĐOAN 6
LỜI CẢM ƠN 7
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 8
MỞ ĐẦU 9
NỘI DUNG 17
CHƯƠNG I 17
TRUYỀN HÌNH VÀ NHU CẦU THÔNG TIN CỦA XÃ HỘI 17
I SỨC MẠNH CỦA THÔNG TIN TRUYỀN HÌNH 18
1 TRUYỀN HÌNH 18
1.1 KHÁI NIỆM 18
1.2 LỊCH SỬ 20
2 TRUYỀN HÌNH VỚI VIỆC ĐÁP ỨNG NHU CẦU THÔNG TIN CỦA XÃ HỘI 23
3 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIÁO DỤC CHO CÔNG CHÚNG XEM TRUYỀN HÌNH - TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN 26
3.1 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIÁO DỤC TRÊN TRUYỀN HÌNH 26
3.2 TÍNH TẤT YẾU TRONG ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIÁO DỤC TRÊN TRUYỀN HÌNH 27
II CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH DÀNH CHO THANH THIẾU NIÊN 32 1 THANH THIẾU NIÊN - NHÓM CÔNG CHÚNG LỚN CỦA TRUYỀN HÌNH 32
1.1 THANH THIẾU NIÊN - HỌ LÀ AI? 32
1.2 MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA THANH THIẾU NIÊN HIỆN NAY 32
1.3 THANH THIẾU NIÊN VÀ TRUYỀN HÌNH 36
2 TRUYỀN HÌNH DÀNH CHO THANH THIẾU NIÊN 39
2.1 CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH DÀNH CHO THANH THIẾU NIÊN 39 2.1.1 CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH 39 2.1.2 CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH DÀNH CHO THANH THIẾU
Trang 42.2.1 KÊNH TRUYỀN HÌNH 41
2.2.2 KÊNH TRUYỀN HÌNH DÀNH CHO THANH THIẾU NIÊN 42
3 XÃ HỘI HOÁ TRUYỀN HÌNH DÀNH CHO THANH THIẾU NIÊN 43 TIỂU KẾT 46
CHƯƠNG II 48
THỰC TIỄN VỀ VIỆC ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIÁO DỤC, ĐÁP ỨNG NHU CẦU THÔNG TIN CHO GIỚI TRẺ CỦA ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM 48
I MỘT SỐ KÊNH TRUYỀN HÌNH VÀ NHỮNG THÔNG TIN TRUYỀN TẢI 48
1 KÊNH VTV1 48
2 KÊNH VTV2 48
3 KÊNH VTV3 49
4 KÊNH VTV4 50
5 KÊNH VTV5 51
6 KÊNH VTV6 51
7 KÊNH VTV9 51
II THỰC TRẠNG ĐÁP ỨNG NHU CẦU XEM TRUYỀN HÌNH CHO GIỚI TRẺ TRÊN SÓNG ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM 53
1 THỰC TRẠNG ĐÁP ỨNG NHÙ CẦU XEM TRUYỀN HÌNH CHO GIỚI TRẺ 53
2 MỘT SỐ ĐÁNH GIÁ VỀ THỰC TRẠNG ĐÁP ỨNG NHU CẦU XEM TRUYỀN HÌNH CỦA GIỚI TRẺ TRÊN SÓNG ĐÀI THVN 65
III.KÊNH TRUYỀN HÌNH DÀNH CHO THANH THIẾU NIÊN 68
1 TÍNH TẤT YẾU PHẢI RA ĐỜI KÊNH TRUYỀN HÌNH DÀNH CHO THANH THIẾU NIÊN 68
1.1 TỪ NHU CẦU CỦA CÔNG CHÚNG TRẺ 68
1.2 TỪ ĐỊNH HƯỚNG CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC 69
1.3 TỪ NHU CẦU CỦA ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM 69
2 KÊNH TRUYỀN HÌNH DÀNH CHO THANH THIẾU NIÊN VÀ TÍNH ĐỊNH HƯỚNG 70
2.1 VTV6 - KÊNH TRUYỀN HÌNH DÀNH CHO THANH THIẾU NIÊN 70 2.2 TÍNH ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIÁO DỤC TRÊN VTV6 81
IV.CÔNG CHÚNG TRẺ VỚI VTV6 86
TIỂU KẾT 95
CHƯƠNG III 97
Trang 5MỘT SỐ KIẾN NGHỊ XUNG QUANH VIỆC NÂNG CAO TÍNH ĐỊNH HƯỚNG, GIÁO DỤC VÀ PHÁT TRIỂN KÊNH TRUYỀN HÌNH DÀNH
CHO GIỚI TRẺ 97
I GIẢI PHÁP CHO NỘI DUNG 100
II GIẢI PHÁP VỀ HÌNH THỨC TÁC PHẨM 102
III.VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN 103
TIỂU KẾT 107
KẾT LUẬN 108
TÀI LIỆU THAM KHẢO 110
PHỤ LỤC 113
Trang 6LỜI CAM ĐOAN
Tác giả luận văn xin cam đoan những nội dung nghiên cứu và trình bày trong luận văn Thạc sĩ này là kết quả từ quá trình làm việc nghiêm túc của chúng tôi Nội dung luận văn không sao chép và hoàn toàn đúng sự thật, chưa được công bố trên bất cứ công trình nghiên cứu nào
Chúng tôi xin hoàn toàn đảm bảo và chịu trách nhiệm về lời cam đoan trên
Trang 7LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành Luận văn tác giả đã nhận được rất nhiều sự tư vấn, giúp đỡ từ các cá nhân, tổ chức Tác giả chân trọng cảm ơn các thầy cô giáo trong Khoa Báo chí truyền thông – trường Đại học KHXH &NV, bạn đồng môn lớp cao học K9, các đồng chí cán bộ đoàn ở một
số trường Đại học và cao đẳng và bạn bè ở các vùng miền mà tác giả tiến hành khảo sát (Nghệ An, Tuyên Quang, Phú Thọ, Vĩnh Phúc), các đồng nghiệp tại cơ quan đang công tác Xin trân trọng cảm ơn các anh chị trong Ban biên tập VTV6 đã nhiệt tình cung cấp các số liệu, văn bản liên quan đến
đề tài chúng tôi nghiên cứu Tác giả xin đặc biệt cảm ơn Tiến sĩ Đậu Ngọc Đản – Người hướng dẫn - đã động viên, khích lệ và chỉ dẫn tác giả trong suốt quá trình triển khai thực hiện
Xin trân trọng cảm ơn!
