Thiết kế nội dung đào tạo môn phối hợp xướng cho đại học sư phạm âm nhạc

ỦY BAN NHÂN DÂN TP HỒ CHÍ MINH... Dây thanh càng dài th gi ng càng trầ gi ng Soprano có dây thanh dài hoảng – 19 mm Gi ng... Các oại khóa nhạc chủ yếu dùng phối cho giọng hát Th ng th n

ỦY BAN NHÂN DÂN TP HỒ CHÍ MINH

GI I THIỆU VỀ H P Ư NG ………

Gi i thi u v t nh n ng gi ng h t ………

1.1.1 Gi ng h t ………

1.1.1.1 Gi ng thi u nhi ……… 10

Gi ng n ………

Gi ng na ……… 11

1.1.2 Tầ c c c gi ng (trong đơn ca)……… …12

1.1.2.1 Gi ng thi u nhi………

1.1.2.2 Gi ng ng i n………

Tầ c c c gi ng trong hợp x ng………13

1.1.3.1 Hợp x ng ng i n ………

1.1.3.2 Hợp x ng thi u nhi ………

h i ni v hợp x ng ………

C c dạng hợp x ng………

Phân oại hợp x ng theo chất gi ng ………

1.2.1.2 i n ch trong hợp x ng… ……… .14

Thành phần hợp x ng ………

1.2.1.4 Ph ơng th c i u di n hợp x ng ……….16

T ng ph hợp x ng ……….17

Thi t t ng ph hợp x ng ……… 18

C c oại hóa nhạc chủ y u dùng phối cho gi ng h t ………

CHƯƠNG 2 ………21

M T S BÚT PHÁP CƠ BẢN TRONG PH I H P Ư NG …………

t ph p s d ng số ợng trong hợp x ng………

ối vi t t ………

ối vi t hai ……… 22

ối vi t a ……… .24

ối vi t ốn ……… 25

2.2 gh a vai tr c c trong hợp x ng ……… .26

chủ đi u ………26

h ng đ ……… 7

Giả nh trầ ……… 28

So o và hợp x ng ……… 29

5 t ph p ti n hành c c ………

5 hởi câu, ngắt câu trong hợp x ng ………

2.2.5.2 Kỹ thu t ti n hành c c và nh ng vấn đ x â hu ảnh h ởng

t i hợp x ng ……… 32

2.2.5.3 Ti t tấu và giai đi u trong hợp x ng……… 34

2.2.5.4 Ph ơng th c xây d ng nh ng đ ……… 6

2.3 Sáng tác hợp x ng ……… 37

h ng thành tố trong t c ph hợp x ng ………

i u th c ………

Cấu tr c ………38

H a thanh ……… 39

i ca ……… 40

2.3.1.5 Ensemble ………

6 hả n ng ỹ thu t thanh nhạc ………41

CHƯƠNG 3 ……… 43

M T S K THUẬT CHUYỂN THỂ CHO H P Ư NG ………

3.1 Chuy n t c ph hợp x ng đ ng gi ng sang hợp x ng h n hợp…………

ng gi ng hai chuy n sang hợp x ng h n hợp ………

ng gi ng a chuy n sang hợp x ng h n hợp ……… 44

Chuy n hợp x ng a đ ng gi ng i u h a â chi u d c (c t đ n sang hợp x ng h n hợp ốn ………45

3.1.4 Chuy n hợp x ng đ ng gi ng sang hợp x ng h n hợp …… 46

3.1.5 Chuy n hợp x ng đ ng gi ng có số ợng h ng cố đ nh sang hợp x ng h n hợp ……… 47

Chuy n t c ph hợp x ng h n hợp sang hợp x ng đ ng gi ng ……

Chuy n hợp x ng h n hợp sang hợp x ng đ ng gi ng ……

Chuy n hợp x ng h n hợp sang hợp x ng đ ng gi ng ………49

Chuy n hợp x ng h n hợp sang hợp x ng đ ng gi ng …… 51

Chuy n hợp x ng h n hợp nhi u sang hợp x ng h n hợp ……53

Chuy n ca h c đơn ca sang c c th oại hợp x ng h c nhau ……… 54

3.3.1 Chuy n ca h c đơn ca sang hợp x ng Cappe a ……… 54

3.3.2 Chuy n tr c ti p c c trong phần nhạc đ sang t ng ph hợp x ng 3.3.3 Thay đ i giai đi u phần nhạc đ theo so o ……… 57

3.3.4 Chuy n t c ph đơn ca thành hợp x ng, gi nguy n phần nhạc đ … 3.3.5 Chuy n t c ph đơn ca thành hợp x ng đ ng gi ng ………61

