Chính sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ cộng với sự ra đời của Internet đã buộc người ta phải đặt câu hỏi về sự tồn tại của các loại hình báo chí truyền thống, trong đó có phá
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
LÊ BÍCH HẠNH
VẤN ĐỀ SỬ DỤNG AUDIO TRÊN TRANG WEB
Trang 2LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam kết, đây là luận văn do tôi tự nghiên cứu, chƣa đƣợc công bố ở bất cứ công trình khoa học nào Mọi luận cứ trong luận văn là xác thực
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Lê Bích Hạnh
Trang 3Xin chân thành cảm ơn!
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Trang 4MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
CÁC BẢNG BIỂU ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN 3
MỞ ĐẦU 4
Chương 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG AUDIO TRÊN TRANG WEB 14
1.1 Một số thuật ngữ, khái niệm 14
1.1.1 Audio 14
1.1.2 Trang web 14
1.1.3 Internet radio 17
1.1.4 Trang thông tin điện tử 17
1.1.5 Sử dụng audio trên trang web 18
1.2 Vị trí vai trò của phát thanh trong hệ thống các phương tiện truyền thông đại chúng 20
1.3 Phát thanh truyền thống và phát thanh hiện đại 22
1.3.1 Phát thanh truyền thống 22
1.3.2 Phát thanh hiện đại 25
1.3.3 Một số xu thế phát triển của phát thanh hiện đại 28
1.4 Cấu trúc, đặc điểm của audio trên trang web 42
1.4.1 Cấu trúc của audio trên trang web 42
1.4.2 Đặc điểm của audio trên trang web 48
Tiểu kết chương 1 51
Chương 2: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG AUDIO TRÊN TRANG RADIOVIETNAM.VN VÀ VOVGIAOTHONG.VN 53
2.1 Vài nét về hai trang web Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn 53
2.1.1 Radiovietnam.vn 53
2.1.2 Vovgiaothong.vn 55
Trang 52.1.3 Qui trình sản xuất của Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn 56
2.1.4 Ứng dụng Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn trên các thiết bị di động 59
2.2 Các hình thức thể hiện âm thanh trên trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn 61
2.2.1 Phần streaming (truyền tải) âm thanh 61
2.2.2 Hình thức chia nhỏ thành các file, tổ chức tin bài theo thư mục 63
Tiểu kết chương 2 84
Chương 3: THÀNH CÔNG VÀ HẠN CHẾ CỦA VIỆC SỬ DỤNG AUDIO TRÊN TRANG RADIOVIETNAM.VN, VOVGIAOTHONG.VN MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP 86
3.1 Thành công và hạn chế của việc sử dụng audio trên trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn 86
3.1.1 Thành công 87
3.1.2 Hạn chế 88
3.2.2 Những thách thức của toàn cầu hóa 92
3.2.3 Những đòi hỏi của quá trình hội nhập, phát triển đất nước 93
3.3 Một số giải pháp 94
3.3.1 Nhóm các giải pháp chung 94
3.3.2 Một số giải pháp cụ thể 99
Tiểu kết chương 3 105
KẾT LUẬN 107
TÀI LIỆU THAM KHẢO 109
PHỤ LỤC 114
Trang 6CÁC BẢNG BIỂU ĐƢỢC SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN
Bảng 2.1: Biểu đồ tỷ lệ nội dung thông tin trên trang Radiovietnam.vn
Bảng 2.5: Biểu đồ tỉ lệ phần trăm các dạng audio trên trang Radiovietnam.vn
từ tháng 4 tới tháng 12 năm 2013 (trang 68)
Bảng 2.6: Biểu đồ tỉ lệ phần trăm các dạng audio trên trang Radiovietnam.vn
từ tháng 1 tới tháng 10 năm 2014 (trang 69)
Bảng 2.7: Biểu đồ tỉ lệ phần trăm các dạng audio trên trang Vovgiaothong.vn
từ tháng 4 năm 2013 tới tháng 10 năm 2014 (trang 69)
Bảng 2.8: Biểu đồ tỉ lệ phần trăm audio dạng bài so với audio dạng tin trên trang Radiovietnam.vn từ tháng 4/2013 đến tháng 10/2014 (trang 80)
Bảng 2.9: Biểu đồ tỉ lệ phần trăm audio dạng bài so với audio dạng tin trên trang Vovgiaothong.vn từ tháng 4/2013 đến tháng 10/2014 (trang 81)
Trang 7MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Chúng ta đang sống trong thời đại bùng nổ thông tin, nhất là sự phát triển như vũ bão của truyền thông trên mạng Internet Theo một cuộc điều tra tiến hành tại Mỹ, 70 % số người được hỏi trả lời cần một máy tính nối mạng nếu họ ở trên một hoang đảo, chỉ có 30 % người nói họ cần một phương tiện khác
Trong những năm qua, Internet có tốc độ và số lượng người sử dụng tăng trưởng một cách ngoạn mục Theo báo cáo của Hiệp hội Internet Việt Nam, năm 2013, thế giới có 2,8 tỷ người sử dụng Internet, chiếm 39 % dân số thế giới Với Internet, công chúng không còn phải nhẫn nại chờ đợi nữa Họ được tiếp cận với thông tin và giải trí mọi lúc mọi nơi
Chính sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ cộng với sự ra đời của Internet đã buộc người ta phải đặt câu hỏi về sự tồn tại của các loại hình báo chí truyền thống, trong đó có phát thanh Nó đã làm thay đổi cơ bản phát thanh truyền thống Nếu trước đây, thính giả chỉ được nghe một cách thụ động - tức là nhà đài phát gì thì thính giả nghe đấy Nhưng hiện nay, người nghe không chỉ muốn tiếp nhận thông tin mà còn muốn lựa chọn, kiểm soát thông tin, phản hồi, thậm chí tham gia sáng tạo tác phẩm báo chí cùng với nhà đài Trước yêu cầu đó, các đài phát thanh phải tự thay đổi mình
Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các loại hình báo chí hiện đại, phát thanh phải đứng trước hai sự lựa chọn: một là loại hình quá độ trung gian chuyển tiếp từ báo in sang báo hình, báo điện tử, hoặc là phải tự vươn lên để cùng tồn tại với các loại hình báo chí khác Và phát thanh đã chọn con đường thứ hai Phát thanh hiện đại đã có nhiều đổi mới để thích ứng trong thời đại kỹ thuật số Trong đó, phát thanh Internet là một trong những phương thức thích
Trang 8Trong các phương thức sản xuất phát thanh hiện đại, phát thanh Internet là phương thức ra đời tương đối sớm Năm 1991, World Wide Web được phát minh và khởi đầu cho sự bùng nổ của mạng Internet thì ngay sau
đó 2 năm (1993), Internet Talk Radio đã ra đời Điều đó chứng tỏ các nhà truyền thông đã nhanh chóng nắm bắt được ưu thế của Internet và bước đầu nghĩ tới một hình thức kết hợp giữa các loại hình báo chí để tạo sự tiện lợi cho công chúng
Phát thanh Internet có thể coi là một bước đột phá của phát thanh Nó là một giải pháp hữu hiệu cho công chúng phát thanh thời đại kỹ thuật số Phát thanh Internet là một phương thức phát thanh hiện đại, truyền thông tin đến công chúng qua mạng Internet dưới dạng ngôn ngữ truyền thông đa phương tiện Do đó, phát thanh Internet có nét đặc thù khác biệt so với các phương thức phát thanh truyền thống, đồng thời cũng có những nét khác biệt so với các loại hình báo chí khác được truyền tải trên Internet
Các trang web radio có khả năng cung cấp cho công chúng nhiều dịch
vụ bởi sự kết hợp giữa phát thanh và Internet Tính năng nghe phát thanh trực tiếp trên máy tính hoặc nghe lại các chương trình phát thanh đã phát trên mạng Internet, tính năng tải và lưu các chương trình phát thanh vào máy nghe nhạc cá nhân của công chúng đã trở thành công cụ hữu hiệu để trang web radio giữ thính giả cho phát thanh Bên cạnh âm thanh, thính giả còn có thể khám phá nhiều tính năng khác mà một website có thể phục vụ công chúng của mình Theo nghiên cứu của tác giả Phạm Thị Huệ trong luận văn “Xu thế phát triển của phát thanh phi truyền thống tại Việt Nam”, đến năm 2010, thế giới đã có hơn 18.000 webradio ở 136 nước và lãnh thổ Trong đó, Mỹ, Canada và Anh là những quốc gia có nhiều webradio nhất
Ở Việt Nam, Internet chính thức được cung cấp dịch vụ vào ngày 1/12/1997 Sau 17 năm, Việt Nam đã có tốc độ phát triển Internet ở mức đáng
Trang 9kinh ngạc Theo một khảo sát năm 2014 của tổ chức We Are Social - một tổ chức có trụ sở chính ở Anh nghiên cứu độc lập về truyền thông xã hội toàn cầu, số người dùng Internet ở Việt Nam chiếm khoảng 38% (cao hơn mức trung bình của thế giới là 33%)