Trang 8DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
STT Ký hiệu viết
tắt
Chữ viết hoàn chỉnh Tiếng nước
Trang 9MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Đài truyền hình Việt Nam ngay từ khi ra đời đã sớm khẳng định vai trò không thể thiếu trong việc đáp ứng nhu cầu thông tin, giải trí và phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội của quốc gia Ba mươi tám năm
kể từ ngày phát sóng đầu tiên, Đài truyền hình Việt Nam đã xây dựng và phát triển trên nhiều phương diện: Số lượng chương trình ngày càng đa dạng, phong phú; các thể loại tác phẩm truyền hình ngày một sinh động, hấp dẫn; đội ngũ phóng viên – biên tập viên – kỹ thuật viên được đào tạo chuyên nghiệp… Đến nay, các chương trình truyền hình đã và đang dần dần có xu hướng chuyên sâu vào từng nhóm công chúng đối tượng trong xã hội nhằm đáp ứng đầy đủ hơn nhu cầu xã hội về thông tin như: chương trình dành cho phụ nữ, chương trình dành cho nông dân, chương trình dành cho người cao tuổi … Tuy nhiên, đó chỉ là các chương trình đơn lẻ nằm trong kênh tổng hợp dành cho đa đối tượng
Việt Nam được đánh giá là một quốc gia có dân số trẻ, lực lượng thanh thiếu niên chiếm khá đông trong tỉ lệ dân số toàn quốc (khoảng 60% dân số) Đây là nhóm công chúng có nhu cầu rất lớn đối với các thông tin trên truyền hình và họ đang tác động mạnh mẽ tới sự phát triển của ngành truyền hình Thực tế cho thấy, nhu cầu thông tin của giới trẻ hiện nay đã rất khác biệt cả về cách thức và nội dung tiếp nhận so với vài năm trước Trong khi đó, kênh truyền hình dành riêng cho thanh – thiếu niên vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm, các thông tin mà đông đảo công chúng trẻ thường
Trang 10nhiều chương trình dành cho giới trẻ hơn cả Song, không phải tất cả các chương trình, các thông tin của VTV3 đều cuốn hút người xem trẻ tuổi đặc biệt là các chương trình mang tính chính luận cao (Những vấn đề mang tính chính trị và giáo dục khá khô khan mà Đài phải tìm cách mày mò thể hiện sao cho hấp dẫn giới trẻ quan tâm theo dõi) Vấn đề đặt ra với truyền hình: làm thế nào để định hướng và giáo dục cho giới trẻ mà họ sẵn sàng tiếp nhận, thậm chí hào hứng tiếp nhận nhất là các chương trình nhằm giáo dục về luật pháp, giáo dục về tư tưởng, truyền tải thông tin thời sự
Theo quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước ta, độ tuổi thanh thiếu niên là lực lượng cần được quan tâm đặc biệt về mọi mặt, đặc biệt là việc đáp ứng các nhu cầu tinh thần lành mạnh và giáo dục nghiêm túc về tư tưởng, hành động Thông tin từ kênh báo chí có sức mạnh to lớn giúp Đảng và Nhà nước thực hiện chính sách này Xin đơn cử một ví dụ thể hiện sự ảnh hưởng của thông tin trên truyền hình đến giới trẻ mạnh mẽ như thế nào: Chúng ta dễ dàng bắt gặp những kiểu tóc theo phong cách Hàn Quốc, lối ăn mặc theo kiểu Hip pop … được sao gần như y bản từ các bộ phim, chương trình phát sóng trên truyền hình Giới trẻ đặc biệt thích thú với các phong cách, những chương trình sôi động, hấp dẫn trên truyền hình và họ hấp thụ nó rất nhanh chóng Do vậy, yêu cầu bức thiết đặt ra là phải phát triển các chương trình truyền hình dành cho giới trẻ theo hướng chuyên sâu hơn về chất lượng thông tin và các hình thức thông tin Giải pháp ở đây là cần phải phát triển kênh truyền hình dành cho giới trẻ Trên thế giới, nhiều quốc gia đã có kênh truyền hình dành cho giới trẻ và nó trở thành một kênh cho họ tiếp cận, tìm kiếm thông tin, giải trí, học tập, tâm tình, kiểm tra kiến thức như truyền hình ở các nước Anh, Pháp, Mỹ, Đức… Ví dụ: Truyền hình Đức có kênh Nicht nach acht Toggo Kixka trong đó tất cả các vấn đề của giới trẻ từ những điều nhỏ
Trang 11nhất đều được phản ánh, đặc biệt là họ đề cập rất thẳng thắn đến việc giáo dục
về giới tính cho giới trẻ trong khi đây là điều mà truyền hình Việt Nam vẫn còn dè dặt khi thông tin
Trước yêu cầu bức thiết của thời đại, khi có quá nhiều các vấn đề đang va chạm đến giới trẻ khiến họ thường bị động hoặc ngỡ ngàng để tìm cách ứng xử, Đài Truyền hình Việt Nam đã quyết định xây dựng kênh VTV6 dành cho thanh thiếu niên để tâm tình, định hướng, gợi mở thông tin cho họ Đây là sự thay đổi trong kế hoạch 2006 – 2010 của Đài về việc dự kiến phát triển các kênh mới, trong đó kênh VTV6 sẽ là kênh truyền tải các thông tin về thể thao Điều đó cho thấy, Đài đã nhận định sự cần thiết phải có một kênh truyền hình dành cho giới trẻ Kênh truyền hình VTV6 không chỉ là kênh thông tin, giải trí còn là kênh định hướng giáo dục cho giới trẻ trước tình hình phát triển nhanh chóng và đa dạng của đời sống xã hội Tuy nhiên, kênh truyền hình cho thanh thiếu niên khó có thể chiếm lĩnh công chúng khán giả ngay so với các kênh truyền hình khác (đặc biệt là VTV3), sẽ phải mất một khoảng thời gian nhất định để kênh tạo lập niềm tin và thu hút sự quan tâm theo dõi của công chúng trẻ Việc nghiên cứu các vấn đề mang tính lý luận và tổng hợp những khía cạnh liên quan đến thực tiễn triển khai đối với kênh truyền hình của thanh thiếu niên là điều hết sức cần thiết Từ những lý do trên, tác giả luận văn chọn đề tài: Đài Truyền hình Việt Nam với việc định hướng phát triển kiến thức cho giới trẻ hiện nay với hy vọng làm sáng tỏ tính tất yếu của sự định hướng và giáo dục giới trẻ thông qua truyền hình, đồng thời chỉ rõ tính tất yếu phải phát triển các chương trình truyền hình cho giới trẻ Thông qua đó, chúng tôi mạnh dạn đề xuất các kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng thông tin và hình thức thông tin cũng như cách thể hiện kênh
Trang 12truyền hình này để phát huy tốt nhất vai trò định hướng và giáo dục giới trẻ của truyền hình Việt Nam
2 Lịch sử nghiên cứu đề tài
Xây dựng các kênh truyền hình chuyên biệt dành cho các nhóm công chúng xã hội đặc biệt không phải là đề tài mới được đưa ra bàn luận trong quá trình định hướng phát triển của Đài truyền hình Việt Nam Hơn nữa, khi xây dựng kênh truyền hình mới, tính định hướng và giáo dục sẽ được triển khai ra sao qua từng tác phẩm truyền hình? Đó là vấn đề mà các nhà nghiên cứu, những người làm truyền hình vẫn đang tiếp tục tổng kết và điều chỉnh
Tóm lại, việc xây dựng và phát triển kênh truyền hình dành cho giới trẻ đang là chủ đề còn nhiều mới mẻ trong lý luận và thực tiễn đối với nền báo chí nước ta Do đó, đề tài “Đài Truyền hình Việt Nam với việc định hướng phát triển kiến thức cho giới trẻ hiện nay” có thể coi là công trình nghiên cứu cơ bản, hệ thống đầu tiên về lĩnh vực đang bàn tới Vì vậy, trong quá trình nghiên cứu, tác giả luận văn ít có cơ hội kế thừa những tiền đề lý luận cũng như hệ thống tư tưởng của người đi trước
3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Giới trẻ là nhóm công chúng có tâm lý tiếp nhận sản phẩm báo chí hết sức đặc biệt trên nhiều phương diện như nhu cầu, điều kiện, cách thức … Giới trẻ cũng là nhóm công chúng đa thành phần, đa thị hiếu cho nên để thoả mãn đầy đủ nhu cầu thông tin cho công chúng trẻ không hề đơn giản Chúng tôi thực hiện phát phiếu điều tra nghiên cứu và đưa ra những kết luận về tâm
lý tiếp nhận, tổng kết những kết quả truyền hình đã làm được Đây có thể coi như một bảng tổng hợp ý kiến của khán giả trẻ về các chương trình truyền
Trang 13hình dành cho giới trẻ trên sóng VTV1, VTV2, VTV3, VTV6 Người làm truyền hình có thể tham khảo kết quả thu thập được trong luận văn để tìm cách đáp ứng hợp lý nhu cầu của công chúng trẻ, đồng thời cũng là thông tin khá quan trọng với các bậc phụ huynh cũng như các trường học về sự phối hợp giáo dục thế hệ trẻ
