ĐA DẠNG SINH HỌC

Cây Tướng ShermanMè Macrozamia của Australia loài cây nhiệt đới cổ đại có từ gần 300 triệu năm trước Welwitschia tồn tại từ kỷ Jura đến nay vì không phải cạnh tranh với những loài cây

ĐA DẠNG SINH HỌC TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM NGUY CƠ ĐE DỌA VÀ KẾ

HOẠCH BẢO VỆ

Đa dạng sinh học trên thế giới

- Trên thế giới, mỗi năm các nhà

phân loại mô tả được khoảng

11.000 loài (chiếm 10 - 30% các

loài).

+ Để có thể mô tả hết các loài (ước

tính 10 - 30 triệu loài) dự kiến phải tốn

750 - 2.570 năm

+ Trong khi đó có nhiều loài đang

bị tuyệt chủng trước khi chúng được

mô tả và đặt tên

Ước tính có khoảng:

1000 loài virus

Avian Influenzavirus (AIV) Tobacco Mosaic Virus (TMV)

Adenovirus

Bacteriophage

30000 loài sinh vật đơn bào

Tetrahymena

thermophila (vi sinh vật

đơn bào có 2 nhân)

Choanoflagellate (họ hàng đơn bào

còn tồn tại gần nhất với động vật)

4800 loài vi khuẩn

Gleocapsa Photobacterium

Pseudomonas

Deinococcus

lỗ (loại

nấm độc nhất)

Tảo bẹ Aureophycus aleuticus

(phát hiện ngoài khơi Aleutian)

Tảo đỏ - Rhodophyta

Tảo cát Cymbella stuxbergi Tảo Cyclotella ocellata

Tảo cát Aneumastus Cộng đồng tảo periphyton

Cây Tướng Sherman

Mè Macrozamia của

Australia

(loài cây nhiệt đới cổ đại có từ gần

300 triệu năm trước)

Welwitschia

(tồn tại từ kỷ Jura đến nay

vì không phải cạnh tranh với những loài cây khác ở hoang mạc Namid)

248500

loài thực vật

Bèo Cái Lục bình

Bèo hoa dâu Bèo Tai chuột

Cây hoa súng Victoria

Sen

Lan vũ nữ Lan hồ điệp

Hoa Ti-gôn Anh túc

Cây bắt ruồi

Tacca chantrieri Cây mao địa hoàng

Hoa Rafflesia arnoldi

Cây chân bê

Cây bán nhân

Cây Vạn Thiên Thanh

Cây bao báp

Cây bạch quả của Nhật (xuất

hiện cách đây 160 triệu năm,

khi khủng long còn sinh sống)

Bhut Jolokia (giống ớt của Ấn Độ

được đánh giá là cay nhất thế giới)

Cây Ôliu

Cây Hạt Dẻ

751000 loài côn trùng

Bọ cánh cứng tê giác (có

thể mang khối lượng gấp

850 lần khối lượng cơ thể )

Ve sầu nhảy (có khả năng nhảy

cao đến 70cm dù chỉ dài 6mm) Bọ ngựa

Bọ rùa

Ong sát thủ Châu Phi

Bướm đêm Cosmosoma myrodora

Chuồn chuồn

Ruồi vàng

Châu chấu ma

Bọ que

Bọ lá Phyllidae (Thuộc vào loài hiếm Mức đe dọa: Bậc V)

Sâu đo Sâu của loài ngài Pale Tussock

Sâu Megalopyge Sâu Tailed Emperor

Động vật đẳng túc (loài giáp xác sống sâu 1.800m dưới đại dương) Hai loài hải quỳ mới được phát hiện ở đảo Aleutian

Sao biển

Cá đuối P leopoldi (luôn rà

miệng dưới đáy để tìm thức ăn)

Cá mao tiên

Mực Cuttlefish (tắc kè hoa

của biển cả, có thể đổi màu da;

hay phun mực như bạch tuộc)

Cá Scorpaenidae

Cá sấu nước mặn Australia

Cá mập trắng

Cá heo Baiji (Chỉ còn lại 10 con trên thế

giới, và chúng chỉ tồn tại ở sông Yangtze)

Sư tử biển tại đảo Palomino

Tê tê Aye-Aye tìm thấy ở Madagascar

Rắn hổ mang

bành châu Á Culi gầy

Rùa mai mềm Pelochelys cantorii

Chim Ưng

Kền kền Ai Cập

Chim Công

Chim Gurney đuôi cụt

(đặc hữu của bán đảo Thái Lan và Myanmar)

Một loại sếu châu Phi Gấu trắng Bắc cực

Gấu trúc Vẹt Trung Mỹ

Heo vòi (loài đặc hữu của vùng

Nam Trung Mỹ và Đông Nam Á)

Gấu trúc pôtôt (loài đặc hữu sinh

sống tại rừng mưa ở Nam & Trung Mỹ)

Tê giác trắng Tatu Hồng

Hắc tinh tinh

Báo tuyết ở Himalaya

Sói đỏ (chỉ còn lại

200 con sống ở phía Đông Bắc Carolina)

Dơi Seychelles với đuôi

có màng (còn không tới

100 con trên thế giới)

Khỉ Costa Rica

Đa dạng sinh học ở Việt Nam

- Việt Nam được xếp vào nhóm các nước có đa dạng sinh học cao (thứ 16 16 trên thế giới).