Đi tiên phong, ngày 3/2/1999, Đài Tiếng nói Việt Nam đã triển khai phát thanh trên mạng Internet để đưa âm thanh, hình ảnh, chữ viết cùng với
âm nhạc phục vụ thính giả trong và ngoài nước Đến nay, tất cả các chương trình phát thanh của Đài Tiếng Nói Việt Nam đã được lưu trữ lại trên các website của đài Đối với các đài địa phương, tác giả khảo sát thấy có 53/63 đài đã có trang web riêng để lưu trữ các chương trình phát sóng Tuy nhiên, hầu hết các đài chỉ bê nguyên toàn bộ các chương trình lên mạng mà không
có lựa chọn, cắt gọt Trong thời buổi công nghiệp hóa, hiện đại hóa như hiện nay, ít ai có đủ kiên nhẫn để nghe một chương trình thời sự dài 30 phút hay một chương trình chuyên đề có khi kéo dài đến 45 phút, nhất là chương trình của các đài địa phương thường nặng về tính chất tuyên truyền, hội nghị, hội thảo Thêm vào đó, xuất hiện một lớp công chúng hiện đại rất cần thông tin nhưng lại quá ít thời gian rảnh Họ không có nhiều thời gian để xem tivi hay lướt web, hoặc nghe trọn vẹn các chương trình phát thanh Vì thế, họ muốn tranh thủ thời gian để có thể tìm kiếm thông tin Ví dụ như vừa lái xe vừa nghe radio, hoặc vừa đi bộ vừa nghe radio
Mặt khác, có những kiều bào ở nước ngoài muốn nghe radio nhưng không phải chỗ nào cũng có sóng của hệ phát thanh đối ngoại Họ muốn được nắm bắt tình hình tin tức ở tỉnh thành nơi mình sinh ra, muốn nghe tiếng nói của quê hương họ nhưng từ trước tới nay, chương trình của các đài địa phương chưa bao giờ được phát ra nước ngoài
Nắm bắt được điều đó, Đài Tiếng nói Việt Nam đã cho ra đời hai trang
Trang 10ngoài việc tích hợp được một hệ thống 64 đài phát thanh Trung ương và địa phương để thính giả có thể nghe trực tuyến, website còn giúp người nghe lựa chọn các tin tức nổi bật nhất, tổng hợp lại dưới dạng văn bản (text) kèm hình ảnh để công chúng có thể vừa thỏa mãn sở thích lướt web, vừa có thể nghe tin tức khi làm những công việc khác như lái xe, tập thể dục, nội trợ… Đây chính
là một trong những hướng đi mới mẻ mang tính tiên phong của Đài Tiếng nói Việt Nam
Việc sử dụng audio trên hai trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn có gì đặc biệt? Nó đem lại những lợi ích gì cho thính giả cũng như các cơ quan chủ quản? Làm thế nào để nâng cao hơn nữa chất lượng của các mô hình này? Đây thực sự là những vấn đề hết sức cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn đối với những người làm báo phát thanh cả nước nói chung
Xuất phát từ những đòi hỏi đó, từ thực tế cơ quan Đài Tiếng nói Việt Nam là nơi đang làm việc, được sự đồng ý của Khoa và Nhà trường, tôi đã
quyết định chọn đề tài: “Vấn đề sử dụng audio trên trang web” (Khảo sát
trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn từ tháng 4/2013 đến tháng 10/2014) cho luận văn Thạc sĩ Báo chí của mình
2 Lịch sử nghiên cứu đề tài
Thực chất, vấn đề sử dụng audio trên mạng là một hình thức của phát thanh Internet Ở nước ta, tài liệu nghiên cứu về phát thanh khá nhiều nhưng
về phát thanh Internet thì rất ít
Đến nay, ở Việt Nam đã có một số cuốn sách đề cập đến truyền thông
đa phương tiện và Internet radio, nhưng vấn đề chỉ được đề cập ở một chương, một mục nhỏ trong cuốn sách Bên cạnh đó, một số bài báo đăng trên báo của Đài Tiếng nói Việt Nam và tạp chí phát thanh (như "Để phát thanh hiện đại" của bà Hoàng Minh Nguyệt - Nguyên Phó tổng giám đốc Đài Tiếng
Trang 11nói Việt Nam, "Nhà báo phát thanh thời Internet" của nhà báo Phan Văn Tú) cũng viết về Internet radio song chỉ giới thiệu một số nét chung nhất
Trong quá trình nghiên cứu để tìm kiếm tài liệu cho luận văn này, tác giả luận văn đã tìm được một số luận văn, khóa luận ít nhiều đề cập đến vấn
đề phát thanh hiện đại Luận văn của tác giả Trần Thị Thúy Bình (2005) với
đề tài “Ứng dụng truyền thông đa phương tiện trên báo trực tuyến của cơ quan phát thanh – truyền hình” đã làm rõ việc ứng dụng truyền thông đa phương tiện trên báo chí trực tuyến ở Việt Nam, đưa ra một số đề xuất nâng cao chất lượng ứng dụng truyền thông đa phương tiện trên các ấn phẩm báo chí trực tuyến
Một vài luận văn Thạc sĩ báo chí của các tác giả khác như luận văn của Đồng Mạnh Hùng có tiêu đề: "Đổi mới, nâng cao chất lượng chương trình thời sự Đài Tiếng nói Việt Nam" (Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn); luận văn của tác giả Phạm Nguyên Long (Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn) có tiêu đề: "Đổi mới và nâng cao chất lượng các chương trình phát thanh kinh tế của Đài Tiếng nói Việt Nam", luận văn “Lời nói trong báo phát thanh hiện nay” của tác giả Trương Thị Kiên (Học Viện Báo chí – Tuyên truyền)…
đã nghiên cứu và đề xuất những giải pháp tăng cường hiệu quả các chương trình phát thanh và bước đầu đề cập đến một số phương thức của phát thanh hiện đại
Ngoài ra, tác giả còn tham khảo một số luận văn khác như còn một số luận văn khác như luận văn “Tương tác giữa tòa soạn với công chúng báo mạng điện tử” (của tác giả Hoàng Quỳnh Hương, Học Viện Báo chí – Tuyên truyền), luận văn “Chương trình phát thanh trực tiếp trên Đài tiếng nói nhân dân TP.HCM” (của tác giả Dương Thị Anh Đào, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn), “Giáo dục từ xa trên sóng đài Tiếng nói Việt Nam trước yêu cầu
Trang 12hội và Nhân văn), luận văn “Sự vận động, phát triển của tin phát thanh ở Việt Nam trong điều kiện hiện nay” (của tác giả Đinh Thị Thu Hằng, Học Viện Báo chí – Tuyên truyền)…
Trong số những luận văn, khóa luận đó, tác giả chú ý nhiều đến hai luận văn: luận văn Thạc sĩ “Phát thanh trên mạng Internet” của tác giả Nguyễn Sơn Minh (năm 2002, Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn) và luận văn thạc sĩ “Xu thế phát triển của phát thanh phi truyền thống tại Việt Nam” của tác giả Phạm Thị Huệ (Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn) Trong luận văn của Nguyễn Sơn Minh, tác giả đã trình bày cơ sở khoa học và cơ sở pháp lý cho sự phát triển của hệ thống phát thanh Việt Nam, trong đó có phát thanh trên mạng Internet; nghiên cứu về hệ thống số hóa và âm thanh kỹ thuật số; đề xuất một mô hình chuẩn cho phát thanh Internet Việt Nam Còn trong luận văn “Xu thế phát triển của phát thanh phi truyền thống tại Việt Nam” của tác giả Phạm Thị Huệ, tác giả đã đặt phát thanh trên Internet trong mối tương quan so sánh với phát thanh trên di động, chỉ ra thế mạnh của từng phương thức Luận văn cũng đánh giá một cách khái quát về xu thế, sự phát triển bước đầu của phát thanh phi truyền thống ở nước ta hiện nay Đồng thời, khẳng định đây là một hướng đi giàu tiềm năng và xu hướng chủ đạo của phát thanh Việt Nam
Nhìn chung, cả hai tác giả đều đã dành khá nhiều thời gian và công sức
để khảo sát hai đề tài này Tuy nhiên, luận văn của tác giả Nguyễn Sơn Minh
do thời gian khảo sát từ năm 2002 nên nhiều thông tin đã cũ Còn trong luận văn của tác giả Phạm Thị Huệ, tuy tác giả đã chỉ ra được xu hướng phát triển của phát thanh phi truyền thống nhưng do quá chú trọng đến việc sử dụng các ứng dụng phát thanh trên điện thoại di động nên nội dung phát thanh trên mạng có phần hơi mờ nhạt
Trang 13Do đó, đề tài “Vấn đề sử dụng audio trên trang web” (Khảo sát trang web Radiovietnam.vn và vovgiaothong.vn) đến nay là một đề tài mới, không trùng lặp với các công trình nghiên cứu trước đó
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích của đề tài là trên cơ sở làm rõ thực trạng sử dụng audio trên trang Radiovietnam và Vovgiaothong.vn, từ đó đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của việc sử dụng audio trên hai trang web này