Luận văn là tài liệu cơ bản, hệ thống đầu tiên về việc xây dựng và phát triển kênh truyền hình dành cho giới trẻ giúp các nhà quản lý nhìn nhận một cách khách quan về truyền hình dành cho giới trẻ, sớm phát huy những tích cực và hạn chế các vấn đề tồn tại khi triển khai tổ chức thực hiện
Luận văn có thể là tài liệu tham khảo cho các sinh viên khoa báo chí, ngành truyền hình và những ai quan tâm đến vấn đề này…
4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu tính tất yếu khách quan của sự định hướng và giáo dục trên truyền hình, từ đó chứng minh sự cần thiết phải xây dựng và phát triển kênh truyền hình dành cho giới trẻ Bên cạnh đó, luận văn cũng chỉ
ra những thay đổi về tâm lý tiếp nhận, cách thức tiếp nhận, nhu cầu tiếp nhận của giới trẻ hiện đại và liên hệ nó với tính định hướng và giáo dục trên truyền hình hiện tại và trong tương lai gần
Ngoài ra, luận văn tìm kiếm và đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả tác động của truyền hình Việt Nam tới giới trẻ – nhóm công chúng đông đảo của truyền hình Việt Nam Thông qua việc đá ứng tốt các nhu cầu xem truyền hình của giới trẻ, nhà đài sẽ triển khai tốt nhất yếu tố định hướng và giáo dục cho thanh thiếu niên
Để đạt được mục đích trên, luận văn sẽ thực hiện các nhiệm vụ sau:
Trang 14+ Nghiên cứu các chương trình truyền hình dành cho giới trẻ trên các kênh VTV1, VTV2, VTV3
+ Phân tích tính chất, mục tiêu định hướng và giáo dục giới trẻ thông qua trưyền hình
+ Khảo sát thông qua việc phát phiếu điều tra xã hội học về nhu cầu tiếp nhận thông tin trên kênh truyền hình của giới trẻ và tiến hành phân tích, đánh giá, rút ra nhận định về khả năng đáp ứng của Đài truyền hình Việt Nam
+ Tìm kiếm các giải pháp nhằm nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu của giới trẻ đối với các thông tin trên sóng Đài truyền hình Việt Nam, thông qua đó nâng cao tính định hướng và giáo dục
5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đề tài hướng tới sự giáo dục và định hướng cho giới trẻ trên truyền hình cho nên đối tượng nghiên cứu của luận văn là thanh thiếu niên Việt Nam
và các chương trình truyền hình dành cho thanh thiếu niên trên VTV1, VTV2, VTV3, đặc biệt là VTV6
Truyền hình với việc định hướng và giáo dục cho giới trẻ đang đặt ra rất nhiều khía cạnh như: định hướng cần phải hiểu theo cách nào cho phù hợp với giới trẻ: dạy dỗ hay gợi mở, cùng bàn bạc với giới trẻ rồi làm trọng tài kết luận…; định hướng về những nội dung gì, định hướng có làm cho tác phẩm mất đi sự trẻ trung, sôi động của các chương trình dành cho giới trẻ không? …
Trong khuôn khổ của một luận văn Thạc sỹ chúng tôi khó có thể nghiên cứu tất cả các khía cạnh của việc định hướng trên truyền hình hiện nay Do vậy, chúng tôi chỉ nêu ra những lý luận chung nhất về định hướng và giáo dục cho giới trẻ trên truyền hình; thực tiễn nhu cầu tiếp nhận của công
Trang 15chúng trẻ và những tác động của điều kiện tiếp nhận đến họ Chúng tôi hướng nghiên cứu vào đối tượng công chúng trẻ (từ 10 đến 35 tuổi) và các chương trình truyền hình dành cho họ, đặc biệt là kênh truyền hình VTV6 mới ra mắt, trong đó độ tuổi thanh thiếu niên là nhóm công chúng mà chúng tôi quan tâm nghiên cứu nhiều nhất Sau khi nghiên cứu và khảo sát, Luận văn sẽ làm rõ các nội dung như: tính tất yếu của sự định hướng, vai trò của truyền hình với việc định hướng và giáo dục đối với giới trẻ; đồng thời nêu ra những vấn đề bức thiết liên quan đến kênh truyền hình dành cho giới trẻ – một kênh đặc biệt của nhà đài nhằm giáo dục và dịnh hướng cho thanh thiếu niên Việt Nam
6 Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp luận: Dựa vào quan điểm của đảng, nhà nước về báo chí nói chung, về truyền hình nói riêng để rút ra những nhận định về nguyên tắc, môi trường cũng như đặc điểm hoạt động sáng tạo tác phẩm truyền hình Cụ thể là, chúng tôi tiến hành nghiên cứu văn kiện và các tổng kết của Đảng về các lĩnh vực của báo chí nước ta, cùng với đó là xem xét các điều luật của báo chí do nhà nước ban hành để đánh giá và nhận định về thực hiễn hoạt động định hướng cho công chúng trên truyền hình Ngoài ra, tác giả luận văn còn tìm kiếm các văn bản của T.Ư Đoàn, các văn bản Đảng và Nhà nước chỉ đạo thanh niên
Phương pháp công cụ:
+ Phân tích, tổng hợp: Trên cơ sở tổng hợp các dữ liệu, các quan điểm
và những lý luận về hoạt động sản xuất và vai trò định hướng đối với công chúng của truyền hình, tác giả tiến hành phân tích để rút ra những nhận định
Trang 16khách quan về thực tiễn định hướng và giáo dục cho giới trẻ Việt Nam trên truyền hình
+ So sánh: Trên cơ sở những dữ liệu thu nhận được từ quá trình phân tích và tổng hợp, tác giả tiến hành so sánh các số liệu vê nhu cầu tiếp nhận, đặc điểm về tâm lý tiếp nhận và điều kiện tiếp nhận của công chúng để làm rõ tính tất yếu phải cho ra đời kênh truyền hình dành cho thanh thiếu niên Sự ra đời của kênh truyền hình này là biểu hiện của sự định hướng trong việc cung cấp thông tin, giáo dục giới trẻ nhiều mặt thông qua truyền hình Từ đó, nâng cao chất lượng phục vụ của truyền hình trong đời sống xã hội Ngoài ra, trên
cơ sở kết quả của sự so sánh chứng minh vai trò, vị trí của truyền hình đối với việc giáo dục thế hệ trẻ
+ Phương pháp điều tra xã hội học: Tác giả phát phiếu điều tra (phỏng vấn ankét) để phỏng vấn các quan điểm, nhu cầu xem truyền hình và nhận định của họ về tính định hướng và giáo dục trên truyền hình với giới trẻ Ngoài ra, tác giả cũng thực hiện một số cuộc phỏng vấn sâu với các cán bộ lãnh đạo truyền hình về việc đáp ứng nhu cầu thông tin, nhiệm vụ định hướng
và giáo dục của truyền hình đối với thanh thiếu niên hiện nay, về những mục tiêu cho tương lai của nhà đài với thế hệ trẻ Đâylà phương pháp chủ đạo trong quá trình nghiên cứu đề tài
Các phương pháp trên được kết hợp hài hoà và đan xen trong trong từng phần nội dung luận văn
7 Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và phụ lục, luận văn gồm có ba chương như sau:
Chương I: Truyền hình và nhu cầu thông tin của xã hội
Trang 17Chương II: Thực tiễn đáp ứng nhu cầu thông tin và định hướng giáo dục cho giới trẻ của Đài truyền hình Việt Nam
Chương III: Một số kiến nghị xung quanh việc xây dựng và phát triển kênh truyền hình dành cho giới trẻ – kênh giáo dục và định hướng cho giới trẻ
NỘI DUNG CHƯƠNG I TRUYỀN HÌNH VÀ NHU CẦU THÔNG TIN CỦA XÃ HỘI
Báo chí là kênh đáp ứng nhu cầu thông tin tuyệt hảo của con người về đời sống Các thông tin về chính trị – xã hội – kinh tế – văn hoá trên toàn cầu
Trang 18chia sẻ kinh nghiệm, gợi mở hay định hướng về các vấn đề trong cuộc sống Đến nay, có thể khẳng định rằng, xã hội hiện đại không thể thiếu báo chí
Báo in là thành viên đầu tiên trong “gia đình” các loại hình báo chí, nó
đã tạo ra bước phát triển mạnh mẽ về ý thức tiếp nhận thông tin trên báo Sau báo in, phát thanh đã ra đời Phát thanh, với sự lan toả của sóng điện từ và hệ thống truyền thanh, đã nhanh chóng chiếm được cảm tình từ phía công chúng nhờ sự sinh động của âm thanh và khả năng phủ sóng rộng rãi Song, nhu cầu của con người luôn thay đổi, phát triển rất đa dạng cho nên truyền hình đã xuấ hiện Mặc dù sinh sau đẻ muộn nhưng truyền hình nhanh chóng bộc lộ những
ưu thế vượt trội về khả năng thoả mãn thông tin cho công chúng và nó chiếm
vị trí số 1 trong suốt thế kỷ XX Với sự phát triển của khoa học công nghệ, kỹ thuật truyền hình ngày càng hoàn thiện vai trò truyền thông của nó Truyền hình đã thể hiện sức mạnh to lớn trong việc tác động vào tâm lý tiếp nhận của công chúng và thổi phồng nhanh chóng quả cầu thông tin Dư luận xã hội trở thành những làn sóng xuyên lục địa đi khắp thể giới theo “bước chân” của truyền hình