- Đến nay đã ghi nhận có khoảng:

Đa dạng loài ở Việt Nam có các đặc trưng:

- Số lượng loài sinh vật nhiều, sinh khối lớn.

Bình quân trên 1km2 lãnh thổ Việt Nam có 4,5 loài thực vật và gần 7 loài động vật, một mật độ đậm đặc.

- Cấu trúc loài rất đa dạng.

Nhiều loài có hàng chục dạng sống khác nhau

Cấu tạo quần thể thường rất phức tạp.

- Khả năng thích nghi của loài cao.

Sinh vật Việt Nam nói chung có khả năng chống chịu cao với biến đổi của ngoại cảnh.

Begonia bataiensis Kiew

(phát hiện tại Kiên Giang) Lan hài đài cuộn (phát hiện ở Lâm Đồng)

Loài Ornithoboea emarginata (được

tìm thấy ở núi đá vôi Kiên Lương)

Loài bách xanh tại Vườn

quốc gia Hoàng Liên

Phi điệp vàng (một loài lan rừng

đặc hữu của cao nguyên LangBian)

Thu Hải Đường - một loài thực vật

đặc hữu ở suối trên đảo Phú Quốc

Sao la (thú hiếm nhất trên thế

giới sinh sống tại Việt Nam được

xếp hạng ở mức Nguy cấp)

Tê giác hai sừng (loài động

vật quý hiếm của VN đang

có nguy cơ tuyệt chủng)

Loài rắn nước môi trắng (tìm

thấy ở tỉnh Thừa Thiên-Huế)

Chuồn chuồn kim (phát hiện ở Phú

Quốc Chỉ có 3 cá thể được ghi nhận)

Thằn lằn đá ngươi tròn chân cam

(tìm thấy ở Hòn Tre, huyện đảo Kiên

Hải)

Rắn lục Hòn Sơn

Chim hoạ mi Langbian (loài chim đặc

hữu của rừng Lâm Đồng, đang bị đe

doạ tuyệt chủng trên phạm vi toàn cầu)

Vọoc mũi hếch (loài linh

trưởng chỉ có

ở Việt Nam)

cá anh vũ (phat hiện tại

vườn quốc gia Xuân Sơn)

Bò tót (xuất hiện tại Vườn quốc gia Phước Bình)

Khướu mun (tìm thấy tại vách núi đá

vôi-khu du lịch sinh thái Đakrông)

Bốn loài động vật của Việt Nam được đưa vào Sách Đỏ của IUCN

năm 2008

Lợn rừng Đông Dương

(Sus bucculentus)

Sẻ thông họng vàng (Carduelis monguilloti)

Gà lôi lam đuôi trắng

(Lophura hatinhensis)

Dơi thùy tai to (Paracoelops megalotis)

Nguy cơ đe dọa đa dạng sinh học

• Đa dạng sinh học giảm sút do số lượng các

loài trong hệ sinh thái bị suy giảm và số

lượng các cá thể trong quần thể loài cũng

bị suy giảm do:

+ Mất hoặc giảm nguồn thức ăn (do các

loài cạnh tranh nhau hoặc bị con người khai

thác mất).

+ Mất hoặc giảm nơi cư trú (do các loài

cạnh tranh nơi sống hoặc bị con người cướp mất).

+ Do môi trường thay đổi làm cho các loài

bản địa không còn thích nghi với điều kiện môi trường.

• Ta có thể chia các nguyên nhân gây suy giảm đa dạng sinh học loài ra là 2 nguyên nhân chính:

- Nguyên nhân tự nhiên (cháy rừng,

động đất, núi lửa, lũ lụt, hạn hán, bão ).

- Nguyên nhân con người (chiến tranh,

gia tăng dân số, khai thác gỗ, săn bắt

động vật hoang dã…).

Và hậu quả là làm suy giảm nguồn thức ăn, suy giảm nơi cư trú của các loài động thực vật và làm thay đổi môi trường.

