Quản lý dạy học 2 buổi ngày tại các trường tiểu học huyện vĩnh tường tỉnh vĩnh phúc luận văn ths giáo dục học 60 14 05 pdf

Các nhà khoa học đã thể hiện trong các công trình nghiên cứu của mình một cách khoa học về các khái niệm quản lý, quản lý giáo dục, quản lý trường học, quản lý hoạt động dạy học cùng các

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Thu Hằng

HÀ NỘI – 2013 LỜI CẢM ƠN

Luận văn hoàn thành, tác giả đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện của các thầy giáo, cô giáo; nhiều cơ quan, trường học, bạn bè đồng nghiệp tại huyện Vĩnh Tường và người thân

Bằng tấm lòng kính trọng và biết ơn, tác giả xin chân thành cảm ơn: Ban Giám hiệu, các phòng, ban Trường Đại học Giáo dục, ĐHQGHN; các Giáo sư, P Giáo sư, Tiến sỹ giảng dạy tại lớp Cao học Quản lý giáo dục khoá 2011 - 2013, Trường Đại học Giáo dục, ĐHQGHN đã nhiệt tình giảng dạy, tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp tác giả hoàn thành quá trình học tập cũng như nghiên cứu và làm Luận văn

Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Thị Thu Hằng, người đã hướng dẫn, giúp đỡ tác giả tận tình để đề tài sớm được hoàn thành

Tác giả xin chân thành cảm ơn: Đảng ủy, UBND huyện Vĩnh Tường, Phòng Nội vụ; Lãnh đạo, chuyên viên Phòng GD&ĐT; Cán bộ quản lý các trường tiểu học huyện Vĩnh Tường và toàn thể anh, chị em, bạn bè, đồng nghiệp đã tham gia, góp ý kiến, cung cấp các thông tin, tư liệu, tạo mọi điều kiện cho việc khảo sát, học tập và nghiên cứu thực hiện đề tài

Mặc dù có nhiều cố gắng, nỗ lực để thu được kết quả nghiên cứu bước đầu song chắc chắn luận văn không tránh khỏi những thiếu sót Tác giả rất mong nhận được sự góp ý, chỉ đạo của các nhà khoa học, các thầy giáo, cô giáo, các bạn đồng nghiệp và tất cả những ai quan tâm đến đề tài này

Tác giả trân trọng cảm ơn

Hà Nội, tháng 11 năm 2013

TÁC GIẢ

Lê Thị Hồng Giang

BẢNG KÝ HIỆU CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

GD&ĐT : Giáo dục và Đào tạo

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Bảng ký hiệu các chữ cái viết tắt ii

Mục lục iii

Danh mu ̣c bảng vii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC 2 BUỔI/NGÀY Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Ở ngoài nước 6

1.1.2 Ở trong nước 6

1.2 Các khái niệm cơ bản 10

1.2.1 Quản lý 10

1.2.2 Quản lý giáo dục 10

1.2.3 Quản lý nhà trường 12

1.2.4 Dạy học, dạy học 2 buổi / ngày 13

1.2.5 Quản lý dạy học, quản lý dạy học 2 buổi/ngày 16

1.3 Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân 18

1.3.1 Mục tiêu giáo dục tiểu học 18

1.3.2 Vị trí, vai trò, nhiệm vụ của trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân 19

1.3.3 Đặc điểm cơ bản về tâm lí và hoạt động học tập của học sinh Tiểu học 20

1.3.4 Đặc điểm lao động của giáo viên tiểu học 22

1.4 Quản lý dạy học 2 buổi/ngày ở trường tiểu học 24

1.4.1 Xây dựng kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày 24

1.4.2 Tổ chức dạy học 2 buổi/ngày theo kế hoạch 25

1.4.3 Quản lý việc giảng dạy của giáo viên theo 2 buổi/ngày 25

1.4.4 Quản lý việc học tập của học sinh 2 buổi/ngày 26

1.4.5 Giám sát, kiểm tra, đánh giá dạy học 2 buổi/ngày 26

1.4.6 Xây dựng cơ sở vật chất phục vụ dạy học 2 buổi/ngày 27

1.4.7 Thực hiện các chế độ chính sách đãi ngộ cho cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên trong trường tiểu học dạy học 2 buổi/ngày 28

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học 2 buổi/ngày 29

1.5.1 Các yếu tố khách quan 29

1.5.2 Các yếu tố chủ quan 30

Kết luận chương 1 31

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC 2 BUỔI/NGÀY TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN VĨNH TƯỜNG TỈNH VĨNH PHÚC 32 2.1 Khái quát chung về kinh tế - xã hội, thực trạng giáo dục và giáo dục tiểu học huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc 32

2.1.1 Địa lý tự nhiên và kinh tế - xã hội huyện Vĩnh Tường 32

2.1.2 Vài nét về giáo dục tiểu học huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc 34

2.2 Thực trạng giáo dục Tiểu học dạy học 2 buổi/ngày tại huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc trong những năm gần đây 39

2.2.1 Về quy mô các trường tiểu học dạy học 2 buổi/ngày 39

2.2.2 Về thực hiện chương trình dạy học 2 buổi/ngày 41

2.2.3 Chất lượng học tập của học sinh 43

2.3 Thực trạng quản lý dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc 44

2.3.1 Tổ chức nghiên cứu thực trạng 44

2.3.2 Thực trạng công tác xây dựng kế hoạch dạy học 46

2.3.2 Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học 47

2.3.4 Thực trạng quản lý giảng dạy của giáo viên 49

2.3.5 Thực trạng quản lý học tập của học sinh 51

2.3.6 Thực trạng hoạt động giám sát, kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học 52

2.3.7 Thực trạng quản lý và xây dựng cơ sở vật chất phục vụ cho dạy học 54

2.3.8 Thực trạng thực hiện chính sách đãi ngộ cho cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên 55

2.3.9 Thực trạng chung về quản lý dạy học 2 buổi/ngày ở trường tiểu học 56

2.4 Đánh giá chung 58

2.4.1 Những ưu điểm 58

2.4.2 Những hạn chế 59

Kết luâ ̣n chương 2 61

CHƯƠNG 3 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC 2 BUỔI/NGÀY TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN VĨNH TƯỜNG TỈNH VĨNH PHÚC 62 3.1 Định hướng phát triển trường lớp dạy học 2 buổi/ngày 62

3.2 Một số nguyên tắc đề xuất biện pháp 64

3.2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học, sáng tạo 64

3.2.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 65

3.2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 65

3.2.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 65

3.2.5 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ 65

3.3 Các biện pháp quản lý dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc 66

3.3.1 Biện pháp 1 Tổ chức các hoạt động nâng cao nhận thức của các cấp lãnh đạo, các cấp quản lý giáo dục, cha mẹ học sinh và cộng đồng 66

3.3.2 Biện pháp 2 Đổi mới công tác kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày 70

3.3.3 Biện pháp 3 Nâng cao hiệu quả tổ chức dạy học 2 buổi/ngày 74

3.3.4 Biện pháp 4 Đổi mới quản lý hoạt động dạy học theo hướng đề cao vai trò tự chủ của giáo viên 77

3.3.5 Biện pháp 5 Tăng cường chỉ đạo việc hướng dẫn phương pháp học tập cho học sinh 79

3.3.6 Biện pháp 6 Đổi mới công tác giám sát, kiểm tra, đánh giá dạy học 2

buổi / ngày 81

3.3.7 Biện pháp 7 Đẩy mạnh công tác xã hội hoá giáo dục, tiếp tục xây dựng và hoàn thiện cơ sở vật chất - thiết bị dạy học 82

3.3.8 Biện pháp 8 Xây dựng và đảm bảo thực hiện các chế độ đãi ngộ đối với cán bộ, giáo viên, nhân viên tham gia quản lý, hoạt động và phục vụ dạy học 2 buổi/ngày 84

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp 86

3.5 Khảo nghiệm về tính cần thiết và khả thi của các biện pháp 87

Kết luâ ̣n chương 3 89

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 90

TÀI LIỆU THAM KHẢO 93

PHỤ LỤC 96

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Quy mô, mạng lưới trường, lớp, học sinh trên địa bàn huyện Vĩnh Tường

(năm học 2012-2013) 39

Bảng 2.2: Quy mô trường - lớp - học sinh - giáo viên bậc Tiểu học 39

Bảng 2.3: Mạng lưới các trường Tiểu học học 2 buổi/ngày và số lượng học sinh học bán trú 40

Bảng 2.4: Thời khóa biểu dạy học 2 buổi/ngày năm học 2013 – 2014 của trường tiểu học Bình Dương I huyện Vĩnh Tường 42

Bảng 2.5: Chất lượng giáo dục tiểu học trong 3 năm học gần đây: 43

Bảng 2.6: Đánh giá về thực trạng công tác xây dựng kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày 46