I Sức mạnh của thông tin truyền hình
Trang 19Hình ảnh là chất liệu cơ bản của truyền hình Nó góp phần giúp công chúng nhận thức thực tiễn xung quanh một cách khoa học và hiện thực hơn Hình ảnh chủ yếu và đặc trưng trong truyền hình là hình ảnh động về hiện thực cuộc sống nhằm tái tạo một cách khách quan sự kiện theo những gì nó diễn ra Ngoài ra, truyền hình còn sử dụng các loại hình ảnh tĩnh như ảnh tư liệu, mô hình, sơ đồ, chữ in, Đây là lợi thế vượt trội của truyền hình vì nó là những điều “mắt thấy tai nghe”, yếu tố đặc biệt tác động vào niềm tin của con người Con người tiếp nhận thông tin qua thính giác chỉ đạt 11% lượng thông tin nói ra, qua thị giác có thể đạt được 83% còn nếu vừa tiếp nhận bằng thị giác vừa bằng thính giác thì có thể đạt tới 94% lượng thông tin phát ra Nếu
so sánh với các loại truyền thông đại chúng khác, truyền hình sử dụng tổng hợp tất cả các loại thông tin có trong báo, phát thanh, phim ảnh và nó đang chiếm ưu thế vượt trội về khả năng thu hút công chúng
Âm thanh trong truyền hình bao gồm: lời nói của con người, âm nhạc (có lời và không lời), tiếng động Trong các chương trình dàn dựng có hậu
kỳ, người ta có thể tạo ra các âm thanh, tiếng động nhân tạo để mang lại hiệu quả thể hiện cao hơn
Truyền hình ra đời đã nhanh chóng chiếm lĩnh số lượng công chúng hơn hẳn các loại hình báo chí khác (báo in, phát thanh) vì nó khắc phục được những nhược điểm mà các loại hình báo chí có trước còn tồn tại Công chúng được mắt thấy, tai nghe những gì xảy ra từ một nơi nào đó trên trái đất mà không phải lặn lội đi đến đó Chính nhờ vậy, truyền hình đã trở thành loại hình thông tin đại chúng tuyệt hảo đối với công chúng trong thế kỷ XX Giới truyền thông gọi thế kỷ XX là thế kỷ của truyền hình
Trang 201.2 Lịch sử
Truyền hình xuất hiện vào nửa đầu thế kỷ XX (năm 1923 kỹ sư người Scotland, ông J Bert đã phát minh là một chiếc máy có khả năng hiện hình ảnh nhận từ tín hiệu điện từ, sau này ta gọi là vô tuyến truyền hình hay tivi),
nó phát triển nhanh chóng nhờ ứng dụng sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật và công nghệ Từ khoảng năm 1932, đài BBC của Anh bắt đầu phát các chương trình truyền hình thường kỳ với cách thức thể hiện và các phương tiện kỹ thuật thô sơ, đến nay truyền hình đã phát triển nhanh chóng về cả nội dung lẫn hình thức truyền tải thông tin Mạng lưới truyền hình đã và đang được mở rộng nhờ sự tiến bộ của khoa học – công nghệ
Hiện trên thế giới có các loại truyền hình sau:
Truyền hình quảng bá: được phát sóng lên không trung chỉ cần có máy thu hình (tivi) và ăng ten là xem được Ở Việt Nam, truyền hình quảng
bá đồng nghĩa với truyền hình annalog
Truyền hình kỹ thuật số: ứng dụng kỹ thuật số vào việc thu, phát truyền hình
Truyền hình trực tuyến: truyền hình thu và phát trực tiếp thông qua mạng truyền Ineternet và được xem qua các trang web có liên kết với kênh truyền hình
Truyền hình công nghệ độ phân giải cao: là dịch vụ truyền hình có độ phân giải cao (High Definition TV – full HD) với độ phân giải cao nhất tính đến thời điểm 2008 là 1.920 x 1.080 pixel đã được một số kênh truyền hình trên thế giới phát song song Tại Việt Nam, truyền hình công nghệ độ phân giải cao được đưa vào thử nghiệm ở Trung tâm truyền hình Cáp TP Hồ Chí Minh (HTVC) từ tháng 8 năm 2008 Chuẩn
Trang 21phát dịch vụ này thường là Full HD 1080i với tỉ lệ khuôn hình 16:9 và tín hiệu âm thanh 5.1 thường dùng trong rạp hát
Về mặt nội dung thông tin: thời gian đầu, truyền hình được sử dụng như một phương tiện giải trí và thông tin ít ỏi về các vấn đề chính sự, kinh tế dần dần nó thể hiện vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin cho đời sống xã hội Ngày nay, truyền hình cũng như các loại hình báo chí khác đã và đang tham gia tích cực vào quá trình giám sát xã hội, định hướng dư luận giáo dục nhân dân, thậm chí truyền hình còn trở thành công cụ hữu hiệu cho các tổ chức, đảng phái và các cá nhân quảng bá về sức mạnh và tranh thủ sự ủng hộ của quần chúng…
Nhận thức được vai trò của truyền hình, tất cả các quốc gia trên thế giới đều quan tâm, đầu tư phát triển truyền hình Hệ thống truyền hình được phát triển rộng rãi bao gồm cả truyền hình quốc gia và truyền hình tư nhân ở các nước trên thế giới, riêng Việt Nam chỉ có truyền hình quốc gia
Truyền hình Việt Nam được hình thành và phát triển gắn liền với các biến động của cuộc cách mạng dân tộc dân chủ Vào quý I năm 1967, lãnh đạo đài Đài Tiếng nói Việt Nam đã sang thăm và ký kết với viện phát thanh truyền hình Cu Ba (ICRT) một hiệp định song phương, trong đó Cu Ba nhận giúp Việt Nam đào tạo cán bộ làm truyền hình Khi trở về nước, lãnh đạo Đài Tiếng nói đã nhanh chóng lựa chọn 16 cán bộ từ các trung tâm âm thanh và các đài phát sóng để tập huấn lý thuyết về truyền hình Đến tháng 4 năm
1968, đoàn cán bộ lên đường sang Cu Ba học và thực tập Sau 18 tháng học
và thực tập tại Đài truyền hình trung ương Cu Ba các cán bộ truyền hình đầu tiên này đã trở về nước và nỗ lực xây dựng những thiết bị ban đầu cho ngành truyền hình Tháng 9 năm 1970, chương trình truyền hình đầu tiên để ra mắt
Trang 22công Những gương mặt đầu tiên xuất hiện trên sóng truyền hình là phát thanh viên Lan Hương, Nguyễn Thơ, cùng các ca sĩ nổi tiếng như: Thanh Huyền, Bích Liên, Thuý Hà, Kiều Hưng … Đúng 30 tết âm lịch năm 1971, Đài tổng diễn tập lần cuối và chương trình được phát sóng vào đêm giao thừa cho công chúng thủ đô và các vùng lân cận theo dõi Sau đó Đài Truyền hình Việt Nam (viết tắt là VTV) chính thức phát sóng có định kỳ: lúc đầu phát 3 buổi/tuần, sau tăng lên 4 buổi, năm buổi Đến nay, các chương trình truyền hình đã toả rộng trên cả nước và truyền hình ảnh đi khắp thế giới
Đài truyền hình Việt Nam phát triển rất mạnh mẽ với các kênh VTV1, VTV2, VTV3, VTV4, VTV5, VTV6, VTV9 và các kênh truyền hình Cáp cũng như hệ thống đài phát thanh – truyền hình địa phương Truyền hình đã trở thành một phần thiết yếu không thể thiếu trong đời sống hàng ngày của người dân Việt Để đáp ứng được nhu cầu thông tin và sánh kịp ngành truyền hình trên thế giới, Đài truyền hình Việt Nam đang từng bước cải tiến nội dung các chương trình, mở rộng thêm các kênh và ứng dụng nhanh chóng thành tựu khoa học công nghệ vào sản xuất truyền hình
Xã hội hoá truyền hình và tiến tới đáp ứng nhu cầu của từng nhóm công chúng lớn là một trong những hướng phát triển của nhà Đài (đây cũng là mục tiêu của rất nhiều các đài truyền hình trên thế giới) Với sự hỗ trợ của Internet, Đài truyền hình đã nhanh chóng truyền các chương trình qua mạng giúp công chúng có thể xem truyền hình bất kỳ khi nào họ muốn Chắc chắn, với mục tiêu xã hội hoá truyền hình và sự kết hợp mạnh dạn các tiến bộ khoa học công nghệ, truyền hình Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong thế kỷ XI
Trang 232 Truyền hình với việc đáp ứng nhu cầu thông tin của xã hội Con người từ khi sinh ra luôn có mong muốn nắm bắt và nhận thức thế giới xung quanh Báo chí ra đời và phát triển do nhu cầu khách quan của xã hội về thông tin và giao tiếp
Với các loại hình báo chí như: Báo in, phát thanh, truyền hình và báo mạng nhân loại thực sự đang sở hữu các phương tiện giúp nâng cao nhận thức một cách hiệu quả Khi các loại hình báo chí hình thành và phát triển phong phú, chính nó đang tạo ra sự cạnh tranh lẫn nhau về công chúng Công chúng vừa là nguồn nuôi dưỡng báo chí phát triển (cả về vật chất lẫn đề tài), vừa là thành phần đánh giá, thẩm định và loại trừ báo chí Thực tế đã chứng minh, hiện nay công chúng truyền hình chiếm số đông so với các loại hình báo chí khác Đồng nghĩa với việc đó là nhà đài, nếu muốn chiếm lĩnh số công chúng này và nhân rộng hơn nữa khán giả, truyền hình sẽ phải quan tâm thường xuyên hơn đến nhu cầu tiếp nhận, điều kiện tiếp nhận của khán giả
