Xây dựng hệ thống quản lý đặt vé và bán vé của công ty vận tải hành khách đường sắt sài gòn

Hệ thống “Quản lý đặt vé và bán vé của Công ty vận tải hành khách đường sắt Sài Gòn” được thiết kế dựa trên nhu cầu thực tiễn mong muốn được tin học hóa quá trình quản lý các chuyến tà

đường sắt Sài Gòn

Thực hiện : TRẦN THỊ MINH HUỲNH T3A1 - 10300022

Giáo viên hướng dẫn :

Cô NGUYỄN LÂM KIM THY

Thành phố Hồ Chí Minh

Năm 2007

-LỜI TRI ÂN

X W

Trải qua những năm tháng miệt mài học tập nơi giảng đường Đại học, đến hôm nay, khi những ngày tháng thực hiện luận văn kết thúc, cũng chính là lúc em thực

sự rời khỏi nhà trường, bước vào đời với hành trang là những kiến thức có được

do thầy cô đã tận tình truyền dạy

Để hoàn thành bài luận văn này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, em còn nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, hỗ trợ vô cùng quý báu từ phía gia đình, thầy cô và bè bạn

Với lòng biết ơn sâu sắc, con xin cảm ơn ba mẹ đã có công nuôi dưỡng và tạo mọi điều kiện tốt đẹp nhất để con được học tập và hoàn thành bài luận văn tốt nghiệp này

Từ tận đáy lòng, em xin chân thành cảm ơn cô Nguyễn Lâm Kim Thy Cô

không những đã hướng dẫn tận tình và giúp đỡ em trong suốt quá trình làm việc,

mà cô còn là người đã đồng hành, cổ vũ và khích lệ để em hoàn thành tốt bài luận văn này

Em xin gửi lời cảm ơn đến tất cả thầy cô của trường Đại học Mở TpHCM Trong suốt quá trình học tập, các thầy cô đã tận tình giảng dạy, chỉ bảo những kiến thức cũng như những kinh nghiệm quý báu cho những sinh viên của mình, để rồi sau này, những lời giảng dạy của thầy cô sẽ giúp chúng em trên con đường khám phá tương lai và chinh phục bản thân mình

Và cuối cùng, không thể quên sự giúp đỡ từ chính những người bạn bên cạnh Xin gửi đến các bạn, những người đã hỗ trợ, khích lệ và chia sẻ những vui buồn cũng như khó khăn của mình trong suốt quá trình học tập và làm việc, lời cảm ơn chân thành nhất

Thành phố Hồ Chí Minh

- Ngày 19/12/2007 -

GIỚI THIỆU

Hệ thống thông tin quản lý là một ứng dụng đầy đủ và toàn diện nhất các thành tựu của công nghệ thông tin vào một tổ chức Ngày nay, không một tổ chức hay một đơn vị nào là không có nhu cầu xây dựng các hệ thống thông tin Không những nhu cầu này ngày càng tăng, mà quy mô và mức độ phức tạp của chúng cũng tăng lên không ngừng Do đặc thù của các hệ thống thông tin là sản phẩm đơn chiếc (không giống bất kỳ một sản phẩm nào trước đó), với quy mô và độ phức tạp ngày càng tăng, nên việc phân tích và thiết kế trở thành một yêu cầu bắt buộc để có được một hệ thống tốt

Hệ thống “Quản lý đặt vé và bán vé của Công ty vận tải hành khách đường

sắt Sài Gòn” được thiết kế dựa trên nhu cầu thực tiễn mong muốn được tin học

hóa quá trình quản lý các chuyến tàu cũng như quá trình bán vé của Công ty vận

tải hành khách đường sắt Sài Gòn Chương trình với giao diện thân thiện, dễ sử

dụng, cho phép người dùng thao tác dễ dàng từ việc thiết kế lịch trình cho các chuyến tàu cho đến việc phân phối vé tàu đến tay hành khách tại ga xe lửa Sài Gòn Việc phân tích và thiết kế chương trình thông qua quá trình thu thập thông tin từ công ty và nhiều nguồn thông tin khác nên mang tính toàn diện và chính xác cao

Với khả năng lưu trữ dữ liệu lớn, khả năng tương tác với các cơ sở dữ liệu khác một cách tuyệt vời, cùng với cơ chế bảo mật cao đã giúp cho Microsoft SQL Server 2000 trở nên thông dụng và được sử dụng trong nhiều đề án tin học hóa ở quy mô vừa và nhỏ Chính vì thế, người dùng hoàn toàn yên tâm về khả năng lưu trữ dữ liệu của chương trình

Trong khuôn khổ bài luận văn, do thời gian thực hiện còn giới hạn, nên tác giả thiết kế chương trình chỉ mới dừng ở mức độ thử nghiệm mà chưa cho phép đi vào khai thác một cách hoàn chỉnh trong thực tế Chính vì vậy, tác giả mong muốn nhận được sự đánh giá cũng như phản hồi từ phía người sử dụng để chương trình được cải tiến toàn diện hơn