Để đạt được mục đích, luận văn cần thực hiện những nhiệm vụ cụ thể sau:
- Tìm kiếm, nghiên cứu các tài liệu, lý thuyết cơ bản về audio trên mạng, phát thanh trên mạng để hình thành khung lý thuyết của đề tài
- Khảo sát, thống kê, phân tích nội dung và hình thức thể hiện audio trên trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn từ tháng 4/2013 đến tháng 10/2014
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng việc sử dụng audio nói riêng cũng như chất lượng của hai trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn
4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề đặt ra trong việc sử dụng audio trên trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn
Phạm vi khảo sát của đề tài là các tác phẩm audio đã được đăng tải trên hai trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn từ tháng 4/2013 đến tháng 10/2014
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1 Cơ sở lý luận
Đề tài được thực hiện trên nền tảng khoa học lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm, đường lối, chính sách
Trang 14Đề tài dựa trên những thành quả của lý luận báo chí trong và ngoài nước về phát thanh, về trang web, phát thanh Internet qua những vấn đề cụ thể như khái niệm, đặc điểm, được tổng hợp từ nhiều nguồn tài liệu khác nhau
có liên quan đến đề tài
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu, tác giả áp dụng các phương pháp cụ thể sau:
- Phương pháp phân tích tài liệu: được dùng để xem xét, phân tích các
thông tin có sẵn trong các tài liệu, từ đó rút ra những thông tin cần thiết phục
vụ cho mục đích nghiên cứu của đề tài Trên cơ sở nghiên cứu, phân tích tài liệu, tác giả kế thừa những kết quả nghiên cứu đã có, sử dụng nó để so sánh, minh họa cho các kết quả khảo sát của mình, từ đó khẳng định những đóng góp mới của mình
- Phương pháp phân tích nội dung: dùng để phân tích nội dung việc sử
dụng audio trên trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn, những câu trả lời thu được qua trưng cầu ý kiến hay phỏng vấn sâu Từ kết quả của phân tích nội dung, tác giả sẽ mô tả được đặc trưng, đặc điểm của thông điệp, có được những dẫn chứng cụ thể, những số liệu mang tính định hướng
+ Phương pháp phỏng vấn sâu: được sử dụng để phỏng vấn ông Trần
Trung Hiếu, người trực tiếp quản trị nội dung hai trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn, chị Nguyễn Thị Bích, Biên tập viên chính của trang Radiovietnam.vn nhằm thu thập ý kiến đánh giá của cá nhân về thực trạng
“Vấn đề sử dụng audio trên trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn”
- Phương pháp trưng cầu ý kiến trực tiếp (An-két): dùng để lấy ý kiến
của công chúng Trong thời gian từ ngày 04 – 21/9/2014, chúng tôi đã tiến hành một cuộc khảo sát nhỏ với 200 đối tượng là cán bộ, công nhân viên chức
và sinh viên cao đẳng, đại học Mục đích sử dụng phương pháp này là để thu
Trang 15nhận các ý kiến, nhận xét, đánh giá của công chúng và nhà báo về “Vấn đề sử dụng audio trên trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn” Trên cơ sở khảo sát, tác giả rút ra những luận cứ khách quan nhằm chứng minh cho các luận điểm của mình
- Phương pháp thống kê: dùng để thống kê tài liệu, con số, sự kiện, dữ
liệu…có được trong quá trình khảo sát
- Các phương pháp phân tích, tổng hợp: dùng để phân tích, đánh giá và
tổng hợp những kết quả nghiên cứu nhằm đưa ra những luận cứ, luận điểm khái quát
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Đề tài có ý nghĩa với chuyên ngành báo chí nói chung và đặc biệt là báo phát thanh nói riêng Luận văn sẽ đóng góp được nhiều điểm mới mẻ về báo phát thanh Internet, một trong những xu hướng phát triển ở phát thanh hiện đại
Về mặt thực tiễn, luận văn đã chỉ ra được phương thức và hiệu quả của vấn đề sử dụng audio trên hai trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn Từ
đó, đưa ra được những giải pháp khả thi để nâng cao chất lượng hai trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn nói riêng và phát thanh Internet ở Việt Nam nói chung
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, nội
dung chính của luận văn được chia thành 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc sử dụng audio trên trang web Chương 2: Vấn đề sử dụng audio trên trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn
Trang 16Chương 3: Những thành công, hạn chế của trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn Một số giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng việc
sử dụng audio trên trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn
Trang 17Chương 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG
AUDIO TRÊN TRANG WEB
1.1 Một số thuật ngữ, khái niệm
Theo trang Dictionary.com, website là một tập hợp các trang được liên kết với nhau trên môi trường World wide web, được nhìn nhận như một thực
Trang 18thể duy nhất, được duy trì bởi một cá nhân hay một tổ chức và được dùng cho một chủ đề duy nhất hoặc một số chủ đề liên quan chặt chẽ với nhau
Còn theo Merriam-webster.com, website là một nơi trên World wide web, lưu trữ thông tin về con người, tổ chức,… và thường chứa các web page được kết nối với nhau bởi các siêu liên kết
Theo Businessdictionary.com, website là một vị trí ảo trên World wide web, bao gồm nhiều chủ đề hoặc tập hợp chủ đề trong các web page và các tệp dữ liệu có thể truy cập thông qua một trình duyệt Mỗi trang web có một địa chỉ web riêng và có thể vào thông qua kết nối Internet Trang mở đầu của một website thường được gọi là trang chủ và có chứa các đường dẫn siêu liên kết tới các webpage (trang thông tin) khác trên website đó Một máy chủ duy nhất có thể chứa nhiều website và một website duy nhất cũng có thể nằm trên nhiều máy chủ khác nhau, đôi khi ở những địa điểm rất xa nhau
Theo Dictionary.Cambridge.org, website là một tập hợp các trang thông tin trên Internet về một vấn đề cụ thể, đã được đưa lên bởi cùng một người, công ty, tổ chức, và thường có chứa hình ảnh, video, và âm thanh
- Lịch sử trang web
World wide web, gọi tắt là web hoặc www, mạng lưới toàn cầu là một không gian thông tin toàn cầu mà mọi người có thể truy nhập (đọc và viết) qua các máy tính nối với mạng Internet Thuật ngữ này thường được hiểu nhầm là từ đồng nghĩa với chính thuật ngữ Internet Nhưng web thực ra chỉ là một trong các dịch vụ chạy trên Internet, chẳng hạn như dịch vụ thư điện tử Web được phát minh và đưa vào sử dụng vào khoảng năm 1990, 1991 bởi viện sĩ Viện Hàn lâm Anh Tim Berners-Lee và Robert Cailliau (Bỉ) tại CERN, Geneva, Switzerland
Các tài liệu trên World wide web được lưu trữ trong một hệ thống siêu văn bản (hypertext), đặt tại các máy tính trong mạng Internet Người dùng
Trang 19phải sử dụng một chương trình được gọi là trình duyệt web (web browser) để xem siêu văn bản Chương trình này sẽ nhận thông tin (documents) tại ô địa chỉ (address) do người sử dụng yêu cầu (thông tin trong ô địa chỉ được gọi là tên miền (domain name), rồi sau đó chương trình sẽ tự động gửi thông tin đến máy chủ (web server) và hiển thị trên màn hình máy tính của người xem Người dùng có thể theo các liên kết siêu văn bản (hyperlink) trên mỗi trang web để nối với các tài liệu khác hoặc gửi thông tin phản hồi theo máy chủ trong một quá trình tương tác Hoạt động truy tìm theo các siêu liên kết thường được gọi là duyệt web
Quá trình này cho phép người dùng có thể lướt các trang web để lấy thông tin Tuy nhiên độ chính xác và chứng thực của thông tin không được đảm bảo
- Trình duyệt web