Bảng 2.7: Thực trạng công tác tổ chức dạy học 2 buổi/ ngày 48

Bảng 2.8: Đánh giá về thực trạng quản lý giảng dạy của giáo viên 50

Bảng 2.9: Đánh giá về thực trạng quản lý học tập của HS 51

Bảng 2.10: Đánh giá thực trạng công tác giám sát, kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học 2 buổi/ngày cho bảng số liệu sau: 53

Bảng 2.11: Thực trạng công tác xây dựng cơ sở vật chất phục vụ dạy học 2 buổi/ngày 54

Bảng 2.12: Đánh giá thực trạng thực hiện chính sách đãi ngộ cho cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên tham gia hoạt động dạy học 2 buổi/ngày 55

Bảng 2.13: Ý kiến của HT, PHT, TTCM và GV về thực trạng thực hiện quản lý dạy học 2 buổi/ngày 57

Bảng số 3.1: Khảo nghiệm mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất 87

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm tới sự nghiệp giáo dục và đào tạo, Điều 35 Hiến pháp năm 1992 đã chỉ rõ “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu” Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 khóa VIII của Đảng tiếp tục khẳng định “Muốn tiến hành công nghiệp hóa - hiện đại hóa thuận lợi phải phát triển mạnh Giáo dục - Đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh, bền vững” Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI cũng tiếp tục khẳng định “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế” và “Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam” Chiến lược phát triển giáo dục

2011 – 2020 nhằm quán triệt và cụ thể hoá các chủ trương, định hướng đổi mới giáo dục và đào tạo, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI và Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 –

2020 của đất nước, trong đó nêu rõ: “Đến năm 2020, nền giáo dục nước ta được đổi mới căn bản và toàn diện theo hướng chuẩn hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế; chất lượng giáo dục được nâng cao một cách toàn diện, gồm: giáo dục đạo đức, kĩ năng sống, năng lực sáng tạo, năng lực thực hành, năng lực ngoại ngữ và tin học; đáp ứng nhu cầu nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây dựng nền kinh tế tri thức”

Giáo dục Tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, đặt cơ sở ban đầu cho việc hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực và nhân cách, là cơ sở để nâng cao dân trí, tạo sự bình đẳng giữa các tầng lớp dân cư Do đó, phát triển trường học 2 buổi/ngày là yêu cầu cấp thiết của giáo dục Tiểu học, đảm bảo để dạy đủ các môn học, có thêm thời gian để quan đến

đối tượng học sinh yếu, phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh năng khiếu để góp phần đảm bảo chất lượng đào tạo theo mục tiêu của bậc học, theo yêu cầu nhiệm vụ giáo dục phấn đấu nâng cao chất lượng, đa dạng hoá các loại hình trường lớp

Tỉnh Vĩnh Phúc thực hiện đường lối đổi mới và các chủ trương, chính sách sát hợp với trình độ và qui luật vận động phát triển của kinh tế xã hội nên đã tập trung đầu tư cho giáo dục ngày càng phát triển Một trong những chủ trương của giáo dục là phát triển trường Tiểu học dạy 2 buổi/ngày Đây là yêu cầu cần thiết của giáo dục nói chung và giáo dục Tiểu học nói riêng tại tỉnh Vĩnh Phúc để đảm bảo chất lượng giáo dục

Ở huyện Vĩnh Tường ngay từ những năm 1995 cũng đã xây dựng mô hình trường Tiểu học “dạy 2 buổi/ngày” ở một số xã Bên cạnh những kết quả

đã đạt được về số lượng trường Tiểu học thực hiện mô hình này mỗi năm một tăng nhưng nhìn chung vẫn còn chưa đạt tối đa so với tổng số trường Tiểu học trong toàn huyện Mặt khác, vẫn còn những vấn đề bất cập cần phải có giải pháp khả thi để có thể phát triển về số lượng lẫn chất lượng dạy học 2 buổi/ngày đều khắp các trường tiểu học trên toàn huyện

Tuy nhiên, chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu một cách

có hệ thống về quản lý dạy học 2 buổi/ngày ở các trường tiểu học huyện Vĩnh

Tường tỉnh Vĩnh Phúc Vì vậy tác giả chọn đề tài Quản lí dạy học 2 buổi/ngày tại các trường Tiểu học huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc làm

luận văn tốt nghiệp

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lí dạy học 2 buổi/ngày tại các trường Tiểu học huyện Vĩnh Tường, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý dạy học 2 buổi/ngày tại các trường Tiểu học huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục tiểu học ở địa phương

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý dạy học 2 buổi/ngày ở trường tiểu học 3.2 Khảo sát và đánh giá thực trạng dạy học 2 buổi/ngày và quản lý dạy học

2 buổi/ngày tại các trường tiểu học huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc

3.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc

3.4 Khảo sát tính cần thiết và khả thi của các biện pháp quản lý dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy học và quản lý dạy học ở trường tiểu học

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc

5 Phạm vi nghiên cứu

Do điều kiện thời gian, năng lực có hạn của bản thân nên đề tài chỉ tập trung nghiên cứu hoạt động quản lí về dạy học 2 buổi/ngày tại 3 trường tiểu học của huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc (trường tiểu học Thị trấn Vĩnh Tường, trường tiểu học Bình Dương I, trường tiểu học Nguyễn Thái Học I)

- Đối tượng phỏng vấn: Cán bộ quản lý phòng giáo dục và đào tạo, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giáo viên, học sinh, phụ huynh học sinh

- Thời gian khảo sát và sử dụng các số liệu: từ các năm học 2010 –

2011 trở lại đây

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, nghiên cứu các tài liệu, giáo trình, tạp chí có liên quan đến đề tài

- Nghiên cứu các văn bản pháp quy, những quy định của ngành Giáo dục và Đạo tạo có liên quan đến quản lý dạy học 2 buổi/ngày ở tiểu học

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.2.1 Phương pháp quan sát

Quan sát hoạt động quản lý của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng; hoạt động dạy học 2 buổi/ngày ở một số trường tiểu học dạy 2 buổi/ngày ở địa phương

6.2.2 Phương pháp phỏng vấn, trò chuyện, trao đổi

Trực tiếp phỏng vấn, trao đổi, trò chuyện với cán bộ lãnh đạo phòng giáo dục và đào tạo; một số hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giáo viên, học sinh

và phụ huynh học sinh ở một số trường có dạy học 2 buổi/ngày ở địa phương

6.2.3 Phương pháp điều tra, khảo sát, thu thập thông tin

Điều tra, khảo sát, thu thập thông tin về công tác quản lý dạy học 2 buổi/ngày của cán bộ quản lý phòng giáo dục và đào tạo; một số hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giáo viên, học sinh và phụ huynh học sinh nhằm đánh giá thực trạng vấn đề nghiên cứu

6.2.4 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Lấy phiếu trưng cầu ý kiến với các đối tượng có liên quan đến công tác quản lý dạy học 2 buổi/ngày ở trường tiểu học

6.2.5 Phương pháp chuyên gia

Tham khảo ý kiến các chuyên gia có trình độ cao qua trao đổi với các nhà quản lý giáo dục, thu thập các thông tin cần thiết liên quan đến đề tài

6.3 Phương pháp bổ trợ

Sử dụng phương pháp toán thống kê, tin học để xử lý các số liệu thu thập được thông qua điều tra và khảo nghiệm để rút ra các kết luận khoa học, nhận xét mang tính khái quát

7 Giả thuyết khoa học

Việc triển khai đại trà dạy học 2 buổi/ngày ở các trường tiểu học huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc còn gặp nhiều bất cập, khó khăn cần tháo gỡ Nếu đề xuất và thực hiện được hệ thống các biện pháp quản lí đưa ra trong đề tài dựa trên cơ sở lý luận quản lý dạy học và thực tiễn, đặc biệt là những vấn

đề cần tháo gỡ thì sẽ tổ chức triển khai có hiệu quả việc dạy học 2 buổi/ngày

tại các trường tiểu học ở địa phương và cũng góp phần nâng cao chất lượng dạy học tại các trường tiểu học hiện nay

8 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

8.1 Ý nghĩa lý luận

Tổng kết công tác quản lý dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc, chỉ ra những thành công và hạn chế, cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các biện pháp quản lý dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý dạy học 2 buổi/ngày ở trường tiểu học Chương 2: Thực trạng công tác quản lý dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc

Chương 3: Các biện pháp quản lý dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc

Trong những công trình nghiên cứu, các nhà nghiên cứu giáo dục Nga khẳng định rằng: Kết quả toàn bộ hoạt động quản lý của quản lý nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn hoạt động giảng dạy của đội ngũ giáo viên