Khó có thể hình dung hết được đức mạnh của truyền hình đối với xã hội Hiệu quả trực tiếp mà truyền hình tạo ra là dư luận xã hội, nó tạo thành sức mạnh tinh thần và vật chất trong đời sống Dư luận xã hội là thái độ phản ứng của đời sống xã hội đối với các sự kiện, hiện tượng, các nhân vật có ảnh hưởng đối với tất cả những gì đang làm nên lịch sử hiện thời Tính chất của
dư luận xã hội phụ thuộc vào tính chất các sự kiện, vấn đề, của những quan điểm, hành động của nhân vật trong xã hội trong trường hợp thông tin phản ánh đúng đắn chính xác Dư luận xã hội có mang tính chất khách quan hay không còn phản ánh trung thực những sự kiện, hiện tượng, những vấn đề đó hay không là nhờ vào sự chân thực khách quan của các thông tin mà báo chí
Trang 24thông tin mà họ nhìn thấy Khi chiếm lĩnh được niềm tin, truyền hình sẽ dễ dàng lay động tình cảm, hành động của các cá nhân và kích thích hiệu ứng lây lan về tình cảm Bởi vậy, chúng ta thấy những phản ứng của xã hội đối với thông tin trên truyền hình khá rõ ràng: ví dụ tác phẩm phản ánh một bảo mẫu
ở trường Mầm non tư thục đánh đập, hành hạ các bé một cách tàn nhẫn Những hình ảnh đó đã tác động đến tình cảm của công chúng truyền hình và
nó nhanh chóng tạo ra một làn sóng dư luận xã hội về vấn đề này Các cơ quan chức năng phải nhập cuộc ngay để thanh lọc các trường tư thục kém chất lượng Các bậc phụ huynh có cơ hội nhìn nhận sự thật về nơi mình gửi gắm con cái và đề cao cảnh giác (Thực tế, cho đến khi tác phẩm được phát sóng, chính cha mẹ các bé cũng không hề biết về sự việc này) Nhờ có những hình ảnh thật được phát sóng như một minh chứng rõ ràng, nhờ đó quyền lợi của các bé được đảm bảo hơn khi đến lớp Đây là tác phẩm tiêu biểu, minh chứng cho sức mạnh của truyền hình và vai trò quan trọng của truyền hình với nhận thức của công chúng
Công chúng nhận định: phát thanh đưa tin, truyền hình minh hoạ và báo in bình luận, hiện nay báo mạng đang thể hiện sự tích hợp đa phương tiện
để thể hiện các chức năng của những loại hình báo chí khác Truyền hình đã
và đang nỗ lực đáp ứng nhu cầu của xã hội một cách tốt nhất Công chúng không chỉ xem truyền hình để thoả mãn nhu cầu biết, hiểu thông tin mà còn xem truyền hình nhằm giải trí, học tập và nghiên cứu Có thể nhận thấy, nhiều
chương trình truyền hình hiện nay có tính thực tế cao như: Sức sống mới phát
vào 11 giờ trưa các ngày trong tuần dạy cho công chúng cách chế biến món
ăn ngon, cách chăm sóc sắc đẹp cho chị em phụ nữ, cách bài trí nhà đẹp; Sức khoẻ cho mọi người phát sóng vào 6 giờ 30 sáng thứ tư và thứ sáu trên kênh
VTV2… Khi công chúng có niềm tin vào các thông tin trên truyền hình, nó sẽ
Trang 25ít nhiều ảnh hưởng đến suy nghĩ và hành động của họ trong đời sống thực tiễn Theo nghiên cứu của Thạc sĩ Lê Hồng Phong trong luận văn Thạc sỹ năm 1999 về “Những tác động tâm lý ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng tác phẩm báo chí”: ở Việt Nam, chương trình thu hút nhiều công chúng nhất là “Chương trình dự báo thời tiết” vì nó liên quan mật thiết đến các hoạt động của con người trong ngày tiếp theo (ví dụ: họ sẽ mặc gì, đi đâu, sắp xếp các cuộc hẹn ngoài trời như thế nào? ) Qua nghiên cứu này cho thấy, những thông tin mang tính định hướng về một vấn đề nào đó rất có ý nghĩa với công chúng Công chúng có thể điều chỉnh hành vi của họ cho phù hợp với thực tiễn nhờ có những nhận định đúng đắn từ truyền hình
Xác định được điều này, bất kỳ quốc gia nào cũng cố gắng quản lý và
sử dụng truyền hình như một phương tiện hữu hiệu nhằm định hướng, giáo dục nâng cao kiến thức, kỹ năng nhận thức của nhân dân về tất cả các lĩnh vực Việt Nam là một quốc gia không có báo chí tư nhân, các thông tin trên truyền hình cũng như các loại hình báo chí khác được đảm bảo chặt chẽ về yêu cầu an toàn chính trị – xã hội Đảng và nhà nước ta yêu cầu truyền hình phải luôn coi trọng việc giáo dục và định hướng nhằm nâng cao kiến thức, tư tưởng, hành động cho công chúng xem truyền hình riêng, toàn thể nhân dân nói chung thông qua làn sóng dư luận Như chúng ta đã thấy, tất cả các chương trình trên truyền hình hiện nay đều mang tính định hướng và giáo dục,
ngay cả các chương trình giải trí cũng không bỏ qua yếu tố này Ví dụ: Tam sao thất bản chiếu trên VTV3 vào lúc 11 giờ trưa thứ 7 hàng tuần (từ sự vui
chơi chỉ cho con người ta thấy tính chất lệch lạc của thông tin khi nó được
truyền qua nhiều kênh trung gian); Trò chơi âm nhạc phát sóng lúc 20 giờ thứ
sáu hàng tuần (giải trí và nâng cao kiến thức về âm nhạc – một loại hình nghệ
Trang 26Các loại hình báo chí lần lượt ra đời là do nhu cầu của xã hội Nhu cầu của con người là vô hạn, vì vậy mà truyền hình cũng như các loại hình báo chí khác muốn phát triển thì phải thoả mãn họ Các nhóm công chúng trong xã hội luôn muốn nhận được nhiều thông tin hơn nữa để thoả mãn nhu cầu và thị hiếu của họ, song mỗi nhóm công chúng lại có điểm khác biệt về nhu cầu, cho nên cách tốt nhất đối với truyền hình là xây dựng các kênh truyền hình chuyên đối tượng Hiện nay, VTV4, VTV5 có thể được coi là kênh truyền hình chuyên đối tượng ở Việt Nam Đến tháng 4 năm 2007, VTV6 ra đời đã
bổ sung thêm một kênh truyền hình mới cho nhóm công chúng đặc biệt của xã hội: đó là lực lượng thanh thiếu niên
Truyền hình Việt Nam đã và đang từng bước phát triển hệ thống trên toàn quốc, tạo lực cạnh tranh mạnh mẽ về công chúng đối với các loại hình báo chí khác và các Đài truyền hình hiện có
3 Định hướng và giáo dục cho công chúng xem truyền hình - tính tất yếu khách quan
Định hướng và giáo dục trên truyền hình
Định hướng và giáo dục cho nhân dân là nhiệm vụ của tất cả các cấp
bộ, ngành đặc biệt là nền báo chí cách mạng Việt Nam – người tuyên truyền tập thể, cổ động tập thể, tổ chức tập thể Trong quá trình sản xuất tác phẩm, các loại hình báo chí hết sức chú ý đảm bảo yêu cầu về định hướng và giáo dục Thời gian qua, truyền hình được coi là phương tiện đắc lực nhất trong các loại hình báo chí về định hướng và giáo dục nhân dân
Theo Đại từ điển Tiếng Việt, NXB Văn hoá - Thông tin năm 1999, khái
niệm định hướng và giáo dục được hiểu như sau:
Trang 27Định hướng là xác định phương hướng1
Giáo dục là tác động có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của con người, để họ dần dần có được những phẩm chất và năng lực như yêu cầu đề ra2
Theo từ điển Wikitionary Tiếng Việt3 trên mạng internet nêu rõ:
Định hướng là chỉ rõ phương hướng đúng, đường lối cho một hoạt động nào đó cuả con người;
Giáo dục: là quá trình hoạt động có ý thức, có mục đích, có kế hoạch nhằm bồi dưỡng cho người ta những phẩm chất đạo đức, những tri thức cần thiết về tự nhiên và xã hội, cũng như những kỹ năng, kỹ xảo cần thiết trong đời sống
Định hướng và giáo dục trên truyền hình là sự tác động vào nhận thức của con người, hướng họ tới những giá trị tốt đẹp của cuộc sống, từ đó khuyến khích, điều chỉnh hành vi của mỗi cá nhân Thông qua mỗi tác phẩm, truyền hình đưa tới công chúng một thông điệp về chân giá trị của thông tin,
nó sẽ tác động tới niềm tin và tri thức của con người Định hướng và giáo dục trên truyền hình không phải là những bài giảng lý luận, mà là những đánh giá, những góc độ phản ánh thực tiễn sinh động và chân thực giúp con người nhận diện ra cái tốt, xấu tồn tại trong xã hội