Trình duyệt web là một phần mềm ứng dụng cho phép người sử dụng xem và tương tác với các văn bản, hình ảnh, đoạn phim, nhạc, trò chơi và các thông tin khác ở trên một trang web của một địa chỉ web trên mạng toàn cầu hoặc mạng nội bộ Văn bản và hình ảnh trên một trang web có thể chứa siêu liên kết tới các trang web khác của cùng một địa chỉ web hoặc địa chỉ web khác Trình duyệt web cho phép người sử dụng truy cập các thông tin trên các trang web một cách nhanh chóng và dễ dàng thông qua các liên kết đó Trình duyệt web đọc định dạng HTML để hiển thị, do vậy một trang web có thể hiển thị khác nhau trên các trình duyệt khác nhau
Một số trình duyệt web hiện nay cho máy tính cá nhân bao gồm Internet Explorer, Mozilla Firefox, Safari, Opera, Avant Browser, Konqueror, Lynx, Google Chrome, Flock, Arachne, Epiphany, K-Meleon và AOL Explorer
Trang 201.1.3 Internet radio
Theo en.wikipedia.org, Internet radio (hay còn gọi là web radio, radio Internet, e-radio, radio trực tuyến, webcasting) là một dịch vụ truyền âm thanh qua Internet
Khác với phát thanh truyền thống, phát thanh Internet là một hình thức truyền thanh mà người nghe có thể tạm dừng hay nghe lại dữ liệu âm thanh theo nhu cầu bản thân
Dịch vụ phát thanh Internet cũng cung cấp tin tức, thể thao, cuộc phỏng vấn và âm nhạc như phát thanh truyền thống Nhiều dịch vụ phát thanh Internet có nội dung tương ứng với những nội dung của các đài phát thanh truyền thống, các mạng vô tuyến truyền thống
Hình thức phát thanh Internet có chi phí khởi đầu và chi phí duy trì thấp Điều đó khiến cho số lượng các đài phát thanh Internet độc lập tăng lên đáng kể trong thời gian gần đây
1.1.4 Trang thông tin điện tử
Theo quy định tại khoản 12, 13 điều 3 Nghị định 97/2008/NĐ-CP, trang thông tin điện tử được hiểu như sau:
Trang thông tin điện tử trên Internet là trang thông tin hoặc tập hợp trang thông tin phục vụ cho việc cung cấp và trao đổi thông tin trên môi trường Internet, bao gồm trang thông tin điện tử (website), trang thông tin điện tử cá nhân (blog), cổng thông tin điện tử (portal) và các hình thức tương
Trang 21Căn cứ các quy định tại Nghị định 97/2008/NĐ-CP thì trang thông tin điện tử tổng hợp phải xin cấp phép thiết lập, còn các loại trang thông tin điện
tử khác không phải xin cấp phép thiết lập
1.1.5 Sử dụng audio trên trang web
Với lợi thế đa phương tiện của mình, một website có thể cung cấp thông tin cho độc giả thông qua nhiều công cụ khác nhau Ngoài văn bản và ảnh đã quen thuộc, thì website có khả năng tích hợp những công cụ như: video, âm thanh, box thông tin, đồ họa,…để tăng sức hấp dẫn và thuyết phục của thông tin
Chính việc tích hợp những loại âm thanh khác nhau, xuất hiện trong các vị trí tương ứng phù hợp đã tạo nên sự hấp dẫn và đa dạng cho trang web
Tuy nhiên, trên thực tế, âm thanh hiện nay chưa thực sự được chú trọng trên trang web, đặc biệt là các trang báo mạng điện tử ở Việt Nam Nhiều trang báo mạng (nhất là những trang báo lớn) chỉ chú trọng phần video chứ chưa quan tâm đến mảng âm thanh Vì thế, số lượng các tác phẩm audio trên các trang báo vẫn chưa nhiều, so với video, ảnh, đồ họa…
Hiện nay, âm thanh trên trang web thường được sử dụng trong các website chuyên về âm nhạc, giải trí hay website của các cơ quan báo chí Về lĩnh vực âm nhạc, có thể kể đến một số trang nghe nhạc trực tuyến lớn như: nhacso.vn, mp3.zing.vn, nhaccuatui.com…Về lĩnh vực báo chí, âm thanh chủ yếu xuất hiện trên trang web của các đài phát thanh truyền hình như trang Vov.vn, trang Radiovietnam.vn, trang Vovgiaothong.vn của Đài Tiếng nói Việt Nam, website của các đài phát thanh truyền hình tỉnh Một số trang tờ báo điện tử cũng bắt đầu có các tác phẩm báo chí đính kèm âm thanh như Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Dân Trí nhưng số lượng rất ít
Trong khuôn khổ của luận văn này, tác giả chỉ xin đi sâu vào nghiên
Trang 22cơ quan báo chí – mà cụ thể là hai trang Radiovietnam.vn và Vovgiaothong.vn chứ không nghiên cứu về các website âm nhạc
Đối với các website báo chí chuyên về phát thanh, hiện nay, nhiều người đang đánh đồng khái niệm phát thanh phát trên mạng Internet và phát thanh Internet Phát thanh phát trên mạng Internet thực chất là các chương trình của đài phát thanh được phát nhờ trên mạng Internet Tức là streaming (truyền tải) các dữ liệu đã phát sóng trên đài phát thanh lên Internet
Từ năm 2005 đến nay, VOV1, VOV2, VOV3, VOV5, VOVGT Hà Nội
và VOVGT TP.HCM của Đài Tiếng nói Việt Nam đã được đưa lên mạng www.vov.vn Nhiều đài phát thanh địa phương cũng đã phát trên Internet, ví
dụ, Đài Tiếng nói nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (www.voh.com.vn); Đài Phát thanh - Truyền hình Bình Dương (www.btv.org.vn); Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Nội (www.hanoitv.vn)
Nhờ Internet, một số tác phẩm, chương trình phát thanh được lưu trên mạng sau phát sóng Với khả năng này, phát thanh phát trên Internet phần nào khắc phục được nhược điểm thoảng qua, chỉ nghe được một lần, không có khả năng lưu trữ tư liệu của phát thanh phát sóng điện từ Nhưng, tất nhiên, hạn chế của nó là người truy cập bắt buộc phải có máy tính nối mạng, và chỉ có rất
ít tác phẩm, chương trình được lưu trữ, nên cũng là những trở ngại không nhỏ với đại bộ phận thính giả Việt Nam
Khác với phát thanh “phát nhờ” trên Internet, phát thanh Internet được coi là một biến thể của phát thanh phát sóng điện từ Đây là các chương trình được sản xuất riêng để phát trên mạng, theo tiêu chí kết hợp các đặc trưng của báo phát thanh và báo mạng điện tử, tạo thành các sản phẩm báo chí đa phương tiện, không chỉ có âm thanh, mà còn được hỗ trợ bằng hình ảnh, video, chữ viết
Trang 23Hiện nay, phát thanh Internet đã rất thịnh hành trên thế giới Các đài BBC online, CNN online, CRI online đều đã sản xuất chương trình theo tiêu chí này Ở Việt Nam, ngoài www.vov.vn, www.radiovietnam.vn và www.vovgiaothong.vn còn có www.vietnamnet.vn, www.vnexpress.net, www.thanhnien.com.vn, www.tuoitre.com.vn đã sản xuất một số chương trình phát thanh Internet và bước đầu được công chúng đón nhận
Riêng trang Radiovietnam.vn là sự kết hợp cả hai hình thức phát thanh
“phát nhờ” trên Internet và phát thanh Internet Ngoài phần streaming dữ liệu của 7 kênh VOV và 63 đài địa phương, Radiovietnam.vn còn có các tin bài được sản xuất riêng để phát trên mạng Đó là các sản phẩm báo chí đa phương tiện, có sự kết hợp cả âm thanh, hình ảnh, chữ viết và thậm chí cả video
Ở đây, trong khuôn khổ của luận văn, tác giả nghiên cứu cả hai dạng
âm thanh này
Còn đối với Vovgiaothong.vn, trang web chỉ là một trang thông tin điện
tử thông thường, cung cấp các tin tức về giao thông bằng văn bản (text) và hình ảnh Tuy nhiên, xen kẽ vẫn có những tin bài đính kèm với một file âm thanh làm rõ thêm nội dung Ở trong khuôn khổ của luận văn này, tác giả chỉ xin nghiên cứu phần âm thanh có trong những bài báo này
1.2 Vị trí vai trò của phát thanh trong hệ thống các phương tiện truyền thông đại chúng
Phát thanh ra đời dựa trên hai phát minh là điện báo và điện thoại Vào năm 1860, James Cleck Maxwell, một nhà vật lý người Scotland đã dự báo về
sự tồn tại của sóng radio, và vào năm 1886, Hienrich Rudolph Het, nhà vật lý người Đức đã chứng minh rằng sự biến đổi nhanh chóng của dòng điện có thể được bảo vệ trong không trung theo dạng sóng radio, tương tự như kiểu của ánh sáng và nhiệt