Tác giả P.V Zinmin, M I Kônđakốp, N I Saxerđôtôp đi sâu nghiên cứu lãnh đạo công tác giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, các ông cho đây

là khâu then chốt trong hoạt động quản lý của lãnh đạo nhà trường

Hình thức hoạt động dạy học 2 buổi/ngày đã có cách đây khá lâu ở nhiều nước trên thế giới, như châu Âu, châu Mỹ và ngay cả các nước trong khu vực châu Á như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Sinhgapore, Thái Lan, Trung Quốc,… cũng áp dụng đại trà và có hiệu quả

1.1.2 Ở trong nước

Trong tiến trình lãnh đạo, Đảng và Nhà nước đã quan tâm và tạo ra nhận thức đúng đắn về vai trò của giáo dục đối với sự phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Nghị quyết Trung Ương II khóa VIII của Đại hội

đại biểu Đảng Cộng sản Việt Nam xác định “Cùng với khoa học và công nghệ giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu” [1, tr 10] Bước vào thời

kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, giáo dục và đào tạo trở thành một

trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định tới tốc độ và quy mô phát triển Như vậy, Đảng và Nhà nước đã coi giáo dục là “quốc sách hàng đầu” toàn xã hội có ý thức chăm lo cho giáo dục, vì giáo dục đã tạo nên nguồn lực con người phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội

Trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm kim chỉ nam cho các nhà khoa học Việt Nam tiếp cận quản lý giáo dục, quản lý trường học, quản lý hoạt động dạy học Bằng sự tổng hòa các tri thức của Quản lý giáo dục, Giáo dục học, Tâm lý học, Xã hội học, Kinh tế học,… Ở Việt Nam nhiều nhà sư phạm đã đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện về vai trò, vị trí, nhiệm vụ, tổ chức quá trình dạy học, thấy được việc nâng cao chất lượng dạy học trên lớp sẽ quyết định chất lượng dạy học Những ưu điểm, nhược điểm của quá trình dạy học trên lớp và nhận thức đúng

về bản chất quá trình dạy học, mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học, vai trò của người dạy và người học, sự đổi mới hiện nay về giáo dục, đổi mới nội dung và những biện pháp tổ chức dạy học trên lớp, trang thiết bị cơ sở vật chất phục vụ cho dạy học Biện pháp quản lý hoạt động dạy học trên lớp Các nhà khoa học đã thể hiện trong các công trình nghiên cứu của mình một cách khoa học về các khái niệm quản lý, quản lý giáo dục, quản lý trường học, quản lý hoạt động dạy học cùng các chức năng, nguyên tắc, phương pháp quản lý,… Đó là các công trình khoa học, các tác phẩm, bài viết của các tác giả GS

Hà Thế Ngữ (1929 – 1990), Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Lân, Nguyễn Cảnh Toản, Nguyễn Quang Uẩn, Đặng Quốc Bảo, Hồ Ngọc Đại, Bùi Minh Hiền, Trần Kiểm, Trần Quốc Thành, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Trọng Hậu, Nguyễn Quốc Chí,… Các kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học giáo dục đã đem lại cho chúng ta những tri thức về phương pháp luận nghiên cứu có giá trị cao trong quản lý giáo dục và quản lý hoạt động dạy học

Để giải quyết từng bước cho chất lượng thực chất của giáo dục nước ta, ngành giáo dục và đào tạo đã triển khai cuộc vận động lớn về việc “Nói

không với tiêu cực và bệnh thành tích trong giáo dục” nhằm lập lại kỷ cương trong dạy học, phát huy niềm tự hào và tự trọng nghề nghiệp của mỗi thầy giáo cô giáo, khẳng định trách nhiệm và sứ mạng vẻ vang của ngành giáo dục, của mỗi nhà trường, của các thầy cô giáo trong việc tạo ra nguồn nhân lực cho đất nước

Ở nước ta, với bậc tiểu học, việc chỉ đạo dạy học 2 buổi/ngày đã được

Bộ Giáo dục và Đào tạo cụ thể hóa trong từng giai đoạn Tức là có chỉ đạo, có

tổ chức thực hiện thống nhất trong cả nước Dạy học 2 buổi/ngày ở trường tiểu học cũng là một trong các tiêu chí đánh giá của trường tiểu học đạt chuẩn Quốc gia, phổ cập giáo dục tiểu học và phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi, kiểm định chất lượng trường tiểu học các cấp độ,… Về vấn đề này đã có một số công trình nghiên cứu khoa học, những hội thảo, tham luận, đề cập đến về dạy học 2 buổi/ngày đối với tiểu học, trung học cơ sở như:

1 Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc Quản lý Trường tiểu học 2 buổi/ngày ở Nga Sơn – Thanh Hóa của tác giả Trần Công Định

2 Một số biện pháp quản lý con người của hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả dạy học 2 buổi/ngày ở Trường tiểu học Hoàn Kiếm của tác giả Dương Kim Tuyến

3 Một số giải pháp xây dựng chương trình tiểu học Dạy học 2 buổi/ngày tại Quận 3 – Thành phố Hồ Chí Minh của tác giả Vũ Thị Mỹ Hạnh

4 Tổ chức dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học thuộc quận Tân Bình thành phố Hồ Chí Minh của tác giả Lê Huy Hoàng – Viện Chiến lược và chương trình giáo dục thành phố Hồ Chí Minh năm 2006

5 Quản lý dạy học 2 buổi/ngày tại các trường trung học cơ sở thuộc quận Ba Đình thành phố Hà Nội của tác giả Lưu Văn Định – Viện khoa học giáo dục Việt Nam năm 2008

Các công trình nghiên cứu khoa học, bài viết, tham luận trên đã khái quát được những vấn đề cơ bản của khoa học quản lý giáo dục về dạy học 2

buổi/ngày và dạy học 2 buổi/ngày ở tiểu học, hệ thống hóa được các khái niệm công cụ phục vụ cho việc nghiên cứu, điều tra hoạt động dạy học và biện pháp quản lý hoạt động dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học, trung học cơ sở trên địa bàn nghiên cứu Các đề tài nghiên cứu, các bài viết, tham luận cũng đã khẳng định được những thành công và hạn chế của việc quản lý hoạt động dạy học 2 buổi/ngày trên địa bàn nghiên cứu Trên cơ sở

đó, các tác giả cũng đề ra được các biện pháp quản lý dạy học 2 buổi/ngày cụ thể, phù hợp với đối tượng nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy học và giáo dục ở địa phương Mỗi công trình đề cập đến những khía cạnh khác nhau nhưng điểm chung nhất là khẳng định vai trò của quản lý trong công tác dạy học 2 buổi/ngày ở các trường tiểu học Chính vì vậy các công trình nghiên cứu thực sự có ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn về hoạt động quản lý giáo dục của từng địa phương, đồng thời là những viên gạch hồng xây dựng nền tảng cho hệ thống các biện pháp quản lý dạy học 2 buổi/ngày của nước ta

Dạy học 2 buổi/ngày là xu thế chung, tất yếu của thời đại, đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng cao của xã hội, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và giáo dục tiểu học nói riêng Đây là vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu trong thực tiễn quản lý giáo dục hiện nay Đặc biệt, trên địa bàn huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc vấn đề quản lý dạy học 2 buổi/ngày ở các trường tiểu học cũng chưa được quan tâm nghiên cứu Do vậy tác giả chọn vấn đề Quản lí dạy học 2 buổi/ngày tại các trường Tiểu học để làm đề tài của luận văn Việc thực hiện nghiên cứu tại huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc được xem như một địa bàn nghiên cứu cụ thể, kết quả nghiên cứu không chỉ đáp ứng đòi hỏi của huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc mà còn là tài liệu hữu ích cho các địa phương khác tham khảo trong công tác quản lý dạy học 2 buổi/ngày ở tiểu học

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

Mọi hoạt động của xã hội đều cần tới quản lý để thực hiện những hoạt động kết hợp những con người, người trong các nhóm, các tổ chức nhằm đạt được những mục tiêu chung, hay nói cách khác quản lý là một yếu tố cần thiết

để đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân để thực hiện các mục tiêu chung

Thuật ngữ quản lý được hiểu theo nhiều khía cạnh khác nhau trên cơ sở những tiếp cận khác nhau

Theo từ điển Tiếng Việt do trung tâm ngôn ngữ Hà Nội xuất bản năm

1992, quản lý có nghĩa là:

“Trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định”

Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc “Hoạt động quản lý là các tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) – trong một tổ chức – nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [8, tr 9]

Hiện nay, hoạt động quản lý thường được định nghĩa rõ hơn: Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra [ 8, tr.9]