PHẦN I : KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG 1

1 Giới thiệu sơ lược Ga Sài Gòn 1

2 Chức năng và nhiệm vụ của Ga Sài Gòn 1

3 Các quy định chung của ga Sài Gòn 3

4 Sơ đồ cơ cấu tổ chức một số phòng ban của ga Sài Gòn 5

5 Một số nghiệp vụ kinh doanh vận tải hành khách của ga Sài Gòn 6

6 Các mục tiêu đối với hệ thống xây dựng 8

7 Mô tả công việc của hệ thống 8

PHẦN II : PHÂN TÍCH VÀ THIẾT KẾ HỆ THỐNG 9

Chương 1 : XÂY DỰNG HỆ THỐNG MỨC NGHIỆP VỤ 11

I Sơ đồ nghiệp vụ của từng phòng ban 11

II Danh sách các yêu cầu nghiệp vụ chính 12

III Các biểu mẫu và quy định 12

Chương 2 : XÂY DỰNG HỆ THỐNG MỨC Ý NIỆM 29

I Mô hình Ý niệm truyền thông 29

II Mô hình Ý niệm xử lý 37

III Mô hình Ý niệm dữ liệu 44

Chương 3 : XÂY DỰNG HỆ THỐNG MỨC LOGIC 49

I Mô hình Tổ chức xử lý 49

II Mô hình Vật lý dữ liệu 65

PHẦN III : THIẾT KẾ GIAO DIỆN 74

I Các giao diện chính của chương trình 75

II Các giao diện báo cáo của chương trình 89

PHẦN IV : TỔNG KẾT CHƯƠNG TRÌNH 92

1 Các kết quả đã đạt được 92

2 Những công việc chưa làm được 92

3 Hướng phát triển của đề tài 92

PHẦN V : CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO 92

1 Giới thiệu sơ lược Ga Sài Gòn

- Công ty vận tải hành khách đường sắt Sài Gòn tọa lạc tại địa chỉ

01 Nguyễn Thông, Phường 9, Quận 3, TP Hồ Chí Minh Điện thoại – Fax : 08 8466091 E-mail: gasaigon@hcm.vnn.vn Website: http://www.vr.com.vn/gasaigon

- Đây là ga đầu mối quan trọng nhất trên tuyến Đường sắt Bắc Nam, do đây là nhà ga của khu vực Nam Bộ đi các tỉnh thuộc Trung Bộ và Bắc Bộ Hiện nay, ga Sài Gòn là nhà ga lớn nhất tại Việt Nam

- Ga Sài Gòn tổ chức vận chuyển hành khách, hành lý và hàng hóa bằng đường sắt

- Ngoài ra, ga Sài Gòn còn kinh doanh các loại dịch vụ khác như : Giao vé tận nhà, Giao nhận hành lý tại nhà, Dịch vụ vận chuyển hàng hóa, Trung tâm thể dục thể thao, Nhà khách, Bưu cục, Ăn uống giải khát, …

2 Chức năng và nhiệm vụ của Ga Sài Gòn

Ga Sài Gòn có các chức năng và nhiệm vụ sau :

a Nhiệm vụ chung

Xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh vận tải, kế hoạch sản xuất kinh doanh ngoài vận tải, kế hoạch lao động tiền lương, các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật, đơn giá các loại sản phẩm, đơn giá tiền lương trên đơn vị sản phẩm, các loại định mức và các kế hoạch khác có liên quan của Ga trình cấp có thẩm quyền phê duyệt theo phân cấp quản lý của Tổng công ty Đường Sắt Việt Nam, tổ chức thực hiện kế hoạch được duyệt Ga quyết định đơn giá hoặc chi phí tiền lương các sản phẩm theo quy định của Tổng công ty Đường Sắt Việt Nam

b Chức năng của ga Sài Gòn

¾ Kinh doanh vận tải hành khách :

• Điều tra nghiên cứu luồng hành khách, tham gia xây dựng

chiến lược dài hạn về vận tải hành khách và các lĩnh vực khác liên quan trình công ty Vận Tải Hành Khách Đường Sắt Sài Gòn

• Tổ chức bán vé, đại lý bán vé; ký kết hợp đồng vận chuyển hành khách theo phân cấp của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam và triển khai thực hiện kế hoạch vận tải hành khách (bao gồm cả hợp đồng, kế hoạch vận tải hành khách của các công ty vận tải hành khách khác)

• Vận tải hành khách từ nhà đến nhà và các hình thức vận tải hành khách khác theo quy định của nhà nước, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, và cong ty Vận Tải Hành Khách Đường Sắt Sài Gòn

• Xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh vận tải hành khách hàng năm trình công ty Vận Tải Hành Khách Đường Sắt Sài Gòn phê duyệt và tổ chức thực hiện kế hoạch đó

¾ Kinh doanh vận tải hàng hóa :

• Căn cứ nhu cầu vận tải, xếp, dỡ hàng hóa tại Ga để xây dựng kế hoạch vận tải, xếp, dỡ hàng hóa trình công ty Vận Tải Hành Khách Đường Sắt Sài Gòn Tổ chức thực hiện biểu đồ chạy tàu hàng và kế hoạch chạy tàu hàng đột xuất theo quy định của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam

• Ký kết và thực hiện triển khai các hợp đồng vận tải hàng hóa theo phân cấp của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (bao gồm cả các hợp đồng do các ga Sài Gòn vận tải đường sắt khác ký kết) Thực hiện đạt hiệu quả cao đối với hình thức vận tải hàng hóa

• Tổ chức thực hiện việc lập tàu hàng, tác nghiệp phục vụ về vận tải hàng hóa theo quy định

¾ Sản xuất kinh doanh dịch vụ khác :

• Trên cơ sở ngành nghề kinh doanh được quy định tại Điều

2, căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ được giao và năng lực của Ga để chủ động lựa chọn thị trường , lựa chọn sản phẩm, xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch sản xuất, kinh doanh dịch vụ ngoài sản xuất chính vận tải theo các qui định của công ty Vận Tải Hành Khách Đường Sắt Sài Gòn

• Phối hợp với các đơn vị khác để thực hiện dịch vụ vận tải, đại lý vận tải, đại lý bán vé hành khách hợp lý, hiệu quả,

tăng thị phần vận tải, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.