Trang 24Tuy nhiên, người khởi xướng và đã thành công trong việc phát triển ngành truyền thông radio lại là Geulielmo Marconi, một nhà phát minh người Italia Dựa trên những thành quả nghiên cứu trước đó, Marconi đã nảy ra ý định truyền các tín hiệu radio đầu tiên vào năm 1985 Và ngay từ năm 1899, Marconi đã thử nghiệm hệ thống radio không dây
Năm 1909, câu nói đầu tiên được truyền trên sóng điện báo radio (radiotelegraphy): “Tôi đã tìm thấy Nam cực” của nhà thám hiểm Nam cực Robert E.Peary Nhưng lần đầu tiên giọng nói của con người đã được truyền lên sóng radio trước đó 17 năm, vào năm 1892 Đó là câu nói: “Chào Rainey”
do Natan B Stubblfield chào một thành viên khác trong bộ phận thử nghiệm
ở Muray, Kentucky, Hoa Kỳ Điện thoại kết hợp với sóng radio và phát thanh
ra đời
Trong suốt thời gian chiến tranh thế giới thứ I và thứ II, phát thanh đã phát triển rất mạnh và trở thành phương tiện truyền thông nhanh nhất, hiệu quả nhất và không thể thiếu được ở các quốc gia tham chiến, lẫn các quốc gia đứng ngoài cuộc chiến Đây là thời đại hoàng kim nhất của phát thanh, cho dù truyền hình đã ra đời năm 1920 Các nước tham chiến thậm chí còn sử dụng phát thanh như một phương tiện liên lạc của gián điệp, bằng cách đặt ra các quy ước riêng khi phát sóng radio Vào thời điểm chiến tranh thế giới thứ II kết thúc, thế giới đã có hơn 50 triệu người thường xuyên nghe radio Chiến tranh kết thúc đồng nghĩa với việc phát thanh phục vụ cho mục đích dân sự tốt hơn, hệ thống các đài phát thanh tư nhân phát triển mạnh bên cạnh sự ổn định của các đài quốc gia
Mặc dù ra đời sau báo in hàng trăm năm và ngay lập tức bị truyền hình cạnh tranh rồi đến Internet, nhưng phát thanh vẫn chiếm một vị trí quan trọng trong hệ thống các phương tiện truyền thông đại chúng Phát thanh trở thành một kênh thông tin và món ăn tinh thần không thể thiếu được trong xã hội Ở
Trang 25tất cả các quốc gia trên thế giới, hệ thống các đài quốc gia phục vụ cho mục đích thông tin truyền truyền chính thống của nhà nước Bên cạnh đó, ở rất nhiều nước, hệ thống các đài phát thanh tư nhân còn chuyển đến công chúng nhiều dịch vụ thông tin, tư vấn, giải trí, âm nhạc…Hàng loạt các thế hệ đài phát – đài thu ra đời và radio được phổ biến rộng rãi từ phòng ăn đến giường ngủ, từ trên ô tô đến công sở, thậm chí trong một chiếc bút cài áo…
Ngày nay, với sự phát triển vượt bậc của khoa học kỹ thuật, phát thanh analog dần chuyển sang phát thanh kĩ thuật số, đảm bảo cung cấp cho người nghe một chất lượng âm thanh hoàn hảo và dịch vụ đa thành phần (multiplex services) rất phong phú, đa dạng Và phát thanh Internet ra đời đã giúp phát thanh khắc phục được những nhược điểm của phát thanh truyền thống, thích hợp với sự phát triển của thời đại mới
Theo thống kê điều tra thính giả của VOV từ Bộ Văn hóa Thông tin năm 2006 thì kết quả thu được như sau: Có 78 % số người được hỏi thường xuyên theo dõi các chương trình của Đài Tiếng nói Việt Nam 70 % gia đình Việt Nam có thiết bị điện tử bắt được sóng Đài Tiếng nói Việt Nam Trong
đó, 40 % thính giả nữ, 53 % thính giả nam nghe đài hàng ngày 40 % thính giả trong độ tuổi từ 30 – 50 nghe Đài Tiếng nói Việt Nam thường xuyên Điều này cũng phần nào chứng tỏ phát thanh vẫn giữ nguyên được vị trí, vai trò của
nó trong xã hội hiện đại, trong cuộc cạnh tranh khốc liệt với các phương tiện truyền thông đại chúng khác
1.3 Phát thanh truyền thống và phát thanh hiện đại
1.3.1 Phát thanh truyền thống
Có nhiều khái niệm về phát thanh nhưng thông thường nhất người ta dựa vào phương thức truyền tin và đặc điểm của loại hình để đưa ra khái niệm
về phát thanh
Trang 26Trả lời câu hỏi “Radio là gì”, tác giả Lois Baid trong cuốn sách “Hướng dẫn sản xuất chương trình phát thanh” đã nêu và phân tích 11 đặc điểm của loại hình báo chí này Đó là: “Radio là hình ảnh, Radio là thân mật riêng tư, Radio dễ tiếp cận và dễ mang, Radio có ngôn ngữ riêng của mình, Radio có tính tức thời, Radio không đắt tiền, Radio có tính lựa chọn, Radio gợi lên cảm xúc, Radio làm công việc thông tin và giáo dục, Radio là âm nhạc”
Trong tương quan so sánh với các loại hình báo chí khác, phát thanh truyền thống có những đặc điểm cơ bản được thể hiện qua những yếu tố sau: Tỏa sóng rộng khắp, thông tin nhanh, tiếp nhận đồng thời, thông tin phụ thuộc vào quy luật thời gian, sống động, riêng tư, thân mật, sử dụng âm thanh tổng hợp
Trong luận án Tiến sĩ “Lời nói trong báo phát thanh Việt Nam hiện nay” của tác giả Trương Thị Kiên, phát thanh được định nghĩa là “loại hình báo chí sử dụng ngôn ngữ âm thanh tổng hợp, bao gồm lời nói, tiếng động,
âm nhạc, tác động trực tiếp vào thính giác của đối tượng tiếp nhận” [31 tr.24]
1.3.1.1 Ưu điểm của phát thanh truyền thống
- Kỹ thuật đơn giản, tiện lợi
Chỉ cần một thiết bị thu tín hiệu nhỏ là công chúng đã có thể hưởng thụ các chương trình phát thanh ở bất cứ đâu, bất cứ khi nào Việc tiếp nhận thông tin phát thanh không làm ảnh hưởng một số hoạt động làm việc khác của con người Bạn có thể vừa nghe chương trình phát thanh vừa làm mọi công việc, kể cả lái xe ô tô hay đi bộ tập thể dục trong công viên…
Nếu xét ở phương diện phủ sóng rộng thì phát thanh luôn vững vàng ở
vị trí số một so với tất cả các loại hình báo chí khác như báo in, báo hình, báo mạng điện tử Chính vì đặc điểm đơn giản về kỹ thuật, rẻ tiền về phương tiện
mà ở Việt Nam, từ miền núi đến hải đảo xa xôi hay nông thôn đều có sự hiện hữu của chiếc radio
Trang 27- Khả năng thông tin thời sự nhanh nhạy
So với các loại hình báo chí, truyền thông đại chúng khác, sự vượt trội của phát thanh trước hết là khả năng cung cấp cho bạn nghe đài những thông tin mới nhất, nóng hổi nhất, những thông tin vừa mới xảy ra, đang xảy ra, hoặc sẽ xảy ra mà chưa có ai biết Về ưu thế này, hiện nay chỉ có báo mạng điện tử mới có thể cạnh tranh được với báo phát thanh Tuy nhiên, do đặc điểm của báo mạng là phụ thuộc vào đường truyền và phương tiện cồng kềnh,
kỹ thuật phức tạp nên sự tiện lợi của chiếc radio vẫn có những ưu thế do luôn đồng hành cùng với mỗi cá nhân trong mọi địa hình, mọi hoàn cảnh
- Gần gũi công chúng, hiệu quả tác động cao
Một trong những thế mạnh của báo phát thanh được thính giả đánh giá cao là những người làm báo phát thanh biết cách tôn trọng người nghe và tác động nhanh, hiệu quả đến công chúng Nếu như truyền hình hấp dẫn bằng hình ảnh sống động nhiều màu sắc, báo in là sự đọc và nghiền ngẫm thì ở phát thanh người ta cảm nhận được tính gần gũi, giao lưu thân mật giữa người truyền tin và người tiếp nhận
1.3.1.2 Nhược điểm của phát thanh truyền thống
- Thiếu hấp dẫn do không thể hiện bằng hình ảnh
Với báo phát thanh truyền thống, do chỉ thông tin qua âm thanh tổng hợp (với 3 yếu tố cơ bản là lời nói, tiếng động, âm nhạc) nên không có ưu thế trong việc tác động qua thị giác
- Khó khăn khi cần lưu giữ chương trình hoặc tra cứu tư liệu
Đây là điểm yếu cơ bản của phát thanh so với các loại hình khác như báo in và báo mạng điện tử Nếu công chúng của báo in và báo điện tử dễ dàng tra cứu và sử dụng những thông tin bổ ích, cần thiết trên hai loại hình báo chí này thì công chúng phát thanh khó lòng làm được như vậy
Trang 28Hạn chế khác của phát thanh là thông tin theo trật tự thời gian Điều này gây khó khăn cho sự tiếp nhận của công chúng Do công chúng tiếp nhận thông tin bằng thính giác nên thông tin xuất hiện theo chuỗi âm thanh tuyến tính Người nghe hoàn toàn bị động về tốc độ, trình tự vận hành của dòng âm thanh Thêm vào đó, những thông tin có tính logic phức tạp, có nhiều mối quan hệ đan xen mà chưa qua những bước xử lý thông tin quy chuẩn của phát thanh, có khi sẽ mang lại hiệu quả thấp khi phát sóng
1.3.2 Phát thanh hiện đại