Khái quát ý kiến của nhiều tác giả khác nhau có thể xác định: Quản lý

là sự tác động có định hướng, có mục đích, có kế hoạch và có hệ thống dựa trên những cơ sở khoa học và xu hướng phát triển khách quan của xã hội, của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý, nhằm chuyển đối tượng quản lý từ trạng thái này sang trạng thái khác theo mong muốn của nhà quản lý

Như vậy, Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra

1.2.2 Quản lý giáo dục

Giáo dục là một dạng hoạt động đặc biệt có nguồn gốc từ xã hội Bản chất của hoạt động giáo dục là quá trình truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm

lịch sử - xã hội của các thế hệ loài người, nhờ có giáo dục mà các thế hệ nối tiếp nhau phát triển, tinh hoa văn hóa nhân loại được kế thừa, bổ sung, hoàn thiện và trên cơ sở đó không ngừng phát triển

Trong thuật ngữ, quản lý giáo dục được hiểu như việc thực hiện đầy đủ các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra trên toàn bộ các hoạt động giáo dục và tất nhiên cả những cấu phần tài chính và vật chất của các hoạt động đó nữa Do đó, quản lý giáo dục là quá trình thực hiện có định hướng và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm đạt tới mục tiêu giáo dục đã đề ra Hoặc quản lý giáo dục là quá trình đạt tới mục tiêu trên cơ sở thực hiện có ý thức và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra

Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường hay nói rộng ra là quản lý giáo dục là quản lý hoạt động dạy và học nhằm đưa nhà trường từ trạng thái này sang trạng thái khác và dần đạt tới mục tiêu giáo dục đã xác định” [18, tr.61]

Các nhà quản lý giáo dục còn quan niệm: Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội Ngày nay, với

sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà còn rộng ra cho mọi người; tuy nhiên trọng tâm vẫn là giáo dục thế hệ trẻ cho nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các trường trong hệ thống giáo dục quốc dân

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm là hội tụ quá trình dạy học – giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [28, tr.31]

Từ các khái niệm về quản lý giáo dục mà các tác giả đưa ra, có thể hiểu rằng: Quản lý giáo dục là quá trình tác động có kế hoạch, có tổ chức của các

cơ quan quản lý giáo dục các cấp tới các thành tố của quá trình dạy học - giáo dục nhằm làm cho hệ giáo dục vận hành có hiệu quả và đạt tới mục tiêu giáo dục nhà nước đề ra

1.2.3 Quản lý nhà trường

Nhà trường là nơi kết tinh trình độ văn minh cụ thể của một quốc gia trong một giai đoạn lịch sử - xã hội nhất định, là nơi thực hiện nhiệm vụ giáo dục - đào tạo ở một cấp học, bậc học Sản phẩm của nhà trường thể hiện ở học sinh, những công dân tương lai của đất nước; sản phẩm này đạt mục tiêu nhân cách ở mức độ nào là tùy thuộc vào nội dung, phương pháp, tổ chức giáo dục của nhà trường và sự tiếp nhận giáo dục của mỗi học sinh

Tại Điều lệ trường tiểu học đã quy định “Trường tiểu học là cơ sở giáo dục của bậc tiểu học, bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân Trường tiểu học có tư cách pháp nhân và con dấu riêng”

Về ý nghĩa xã hội, nhà trường là thiết chế chuyên biệt của xã hội thực hiện chức năng tái tạo sức lao động cho xã hội và thực hiện chức năng giáo dục đào tạo thanh thiếu niên nhằm đạt được các mục tiêu giáo dục của nhà nước đã đề ra

Từ các khái niệm về quản lý nhà trường, ta có thể hiểu quản lý trường tiểu học là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của giáo viên, học sinh và các lực lượng xã hội tham gia vào các hoạt động của nhà trường, việc sự dụng các nguồn lực phù hợp (cơ sở vật chất, tài chính, thông tin…) hướng vào việc hoàn thành có chất lượng và hiệu quả các mục tiêu giáo dục đã đề ra Bản chất của hoạt động quản lý này là ở chỗ tác động của con người (chủ thể quản lý) tác động một cách có mục đích đến các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị nhằm đạt được các mục đích đã định

1.2.4 Dạy học, dạy học 2 buổi / ngày

* Dạy học

Nhiều tác giả cho rằng: “Dạy học là toàn bộ các thao tác có mục đích nhằm chuyển các giá trị tinh thần, các hiểu biết, các giá trị văn hóa mà nhân loại đã đạt được hoặc cộng đồng đã đạt được vào bên trong một con người”

Thực tiễn đã chứng tỏ dạy học là con đường trực tiếp và thuận lợi nhất

để giúp học sinh lĩnh hội được tri thức của loài người một cách có hệ thống về

cơ bản, rèn luyện học sinh có những thói quen cần thiết (phù hợp với lứa tuổi) trong học tập, lao động, giao tiếp, lối sống… Chính hoạt động học tập sẽ kích thích mạnh mẽ sự phát triển các chức năng của não và làm xuất hiện các điều kiện để phát triển tư duy nhất là tư duy trìu tượng ở các em Đặc biệt trong quá trình học tập các em còn lĩnh hội được chính những cơ sở của phương pháp học tập cũng như các thao tác cơ bản của tư duy Những thay đổi về nhiều mặt này có tác dụng hình thành to lớn đến sự hình thành và phát triển nhân cách của các em

Hoạt động dạy học thể hiện trong việc thực hiện nội dung, chương trình, kế hoạch giáo dục đối với yêu cầu đầy đủ các môn học bắt buộc và các môn tự chọn, các môn học năng khiếu,… theo chương trình, kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Hoạt động dạy học được thể hiện ở trên lớp và thực hiện ở ngoài giờ lên lớp Khi thực hiện ngoài giờ lên lớp nhà giáo dục dùng cách thức vui chơi, giải trí, văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, tham quan các di tích lịch sử của địa phương, … để tăng cường kiến thức, thái độ, kỹ năng cho học sinh

Hoạt động dạy (còn gọi là hoạt động giảng dạy) là hoạt động của giáo viên tổ chức và điều khiển hoạt động học tập của người học, giúp cho người học chiếm lĩnh được nội dung kiến thức, hình thành kỹ năng, những giá trị theo mục đích giáo dục của nhà trường đã xác định

Hoạt động dạy học bao gồm hai hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh, trong đó, việc tổ chức, điều khiển của người giáo viên:

đề ra mục đích, yêu cầu, nhận thức, thái độ học tập đối với người học; tổ chức các hoạt động học thông qua các hình thức tổ chức dạy học để người học lĩnh hội tri thức, có các kỹ năng cần thiết đồng thời đảm bảo mối liên hệ ngược thông qua kiểm tra, đánh giá

Thực chất của hoạt động dạy là thầy tổ chức, hướng dẫn, kiểm tra, điều chỉnh hoạt động học của học sinh Nói cách khác là thầy giúp trò tự hiểu được bản thân mình, tự hoàn thiện và phát triển trong quá trình học tập Hoạt động dạy đạt kết quả cao khi có sự phối hợp thống nhất biện chứng giữa người dạy

và người học

Hoạt động học (còn gọi là hoạt động học tập) là hoạt động đặc thù của con người diễn ra có ý thức, có đối tượng nhằm mục đích lĩnh hội tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, những giá trị và phương thức hành động, học tập để phát triển

và hoàn thiện bản thân Dưới ảnh hưởng của nhân tố đặc biệt là nhân tố người thầy và hoạt động dạy, người học không ngừng vận động và phát triển đi lên trong con đường nhận thức của bản thân

Hoạt động học là một quá trình chủ động, tự giác của người học nhằm chiếm lĩnh, đồng hóa thông tin để chuyển hóa thành tri thức và cuối cùng thay đổi hành vi một cách tổng hợp

Hoạt động học là quá trình người học càng ngày càng hoàn thiện các năng lực và các phẩm chất hoạt động trí tuệ cũng như hoàn thiện thế giới khoa học và các phẩm chất đạo đức, giúp người học ngày càng có tiền đề, cơ

sở mới để tiến hành học tập ở trình độ cao hơn

* Mối quan hệ giữa hoạt động dạy và học

Hoạt động dạy mang tính chất hai chiều, hai nhân tố trung tâm là hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò Hai hoạt động này thống nhất với

nhau và phản ánh tính chất hai mặt của quá trình dạy học Ở đây chúng ta có một hệ thống, thống nhất giữa dạy và học

Sự tác động qua lại trong hệ thống dạy và học chịu sự ảnh hưởng của

sự tác động qua lại chung trong hệ thống quá trình dạy học Trong hệ thống dạy và học, sự tác động của dạy mà thầy là chủ thể nhằm thúc đẩy hoạt động nhận thức của học sinh, từ đó kết quả dạy học xét cho cùng chính là tập trung