• Thực hiện nhiệm vụ, ngành nghề kinh doanh dịch vụ ngoài sản xuất chính vận tải theo qui định của Tổng ga Sài Gòn Đường sắt Việt Nam, và công ty Vận Tải Hành Khách Đường Sắt Sài Gòn

• Đề xuất với Công ty Vận Tải Hành Khách Đường Sắt Sài Gòn phương án tổ chức sắp xếp hệ thống dịch vụ vận tải, đại lý vận tải, đại lý bán vé hành khách đúng nghĩa với dịch vụ nhằm cải thiện chất lượng vận tải và tăng thị phần vận tải

- Sơ đồ chức năng của ga Sài Gòn -

3 Các quy định chung của ga Sài Gòn

¾ Hình thức bán vé :

- Tại phòng đợi tàu, cửa bán vé của các nhà ga đều được công

bố bảng giá vé, giá cước, giờ tàu, điều kiện chuyên chở, thời gian mở cửa bán vé và nhận chở hành lý bao gửi

- Các nhà ga đều tổ chức bán vé đi ngay, bán vé qua điện thoại, bán vé trước ngày đi tàu và trước nhiều ngày, bán vé qua các đại lý

¾ Các loại vé tàu và loại chỗ :

- Đường sắt Việt Nam có các loại vé sau: vé hành khách liên vận, vé hành khách tàu Thống nhất, vé hành khách người nước ngoài, vé tập thể hành khách, vé hành khách (dùng cho hành khách đi tàu địa phương), vé cước, vé hành lý bao gửi,

vé bổ sung trên tàu, duới ga)

- Trên các đoàn tàu khách có các loại chỗ sau:

o Ghế ngồi: Ghế ngồi mềm, ghế ngồi cứng

o Giuờng nằm: giường nằm mềm, giường nằm cứng

¾ Điều kiện đi tàu :

- Hành khách đi tàu phải có vé đi tàu hợp lệ, chấp hành đầy đủ thể lệ chuyên chở và nội quy đi tàu

- Hành khách đi tàu phải đi đúng ngày, tháng, chuyến tàu ghi trên vé, phải lên đúng toa xe và sử dụng đúng chỗ ngồi

¾ Vé mất giá trị sử dụng :

- Các vé sau đây mất giá trị sử dụng:

o Vé để nhoè không đọc được

o Vé đã bị tẩy xoá, sửa chữa mà không được Đường sắt xác nhận

o Hành khách đi không đúng số tàu và ngày tháng ghi trên

vé mà không được Đường sắt xác nhận đồng ý

¾ Các trường hợp miễn vé và giảm giá vé

- Người hoạt động cách mạng trước ngày 01/01/1945

- Người hoạt động cách mạng từ ngày 01/01/1945 đến trước Cách mạng Tháng Tám

- Bà mẹ Việt Nam anh hùng

- Thương binh, người hưởng chính sách như thương binh

- Bệnh binh

- Người hoạt động cách mạng, hoạt động kháng chiến bị địch bắt, tù đày; người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học

- Người già từ 90 tuổi trở lên

- Nạn nhân chất độc da cam

- Người tàn tật nặng

- Trẻ em, học sinh, sinh viên

- Đối với trẻ em duới 5 tuổi: Mỗi người lớn đi tàu được kèm 1 trẻ em duới 5 tuổi miễn vé nhưng không được cấp chỗ

- Đối với trẻ em từ 5 đến 10 tuổi: khi đi tàu phải có người lớn

đi kèm và khi mua vé, giá vé bằng 1/2 giá vé ngồi cùng hạng với người lớn đi kèm và được cấp 1 chỗ ngồi tương ứng

- Hành khách đi tàu tập thể là người nước ngoài từ 20 đến 40 người được giảm 10 %, từ 41 người trở lên được giảm 15% giá vé của loại ghế ngồi hoặc giuờng sử dụng và loại tàu chuyên chở

- Hành khách đi tàu tập thể từ 20 người trở lên được giảm giá

vé, mức giảm giá như sau:

o Từ 20 đến 29 người: giảm 2% giá vé định ga của số chỗ sử dụng

o Từ 30 đến 39 người: giảm 4% giá vé định ga của số chỗ sử dụng

o Từ 40 đến 49 người: giảm 8% giá vé định ga của số chỗ sử dụng

o Từ 50 người trở lên: giảm 10% giá vé định ga của số chỗ

sử dụng

¾ Hành khách lên xuống tàu và ngừng ở ga dọc đường :

- Hành khách có thể xuống tàu ở một ga dọc đuờng nhưng không được trả lại tiền vé trên đoạn đuờng chưa đi