Tính tất yếu trong định hướng và giáo dục trên truyền hình
Truyền hình là một trong những phương tiện truyền thông đại chúng Tính định hướng của truyền hình xuất phát từ thực tiễn khách quan trong hoạt động sáng tạo tác phẩm cũng như mục tiêu phát triển Truyền hình Việt Nam
Trang 28Trước hết, truyền hình làm nhiệm vụ thông tin cho công chúng khán giả, song cùng một lúc nó không thể thoả mãn tất cả các nhóm công chúng xã hội khi truyền tải một thông tin nào đó Thông tin là những chất liệu làm rõ bản chất của vấn đề, sự kiện và cung cấp cho công chúng những kiến thức mới nhằm nâng cao thế giới quan và nhân sinh quan Trong một sự kiện có những yếu tố làm rõ bản chất của thông tin song cũng có những yếu tố chỉ là dẫn chứng Tuy nhiên, với tính cách tò mò, những nhóm nhỏ trong xã hội luôn hướng tới những yếu tố nhỏ nhặt đó, bởi thông thường những thông tin không mang bản chất của sự kiện thường dễ bị xuyên tạc, đồn thổi tạo nên sự giật gân Trong quá trình thông tin, truyền hình luôn hướng tới các nhóm lớn trong xã hội nhằm thoả mãn nhu cầu của họ đồng thời tìm kiếm sự phản hồi Thực chất, các nhóm nhỏ trong xã hội là những người mà ngoài nhu cầu biết, hiểu thông tin họ còn tò mò và thích những điều mang tính chất giật gân về sự kiện trong cách thức thông tin.Điều đó có nghĩa là, khi thoả mãn thông tin cho nhóm lớn trong xã hội thì nhóm nhỏ cũng được cơ bản thoả mãn nhu cầu biết, hiểu về nó Truyền hình với quy định về thời gian, thời lượng phát sóng bắt buộc phải lựa chọn thông tin và cách thức thông tin sao cho phù hợp tất cả các thành phần công chúng Việc hướng các nhóm nhu cầu trong xã hội chấp nhận thoả mãn thông tin theo một nhóm xã hội nhất định đã thể hiện tính định hướng thông tin của Đài Truyền hình Việt Nam
Ví dụ: Trước sự việc đoạn phim sex của Hoàng Thuỳ Linh và bạn trai được tung lên mạng, truyền hình và các loại hình báo chí đã đưa tin phân tích
rõ bản chất của sự việc cho công chúng khán giả hiểu vấn đề Nhóm lớn công chúng trong xã hội đã biết và hiểu về sự việc, nhưng một phần nhóm nhỏ chưa cảm thấy thoả mãn và họ muốn được xem tận mắt đoạn phim đó, đây là
sự hiếu kỳ và tò mò chứ không phải là nhu cầu thông tin
Trang 29Thứ hai, trong đời sống có rất nhiều các thông tin trái chiều nhau hoặc
nó được thổi phồng hay thu hẹp bản chất lại Trong khi đó, nhận thức của các nhóm công chúng trong xã hội lại không đồng đều để có thể cùng nhận diện được tính chất chân thật của sự kiện, sự việc Khi đó, truyền hình với tư cách
là phương tiện phản ánh hiện thực khách quan phải tìm ra thông tin chính xác
để truyền tải Việc lựa chọn đúng, đủ thông tin để phản ánh sẽ khiến cho thông tin đó loại trừ và điều chỉnh các thông tin khác đang trôi nổi Như vậy, tất cả các nhóm công chúng sẽ tìm được điểm chung khi đánh giá, tiếp nhận thông tin Sự thống nhất nhận thức của công chúng về sự kiện, sự việc là biểu hiện của tính định hướng, giáo dục
Thứ ba, báo chí là một bộ phận của cấu trúc xã hội có tác động lớn đến việc cải tạo xã hội Truyền hình tham gia tích cực vào việc thông tin, nêu gương những điều tốt đẹp, phản ánh những tồn tại để giúp công chúng có hành động phù hợp với chuẩn mực đạo đức của xã hội Khi đó, trong các chương trình phát sóng có sự tác động tới nhận thức của công chúng về các giá trị tốt đẹp và họ tự nguyện tin, hành động theo Như vậy, tính định hướng qua các chương trình truyền hình tự khắc được xây dựng nên
Thứ tư, không có báo chí ngoài chính trị, truyền hình là phương tiện tham gia đắc lực vào các hoạt động chính trị – xã hội như: thông tin về các chủ trương chính sách của Nhà nước, là phương tiện quảng bá vai trò của các
tổ chức, đoàn thể xã hội Truyền hình không thể thông tin ngược lại với thể chế chính trị đang cầm quyền, vì chính thể chế chính trị đó là phương tiện bảo
về quyền lợi cho hoạt động báo chí Đảng và Nhà nước ta xác định, mọi thông tin trên báo chí đều phải hướng về quyền lợi chung của nhân dân, những thông tin làm phương hại đến đời sống nhân dân đều không được báo chí
Trang 30hoạt động báo chí như: Nguyên tắc tính đảng, tính nhân dân, tính khai sáng và giải trí… Truyền hình tất yếu phải tuân thủ những quy định, nguyên tắc của hoạt động báo chí bởi những nguyên tắc đó phản ánh tâm lý chung của xã hội Thông qua đó, tính chất định hướng của thông tin truyền hình được thể hiện
Thứ năm, nếu truyền hình muốn phát triển thì tự nó phải chiếm lĩnh niềm tin của nhân dân Ví dụ: Chương trình “Chìa khoá Thành công” nêu ra những khía cạnh, mối quan hệ rất thiết thực về các vấn đề liên quan đến công việc của các bạn trẻ đang bắt đầu lập nghiệp Những tiểu phẩm và các tình huống được những người chơi trong chương trình giải quyết rất thú vị đã gợi
mở cho người xem những bài học về cách hành xử nơi công sở Đây là một chương trình đang được giới trẻ mới lập nghiệp rất yêu thích; Hay chương trình “Người đương thời” nêu gương một anh nông dân trở thành tỉ phú nhờ trồng khoai lang, chương trình đã mời anh đến nói về kinh nghiệm, các vấn
đề mà anh đã gặp phải, sự thành công… tất cả đều là hiện thực Chính nhân vật của chương trình đã trở thành người dạy cho những nông dân khác các kỹ năng để làm giàu Thông qua các chương trình này, người xem tin và hành động theo, - đó chính là biểu hiện của sự định hướng (định hướng khi chọn nhân vật để thể nêu gương, định hướng về nhận thức con đường lập nghiệp cho nông dân cũng như các thành phần khác trong xã hội)
Thứ sáu, nhân loại ngày càng văn minh hơn, chính công chúng là những người đào thải các thông tin kém giá trị về chân, thiện, mỹ Truyền hình muốn giữ, mở rộng đối tượng tiếp nhận tất yếu phải quan tâm nghiên cứu đến những đặc điểm và dự doán thật tốt xu hướng phát triển về tâm lý tiếp nhận của thời đại để thông tin hiệu quả Nhiều khi nhu cầu của công chúng còn đang tiềm ẩn, việc dự đoán đúng các nhu cầu thông tin để đáp ứng
sẽ dễ dàng tác động tới xu thế tiếp nhận của công chúng và ít bị các biểu hiện
Trang 31về thị hiếu của công chúng chi phối Điều này cũng thể hiện tính định hướng
và giáo dục của nhà đài khi thông tin
Định hướng và giáo dục là điều tất yếu sẽ hình thành trong quá trình sáng tạo tác phẩm truyền hình cho dù nền truyền hình đó được điều tiết bởi bất kỳ thể chế chính trị nào Nó là yếu tố chi phối hoạt động của truyền hình đồng thời bảo vệ, thúc đẩy sự tồn tại và phát triển của truyền hình trước sự cạnh tranh mạnh mẽ của các loại hình báo chí Truyền hình Việt Nam thể hiện tính định hướng và giáo dục rất rõ nét, thống nhất với quan điểm của Đảng, Nhà nước Ở các nước đa đảng cầm quyền, tính định hướng có phần phóng khoáng hơn trong cách thể hiện Song, định hướng và giáo dục là tính tất yếu chung cho truyền hình ở mọi quốc gia Xin đơn cử ví dụ: Truyền hình Mỹ đa phần là truyền hình tư nhân, nhà nước không hề can thiệp vào các nội dung cũng như hình thức thông tin của các đài này Tuy nhiên, nó vẫn phải chịu sự đánh giá, nhận xét và yêu cầu của chuẩn mực về các giá trị tốt đẹp của nhân loại khi thông tin Cụ thể như: không thể phát sóng bừa bãi các chương trình sex vào bất kỳ thời điểm nào cho bất kỳ đối tượng nào; không thể đăng tải những hình ảnh về một kẻ sát nhân bệnh hoạn chém giết đồng loại mà không
có lời bình chỉ trích… Truyền hình là sản phẩm của văn minh nhân loại, tất yếu nó không thể đăng tải những thông tin làm suy giảm hay phản bác lại nền văn minh trên mọi khía cạnh của đời sống Con người – chủ nhân của nền văn minh sẽ điều khiển truyền hình và truyền hình sẽ phải tuân thủ điều đó Như vậy, định hướng và giáo dục trên truyền hình là tất yếu khách quan