ở kết quả nhận thức của học sinh và từ đó thay đổi hành vi của họ

Như vậy chỉ có thể tìm thấy bản chất của quá trình dạy học ở hoạt động nhận thức của bản thân học sinh Hoạt động dạy học diễn ra trong những điều kiện nhất định, hoạt động này đóng vai trò chỉ đạo, điều khiển, hướng dẫn; hoạt động học đóng vai trò chủ động, tích cực, tự giác, sáng tạo nhằm đạt kết quả

Xét cho cùng, hoạt động dạy học là một quá trình giao tiếp, hợp tác đa dạng và biến đổi theo sự phát triển của xã hội Hoạt động dạy học bao gồm một chuỗi các tình huống diễn ra trong không gian và thời gian với hoàn cảnh

cụ thể các tình huống luôn thay đổi theo sự phát triển của vấn đề và theo hoàn cảnh môi trường dạy học Trong khi thực hiện môi trường giảng dạy, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm, trình độ hoạt động xã hội của người thầy đã không ngừng được nâng cao, nhân cách của người thầy không ngừng được hoàn thiện

* Dạy học 2 buổi/ngày ở tiểu học:

Giáo dục học sinh trở thành những con người năng động, sáng tạo trong tình hình xã hội và khoa học công nghệ thay đổi nhanh chóng hiện nay đang trở thành vấn đề bức xúc của các nhà trường

Dạy học 2 buổi/ngày là giải pháp tích cực để thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện ở cấp tiểu học

Dạy học 2 buổi/ngày nhà trường có thêm thời lượng cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục tập thể, hoạt động ngoài giờ lên lớp, giúp học sinh củng cố kiến thức và phát triển năng khiếu

Dạy học 2 buổi/ngày có thêm thời lượng nên giảm bớt cường độ học tập, khắc phục tình trạng quá tải đối với học sinh tiểu học

Để tổ chức dạy học 2 buổi/ngày yêu cầu cần phải có đủ số lượng giáo viên theo quy định (1,5 giáo viên/lớp) Mặt khác cần phải có đủ các loại hình như giáo viên dạy nhiều môn, giáo viên dạy các môn đặc thù, giáo viên dạy tin học, ngoại ngữ và các môn năng khiếu khác trong nhà trường Bên cạnh đó vấn đề lớp học, phòng học đạt chuẩn cũng là một yếu tố không thể thiếu được khi tổ chức dạy học 2 buổi/ngày

Dạy học 2 buổi/ngày cũng là một trong các tiêu chí của trường tiểu học đạt chuẩn Quốc gia mức độ 1, mức độ 2; là một trong các tiêu chí của Phổ cập giáo dục tiểu học, Phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi mức độ 1 và 2

1.2.5 Quản lý dạy học, quản lý dạy học 2 buổi/ngày

* Quản lý dạy học

Quản lý hoạt động dạy học là quá trình tác động của chủ thể quản lý vào hoạt động dạy học được tiến hành bởi giáo viên, học sinh và sự hỗ trợ của các lực lượng giáo dục khác nhằm hoàn thành nhiệm vụ dạy học và đạt tới mục tiêu dạy học

Chủ thể quản lý hoạt động dạy học: Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, tổ trưởng, tổ phó chuyên môn;

Đối tượng quản lý: Hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh;

Như vậy, quản lý dạy học nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ dạy học đảm bảo cho học sinh nắm vững hệ thống tri thức khoa học; Rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo; hình thành và phát triển toàn diện nhân cách của học sinh

* Nhiệm vụ quản lý hoạt động dạy học

- Gắn hoạt động dạy học với việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện;

- Tạo động lực, môi trường, điều kiện thuận lợi, kích thích tinh thần lao động sáng tạo của đội ngũ cán bộ, giáo viên;

- Kết hợp phát huy cao độ tính chủ động sáng tạo của mỗi thành viên với sự quản lý, thống nhất của đội ngũ cán bộ quản lý nhà trường;

- Đảm bảo chất lượng dạy học một cách bền vững;

- Xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp phát huy tối đa nội lực đi đôi với sự tranh thủ tiềm lực các lực lượng giáo dục;

* Yêu cầu quản lý hoạt động dạy học

- Xác định mô hình quản lý rõ ràng: Quản lý tập trung chủ yếu vào hoạt động dạy của giáo viên, trực tiếp với giáo viên, gián tiếp với học sinh; thông qua quản lý hoạt động dạy để quản lý hoạt động học Chính vì vậy, dạy tốt, học tốt là kết quả cốt lõi của quá trình quản lý dạy học

- Bám sát mục tiêu dạy học của cấp học và từng khối lớp;

- Đảm bảo quản lý song song cả hai mặt dạy và học;

- Tạo khuôn khổ kỷ cương, nề nếp nhưng vẫn bảo đảm phát huy tính chủ động sáng tạo của giáo viên, học sinh

- Tiếp cận lý luận giáo dục và lý luận quản lý giáo dục hiện đại

- Vận dụng các phương tiện quản lý hiện đại, chuẩn mực …

Chúng ta đã biết, quản lý giáo dục là hoạt động có ý thức của nhà quản

lý nhằm đạt tới mục tiêu quản lý Nhà quản lý cùng với đông đảo đội ngũ giáo viên, học sinh, các lực lượng xã hội, … bằng hành động của mình biến mục tiêu đó thành hiện thực

Dạy học và giáo dục trong sự thống nhất với nhau là hoạt động trung tâm của nhà trường Mọi hoạt động đa dạng và phức tạp khác nhau của nhà trường đều hướng vào tiêu điểm này Vì vậy, quản lý nhà trường thực chất là quản lý quá trình sư phạm của thầy, hoạt động học tập - tự giáo dục của trò, diễn ra chủ yếu trong quá trình dạy học

Như vậy, quản lý hoạt động dạy học thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình dạy học (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm góp phần hình

thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường

* Quản lý dạy học 2 buổi/ngày

Như khái niệm quản lý dạy học thì quản lý dạy học 2 buổi/ngày thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình dạy học (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng

xã hội) thông qua nội dung, chương trình mang tính đặc thù của dạy học 2 buổi/ngày nhằm đảm bảo hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường

1.3 Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.3.1 Mục tiêu giáo dục tiểu học

Mục tiêu giáo dục hiện nay: Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần xây dựng thế hệ những con người Việt nam mới, hiện đại, có bản lĩnh tự chủ, trung thực, năng động, sáng tạo,

có hoài bão, có ý chí vươn lên, biết hợp tác và cạnh tranh lành mạnh, biết lập thân, lập nghiệp, biết làm giàu cho bản thân, làm giàu cho đất nước trong cơ chế thị trường, thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập của dân tộc, có đạo đức, phong cách phù hợp với yêu cầu phát triển của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa

xã hội, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước với truyền thống dân tộc Việt Nam và chủ động hội nhập được với khu vực và quốc tế

Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện

về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Mục tiêu của giáo dục tiểu học: Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở

Giáo dục tiểu học trong xu thế đổi mới hiện nay ngoài việc hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ thì cần trang bị cho học sinh bước đầu có tư duy phê phán, óc sáng tạo,

có kỹ năng sống, tích cực tham gia các hoạt động xã hội và có năng lực tự học

1.3.2 Vị trí, vai trò, nhiệm vụ của trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân

*Vị trí của trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân

Trường tiểu học là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân, có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng

* Vai trò của trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân

Giáo dục tiểu học là cấp học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân,

là bậc học đào tạo những cơ sở ban đầu cơ bản và bền vững cho trẻ tiếp tục học lên ở bậc học cao hơn, giúp trẻ hình thành những cơ sở ban đầu, những đường nét cơ bản của nhân cách

* Nhiệm vụ của trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân

Để thể hiện được vị trí và vai trò quan trọng của trường tiểu học trong

hệ thống giáo dục quốc dân, Điều lệ trường tiểu học đã xác định các nhiệm vụ

cơ bản của trường tiểu học, bao gồm:

1 Tổ chức giảng dạy, học tập và hoạt động giáo dục đạt chất lượng theo mục tiêu, chương trình giáo dục tiểu học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành

2 Huy động trẻ em đi học đúng độ tuổi, vận động trẻ em tàn tật, khuyết tật, trẻ em đã bỏ học đến trường, thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục và chống mù chữ trong cộng đồng Nhận bảo trợ và giúp các cơ quan có thẩm

quyền quản lý các hoạt động giáo dục của các cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học theo sự phân công của cấp có thẩm quyền Tổ chức kiểm tra và công nhận hoàn thành chương trình tiểu học cho học sinh trong nhà trường và trẻ em trong địa bàn trường được phân công phụ trách