- Hành khách bị ốm đau hoặc vì lí do chính đáng khác phải xuống ga dọc đường thì trưởng tàu, trưởng ga phải xác nhận

để hành khách được đi tiếp bằng chuyến tàu khác hoặc được trả lại tiền vé đối với quãng đường chưa đi

Đối với vé tập thể: Tập thể hành khách hoặc một bộ phận trong tập thể hành khách muốn kết thúc hành trình để xuống một ga dọc đuờng thì không được trả lại tiền vé trên đoạn đường chưa đi

¾ Trả lại vé

- Hành khách đã mua vé nhưng không đi tàu xin trả lại vé Thời gian trả lại vé được quy định như sau:

• Đối với tàu nhanh chạy suốt: phải trả lại vé trước 4 giờ

• Đối với tàu nhanh chạy suốt trong khu đoạn: phải trả lại

vé trước 2 giờ

• Khi trả vé hành khách bị khấu trừ 10% tiền vé

• Đối với tàu Liên vận quốc tế: trả lại vé trước 6 giờ và bị khấu trừ 20% tiền vé (Theo quy định của Tổ chức Liên vận quốc tế OSZD)

• Đối với vé đi tàu tập thể: phải trả vé trước giờ tàu chạy tối thiểu là 24 giờ và bị khấu trừ 20% tổng tiền vé

• Việc trả lại vé vào dịp Tết Nguyên Đán hàng năm có quy định riêng

4 Sơ đồ cơ cấu tổ chức một số phòng ban của ga Sài Gòn

Ga Sài Gòn là một tổ chức gồm nhiều hệ thống phòng ban đảm nhận nhiều công việc khác nhau Mỗi phòng ban có một nhiệm vụ cụ thể

và riêng biệt, nhưng đồng thời lại có liên quan chặt chẽ với nhau trong công việc vận hành của ga Trong khuôn khổ một bài luận văn, tác giả chỉ đề cập đến 3 phòng ban có liên quan đến công việc thiết lập và bán vé chuyến tàu

• Bộ phận Kế hoạch : Bộ phận này có nhiệm vụ thiết kế lịch

trình cho các chuyến tàu, đồng thời nghiên cứu nhằm đưa ra danh sách các ga dừng cũng như bảng giá tương ứng với từng lịch trình, tạo điều kiện cho khách hàng dễ dàng lựa chọn chuyến tàu thích hợp

• Bộ phận Điều hành : Bộ phận này có nhiệm vụ điều phối các

chuyến tàu chạy theo lịch trình, theo dõi thông tin về các toa tàu, số chỗ và hiện trạng chỗ ngồi; dựa vào đó phát hành các

vé tàu nhằm phục vụ việc vận chuyển hành khách Có liên quan chặt chẽ đến bộ phận Kế hoạch trong việc hiện thực hóa lịch trình chạy tàu

• Bộ phận Phân phối vé : Là bộ phận duy nhất trực tiếp tiếp

xúc với khách hàng Bộ phận phân phối vé có nhiệm vụ bán

vé cho khách hàng theo hành trình hoặc lộ trình mà khách hàng có nhu cầu, đồng thời theo dõi và lập báo cáo thống kê

về hiện trạng, số lượng vé và doanh thu bán vé

5 Một số nghiệp vụ kinh doanh vận tải hành khách của ga

Sài Gòn

- Lập lịch trình tàu chạy : Bộ phận Kế hoạch luôn theo dõi, giám

sát và cập nhật các thông tin cơ bản về các ga tàu của các tỉnh thành, các loại chỗ và các tàu thuộc ga, … nhằm xây dựng kế hoạch thiết lập lịch trình tàu chạy cho ga

- Thiết lập ga dừng : Cùng với việc lập lịch trình tàu chạy, bộ

phận Kế hoạch đồng thời còn chỉ định các ga tàu mà tàu sẽ ghé

qua trong suốt cuộc hành trình Các ga tàu tại các tỉnh lân cận mà tàu đỗ lại thường là các ga sầm uất, đông dân cư, nhằm giúp cho việc tiếp thêm nhiên liệu cho tàu, cũng như phục vụ nhu cầu nghỉ ngơi, mua sắm cho hành khách.Tàu có tối đa 15 phút để dừng lại

ở các ga này Lịch trình tàu chạy luôn được thiết lập xuyên suốt

từ Nam ra Bắc, nghĩa là sẽ khởi hành từ ga Sài Gòn và kết thúc tại ga Hà Nội

- Tùy theo ga đi, ga đến, loại chỗ ngồi và tàu mà bộ phận Kế hoạch

sẽ đưa ra bảng giá tương ứng để khách hàng có thể lựa chọn

- Xếp lịch chuyến tàu : Thông qua các Lịch trình đã được thiết

lập, bộ phận Điều hành sẽ xếp đặt Chuyến tàu cho các Lịch trình

này Ga Sài Gòn có trung bình 7 chuyến tàu chạy mỗi ngày Tuy nhiên, vào những dịp như lễ, Tết nguyên đán, hay thời gian thi đại học và tựu trường, nhà ga đã tăng cường thêm chuyến tàu để phục vụ nhu cầu đi lại cho hành khách