Trang 32II Chương trình truyền hình dành cho thanh thiếu niên
1 Thanh thiếu niên - Nhóm công chúng lớn của truyền hình
1.1 Thanh thiếu niên - họ là ai?
Việt Nam là một quốc có dân số trẻ (giới trẻ chiếm khoảng 60 % tổng
số dân) và đang được đánh giá là nước có nguồn nhân lực hùng hậu Tuy nhiên, trong thời đại ngày nay, với sự phát triển nhanh chóng của đời sống xã hội về mọi mặt, câu hỏi đặt ra cho Việt Nam là: liệu rằng 60% dân số này có thật sự trở thành nguồn tài nguyên quý giá cho đất nước? Đây là vấn đề mọi quốc gia trên thế giới đều quan tâm
Thanh thiếu niên là nhóm dân số lớn trong giới trẻ Việt Nam có độ tuổi
từ 10 cho đến 24 Có thể nói, trong khoảng độ tuổi này, con người ta có rất nhiều biến động về cả tâm lý và sinh lý Đây cũng là khoảng thời gian mà con người tạo dựng những nền tảng quan trọng cho sự trưởng thành của mình Có quan điểm nhận định: ở độ tuổi này, con người ta giống như một cái cây, nếu môi trường sống tốt nó sẽ phát triển mạnh mẽ về nội lực, nếu có sự uốn nắn
nó sẽ tạo lập được vóc dáng hoàn hảo (tất nhiên, sự hoàn hảo tuỳ thuộc vào quan niệm chung của nhóm đông trong xã hội) Bên cạnh việc chăm lo tốt về dinh dưỡng, điều kiện sống cho giới trẻ, các thế hệ đi trước rất quan tâm tới việc định hướng và giáo dục để giới trẻ trở thành những người có ích cho xã hội
1.2 Một số đặc điểm của thanh thiếu niên hiện nay
Dù ở thời kỳ nào, giới trẻ vẫn luôn là những người năng động, nhiệt huyết, tài năng, sáng tạo, đề cao cái tôi, đòi hỏi cuộc sống phải luôn mới mẻ,
Trang 33mạnh mẽ chứ không chấp nhận những khuôn mẫu, sự áp đặt Họ luôn là những người phá cách, những người tham gia vào cải tạo xã hội Trước đây, giới trẻ khá chủ động trong việc tiếp nhận và lựa chọn thông tin vì các kênh thông tin còn hạn chế về số lượng cũng như phương tiện truyền tải Giới trẻ ngày nay biết nhiều hơn những gì mà giới trẻ cùng độ tuổi của 10 năm về trước biết vì họ có nhiều kênh tiếp nhận thông tin, và tốc độ chia sẻ thông tin lại càng lớn bởi có sự tham gia của phương tiện kết nối hữu hiệu là Internet Nhờ sự phát triển của khoa học và công nghệ thông tin, những quả cầu thông tin trở nên phình to ra và vận động không theo một quy luật nào xung quanh giới trẻ Cho nên, dù muốn hay không muốn giới trẻ vẫn phải chịu sự va đập của các luồng tin, họ vừa chủ động tiếp nhận những thông tin mà họ cần, vừa phải chống đỡ và phân loại các thông tin chạm đến họ để tiếp nhận Hơn nữa, nhóm người gần bằng tuổi nhau lại rất dễ có được điểm chung về nhận thức
và sở thích nên họ dễ bị “lây lan” cảm xúc thích hoặc không thích, hưởng ứng hoặc tẩy chay một điều gì đó Sự tác động mạnh mẽ của xu thế toàn cầu hoá
và cuộc cách mạng công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta, thanh thiếu niên
đã có những chuyển biến về tư tưởng và lối sống trên nhiều phương diện như:
Thanh thiếu niên ngày càng năng động và sáng tạo, dám thể hiện bản thân Giới trẻ tham gia nhiều hơn vào các hoạt động xã hội, sớm khẳng định vai trò, vị trí trong đời sống và nhận được sự quan tâm nhiều hơn của đảng, nhà nước Thế hệ trẻ Việt Nam tham gia các cuộc thi tài năng quốc tế đều dành được các giải thưởng cao như: Toán học, vật lý học, chế tạo robôcon…
Giới trẻ ngày nay chủ động hơn trong việc tự nghiên cứu tìm tòi tri thức, lĩnh hội tri thức và lựa chọn con đường lập nghiệp cho bản thân Thái độ
và ý thức lập thân, lập nghiệp được thể hiện rất rõ ngay cả khi thanh thiếu niên chưa xây dựng gia đình riêng Nhiều bạn trẻ đã lập nghiệp theo cách của
Trang 34Hiển, sinh năm 1973 ở Giao Xuân – Huyện giao Thuỷ – Nam Định là tỉ phú nhờ nuôi con Ngao; Anh Nguyễn Văn Pho, 33 tuổi là tỉ phú nhờ nuôi Tôm tại
xã Vĩnh Thông, huyện Vĩnh Thuận, tỉnh Kiên Giang; anh Trần Nam Trung, sinh năm 1981 tại Quỳ Châu – Nghệ An đã trở thành tỉ phú nhờ việc nghiên cứu khai thác khoáng sản Chính điều này đã thay đổi cách nhìn nhận của các thế hệ đi trước đối với giới trẻ về độ tuổi lập nghiệp, con đường lập nghiệp Họ đã chứng minh rằng vào đại học, cao đẳng không phải là con đường duy nhất dẫn đến thành công Bạn Lại Văn Ngọc, sinh năm 1987 – Giám đốc công ty đầu tư ứng dụng và phát triển công nghệ NSE tại Hà Nội… Rất nhiều tấm gương trẻ tuổi lập nghiệp thành công đã được truyền hình đăng tải trong những năm qua
Những tác động tích cực nêu trên đã góp phần nâng cao tâm thế, năng lực hội nhập quốc tế của thế hệ trẻ Việt Nam Tuy nhiên, CNH – HĐH cũng tạo ra nhiều khó khăn, thách thức đối với thanh thiếu niên
Với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin, tốc độ tiếp xúc với thế giới bên ngoài của giới trẻ ngày càng nhanh, sự biến đổi về tâm sinh
lý của họ càng diễn biến phức tạp Vì vậy, khi không đủ tri thức, bản lĩnh họ rất dễ rơi vào sự thái quá trong suy nghĩ và hành động dẫn đến trái ngược với chuẩn mực của xã hội đương đại
Đồng thời, sức ép của cơ chế kinh tế tri thức khiến cho nhiều bạn trẻ thất nghiệp; thực trạng sức khoẻ của thanh thiếu niên Việt Nam chưa cao so với thế giới và khu vực; trình độ ngoại ngữ và trình độ quản lý còn hạn chế; nhiều luồng thông tin trái chiều về các mặt của đời sống do công nghệ thông tin tạo ra đã và đang chi phối bản lĩnh chính trị của các bạn trẻ… Không vượt qua được thách thức, khó khăn trên, một bộ phận các bạn trẻ có biểu hiện suy thoái về phẩm chất đạo đức và năng lực hành động
Trang 35Bên cạnh đó, diễn biến đời sống chính trị diễn ra rất phức tạp, các thế lực thù địch luôn nhằm vào đối tượng thanh thiếu niên để lôi kéo và tiêm nhiễm những tư tưởng phản động Điều này đã tạo ra những hệ quả tiêu cực cho đời sống thanh thiếu niên nước ta:
Thời nay, nhiều bạn trẻ tỏ ra thờ ơ với thời cuộc, có lối sống thực dụng, thích hưởng thụ Điều kiện kinh tế xã hội phát triển, nhiều gia đình xây dựng nền tảng kinh tế vững chắc đã dành toàn bộ sự ưu ái cho con cái về mọi mặt Điều này đã gây ra những thói quen không tốt cho một số bộ phận giới trẻ Họ trở thành những người chỉ quen hưởng thụ mà không tính tới việc phải xây dựng cơ đồ riêng của bản thân; họ ngại khó, ngại khổ trước mọi hoàn cảnh; họ quan tâm và tìm kiếm các trò tiêu khiển và lôi kéo bạn bè tham gia… Điều này góp phần làm tăng tỉ lệ giới trẻ mắc phải các tệ nạn xã hội trong thời gian qua
Không những thế, nhiều bạn trẻ đã, đang thể hiện cái nhìn lệch lạc về
xã hội, chế độ và quên quá khứ Thực tế, đã có những bạn trẻ không hiểu hết
ý nghĩa của chế độ xã hội chủ nghĩa và bản chất của nền kinh tế thị trường nước nhà nên có ý kiến và phản ứng tiêu cực với thời cuộc Các thế lực thù địch thường chủ động lôi kéo, tuyên truyền tư tưởng phản động cho nhóm các bạn trẻ này
Hội nhập là xu hướng tất yếu, song để hội nhập mà không hoà tan cần
có sự chuẩn bị vững vàng về tư tưởng và bản lĩnh chính trị Hơn lúc nào hết, giới trẻ cần có sự định hướng và cần được cung cấp những phương tiện kiến thức để đứng vững giữa các quả cầu thông tin đang ngày một phình to ra và các quả cầu thông tin mới sẽ hình thành trong tương lai không xa
Như vậy, khi nhận định về thanh thiếu niên, xã hội cần phải tạo ra một
Trang 36hiểu, sự hoà đồng, tuyệt đối không áp đặt …) Nếu xã hội cứ khăng khăng mang những chuẩn mực của nhiều năm trước để so sánh, và nhận xét về thanh thiếu niên thời nay, chắc hẳn sẽ tạo ra sự phản ứng bất hợp tác của giới trẻ Điều đó gây ra những khó khăn lớn cho quá trình định hướng và giáo dục thanh thiếu niên
Ông Trần Đăng Tuấn – Phó Tổng giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam
đã nhận định về giới trẻ trong buổi ra mắt VTV6: “Giới trẻ ngày nay phức tạp, điều đó quả đúng! Nhưng các bạn cứ thử tiếp xúc nhiều với họ, đưa cho
họ một vấn đề cụ thể để góp ý và bàn luận, chắc chắn bạn sẽ nhận sự nghiêm túc trong từng lời nói của họ” Lời của Ông Trần Đăng Tuấn rất có ý nghĩa: Chúng ta không nên áp đặt mà nên cùng với giới trẻ tìm ra cách thức để giúp
họ tự định hướng cho chính mình trong cuộc sống Thực nghiệm là cách thức
vô cùng hiệu quả đối với giới trẻ, bởi họ là những người thích khám phá, thích thử sức và không thích lý luận dài dòng, phức tạp
Đây là nhận định đúng đắn của người lãnh đạo ngành truyền hình, nhờ
đó mà các chương trình truyền hình dành cho giới trẻ trên tất cả các kênh hiện
có đã và đang được họ đón nhận hào hứng Kênh truyền hình dành cho thanh thiếu niên sẽ phải hết sức lưu ý tới nội dung này, đồng thời phải thường xuyên
cập nhật thông tin về giới trẻ, luôn quan tâm trả lời xem họ là ai?