3 Xây dựng, phát triển nhà trường theo các quy định của Bộ Giáo dục

và Đào tạo và nhiệm vụ phát triển giáo dục của địa phương

4 Thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục

5 Quản lí cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh

6 Quản lí, sử dụng đất đai, cơ sở vật chất, trang thiết bị và tài chính theo quy định của pháp luật

7 Phối hợp với gia đình, các tổ chức và cá nhân trong cộng đồng thực hiện hoạt động giáo dục

8 Tổ chức cho cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên và học sinh tham gia các hoạt động xã hội trong cộng đồng

9 Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

1.3.3 Đặc điểm cơ bản về tâm lí và hoạt động học tập của học sinh Tiểu học

Sự phát triển của trẻ là tiến trình tăng trưởng thể chất, tâm trí và cảm xúc từ lúc mới sinh đến 18 tuổi đối với trẻ em Tuy cùng chịu sự chi phối của những quy luật và yếu tố như các giai đoạn phát triển khác, nhưng mỗi một giai đoạn lứa tuổi trong quá trình phát triển tâm lý, sinh lý của cá thể nói chung và trẻ em nói riêng là một khoảng thời gian nhất định với những đặc trưng riêng của một trình độ phát triển Học sinh tiểu học thường là những trẻ

có tuổi từ 6 đến 11, 12 tuổi Đây là lứa tuổi đầu tiên đến trường, trở thành học sinh và có hoạt động học tập là chủ đạo Nếu như ở mầm non, hoạt động chủ đạo của trẻ là vui chơi thì đến tuổi tiểu học hoạt động chủ đạo của trẻ đã có sự thay đổi về chất, chuyển từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập

Hoạt động học là hoạt động của học sinh nhằm lĩnh hội những nội dung kinh nghiệm xã hội - lịch sử, những kỹ năng, kỹ xảo cần thiết Đó là hoạt

động định hướng một cách có mục đích vào việc hình thành nhân cách của bản thân Nhưng sự lĩnh hội nội dung kinh nghiệm xã hội, quá trình hướng hoạt động vào bản thân ở mỗi lứa tuổi khác nhau thì cũng có sự khác nhau

* Hoạt động của học sinh tiểu học

- Nếu như ở bậc mầm non hoạt động chủ đạo của trẻ là vui chơi, thì đến tuổi tiểu học hoạt động chủ đạo của trẻ đã có sự thay đổi về chất, chuyển từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập

* Hoạt động học tập của học sinh tiểu học có những đặc điểm sau:

- Làm quen và hình thành kinh nghiệm học ở nhà trường

Lần đầu tiên hoạt động của học sinh tiểu học được tổ chức chuyên biệt theo phương pháp nhà trường, đó là hoạt động có đối tượng, có phương pháp

và được tổ chức chặt chẽ tạo nên sự phát triển tâm lý mạnh mẽ ở trẻ em Là hoạt động lần đầu tiên xuất hiện với tư cách là chính nó, hoạt động học tập có

ý nghĩa và vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển tâm lý của học sinh tiểu học

- Học nhưng vẫn thích vui chơi hồn nhiên

Tuổi tiểu học là tuổi của sự phát triển hồn nhiên bằng phương thức lĩnh hội Cùng với việc lĩnh hội, tiếp thu một hệ thống tri thức về các môn học, trẻ

em học cách học, học kỹ năng sống trong môi trường học và môi trường xã hội Cùng với sự ảnh hưởng khá lớn của môi trường giáo dục gia đình và quan

hệ bạn bè cùng tuổi, cùng lớp và cùng trường học học sinh tiểu học lĩnh hội các chuẩn mực quy tắc đạo đức của hành vi Hoạt động học là hoạt động chủ đạo của học sinh tiểu học, nó có thể được nảy sinh trong lòng của hoạt động vui chơi

* Sự phát triển nhận thức cùng với chính quá trình hoạt động học tập

- Đó là sự phát triển của tri giác, tập trung chú ý, phát triển của trí nhớ, phát triển của tưởng tượng và sự phát triển của tư duy

- Hầu hết học sinh tiểu học có ngôn ngữ nói thành thạo

- Trong quá trình hình thành và phát triển tình cảm của học sinh tiểu học luôn luôn kèm theo sự phát triển năng khiếu

Chính vì vậy, sáu tuổi vào lớp 1 là bước ngoặt lớn của trẻ thơ Môi trường thay đổi: đòi hỏi trẻ phải tập trung chú ý thời gian liên tục từ 30 - 35 phút Chuyển từ hiếu kỳ, tò mò sang tính ham hiểu biết, hứng thú khám phá Bước đầu kiềm chế dần tính hiếu động, bột phát để chuyển thành tính kỷ luật, nền nếp, chấp hành nội quy học tập Phát triển độ tinh nhạy và sức bền vững của các thao tác tinh khéo của đôi bàn tay để tập viết, Tất cả đều là thử thách của trẻ, muốn trẻ vượt qua được tốt những điều này thì phải cần có sự quan tâm giúp đỡ của gia đình, nhà trường và xã hội dựa trên sự hiểu biết về tri thức khoa học

1.3.4 Đặc điểm lao động của giáo viên tiểu học

Giáo viên tiểu học là người tổ chức, hướng dẫn các hoạt động học tập, vui chơi, lao động và khám phá của các em học sinh trong thời gian các em ở trường Lao động của giáo viên tiểu học mang đặc điểm chung của nghề dạy học nhưng nó cũng mang những đặc điểm đặc thù

Lao động của giáo viên tiểu học là lao động nặng nhọc; thứ lao động đặc biệt bao gồm cả lao động trí óc, lao động chân tay và ít nhiều có cả lao động mang tính nghệ thuật Khi phân tích hoạt động giảng bài trên lớp của giáo viên, chúng ta thấy gồm rất nhiều những hành động phối hợp nhuần nhuyễn, đòi hỏi giáo viên phải am hiểu tường tận từng học sinh, bài giảng phải có sự chuẩn bị công phu từ ở nhà Giáo viên phải hoạt động cả buổi (trừ thời gian giải lao), phải nói to, rõ ràng, ngôn phong phải mang tính chuẩn xác, trong sáng, tác phong phải gương mẫu…

Nghề dạy học nói chung, dạy học tiểu học nói riêng là một nghề lao động nghiêm túc Không như nghề sản xuất vật chất, dạy học không cho phép tạo ra phế phẩm Thầy giáo dạy người bằng chính bản thân con người của mình, đó là tính biện chứng của lao động sư phạm Người công nhân làm ra

sản phẩm bằng máy móc, người thầy giáo phải dùng nhân cách của mình để đào tạo ra những lứa học trò Nhân cách toàn diện của người thầy gồm 3 yếu tố: Nắm vững kiến thức khoa học về bộ môn; Có phẩm chất đạo đức tốt để làm gương cho học sinh; Có các phương pháp giáo dục phù hợp với mọi đối tượng của học sinh

Nghề dạy học nói chung, dạy học ở tiểu học nói riêng là nghề mà kết quả giáo dục tỷ lệ thuận với công thức bỏ ra cho sự chuẩn bị Để có được một giờ dạy có kết quả, đôi khi nhà giáo phải chuẩn bị mất nhiều giờ; phải nghiên cứu kỹ nội dung bài dạy, tìm hiểu kỹ đối tượng học sinh để giảng dạy, giáo dục cho phù hợp với đối tượng Phải chuẩn bị lời nói, tranh ảnh, đồ dùng dạy học, các thí dụ thực tế, thí nghiệm để chứng minh…

Nghề dạy học là nghề mà thời gian lao động có thể tiếp diễn từ sáng sớm cho tới tận đêm khuya, thậm chí vào cả ngày nghỉ Lao động của người giáo viên nói chung, giáo viên tiểu học nói riêng không chỉ đơn thuần 8 giờ đồng hồ mỗi ngày Để có được kết quả cho 8 giờ lao động ấy, họ phải tích lũy qua nhiều thời gian, họ phải tư duy, suy nghĩ mọi lúc, mọi nơi Vì vậy, quản

lý thời gian lao động của giáo viên theo kiểu 8 giờ hành chính là không thể thích hợp với đặc điểm lao động của họ

Nghề dạy học là nghề mà kết quả có khi không thấy ngay được, nhất là

về mặt giáo dục đạo đức Về mặt kiến thức, có thể sau một giờ dạy đo được kết quả học tập của học sinh, nhưng về mặt giáo dục đạo đức có khi phải trải qua một thời gian dài, một năm học, có khi sau vài năm Vì vậy, nghề dạy học

là nghề “vừa gần, vừa xa; vừa cụ thể vừa trừu tượng”, nghĩa là các kết quả giáo dục thể hiện ở người học sinh có khi thấy ngay, cụ thể; có khi không nhìn thấy ngay được Do vậy, trong việc đánh giá giáo viên, nhà quản lý cần lưu ý đặc điểm này