Theo PGS.TS Đức Dũng, “phát thanh hiện đại không tự nảy sinh mà là
sự kế thừa và phát triển của phát thanh truyền thống Đó là sự thay đổi phương thức trong sản xuất các chương trình phát thanh cho phù hợp với tình hình mới và đáp ứng nhu cầu của công chúng Sự thay đổi của phương thức sản xuất không chỉ dựa trên nền tảng và kỹ thuật công nghệ mới mà còn đòi hỏi kỹ năng tác nghiệp mới để tạo ra chất liệu nội dung và hình thức chương trình mới, dẫn tới hiệu quả tác động khác so với trước và cuối cùng là tạo ra lớp công chúng mới” (Bài giảng tại Lớp Cao học Báo chí K.16, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, tháng 9/2013)
Trong phương thức sản xuất các chương trình phát thanh hiện đại, những ưu thế của phát thanh truyền thống vẫn được phát huy mạnh mẽ và lại nhận được sự hỗ trợ đắc lực từ khoa học công nghệ nên càng hấp dẫn và hiệu quả hơn
Theo TS Trương Thị Kiên, “phát thanh hiện đại, trước hết là phát thanh hiện nay, sau nữa, và là điều quan trọng, phát thanh hiện đại phải là nền phát thanh đang áp dụng những phát minh, những thành tựu khoa học kỹ thuật mới nhất, tiên tiến nhất trong lĩnh vực truyền thông phát thanh Những phát minh, sáng tạo đó có khả năng đem lại hiệu quả cao trong tiếp nhận của thính giả và đem lại những giá trị hữu ích cho đời sống xã hội” [31, tr.24]
Trang 29- Về điều kiện kỹ thuật:
Từ những năm 90 của thế kỷ XX, phát thanh bắt đầu chuyển mình mạnh mẽ với sự thay đổi về phương tiện kỹ thuật cũng như trang thiết bị máy móc, đường truyền, dây dẫn, chuyển từ phát thanh sóng AM, FM rồi FM stereo và bây giờ là phát thanh kỹ thuật số DAB (Digital Audio Broadcasting), cùng với đó là việc áp dụng công nghệ phát thanh trực tiếp
Như vậy, khi kỹ thuật số ra đời, phát thanh cũng đã có những bước phát triển nhảy vọt Đây chính là mốc chuyển từ phát thanh truyền thống sang phát thanh hiện đại
- Về điều kiện xã hội:
Nhu cầu thông tin của công chúng ngày càng cao hơn, đa dạng hơn Sự cạnh tranh thông tin khốc liệt với quy mô toàn cầu giữa các loại hình truyền thông Tất cả những yếu tố đó đã dẫn đến sự ra đời của phát thanh hiện đại
Tại Việt Nam, phát thanh hiện đại bắt đầu xuất hiện từ năm 1993 khi tổ chức SIDA của Thu ̣y Điển tài trợ cho Viê ̣t Nam dự án phát triể n phát thanh ở
đi ̣a phương Phát thanh hiện đại phát triển ở nước ta dưới hình thức đầu tiên là phát thanh trực tiếp rồi sau đó là phát thanh online (phát thanh trên mạng Internet) Riêng hình thức phát thanh nhìn (chủ yếu trên điện thoại di động) vẫn chưa xuất hiện trong nước
1.3.2.1 Ưu điểm của phát thanh hiện đại
Phát thanh hiện đại tận dụng tối đa những thành quả của công nghệ hiện đại và truyền thông đa phương tiện, nhằm mang đến cho công chúng những “bữa ăn tinh thần” thịnh soạn Những nhược điểm của phát thanh truyền thống như: Công chúng chỉ tiếp nhận thông tin qua duy nhất một giác quan là tai nghe; nặng tính độc thoại; khó diễn tả được những hình ảnh phức tạp; độ xác thực của thông tin không cao; thính giả khó nhớ được toàn bộ
Trang 30Công chúng của phát thanh hiện đại được tiếp nhận thông tin qua nhiều kênh, không chỉ nghe mà còn có thể nhìn (phát thanh bằng hình ảnh), không chỉ nghe một lần một cách bị động mà có thể nghe nhiều lần một cách chủ động (phát thanh trên mạng, phát thanh di động…)
Nếu ở phát thanh truyền thống, thông tin phụ thuộc vào quy luật thời gian, người nghe phải theo dõi một cách tuyến tính từ đầu đến cuối thì giờ đây thính giả có thể hoàn toàn chủ động quyết định nghe lúc nào, nghe ở đâu, nghe nội dung nào
Thay cho việc nghe đài theo lịch phát sóng cố định, thính giả có xu thế nhấn mạnh yếu tố “thời gian theo ý tôi” Vấn đề đặt ra không còn là trực tuyến hay không trực tuyến (online/offline) mà là thời gian thực của tôi với thời gian thực của bạn (my time vs your time)
Các chương trình radio trên mạng hoặc di động còn cho phép thính giả tải về nghe offline trên máy của mình ngoài việc nhấn vào các tiêu đề để nghe trực tuyến, thậm chí có thể trực tiếp gửi tặng chương trình đó cho một thuê bao nếu muốn (đối với phát thanh trên di động)
Khả năng phủ sóng của phát thanh trên mạng cao tương đương với báo điện tử và có khả năng vượt ra ngoài biên giới tốt hơn rất nhiều so với phát thanh truyền thống, báo hình và báo in Do không phát bằng công nghệ analog nên phát thanh trên Internet không bị phá sóng khi vươn ra nước ngoài Với một chương trình phát thanh trên mạng, ở bất cứ nơi nào trên thế giới, nếu có mạng, thính giả vẫn có thể nghe được
1.3.2.2 Nhược điểm của phát thanh hiện đại
Phát thanh hiện đại dựa vào nền tảng công nghệ kỹ thuật cao Do đó, nếu cơ sở hạ tầng kỹ thuật không đảm bảo, chất lượng âm thanh, sản phẩm phát thanh tới với công chúng, thính giả sẽ bị ảnh hưởng vô cùng lớn Chi phí
để trang bị thiết bị kỹ thuật hiện đại phục vụ cho phát thanh hiện đại không hề
Trang 31nhỏ Nếu không đủ nguồn lực, khó lòng có thể phát triển phát thanh hiện đại một cách bài bản
Thêm nữa, thính giả cần sử dụng một phương tiện hiện đại (máy tính nối mạng, điện thoại di động 3G,…) mới có thể tiếp cận được phát thanh hiện đại Như vậy, phải là người tiếp cận, sử dụng được công nghệ hiện đại, và có điều kiện kinh tế nhất định mới có thể nghe phát thanh hiện đại Điều này giới hạn và thu hẹp lượng thính giả của phát thanh hiện đại rất nhiều Trong khi
đó, với phát thanh truyền thống, chính sự đơn giản, tiện lợi và giá thành rẻ lại
“níu chân” người nghe và là một thế mạnh
Đặc biệt, một số chương trình phát thanh hiện đại tính phí người nghe khi muốn tải chương trình về máy tính hoặc điện thoại di động Đây cũng là một nhược điểm làm giảm sức cạnh tranh của hình thức phát thanh mới này Trong khi truyền hình hay báo in đua nhau giảm giá thành sản phẩm, khách hàng chỉ phải trả phí rất thấp, thậm chí là được miễn phí vẫn có thể được thụ hưởng các sản phẩm thông tin thì việc tính phí đối với phát thanh hiện đại là một rào cản khá lớn đối với thính giả Công chúng không dễ dàng bỏ tiền túi
để được nghe phát thanh (nhất là khi mức sống của người dân nước ta chưa cao) Do đó để có thể vừa giữ chân thính giả, vừa đảm bảo được doanh thu, người làm phát thanh hiện đại cũng nên cân nhắc để có một mức phí thực sự phù hợp
1.3.3 Một số xu thế phát triển của phát thanh hiện đại
1.3.3.1 Phát thanh số
Một hình thức phát thanh công nghệ cao hoàn toàn mới mẻ được gọi là
âm thanh kỹ thuật số (DAB) tạo ra sự thay đổi đột biến đối với chất lượng âm thanh vào cuối những năm 1990 “DAB dựa trên công nghệ giống như đĩa compact Nó dùng những con số 0 và 1 của máy tính để biểu diễn ký hiệu âm
Trang 32thuật số đó khi phát qua vệ tinh sẽ đem đến cho bạn âm thanh trung thực không bị nhiễu Các nhà thiết kế này dự đoán rằng mỗi vệ tinh radio sẽ đem đến những tín hiệu từ gần 100 trạm phát tới các máy thu thanh, lần đầu tiên tạo ra những kênh phát thanh phủ sóng toàn quốc”[43,tr18]
Phát thanh số cung cấp các dịch vụ đa dạng hơn phát thanh truyền thống vì ngoài các chương trình phát thanh, còn có các thông tin dưới dạng ký
tự (text), dữ liệu hay thậm chí là tín hiệu video Chất lượng chương trình với
âm thanh số đáp ứng yêu cầu của cả các thính giả đã quen với chất lượng âm thanh CD cũng như yêu cầu của các thế hệ thính giả trẻ Để thu các chương trình phát thanh số, máy thu thanh đã không chỉ còn là “loa” cung cấp thông tin mà đã trở thành một kho thông tin đa phương tiện với nhiều chức năng trong đó có màn hình LCD hiển thị các thông tin như tên bài hát, ca sỹ, tin giao thông, thời tiết,… Một hệ thống phát thanh thông thường vẫn là một quá trình cung cấp thông tin một chiều và không có kênh phản hồi lại Dù với rất nhiều sức mạnh của mình, phát thanh số vẫn là một phương tiện truyền thông một chiều