1.3 Thanh thiếu niên và truyền hình
Truyền hình và thanh thiếu niên đang ngày một rút ngắn khoảng cách
để gần gũi hơn trên nhiều phương diện Truyền hình không chỉ đóng vai trò là nguồn cung cấp các thông tin chính, giải trí mà nó đã và đang dần trở thành một người bạn tâm tình, một người hướng dẫn giới trẻ trong suy nghĩ và hành động, một tấm gương phản chiếu đời sống của chính thanh thiếu niên… Đồng
Trang 37thời, với truyền hình, công chúng trẻ tuổi là thành phần khán giả đang có những đóng góp lớn đối với ngành truyền hình Họ là những người đề xuất đề tài, chủ đề cho truyền hình; họ thẩm định các chương trình truyền hình và tham gia vào quy trình sản xuất các chương trình truyền hình
Truyền hình và thanh thiếu niên có mối quan hệ tác động qua lại một cách chặt chẽ, công chúng trẻ tuổi mong muốn được xem truyền hình nhằm thoả mãn những nhu cầu thông tin theo mục đích cá nhân, truyền hình tồn tại
và phát triển nhờ có các nhóm công chúng trong đó có thanh thiếu niên Có thể nói, đó là mối quan hệ biện chứng giữa truyền hình và khán giả trẻ tuổi hay đó là điều kiện cần và đủ cho việc xây dựng và phát triển kênh truyền hình dành cho giới trẻ
Trong bài báo “Truyền hình Việt Nam trước áp lực công chúng đa nhu cầu, đa thị hiếu” đăng trên Người làm báo số 4 (295) tháng 9 năm 2008, Ông Trần Đăng Tuấn – Phó Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam đã nhận định: Truyền hình phải đáp ứng được các nhu cầu xã hội, văn hoá, giáo dục, giải trí lành mạnh của nhiều bộ phận công chúng Các nhu cầu đó có nền tảng chung: hướng tới cái bổ ích, cái đẹp, cái thiện Tuy vậy thang bậc, gam sắc nhu cầu, thị hiếu của từng tầng lớp, bộ phận, nhóm công chúng xem truyền hình rất khác nhau Không loại trừ có các xung khắc thị hiếu và nhu cầu Một chương trình giải trí có thể bộ phận này, lứa tuổi này thích thú nhưng bộ phận khác, lứa tuổi khác thấy không phù hợp
Thanh thiếu niên là nhóm công chúng có nhu cầu tiếp nhận các thông tin trên truyền hình rất khác biệt về nội dung và cách thức thông tin, thời điểm tiếp nhận thông tin so với các nhóm công chúng khác Thanh thiếu niên cũng
là những thành phần có nhận thức về nhu cầu và thị hiếu chưa hoàn chỉnh, vì
Trang 38vậy định hướng về nhu cầu cho công chúng trẻ cũng là việc cần làm đối với nhà đài Cụ thể:
Về mặt nội dung thông tin, thanh thiếu niên vẫn mong muốn hiểu biết các thông tin về chính trị – xã hội – văn hoá - kinh tế song cách thức truyền tải thông tin phải trẻ trung, hấp dẫn và tuân theo phương thức tư duy của giới trẻ (giới trẻ thích những thông tin có đặc điểm: mới, lạ, đi thẳng vào vấn đề, tiết tấu nhanh, sinh động, không theo bất kỳ khuôn mẫu nào…) Thanh thiếu niên gồm những đối tượng đang chuyển giao rất mạnh mẽ về tâm sinh lý, đây
là giai đoạn họ đang tập trung thời gian để học tập, yêu thương người khác phái và chuẩn bị hành trang cần thiết cho cuộc sống tương lai Vì vậy, ngoài những thông tin cơ bản trên, thanh thiếu niên còn mong muốn được xem nhiều chương trình đề cập tới các vấn đề như: lập nghiệp, cơ hội thành đạt, tình yêu, tình dục, làm đẹp…
Về mặt hình thức, giới trẻ không thích những chương trình mang tính chính luận cao hoặc những chương trình quá khuôn mẫu về thể loại tác phẩm,
họ hướng tới những chương trình mang tính phiếm luận, trẻ trung, thích được tranh luận và yêu thích sự tương tác trực tiếp với chương trình nhằm thể hiện quan điểm, nhận định về nội dung thông tin được nhà đài truyền tải
Về thời điểm thông tin, độ tuổi từ 10 đến 24 chủ yếu là học sinh và sinh viên nên họ phải đến lớp học vào ban ngày, thời gian rảnh rỗi thì họ dành cho việc giao lưu, giải trí, yêu đương Chính vì vậy, thời điểm thông tin trên truyền hình để hấp dẫn thanh thiếu niên gặp nhiều khó khăn Đây là vấn đề cần phải nghiên cứu rất kỹ đối với nhà đài khi dự tính xây dựng kênh truyền hình dành cho giới trẻ Hiện tại, những chương trình truyền hình dành cho giới trẻ đang phát sóng nhiều vào khoảng sau 8 giờ tối và các ngày thứ bảy, chủ nhật Bên cạnh vấn đề thời điểm tiếp nhận, điều kiện tiếp nhận của thanh
Trang 39thiếu niên với truyền hình cũng là một vấn đề khá quan trọng ảnh hưởng đến nhu cầu tiếp nhận thông tin của nhóm công chúng này Trong độ tuổi từ 10 đến 24, lực lượng học sinh - sinh viên đang theo học các trường chuyên nghiệp chiếm tỉ lệ khá đông (đây là nhóm công chúng từ 18 đến 24 tuổi), phần đa trong số họ đang sống xa nhà ít có điều kiện trang bị cho riêng mình một chiếc vô tuyến Vấn đề đặt ra ở đây là, mặc dù những cá nhân này rất muốn xem truyền hình nhưng lại không có phương tiện để theo dõi, khi đó họ bắt buộc phải tìm kiếm một phương tiện tiếp nhận thông tin khác như: báo in, sách, phát thanh Đây là vấn đề cần có sự phối hợp của các cấp bộ ngành trong cả nước tham gia khắc phục để khán giả trẻ có điều kiện thuận lợi hưởng thụ quyền lợi chính đáng từ các thông tin trên trưyền hình
Việc nhận định rõ mối quan hệ và bản chất về nhu cầu xem truyền hình của công chúng trẻ sẽ giúp cho người sản xuất chương trình truyền hình phát huy được những thế mạnh và hạn chế những vấn đề nảy sinh không theo
ý muốn
2 Truyền hình dành cho thanh thiếu niên
2.1 Chương trình truyền hình dành cho thanh thiếu niên 2.1.1 Chương trình truyền hình
Chương trình truyền hình là sự liên kết, sắp xếp bố trí hợp lý các tin bài, bảng tư liệu, hình ảnh, âm thanh… trong một thời gian nhất định, được
mở đầu bằng lời giới thiệu, nhạc hiệu, kết thúc bằng lời chào tạm biệt, đáp ứng yêu cầu tuyên truyền của cơ quan báo chí truyền hình nhằm mang lại hiệu quả tiếp nhận thông tin cao nhất cho khán giả
Trang 40Chương trình truyền hình được phân bổ theo các kênh chương trình, được thể hiện bằng những nội dung cụ thể qua tin, bài, tác phẩm truyền hình Các chương trình truyền hình được quy định rõ ràng về thời gian và thời lượng phát sóng với nhạc hiệu riêng nhằm thu hút, đồng thời nhắc nhở công chúng theo dõi
2.1.2 Chương trình truyền hình dành cho thanh thiếu niên
Chương trình truyền hình dành cho thanh thiếu niên là những tác phẩm truyền hình có nội dung và hình thức thông tin sinh động, hấp dẫn, thông tin ngắn gọn Các chương trình vẫn đảm bảo thông tin đầy đủ về kinh tế – chính trị – văn hoá - xã hội… mang tính trẻ trung phù hợp với nhận thức và
sở thích của giới trẻ
Ví dụ: Chương trình Hành khách cuối cùng, Rung chuông vàng, Đường lên đỉnh olimpia phát trên sóng VTV3; Robocon phát trên sóng VTV2…
Với những chương trình này, công chúng trẻ tuổi chiếm tỉ lệ lớn hơn
so với các chương trình khác vì nhiều lý do: nội dung chương trình hấp dẫn, những thông điệp của chương trình gắn liền với mối quan tâm của giới trẻ, cách thức thể hiện luôn sinh động, hấp dẫn, những đối tượng mà chương trình
đề cập tới trong chương trình là các thanh thiếu niên – những người gần như ngang bằng với người xem trẻ tuổi về nhiều mặt; và, giới trẻ bị cuốn hút hơn khi họ được trực tiếp tham gia vào chương trình…
Hiện nay, các chương trình truyền hình dành cho thanh thiếu niên đang nằm xen kẽ trong các kênh truyền hình của Đài truyền hình Việt Nam và hầu hết được phát sóng định kỳ vào khoảng 8 giờ 30 tối các ngày trong tuần