- Nhận lịch chuyến tàu : Với mỗi chuyến tàu, bộ phận Điều hành

sẽ sắp xếp các toa gồm nhiều loại chỗ ngồi, giúp hành khách có

đa dạng sự lựa chọn chỗ ngồi theo nhu cầu và sở thích của mình

- Bộ phận Điều hànhsẽ phát hành vé tàu tương ứng với số chỗ của các toa được sắp xếp theo mỗi chuyến tàu Thông thường, nhà ga bán vé theo 2 dạng : bán cả hành trình (vd : SÀI GÒN – HÀ NỘI) và bán theo lộ trình (vd : ĐÀ NẴNG – HUẾ) Vì thế, việc phát hành vé sẽ theo tỉ lệ 70% vé hành trình và 30% vé lộ trình (tùy theo quy định của ga)

- Bán vé tàu : Nhân viên của bộ phận Phân phối vé là người trực

tiếp tiếp xúc với khách hàng để phân phối vé theo nhu cầu đến tay khách hàng

- Đặt vé tàu : Để phục vụ cho nhu cầu mua vé của hành khách,

ngoài việc mua vé trực tiếp đi trong ngày hoặc mua vé trước, nhà

ga còn tăng cường việc đặt vé thông qua nhân viên bán vé, hoặc qua điện thoại và có dịch vụ giao vé tận nhà Hiện nay, ga Sài Gòn là nhà ga lớn nhất Việt Nam, vì thế, vào các mùa cao điểm như Tết nguyên đán, ga Sài Gòn vẫn là nơi mà hành khách đi tàu

bị “hành” nhiều nhất do phải xếp hàng mua vé Và từ đầu năm

2007, ga đã áp dụng hình thức bán vé qua mạng, giúp giảm bớt phiền hà cho hành khách; tuy nhiên, cảnh xếp hàng mua vé vẫn chưa giải quyết được

- Trả vé : nhà ga chấp nhận việc trả lại vé của hành khách, nhưng

phải theo các quy định cụ thể như :

ƒ Đối với vé cá nhân : phải trả vé trước 4 giờ tàu chạy và nhà ga

sẽ khấu trừ 10% tiền vé

ƒ Đối với vé tập thể : phải trả vé trước 6 giờ tàu chạy và nhà ga

sẽ khấu trừ 20% tiền vé

- Lập báo cáo doanh thu bán vé các chuyến tàu : Bộ phận Phân

phối vé sẽ lập báo cáo về doanh thu bán vé vào cuối mỗi tháng và

cuối mỗi năm chuyển lên cho ban giám đốc

- Tra cứu lộ trình tàu chạy : Tất cả nhân viên của các phòng ban

và khách hàng đều có thể tra cứu thông tin về lộ trình và tình trạng chỗ ngồi cần quan tâm

• Đối với nhân viên nhà ga : tra cứu trực tiếp trên màn hình tác nghiệp

• Đối với khách hàng : Trước khi liên hệ mua vé tàu, khách hàng có thể tra cứu lộ trình tàu chạy theo nhu cầu thông qua website của ga Sài Gòn Việc tra cứu sẽ hiển thị thông tin chi tiết về Ga đi, Ga đến , Loại chỗ, Giá tiền, ….theo ý muốn của khách hàng

6 Các mục tiêu đối với hệ thống xây dựng

- Xây dựng hệ thống cục bộ được phân quyền thỏa các chức năng nghiệp vụ đối với từng phòng ban

- Xây dựng website cho phép khách hàng tra cứu thông tin cũng như lịch trình tàu chạy

- Giao diện thân thiện ,dễ sử dụng

7 Mô tả công việc của hệ thống

- Hỗ trợ việc lên kế hoạch tàu chạy (thiết lập các chuyến tàu gồm lịch trình và các ga dừng) để có cơ sở phát hành vé tàu

- Quản lý việc bán vé, đặt vé

- Hỗ trợ việc báo cáo thống kê doanh thu bán vé theo định kỳ

- Xây dựng website tra cứu thông tin chuyến tàu

PHẦN II : PHÂN TÍCH VÀ THIẾT KẾ

HỆ THỐNG

- Căn cứ vào phần mô tả công việc, chúng ta tiến hành phân tích hệ thống theo phương pháp MERISE, sử dụng công cụ phân tích AMC & Designor để thiết kế các mô hình

™ PHƯƠNG PHÁP MERISE

• MERISE là viết tắt của cụm từ Methode pour Rassembler les Idées Sans Effort, dịch ra là : các phương pháp để tập hợp các ý tưởng không cần cố gắng, là phương pháp phân tích có nguồn gốc từ Pháp, ra đời vào những năm cuối của thập niên 70

• Các đặc trưng cơ bản của phương pháp MERISE :

· Nhìn toàn cục

· Tách rời các dữ liệu và xử lý

· Tiếp cận theo mức

• Các mô hình khác nhau của MERISE là :

· Mô hình ý niệm dữ liệu

• Ưu điểm của phương pháp MERISE là có cơ sở khoa học vững chắc Hiện tại nó là một trong những phương pháp phân tích được dùng nhiều ở Pháp và Châu Âu khi phải phân tích và thiết kế các hệ thống lớn Nhược điểm của phương pháp này là cồng kềnh, do đó, để giải quyết các áp dụng nhỏ, việc sử dụng phương pháp này nhiều lúc đưa đến việc kéo dài thời gian, nặng nề không đáng có