Sự phát triển của phát thanh số không được như người ta mong đợi Thị trường máy thu hiện nay còn cao nên người tiêu dùng còn thờ ơ mặc dù trong khu vực phát sóng đã có những đầu tư lớn, thậm chí ở một vài quốc gia, vùng phủ sóng đã đạt trên 80%
Do có những xu hướng công nghệ khác nhau và mức độ hoàn thiện công nghệ khác nhau cho nên tình hình triển khai phát thanh số cũng diễn ra khá khác biệt giữa các khu vực
Châu Âu chính thức chọn tiêu chuẩn E147 Hiện tại đang triển khai mạng mặt đất Phát thanh số theo tiêu chuẩn này qua vệ tinh vẫn chưa được triển khai Tuy nhiên các quy định về tần số cho dịch vụ này đã được thể chế hóa Ngoài ra từ năm 2004 tới nay nhiều chương trình phát thanh theo chuẩn
Trang 33DRM đã được phát trên địa bàn châu Âu Cho đến tháng 5/2005, có tới 70 đài phát thanh đang phát chương trình theo chuẩn DRM và có nhiều đài đã phát sóng thường xuyên
Với sự nỗ lực từ phía các nhà quản lý, các nhà cung cấp dịch vụ phát thanh, các nhà sản xuất thiết bị và các cơ quan nghiên cứu, hầu như châu Âu
sẽ chuyển sang phát thanh số một cách toàn diện trước năm 2015
Những nước như Anh, Đức đã thiết lập một mạng lưới phát thanh số DAB phủ sóng từ 60-85% diện tích Tuy nhiên, nếu cân đối giữa phạm vi phủ sóng và số lượng máy thu thanh số hiện có thì khoảng cách còn rất lớn Điều đó cho thấy phát thanh số ở châu Âu vẫn chưa thực sự giành được nhiều thính giả
Các nước trong khu vực châu Á Thái Bình Dương đã quan tâm tới công nghệ phát thanh số và nhiều nước cũng đã lựa chọn tiêu chuẩn Hầu như tất cả các nước đều đang chuẩn bị cho quá trình chuyển sang phát thanh số Đối với các dịch vụ chất lượng cao FM hiện nay, người ta có xu hướng sẽ chọn tiêu chuẩn E147 Tuy nhiên, công nghệ DRM – phát thanh số trên băng tần nhỏ hơn 30MHz có triển vọng được thực thi tại một số nước trong khu vực Nó sẽ thay thế cho mạng analog trên băng tần này Nhiều tài liệu cho thấy quá trình chuyển sang phát thanh số của khu vực cũng sẽ diễn ra trong vòng 10 - 15 năm Trong khoảng năm 2015 - 2020 sẽ ngừng phát analog Trong năm 2004
và 2005 nhiều đài phát thanh trong khu vực đã tiến hành thử nghiệm phát thanh số DRM trên băng sóng trung, đặc biệt phải kể đến Trung Quốc đã thực
sự quan tâm và triển khai phát thanh số trên băng sóng trung cho cả các dịch
vụ trong nước và đối ngoại
Tại khu vực châu Phi, do điều kiện kinh tế khó khăn, tình hình chính trị không ổn định cho nên vấn đề phát thanh số thực sự chưa được quan tâm Thí
dụ vệ tinh AfriStar đã được phóng lên từ năm 1998 nhưng đến nay mới có
Trang 34khoảng 40 chương trình được phát trên vệ tinh này, trong khi dung lượng của
nó là trên 200 chương trình
Phát thanh số qua vệ tinh ở khu vực châu Mỹ đã hoạt động chính thức tại Mỹ và đã phát triển rất nhanh chóng Trong khi đó, Mỹ vẫn đang tiếp tục hoàn thiện công nghệ phát thanh số mặt đất theo công nghệ IBOC Tiêu chuẩn này do Mỹ đề xuất, tên đầy đủ là In Band On Chanel
Brazil bắt đầu thử nghiệm HD - Radio Canada là quốc gia đầu tiên tại châu Mỹ đã lựa chọn tiêu chuẩn E147 cho phát thanh trên mặt đất Tại quốc gia này phát thanh số DAB đang được phát thường xuyên Một số nước khác cũng đã bắt đầu phát thử nghiệm phát thanh số theo tiêu chuẩn DRM
Như vậy, có thể thấy rằng, các hệ thống phát thanh trên thế giới đang ngày càng tiếp cận hoàn toàn với công nghệ số Phát thanh kỹ thuật số giải quyết được mâu thuẫn lớn nhất trong quá trình phát triển hệ thống phát thanh hiện đại, đó là chất lượng âm thanh ngày càng tăng lên, dịch vụ âm thanh ngày càng đa dạng nhưng chi phí cho phát thanh lại giảm xuống Song song với quá trình chuyển hóa các phương thức phát thanh hiện đại, các nước trên thế giới không ngừng cải tiến hệ thống phát thanh trên cơ sở thành tựu của khoa học công nghệ
1.3.3.2 Phát thanh Internet
* Bức tranh phát thanh Internet trên thế giới
Đầu năm 1920, George O Squier đã được cấp bằng sáng chế một hệ thống cho việc truyền tải và phân phối các tín hiệu qua đường dây điện, đó là
cơ sở kỹ thuật cho những gì sau này trở thành Muzak, một công nghệ streaming (truyền tải) âm nhạc liên tục cho các khách hàng thương mại mà không cần sử dụng đài thu thanh
Từ những ngày đầu tiên khai sinh của nền công nghiệp máy tính giữa thế kỷ 20, đã có nhiều nỗ lực để hiển thị các tập tin media trên máy tính Tuy
Trang 35nhiên, trong nhiều thập kỷ, có rất ít tiến bộ đạt được, chủ yếu do chi phí cao
và khả năng hạn chế về phần cứng máy tính Đến những năm 1990, máy tính
cá nhân trở nên mạnh mẽ, đủ để hiển thị các tập tin media khác nhau Các vấn
đề kỹ thuật chủ yếu liên quan đến streaming (truyền tải) là: CPU và băng thông mainboard có đủ sức mạnh để hỗ trợ tốc độ các dữ liệu yêu cầu
Tuy nhiên, các mạng máy tính vẫn hạn chế, cả về mạng lưới, đường truyền, băng thông, …Việc hiển thị các tập tin media được thực hiện bằng cách tải về một tập tin kỹ thuật số từ một máy chủ từ xa và sau đó lưu nó vào một ổ đĩa cứng trên máy tính của người dùng cuối hoặc lưu trữ nó như là một tập tin kỹ thuật số và phát lại từ đĩa CD-ROM
Trong thời gian cuối những năm 1990 và đầu những năm 2000, băng thông mạng network đã lớn hơn rất nhiều, đặc biệt là sự cải tiến ở đường truyền đầu cuối – kết nối từ các server tới người dùng truy cập Hơn nữa, Internet sử dụng các giao thức và các định dạng tiêu chuẩn, chẳng hạn như TCP / IP, HTTP, và HTML
"Severe Tire Damage" là ban nhạc đầu tiên đã thực hiện live trên Internet Vào ngày 24 tháng 6 năm 1993, ban nhạc đã chơi một buổi biểu diễn tại Xerox PARC, được phát sóng trực tiếp và có thể được nhìn thấy trực tiếp tại Úc và các nơi khác thông qua Internet
RealNetworks cũng đi tiên phong trong thị trường streaming media (truyền tải dữ liệu truyền thông), khi phát sóng một trận bóng chày giữa New York Yankees và Seattle Mariners qua Internet vào năm 1995
Cùng năm này, buổi hòa nhạc Concert đầu tiên của dàn nhạc giao hưởng trên Internet đã diễn ra tại nhà hát Paramount ở Seattle, Washington vào ngày 10 tháng 11 năm 1995 Buổi hòa nhạc là một sự hợp tác giữa nhạc giao hưởng Seattle và các nghệ sĩ khách mời khác nhau như Slash (Guns 'n
Trang 36Roses, Velvet Revolver), Matt Cameron (Soundgarden, Pearl Jam), và Barrett Martin (Screaming Trees)
Âm nhạc trực tuyến cũng lần đầu được streaming (truyền tải) lên Internet, bản nhạc đầu tiên được streaming là "Big Wheel" bởi Karthik Swaminathan và tiếp theo là "When We Were Poor" với Marc Ribot và Christine Bard
Internet Radio xuất hiện để cung cấp cho người nghe một lựa chọn mới: nghe nhạc trên Internet mà không cần máy tính
Nhìn chung, nội dung media chiếm một khối lượng băng thông và lưu trữ lớn, do đó, phương tiện lưu trữ và chi phí truyền vẫn còn đáng kể Để bù đắp điều này phần nào, các nội media thường được nén lại để đáp ứng cả hai yêu cầu lưu trữ và streaming Âm thanh stream được nén bằng cách sử dụng định dạng âm thanh như MP3, Vorbis hoặc AAC
Hiện nay, theo một số nghiên cứu, trên thế giới có khoảng 18.000 đài phát thanh có website trên mạng Internet Tất nhiên, các website này tồn tại dưới nhiều dạng, nhiều kiểu, muôn hình muôn vẻ Song, tuyệt đại đa số các website này có đặc điểm chung là tận dụng tối đa những thành quả của công nghệ mạng và truyền thông đa phương tiện nhằm đem đến cho công chúng một “bữa ăn tinh thần” thịnh soạn Có thể nói, điều mà chỉ có báo chí trực tuyến mà cụ thể là Internet radio mới có khả năng thực hiện được là “phục vụ công chúng theo yêu cầu” (on demand audio) Công chúng sẽ tùy theo sở thích của mình để lựa chọn điều mình muốn – muốn nghe gì thì chỉ cần click chuột