Sông Nhuệ ô nhiễm nghiêm trọng

Chất thải công nghiệp, sinh hoạt gây ô nhiễm kênh rạch ở TP.HCM

Nhà máy Xi măng Sài Sơn hoạt động, thôn Khánh Tân mù mịt trong khói bụi

Khu rừng giàu trữ lượng gỗ thuộc thôn Bồng Lai 1 (Hưng Trạch, Quảng Bình)

trong vùng đệm di sản thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng bị “cạo trọc”

Vụ cháy trong khu vực vùng đệm Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng

Vụ cháy rừng ở Hà Tĩnh

Nhiều loại động vật hoang dã quý hiếm bị thu giữ tại Quảng Ngãi

Động vật quý hiếm bị bắt quả

tang tại nhà hàng Mỹ Hạnh

Vụ bắt giữ buôn bán động vật hoang dã trái phép ngày 16/7/2009 tại Hoàng Cầu

Kiểm lâm đang lập hồ sơ xử lý 9 đối tượng trong đường dây săn bắt thú hoang ở vườn quốc gia Bidoup–Núi Bà

Hai cá thể chà vá chân đen

bị bắn chết tại Vườn Quốc

gia Chư Yang Sin, Đăk Lăk

Những con khỉ quý trở thành

"thuốc bổ" như thế nàyThú rừng bị xẻ thịt ngổn

ngang

Bảo tồn đa dạng sinh học ở việt nam:

• Hai hình thức bảo tồn ĐDSH phổ biến được

áp dụng ở Việt Nam là:

- Bảo tồn nội vi hay nguyên vị (Insitu

conservation): gồm các phương pháp và công

cụ nhằm bảo vệ các loài, các chủng và các sinh cảnh, các hệ sinh thái trong điều kiện tự nhiên Thường được thực hiện bằng cách thành

lập các khu bảo tồn và đề xuất các biện pháp

quản lý phù hợp.

Kết quả là đã xây dựng và đưa vào hoạt

động một số hệ thống rừng đặc dụng

- Bảo tồn ngoại vi hay chuyển vị (Exsitu

conservation).

Gồm các vườn thực vật, vườn động vật,

bể nuôi thuỷ hải sản, các bộ sưu tập vi sinh vật, bảo tàng, các ngân hàng hạt giống, bộ

sưu tập các chất mầm, mô cấy

Các biện pháp gồm di dời các loài cây, con và các vi sinh vật ra khỏi môi trường

sống thiên nhiên của chúng.

Để nhân giống, lưu giữ, nhân nuôi vô

tính hay cứu hộ trong trường hợp: nơi sinh sống bị suy thoái hay huỷ hoại không thể lưu giữ lâu hơn các loài nói trên, dùng để làm vật liệu cho nghiên cứu, thực nghiệm và phát

triển sản phẩm mới, để nâng cao kiến thức cho cộng đồng

Vườn quốc gia Cúc Phương

• Được đánh giá là Vườn quốc gia thành

công trong công tác bảo tồn thiên

nhiên, đặc biệt là bảo tồn các loài động, thực vật quý hiếm của Việt Nam

loài chim, 110 loài bò sát và lưỡng cư, 65

loài cá và trên 2.000 loài côn trùng

Nhò vàng Vàng anh

Mimosa tím

Bạt ngàn rùng Cúc phương

Hồ Mạc

Cây vù hương

Cây đa bóp cổ, mọc

trên nhánh của cây thân

gỗ để hút chất dinh dưỡng, sau khi bộ rễ đã phát triển và cắm xuống đất, rễ của nó bao quanh

và bóp nghẹt cây chủ

Cây chò ngàn năm

Cúc Phương là thiên đường của loài bướm

Cầy vằn

Voọc chà vá chân xám (động vật quý

hiếm trong sách đỏ VN và thế giới)

Chim Gorsachius melanolophus Một chú rùa hộp trán vàng vài chục tuổi

Vườn quốc gia Bidoup – Núi Bà

Suối Nước Moọc (nằm trong phân

khu dịch vụ hành chính của Vườn)

Cây & lá Pơ mu

Sồi ba cạnh

Gà so họng trắng

(Arborophila brunneopectus)

Sẻ bụi bụng vàng (Passer flaveolus ) Bò tót Bos gaurus

Ếch xanh Odorana sp

Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng

Được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới

• Tính đa dạng sinh học cao:

linh trưởng ở Việt Nam)

và 19 loài trong Sách đỏ thế giới)

Việt Nam và 6 loài Sách đỏ thế giới)

Loài Kim giao núi đất Dầu rái

Lan Hài đốm

Những cây Bách xanh trên

núi đá vôi hơn 500 năm tuổi

Voọc Hà Tĩnh Gấu ngựa

Rắn lục đầu sừng

1 trong 14 loài bò sát lưỡng cư được

tìm thấy ở Phong Nha - Kẻ Bàng

Báo lửa

Vườn Quốc Gia Bạch Mã

Việt Nam là những loài cần phải bảo vệ nghiêm ngặt)

Gà Lôi lam mào trắng