™ KHÁI QUÁT AMC & Designor

• AMC & Designor là một công cụ đồ họa thiết kế ý niệm

hệ thống thông tin trong môi trường Windows Nhờ sức mạnh chức năng của mình và giao diện đồ họa rất thích hợp, công cụ này cho phép dùng dễ dàng phương pháp MERISE và làm đơn giản các giai đoạn tạo cơ sở dữ liệu

và phát triển ứng dụng AMC & Designor giải phóng người thiết kế khỏi công việc nặng nhọc viết mã cho việc

tạo cơ sở dữ liệu, tạo điều kiện cho họ tập trung nhiều hơn cho bước phân tích

• Môi trường làm việc của AMC & Designor gồm giao diện

đồ họa để vẽ các đối tượng của mô hình được đăng ký trong một từ điển Giao diện đồ họa và từ điển là 2 phần tử chính của công cụ

Chương 1 : XÂY DỰNG HỆ THỐNG MỨC

NGHIỆP VỤ

I Sơ đồ nghiệp vụ của từng phòng ban

Theo Hành trình

Theo

Lộ trình

Cập nhật thông tin các chuyến tàu

Sắp xếp toa tàu cho chuyến tàu

Tỉnh - TP

Ga tàu Tàu Loại chỗ Cập nhật Lịch trình Cập nhật

Ga dừng

Cập nhật thông tin chung

Lập Lịch trình

Lập Bảng giá

Báo cáo thống kê

Thông tin các Chuyến tàu

Báo cáo thống kê

Bán vé

Báo cáo thống kê

II Danh sách các yêu cầu nghiệp vụ chính

8 Lập báo cáo doanh thu bán vé các chuyến tàu BM8

III Các biểu mẫu và quy định

ƒ Các ký hiệu : D1 : Ga đi, Ga đến, Tàu, Giờ đi, Giờ đến, Tổng số giờ đi D3 : Danh sách ga tàu, Tàu

D4 = D1 D5 = D4

ƒ Thuật toán : B1) Nhận D1 từ người dùng B2) Kết nối cơ sở dữ liệu B3) Đọc D3 từ bộ nhớ phụ B4) Lưu D4 xuống bộ nhớ phụ B5) Xuất D5 ra màn hình B6) Đóng cơ sở dữ liệu

2 THIẾT LẬP GA DỪNG

™ Biểu mẫu 2:

Thiết lập ga dừng

Lịch trình :

STT Ga dừng Giờ bắt đầu dừng Giờ kết thúc dừng Thời gian tàu chạy

™ Quy định 2: Thời gian dừng tại mỗi ga dừng tối đa là 15 phút

D3 : Danh sách ga tàu D4 = D1

D5 = D4

ƒ Thuật toán : B1) Nhận D1 từ người dùng B2) Kết nối cơ sở dữ liệu B3) Đọc D3 từ bộ nhớ phụ B4) Kiểm tra điều kiện thời gian dừng tối đa

B5) Nếu không thỏa điều kiên Æ yêu cầu nhập lại dữ liệu cho đến khi thỏa điều kiện

B6) Lưu D4 xuống bộ nhớ phụ B7) Xuất D5 ra màn hình B8) Đóng cơ sở dữ liệu

™ Sơ đồ luồng dữ liệu cho yêu cầu thay đổi quy định 2 :

ƒ Các ký hiệu : D1 : Thời gian dừng tối đa tại mỗi ga dừng D4 = D1

ƒ Thuật toán : B1) Nhận D1 từ người dùng B2) Kết nối cơ sở dữ liệu B3) Lưu D4 xuống bộ nhớ phụ B4) Đóng cơ sở dữ liệu

™ Quy định 3 : Ga Sài Gòn một ngày chạy tối đa 7 chuyến tàu

™ Ví dụ :

Xếp lịch chuyến tàu

Chuyến tàu : CT001 Lịch trình : SÀI GÒN – HÀ NỘI – SE2 Ngày khởi hành : 01/01/2008

Giờ đi : 19:00 Giờ đến : 05:38

™ Sơ đồ luồng dữ liệu

ƒ Các ký hiệu : D1 : Mã chuyến tàu, Lịch trình, Ngày khởi hành, Giờ đi, Giờ đến

D3 : Các lịch trình có sẵn D4 = D1

D5 = D4 D6 = D5

ƒ Thuật toán : B1) Nhận D1 từ người dùng B2) Kết nối cơ sở dữ liệu B3) Đọc D3 từ bộ nhớ phụ

B4) Lưu D4 xuống bộ nhớ phụ B5) Xuất D5 ra màn hình B6) Đóng cơ sở dữ liệu B7) In D6

B8) Kết nối cơ sở dữ liệu B9) Đóng kết nối cơ sở dữ liệu

™ Sơ đồ luồng dữ liệu cho yêu cầu thay đổi quy định 3 :

™ Sơ đồ luồng dữ liệu

ƒ Các ký hiệu :

D1 : Mã chuyến tàu, Toa tàu

D3 : Danh sách toa tàu (Các toa tàu, Loại chỗ, Số lượng chỗ) D4 : Mã chuyến tàu, Toa tàu, Số lượng chỗ, Số chỗ đã đặt, Số chỗ đã bán

D5 = D4 D6 = D5

ƒ Thuật toán :