Trên Internet, người ta cũng có thể nghe bất cứ buổi phát thanh nào, chương trình phát thanh nào vào những giờ mà họ thích nghe Chúng ta có thể thấy rõ ưu điểm này khi so sánh trực tiếp với phát thanh truyền thống Hiệu ứng “nghe một lần” hoặc “xem một lần” vào những “giờ cố định” khiến cho
Trang 37hiệu quả truyền thông của phát thanh truyền thống có điểm hạn chế hơn hẳn
so với Internet radio Với hơn 18.000 đài phát thanh trên thế giới có website, người nghe trên thế giới có biên độ lựa chọn không giới hạn
Internet radio phát triển mạnh mẽ trên thế giới như vậy có thể do một
số nguyên nhân sau:
Một là do sự phát triển của công nghệ máy tính và công nghệ mạng
Các thế hệ máy tính nối tiếp nhau ra đời, dung lượng và tốc độ xử lý ngày càng tăng lên Cơ sở hạ tầng thông tin của các quốc gia cũng không ngừng được nâng cấp, tốc độ đường truyền mạng được cải thiện rõ rệt Những yếu tố
kỹ thuật hiện đại đã có tác động mạnh đến sự ra đời và phát triển của hàng loạt đài phát thanh dạng này
Hai là do nhu cầu được thông tin và tiếp cận thông tin của công chúng
ngày càng tăng Đòi hỏi này không chỉ đơn giản là có thông tin mà thông tin còn phải có chất lượng cao Kèm theo đó là nhu cầu được thể hiện thông tin Người nghe không còn thụ động trong quá trình truyền thông nữa, họ muốn trở thành người thẩm định thông tin, phản hồi về thông tin được cung cấp Hơn nữa, họ muốn trở thành một nguồn cung cấp thông tin Khả năng tương tác trực tuyến của Internet radio cho phép công chúng thực hiện toàn bộ quá trình đó
Ba là do nhu cầu phát triển của tự thân các đài phát thanh đứng trước
xu thế cạnh tranh gay gắt của các loại hình phương tiện truyền thông khác, phát thanh truyền thống cũng muốn trang bị cho mình vũ khí mới để chiếm lĩnh công chúng
Các đài phát thanh lớn đã nhanh chóng giành chỗ trên Internet Việc cạnh tranh này đã gay gắt đến mức có nhiều trang web tìm kiếm cơ hội kinh doanh tên miền (domain name) – tên các trang web phát thanh Chẳng hạn, từ
Trang 38đầu tháng 9/2002, website có tên là webdomainplaza.com đã đăng ký và giao bán 179 tên miền các website radio trên Internet
Một số site trên net làm dịch vụ nối thẳng đến các đài phát thanh chủ quản (ví dụ như Europe I, RTL, NRJ, ) Để nghe các đài này, chỉ cần bấm đúng logo của các đài này được giới thiệu rộng rãi trên các chương trình trong trang web
Một số kênh phát thanh, để thu hút thính giả đã triển khai mạnh dịch vụ phát thanh theo yêu cầu Chẳng hạn trên site của đài BFM (Pháp), người truy cập có thể chọn những chương trình mà họ thích, và cứ thế hàng ngày họ nghe các chương trình này mà thôi, vào bất cứ giờ nào mà họ thấy thích hợp Tương tự như vậy, RFO, BBC, Reuters, thậm chí cả CNN cũng cho phép thính giả chọn bản tin hàng ngày mà họ thích Thông thường, những người xa quê hương rất thích các đài kiểu này vì họ muốn nghe tiếng nói của quê hương họ, mà họ có thể ít được nghe trên các đài lớn ở nước sở tại
Trên Internet cũng tồn tại một dạng đài phát thanh gọi là cyber FM (máy phát FM dùng trong tin học, điều khiển học, chế tạo riêng để dùng cho kiểu phát thanh trên Internet) Do không đòi hỏi nhiều phương tiện kỹ thuật
và không tốn tiền để tạo ra loại đài phát thanh cho riêng mình nên nhiều đài, thậm chí là cá nhân đã tạo ra các loại đài phát thanh đặc biệt trên Internet Ví
dụ như ở nước Pháp năm 1998, René Ferron đã lập ra đài “phát thanh toàn cầu đầu tiên nói tiếng Pháp” dành cho tất cả những người truy cập Internet nói tiếng Pháp trên thế giới
Ngoài ra, phát thanh trên mạng Internet còn thu hút một lượng lớn thính giả là những người yêu âm nhạc Mặc dù chất lượng âm thanh khi nghe qua máy tính chưa đạt mức chuẩn nhưng hàng loạt website âm thanh chuyên về
âm nhạc ra đời Trên Internet, việc phát các bài hát chưa bị ràng buộc bởi đòi hỏi của các nhạc sỹ, người ta có thể nghe nhiều bài hát trước cả tuần khi các
Trang 39bài hát đó được phát bằng sóng hertzien, vệ tinh hay các đài phát hoàn toàn sử dụng kỹ thuật số Hơn nữa, người nghe còn có thể tài về các bài hát họ thích vào trong máy tính Ngoài ra, trên Internet, người nghe có thể chọn được loại nhạc mà họ yêu thích Nhiều đài phát thanh trên mạng ở Mỹ đã giới thiệu các loại nhạc rất phong phú như Jazz, Rock, Rap, Blue, Country, Pop, Baroc cổ hay nhạc nước ngoài theo yêu cầu của thính giả Các website này còn giới thiệu cả lời bài hát, phần nhạc đệm, tác giả phần phối khí
Phát thanh Internet trên thế giới còn cung cấp cho người nghe các đường liên kết trực tiếp tới hàng trăm đài phát thanh khác trên thế giới Người nghe chỉ cần chọn và click chuột, sau vài giây họ đã thể nghe đài của châu
Mỹ, châu Âu, châu Á hay từ các đảo nhỏ như Hawaii, Bahama, Martinique hay Đài Tiếng nói Việt Nam
Sự tồn tại rất đa dạng của Internet radio trên thế giới đã chứng tỏ cho
sự phát triển mạnh mẽ của một loại hình phát thanh hiện đại – phát thanh trên mạng máy tính toàn cầu
* Phát thanh Internet ở Việt Nam
Sự phát triển mạnh mẽ của Internet ở Việt Nam đã tạo điều kiện thuận lợi cho phát thanh trên Internet phát triển Có hai hình thức phát thanh trên mạng Internet đang tồn tại ở Việt Nam hiện nay là phát trực tuyến các kênh phát thanh qua Internet và sản xuất chương trình phát thanh dựa trên những thông tin từ báo chí sẵn có
Ngày 9/2/1999, website phát thanh đầu tiên được đưa lên mạng là trang VOV News
Tháng 11/2003, VTC là đơn vị đầu tiên đi tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ nén chuẩn MPEG 4 tiên tiến vào cung cấp các dịch vụ truyền phát trực tuyến các chương trình phát thanh, truyền hình quảng bá trên mạng
Trang 40Internet phục vụ nhu cầu thông tin tuyên truyền đối ngoại dành cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài
Tiếp đó, Đài phát thanh truyền hình thành phố Hồ Chí Minh cũng cho
ra đời trang phát thanh Internet Trên trang này, các chương trình phát thanh được phân chia thành các chuyên mục (44 chuyên mục) Tài liệu âm thanh được tổng hợp trong các chuyên mục này được cắt nhỏ từ các chương trình phát thanh của VOH Bằng cách này, công chúng có thể dễ dàng tìm được các chương trình phát thanh mà mình yêu thích
Như vậy, VOV, VTC, VOH đều triển khai phát thanh trực tuyến các kênh phát thanh qua Internet Tuy nhiên, hầu hết đều là streamming (truyền tải) dữ liệu phát sóng
Hình thức thứ hai là các đơn vị báo chí sản xuất chương trình phát thanh và đăng tải các file âm thanh này lên trang điện tử của mình Tuy nhiên, trừ Tuổi trẻ online, các trang điện tử khác không tập hợp được các file âm thanh này vào một chuyên mục mà chỉ xuất hiện rải rác, lẻ tẻ Ví dụ như Vietnamnet, Vnexpress, Ngôi sao Những file âm thanh này chủ yếu đính kèm bài viết, bổ sung thông tin cho bài viết hoặc đọc lại bài viết
Ở Việt Nam đến thời điểm này, chỉ có trang Radiovietnam.vn tích hợp đầy đủ cả hai hình thức trên Tức là công chúng có thể nghe toàn bộ chương trình phát thanh đang phát, nghe lại các chương trình đã phát hoặc nghe một tin tức theo chủ đề đã được cắt gọt để công chúng lựa chọn
Nhìn chung, tất cả các trang web phát thanh Internet ở Việt Nam hiện nay đều tồn tại dưới hình thức một website đa phương tiện (có chữ viết, hình ảnh, âm thanh, có khi thêm cả video, đồ họa…) Điều này giúp phát thanh Internet khắc phục được những nhược điểm của phát thanh truyền thông và thu hút thêm được đông đảo công chúng của báo mạng Internet