1.4 Quản lý dạy học 2 buổi/ngày ở trường tiểu học

1.4.1 Xây dựng kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày

Dạy học 2 buổi/ngày là xu thế đổi mới của giáo dục tiểu học Đây là giải pháp tích cực để đảm bảo thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện ở cấp tiểu học

Mỗi năm, căn cứ vào kế hoạch phát triển số lớp học, nhu cầu học 2 buổi/ngày của học sinh, điều kiện cơ sở vật chất và số giáo viên của nhà trường mà tiến hành lập kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày

Các căn cứ để xây dựng kế hoạch:

- Về số lượng học sinh tiểu học: số lượng học sinh toàn trường; số học sinh và số lớp học của từng khối;

- Về cơ sở vật chất: 01 phòng học/1 lớp dạy 2 buổi/ngày; có nhà ăn, bếp ăn và phòng ngủ cho học sinh bán trú

- Về số lượng giáo viên: 1,5 giáo viên/1 lớp dạy học 2 buổi/ngày (không kể giáo viên tin học và ngoại ngữ)

- Về nhu cầu của cha mẹ học sinh và học sinh

- Nội dung, chương trình của Bộ giáo dục và Đào tạo quy định về dạy học 2 buổi/ngày

Một năm học có 35 tuần Học kì 1 có 18 tuần, học kì 2 có 17 tuần Mỗi tuần có năm ngày học, từ thứ hai đến hết thứ sáu Mỗi ngày học có 7 tiết, sáng

4 tiết, chiều 3 tiết

Buổi học thứ nhất: 4 tiết Dạy hầu hết số tiết của phân phối chương trình theo Quyết định số 16/2006/QĐ- BGD& ĐT và Chuẩn kiến thức, kỹ năng các môn học

Buổi học thứ hai: 3 tiết; Hoàn thành nốt phần kế hoạch dạy học của chương trình chính khoá ở buổi thứ nhất Tổ chức các hoạt động nhằm củng

cố kiến thức, giúp đỡ học sinh yếu kém, bồi dưỡng học sinh giỏi môn Toán, Tiếng Việt đảm bảo cho học sinh đạt được các yêu cầu của chuẩn kiến thức,

kĩ năng Tổ chức dạy tin học, ngoại ngữ cho học sinh; Tổ chức các câu lạc bộ năng khiếu nhằm phát triển năng khiếu phù hợp với nhu cầu và khả năng của học sinh có năng khiếu các bộ môn Mĩ thuật, Âm nhạc; Thể dục và tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp Thực hành kiến thức đã học và tổ chức học sinh tham gia các hoạt động thực tế tại địa phương; học sinh được tự học có

sự hướng dẫn của giáo viên để hoàn thành yêu cầu học tập, hoặc bồi dưỡng học sinh năng khiếu…

1.4.2 Tổ chức dạy học 2 buổi/ngày theo kế hoạch

Căn cứ vào kế hoạch dạy học 2 buổi/tuần, triển khai tổ chức dạy học 2 buổi/ngày bằng phân phối chương trình dạy học

- Ban giám hiệu của trường tiểu học xây dựng thời khóa biểu cho các lớp học 2 buổi/ngày Phân công các lực lượng lao động và xác định rõ nhiệm

vụ, trách nhiệm của từng thành viên Chỉ đạo lên kế hoạch xây dựng phân phối chương trình cụ thể cho từng buổi dạy, từng ngày dạy trong từng tuần học, từng kỳ học và cả năm học

- Phân công giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên bộ môn các khối lớp Phân công chuyên môn cho từng giáo viên để thực hiện kế hoạch giảng dạy

- Hướng dẫn giáo viên xây dựng kế hoạch dạy học và tổ chức cam kết chất lượng dạy học cho từng lớp học và môn học …

- Phân công vị trí các lớp học (theo sơ đồ các phòng học của nhà trường)

- Thực hiện dạy và học theo phân phối chương trình từng tuần học

1.4.3 Quản lý việc giảng dạy của giáo viên theo 2 buổi/ngày

- Quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên thực chất là quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn của đội ngũ giáo viên theo từng tổ chuyên môn và các nhiệm vụ cụ thể của từng giáo viên

- Quản lý việc thực hiện “giảm tải” và đổi mới phương pháp dạy học của đội ngũ giáo viên nói chung và của các giáo viên giảng dạy các môn học

cơ bản nhằm đảm bảo thực hiện đầy đủ, có chất lượng chương trình giáo dục

- Quản lý việc học tập bồi dưỡng thường xuyên về chuyên môn, nghiệp

vụ sư phạm cũng như việc rèn luyện nêu gương tốt của giáo viên cho học sinh

- Giáo viên ở các trường tiểu học vừa có các nhiệm vụ giảng dạy - giáo dục học sinh họ có trách nhiệm giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự của nhà giáo, nhưng đồng thời họ phải tôn trọng nhân cách của người học, đối xử công bằng, bảo vệ các quyền, lợi ích chính đáng của học sinh, do đó việc xây dựng nhà trường thân thiện - học sinh tích cực phải được quản lý ngay từ trong từng lớp học, ở từng môn học để tạo điều kiện cho học sinh thực sự phát huy vai trò

tự giác, tích cực, chủ động và tư duy sáng tạo trong quá trình dạy học

1.4.4 Quản lý việc học tập của học sinh 2 buổi/ngày

- Khác với hoạt động của học sinh học 1 buổi/ngày, hoạt động của học sinh học 2 buổi/ngày được diễn ra cả 2 buổi/ngày; Vì vậy quản lý hoạt động của học sinh học 2 buổi/ngày bao gồm các hoạt động học tập, các hoạt động tập thể, văn nghệ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí trong nhà trường

- Hoạt động của học sinh cần được tổ chức linh hoạt, mềm dẻo, không cứng nhắc Thời gian hoạt động giáo dục bao gồm cả thời lượng dành cho hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, các tiết sinh hoạt tập thể lớp, sinh hoạt Sao nhi đồng, sinh hoạt Đội, thể dục, múa hát giữa giờ phụ thuộc vào điều kiện, hoàn cảnh của trường Mọi hoạt động đều có mục đích rõ ràng Quản lý hoạt động học tập của học sinh học 2 buổi/ngày quan trọng nhất là phải phát huy được tính tự quản, tự giác, năng động, sáng tạo, thân thiện và hiệu quả của học sinh

Chỉ đạo, lãnh đạo là hướng mọi người tới mục tiêu chung, động viên khích lệ, hỗ trợ để mọi người đồng tâm nhất trí trong công việc Đây là nhiệm

vụ quan trọng của hiệu trưởng với tư các là nhà lãnh đạo

1.4.5 Giám sát, kiểm tra, đánh giá dạy học 2 buổi/ngày

Trên cơ sở các hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày, tổ chức thực hiện, cũng như khâu chỉ đạo nâng cao chất lượng giảng dạy của

giáo viên học tập của học sinh, ban giám hiệu trường tiểu học phối hợp với các lực lượng giáo dục, đoàn thể, tổ chức trong nhà trường thực hiện việc giám sát, kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học 2 buổi/ngày một cách thường xuyên, liên tục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở các trường tiểu học Việc giáo sát, kiểm tra đánh giá dạy học 2 buổi/ ngày tập trung vào các vấn đề chủ yếu sau:

- Giám sát việc thực hiện phân phối chương trình nhà trường đã xác định theo các qui định cho từng buổi một và buổi hai/ngày Trong đó đặc biệt cần theo dõi, đôn đốc các giáo viên thực hiện kế hoạch dạy học ở buổi thứ hai cho các đối tượng đúng với kế hoạch dạy học đã xác định

- Giám sát và kiểm tra chặt chẽ việc tổ chức cho học sinh ăn, nghỉ và sinh hoạt theo hình thức bán trú để tuyệt đối đảm bảo an toàn mọi mặt cũng như sức khỏe cho buổi học thứ hai

- Quan sát, theo dõi các hoạt động của giáo viên và học sinh tham gia học 2 buổi/ngày tại trường qua các giờ học, buổi học và thông qua các hoạt động tập thể

- Kiểm tra, đánh giá kết quả giảng dạy của giáo viên định kì qua việc

dự giờ, khảo sát chất lượng học sinh các môn học

1.4.6 Xây dựng cơ sở vật chất phục vụ dạy học 2 buổi/ngày

Để đảm bảo cho dạy học 2 buổi/ngày có chất lượng, nhà trường cần phải tổ chức và quản lý các điều kiện bảo đảm cho các hoạt động dạy học và giáo dục theo chương trình và mục tiêu giáo dục tiểu học, các điều kiện về cơ

sở vật chất phục vụ dạy học 2 buổi/ngày bao gồm các vấn đề cụ thể sau:

- Có nhà giáo dục thể chất cho học sinh học môn thể dục, chơi thể thao

và phát triển năng khiếu theo sở thích của các em

- Có bếp ăn và nhà ăn để tổ chức cho các em ăn trưa tại trường

- Có phòng ngủ trưa với đầy đủ giường, màn, chăn

- Có đội ngũ lao động phục vụ ăn uống, ngủ, nghỉ và những hoạt động khác

- Có đủ kinh phí trả lương cho cán bộ, giáo viên, nhân viên và các dịch

vụ, các điều kiện khác liên quan đến học 2 buổi/ngày và bán trú cho học sinh

1.4.7 Thực hiện các chế độ chính sách đãi ngộ cho cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên trong trường tiểu học dạy học 2 buổi/ngày

- Đãi ngộ là đảm bảo các quyền lợi được hưởng theo chế độ chính sách quy định của Nhà nước và của tổ chức cho những người có công lao đóng góp cho xã hội, cho tổ chức

- Chính sách đãi ngộ là toàn bộ những thu nhập, phần thưởng bằng lợi ích vật chất và tinh thần, gọi chung là những giá trị mà cá nhân có được nhờ đánh đổi sức lao động của mình cho tổ chức, cho xã hội

- Các chính sách đãi ngộ cho giáo viên tiểu học nói chung và giáo viên dạy 2 buổi/ngày nói riêng bao gồm phần tài chính và phi tài chính

- Phần tài chính là tất cả những khoản công khai thành tiền như tiền lương, thưởng, phụ cấp, ưu đãi,…

- Phần phi tài chính như chế độ bảo hiểm được đảm bảo, công việc thích thú, thăng tiến nghề nghiệp không hạn chế, làm việc dễ di chuyển, môi trường thân thiện có văn hóa, quỹ thời gian phong phú,…

* Việc chăm lo chính sách cho cán bộ quản lí, giáo viên và nhân viên rất quan trọng trong việc dạy học 2 buổi/ngày, có tác dụng động viên, làm cho giáo viên, nhân viên thấy gắn bó với công tác, gắn bó với ngành

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học 2 buổi/ngày

1.5.1 Các yếu tố khách quan

- Nhà nước ta còn nghèo, ngân sách dành cho giáo dục chưa nhiều, chưa đáp ứng được yêu cầu của xã hội về giáo dục Lương của giáo viên còn thấp, chưa đủ đáp ứng được mọi chi phí cần thiết cho sinh hoạt tối thiểu, nhất

là giáo viên khi đã lập gia đình hoặc các gia đình giáo viên có con nhỏ và bố

mẹ già, yếu

- Cơ sở vật chất của hầu hết các trường tiểu học đáp ứng cho dạy học 2 buổi/ngày còn thiếu nhiều, như: phòng học (phòng học kiên cố cho đến thời điểm tháng 9 năm 2013 mới chỉ đạt 84,5% tổng số phòng học; 93% số phòng học/lớp), phòng bộ môn (phòng giáo dục nghệ thuật, ngoại ngữ, tin học, phòng thí nghiệm,…), phòng chức năng: phòng thư viện, phòng thiết bị, phòng truyền thống - phòng hoạt động Đội, phòng y tế học đường, nhà giáo dục thể chất, phòng ăn, phòng ngủ… vẫn còn thiếu tương đối nhiều

- Đồ dùng dạy học; trang, thiết bị dạy học nhìn chung vẫn còn thiếu nhiều và chất lượng còn ở mức thấp (do đồ dùng dạy học đã được trang bị từ khá lâu (Khoảng từ năm 2000) và hàng năm ít được bổ sung và cấp mới theo

sự gia tăng số lớp và sĩ số học sinh của các trường); các trang - thiết bị phục

vụ cho dạy học được trang bị quá ít/một trường, như: máy chiếu được trang bị

1 đến 2 chiếc/một trường Nhìn chung cơ sở vật chất phục vụ cho dạy học còn nghèo nàn, lạc hậu so với các nước trong khu vực và trên thế giới

- Sách giáo khoa, sách giáo viên được trang bị hàng năm cho thư viện các nhà trường còn quá ít, không đủ cho giáo viên và các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn mượn Các sách tham khảo, truyện, báo các thể loại cũng khan hiếm trong thư viện của các nhà trường nên việc thư viện có mở cửa cũng không thu hút được học sinh tới đọc sách

- Trình độ dân trí nông thôn nước ta nhìn chung còn tương đối thấp, thu nhập bình quân trên đầu người ở nước ta còn chưa cao nên sự đầu tư cho giáo dục của người dân còn thấp

1.5.2 Các yếu tố chủ quan

- Hiệu trưởng các trường tiểu học chưa được đào tạo, bồi dưỡng theo chuẩn hiệu trưởng Các quyền hạn trao cho hiệu trưởng trường tiểu học còn bị hạn chế, nên có cơ chế mở trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của hiệu trưởng đối với nhà trường do mình quản lí để tận dụng hết được năng lực và khả năng của người hiệu trưởng

- Hiệu trưởng các trường tiểu học hiện nay phần lớn còn ỷ nại vào quỹ lương dành cho nhà trường, chưa năng động, sáng tạo đề ra các chiến lược phát triển kinh tế ngắn hạn, dài hạn để tăng thu nhập cho cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường, chưa đáp ứng được sự ưu đãi đối với giáo viên bằng lợi ích vật chất và tinh thần như mong đợi

- Tâm lý ngại thay đổi, không chủ động, không tích cực của phần lớn giáo viên trong việc đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới hình thức dạy học và cách đánh giá học sinh theo hướng hiện đại hóa Việc dạy học theo hướng truyền thụ kiến thức vẫn còn dư âm khá nặng nề của đại đa số giáo viên cao tuổi trong các nhà trường Sự gần gũi, thân thiện và mối quan hệ mang tính hợp tác giữa thầy và trò trong các nhà trường hiện nay vẫn chưa mang tính phổ biến Học trò vẫn còn tâm lý e ngại, chưa dám nói lên quan điểm và suy nghĩ của mình về các vấn đề mà giáo viên đưa ra hay việc tranh luận về các vấn đề khoa học trong các tiết dạy giữa giáo viên và học sinh vẫn là điều chưa phổ biến

- Vẫn còn tâm lý ngại việc, chưa tâm huyết, chưa dành nhiều thời gian

để nghiên cứu, chuẩn bị bài dạy một cách chu đáo, có hiệu quả của một bộ phận không nhỏ trong đội ngũ giáo viên Việc truy cập các thông tin mang tính thời sự trên báo, đài, truyền hình, mạng Internet để cập nhật, nâng cao kiến

thức thức văn hóa, hiểu biết xã hội, pháp luật và đời sống vẫn chưa thành thói quen của phần lớn các giáo viên tiểu học

- Nhận thức của một số ít phụ huynh học sinh còn thấp, họ không thấy

sự cần thiết của việc giáo dục con cái nên cũng phần nào ảnh hưởng đến việc dạy học 2 buổi/ngày khi họ không mặn mà với việc cho con em mình đến trường ở buổi thứ 2

Kết luận chương 1

Nhân loại đã bước sang những năm đầu của thế kỉ XXI Đây là thời kì

mà cuộc cách mạng khoa học, công nghệ sẽ tiếp tục phát triển với những bước tiến mạnh mẽ, đưa thế giới chuyển từ kỷ nguyên công nghiệp sang kỷ nguyên thông tin và kinh tế tri thức Sự hình thành và phát triển của nền kinh tế tri thức, xã hội thông tin sẽ tạo cơ hội mới cho sự phát triển giáo dục Tăng trưởng kinh tế cùng với sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ đã làm biến đổi giáo dục một cách cơ bản Cơ cấu lao động xã hội thay đổi làm cho giáo dục cũng phải thay đổi Dạy học 2 buổi/ngày cũng là xu thế đổi mới của giáo dục tiểu học Đây là giải pháp tích cực để đảm bảo thực hiện thành công mục tiêu giáo dục toàn diện ở cấp tiểu học Dạy học 2 buổi/ngày ở tiểu học với nội dung đan xen phù hợp giữa những môn học bắt buộc với những môn học hoặc hoạt động giáo dục tự chọn đã được tổ chức tại tất cả các nước có nền giáo dục phát triển trong khu vực và trên thế giới Đây là giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện mang tính bền vững và toàn diện

Sau khi tổng quan vấn đề nghiên cứu, chương 1 đã làm tường minh cơ

sở lý luận về quản lý dạy học 2 buổi/ngày, trong đó, các khái niệm cơ bản, cơ

sở lý luận dạy học 2 buổi/ngày và nội dung quản lí dạy học 2 buổi/ngày ở trường tiểu học Nội dung quản lý dạy học 2 buổi/ngày ở trường tiểu học ở chương 1 là cơ sở cho việc khảo sát, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp cho công tác quản lí dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học huyện

Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc trong chương 2 và chương 3 tiếp theo