B1) Nhận D1 từ người dùng B2) Kết nối cơ sở dữ liệu B3) Đọc D3 từ bộ nhớ phụ B4) Lưu D4 xuống bộ nhớ phụ B5) Xuất D5 ra màn hình B6) Đóng cơ sở dữ liệu

Loại vé : TOÀN VÉ Giờ đi : 17:35 Tầng : Ghế : 4 Giá vé : 570.000 đồng

™ Sơ đồ luồng dữ liệu

D5 = Mã vé, Mã chuyến tàu, Toa tàu, Loại chỗ, Số lượng chỗ còn, Số chỗ đã đặt, Số chỗ đã bán

D6 = D1

ƒ Thuật toán :

B1) Nhận D1 từ người dùng B2) Kết nối cơ sở dữ liệu B3) Đọc D3 từ bộ nhớ phụ B4) Lưu D4 xuống bộ nhớ phụ B5) In vé

B6) Xuất D5 ra màn hình B7) Đóng cơ sở dữ liệu

- Chỉ cho đặt vé trễ nhất là 1 ngày trước ngày khởi hành

Vào ngày khởi hành tất cả các phiếu đặt đều bị hủy

- Hành khách đặt chỗ nhưng không mua vé và không trả chỗ sẽ bị từ chối đặt chỗ lần sau

D3 : - Số lượng ghế trống của từng loại chỗ

- Hạn đặt vé trễ nhất

- Danh sách chuyến tàu

- Danh sách loại chỗ

- Khách hàng cũ

D4 = D1 + Tình trạng vé, Số lượng ghế còn trống, Số chỗ đã đặt

D5 = D4 D6 = D1

ƒ Thuật toán : B1) Nhận D1 từ người dùng B2) Kết nối cơ sở dữ liệu B3) Đọc D3 từ bộ nhớ phụ B4) Kiểm tra lịch sử hành khách B5) Kiểm tra hạn đặt vé trễ nhất B6) Nếu không thỏa mãn 2 điều kiện trên Æ Xuất thông báo thông tin nhập không hợp lệ cho đến khi điều kiện được thỏa mãn

B7) Lưu D4 xuống bộ nhớ phụ B8) Xuất D5 ra màn hình B9) Đóng cơ sở dữ liệu B10) In D6

B11) Kết nối cơ sở dữ liệu B12) Đóng kết nối cơ sở dữ liệu

™ Sơ đồ luồng dữ liệu cho yêu cầu thay đổi quy định 6 :

7 TRẢ VÉ

™ Biểu mẫu 7:

Mã vé : Ngày trả :

™ Quy định 7 : - Đối với vé cá nhân :

+ Trả vé trước 4 giờ tàu chạy + Bị khấu trừ 10% tiền vé

- Đối với vé tập thể : + Trả vé trước 6 giờ tàu chạy + Bị khấu trừ 20% tiền vé

™ Ví dụ :

Mã vé : 224 Ngày trả : 30/12/2007

™ Sơ đồ luồng dữ liệu

ƒ Các ký hiệu : D1 : Mã vé, Ngày trả

D3 : Thời gian trả vé theo quy định D4 = D1 + Tình trạng vé, Số lượng ghế còn trống D5 = D4

D6 = D1

ƒ Thuật toán : B1) Nhận D1 từ người dùng B2) Kết nối cơ sở dữ liệu B3) Đọc D3 từ bộ nhớ phụ B4) Kiểm tra quy định thời gian trả vé B6) Nếu không thỏa mãn điều kiện trên Æ Qua B9

B7) Lưu D4 xuống bộ nhớ phụ B8) Xuất D5 ra màn hình B9) Đóng kết nối cơ sở dữ liệu

™ Sơ đồ luồng dữ liệu cho yêu cầu thay đổi quy định 7 :

ƒ Các ký hiệu : D1 : - Đối với vé cá nhân :

+ Trả vé trước 4 giờ tàu chạy + Bị khấu trừ 10% tiền vé

- Đối với vé tập thể :

+ Trả vé trước 6 giờ tàu chạy + Bị khấu trừ 20% tiền vé D4 = D1

ƒ Thuật toán : B1) Nhận D1 từ người dùng B2) Kết nối cơ sở dữ liệu B3) Lưu D4 xuống bộ nhớ phụ B4) Đóng cơ sở dữ liệu

8 BÁO CÁO DOANH THU BÁN VÉ CÁC CHUYẾN TÀU

™ Biểu mẫu 8.1: Báo cáo doanh thu bán vé theo tháng

Báo cáo doanh thu bán vé các chuyến tàu

1 CT001 300 100.000.000 VNĐ

2 CT002 450 175.000.000 VNĐ

™ Sơ đồ luồng dữ liệu

ƒ Các ký hiệu : D1 : Tháng năm

D3 : Thông tin liên quan thỏa tiêu chí thống kê (Danh sách các chuyến tàu, Số vé bán được và doanh thu của tháng tương ứng với từng chuyến tàu)

D5 = D3 D6 = D3 + Tổng doanh thu của tháng

ƒ Thuật toán : B1) Nhận D1 từ người dùng B2) Kết nối cơ sở dữ liệu

B3) Đọc D3 từ bộ nhớ phụ B4) Xuất D5 ra màn hình B5) In báo cáo

B6) Đóng cơ sở dữ liệu

™ Biểu mẫu 8.2: Báo cáo doanh thu bán vé theo năm

Báo cáo doanh thu năm

ƒ Thuật toán :

B1) Nhận D1 từ người dùng B2) Kết nối cơ sở dữ liệu B3) Đọc D3 từ bộ nhớ phụ B4) Xuất D5 ra màn hình B5) In báo cáo D6

B6) Đóng cơ sở dữ liệu

9 TRA CỨU LỘ TRÌNH TÀU CHẠY

™ Biểu mẫu 9:

Tàu :

Lịch trình :

Thời gian tàu chạy : Khoảng cách :

D3 : Thông tin liên quan thỏa tiêu chí tra cứu D5 = D3

ƒ Thuật toán : B1) Nhận D1 từ người dùng B2) Kết nối cơ sở dữ liệu B3) Đọc D3 từ bộ nhớ phụ B4) Xuất D5 ra màn hình B5) Đóng cơ sở dữ liệu

Chương 2 : XÂY DỰNG HỆ THỐNG MỨC

Ý NIỆM

I Mô hình Ý niệm truyền thông

- Mô hình Ý niệm truyền thông trình bày khung nhìn hình thức đầu tiên của vấn đề Nó cho phép thống kê tập hợp các trao đổi thông tin giữa các tác nhân đối với lĩnh vực nghiên cứu Phác thảo nó đặc biệt đơn giản, song lại là một công cụ mạnh về truyền thông

- Các khái niệm được sử dụng :

Tác nhân : là các pháp nhân, thể nhân có khả năng phát và thu

các thông tin Tác nhân có thể nội hay ngoại

Dòng : trao đổi thông tin giữa tác nhân ngoại và tác nhân nội là

một dòng

Tác nhân ngoại

Tác nhân nội

Tác nhân ngoại

Tác nhân nội

1 LẬP LỊCH TRÌNH TÀU CHẠY

¾ Danh sách các tác nhân :

BP_DIEUHANH BỘ PHẬN ĐIỀU HÀNH Tác nhân ngoại

BP_KEHOACH BỘ PHẬN KẾ HOẠCH Tác nhân nội

BP_KEHOACH BP_DIEUHANH

2 ĐIỀU PHỐI CÁC CHUYẾN TÀU

¾ Danh sách các tác nhân :

BP_PHANPHOIVE BỘ PHẬN PHÂN PHỐI VÉ Tác nhân ngoại

BP_DIEUHANH BỘ PHẬN ĐIỀU HÀNH Tác nhân nội

BP_DIEUHANH BP_PHANPHOIVE

(3) Đáp ứng

yêu cầu

Bộ phận Phân phối vé đáp ứng yêu cầu chuyển bảng thống kê hiện trạng vé cho bộ phận Kế hoạch Trên thực tế, các dòng (1), (2), (3) được thực hiện chung bởi bộ phận Phân phối vé

BP_PHANPHOIVE BP_DIEUHANH

(4) Sắp xếp toa

cho chuyến tàu

và phát hành vé

Việc phát hành vé phải tương

ứn với số chỗ ngồi trong mỗi toa tàu của chuyến tàu Vì vậy nếu là phát hành vé cho các chuyến tàu mới thiết lập thì bộ phận Điều hành chỉ việc căn cứ vào số chỗ của các toa tàu; ngược lại thì bỏ qua giai đoạn này

3 HÀNH KHÁCH ĐẶT VÉ TÀU

¾ Danh sách các tác nhân :

BP_PHANPHOIVE BỘ PHẬN PHÂN PHỐI VÉ Tác nhân nội

HANHKHACH BP_PHANPHOIVE

(2) Phát

phiếu đặt vé

Nhân viên bán vé sẽ phát phiếu đặt vé cho hành

(3) Điền đầy

đủ thông tin

Hành khách phải điền đầy đủ thông tin trong phiếu đặt vé về ga đi, ga đến, tàu, loại chỗ, và các thông tin về hành khách

sở để đáp ứng hoặc từ chối nhu cầu đặt vé của hành khách

4 HÀNH KHÁCH MUA VÉ TÀU

¾ Danh sách các tác nhân :

BP_PHANPHOIVE BỘ PHẬN PHÂN PHỐI VÉ Tác nhân nội

BP_PHANPHOIVE HANHKHACH

(3) Cung cấp

thông tin

Khách hàng trước khi mua vé có thể tra cứu thông tin lịch trình cũng như loại chỗ trước, hoặc

5 HÀNH KHÁCH TRẢ VÉ

¾ Danh sách các tác nhân :

BP_PHANPHOIVE BỘ PHẬN PHÂN PHỐI VÉ Tác nhân nội

vé có cơ sở để đáp ứng hoặc từ chối yêu cầu trả

vé của hành khách

BP_PHANPHOIVE HANHKHACH

6 BÁO CÁO DOANH THU

¾ Danh sách các tác nhân :

BANGIAMDOC BAN GIÁM ĐỐC Tác nhân ngoại

BP_PHANPHOIVE BỘ PHẬN PHÂN PHỐI VÉ Tác nhân nội

BP_PHANPHOIVE BANGIAMDOC

7 TRA CỨU THÔNG TIN

¾ Danh sách các tác nhân :

HANHKHACH HÀNH KHÁCH Tác nhân ngoại GASAIGON GA SÀI GÒN Tác nhân nội

(2)