5 Chuy n t c ph đơn ca thành hợp x ng đ ng gi ng …………

3.3.5.2 Chuy n t c ph đơn ca sang hợp x ng đ ng gi ng a ………… 63

3.4 Chuy n t c ph đơn ca sang hợp x ng h n hợp……… 65

Chuy n t c ph đơn ca sang hợp x ng h n hợp a ………

3.4.2 Chuy n t c ph đơn ca sang hợp x ng h n hợp ốn ………

K T LUẬN ……… 67

PHẦN THAM KHẢO M T S TÁC PHẨM H P Ƣ NG ……… 68

PHẦN BÀI TẬP………

TÀI IỆU TH M HẢO……… 81

TÀI IỆU GHE HÌ ………8

MỞ ĐẦU

 Lý do chọn đề tài

Trong cu c sống hi n đại ngày nay, h t hợp x ng đ ợc ch và đ nh gi

nh t n ngh thu t ca h t ang t nh c ng đ ng và h i nh p, c c cu c

i n hoan hợp x ng trong và ngoài n c đ ợc t ch c th ng xuy n hơn, nó

h ng c n à t n ca h t t p th giải tr th ng th ng à c n ang t nh

gi o d c tinh thần, đạo đ c, t t ởng t nối c ng đ ng xã h i

V v y, trong vai tr đào tạo ngu n c, ch ng t i t t i nh ng ph ơng

ph p giảng dạy tốt nhất nh gi p c c sinh vi n s phạ â nhạc à nh ng

gi o vi n dạy n h t nhạc ở c c tr ng v n hóa ngh thu t, c c tr ng trung

h c cơ sở t ơng ai, hi ra tr ng c c e đã có đ ợc n n tảng v ng chắc (trong đó t hợp c c i n th c v ỹ thu t thanh nhạc, h nh th c và phân t ch

t c ph , c ch nối ti p hợp â trong â nhạc chủ đi u, â nhạc ph c đi u…)

nắ ắt đ ợc c c n ỹ thu t h t hợp x ng đ th c hành, ng d ng t

c ch hi u quả trong dạy h c và hoạt đ ng c c phong trào v n hóa xã h i

Trong qu tr nh t hi u, nghi n c u và à quen v i ngh thu t phối hợp

x ng, đ củng cố và ph t tri n n này, ch ng t i cố gắng t t i nh ng

ph ơng ph p giảng tối u và i n soạn gi o tr nh phù hợp nh gi p c c e

t hi u nh ng vấn đ cơ ản v u n và th c ti n của ngh thu t hợp

x ng à quen v i c c dạng t ng ph hợp x ng, tạo hả n ng vi t cho hợp

x ng, chuy n th c c ản nhạc sang cho hợp x ng i u di n, tạo th nhi u

t c ph hợp x ng có gi tr , đ ng th i à phong ph hơn ch ơng tr nh i u

di n cho c c dàn hợp x ng trong th c ti n cu c sống v u n c ng nh ỹ

n ng x , dàn d ng t c ph , đ p ng p th i và đạt t quả tối u trong

qu tr nh giảng dạy, tha gia dàn d ng và i u di n trong c c tr ng v n hóa ngh thu t, c c tr ng trung h c cơ sở vào nh ng d p h i, s i n, hay các phong trào …vv

 Lịch sử nghiên cứu:

gh thu t phối hợp x ng à t n h c chuy n ngành sâu trong t ng

th của n chỉ huy và i u di n hợp x ng, tuy nhi n ch a có nhi u gi o

tr nh và tài i u v ngh thu t phối hợp x ng… đi sâu vào nghi n c u n

h c này, ch ng t i c ng d a tr n cơ sở nghi n c u, tha hảo nh ng gi o tr nh

và tài i u của nhi u t c giả trong và ngoài n c, trong đó có c c t c giả sau:

Minh Cầ – chỉ huy và biểu diễn hợp xướng, V ào tạo – v n hóa và

Thông tin, Hà i 98

Minh Cầ – Một số bài giảng phối hợp xướng

g Th a – Hát nhạc Nx HSP, 00

guy n Th hung – Hình thức thể loại Âm nhạc Nx HSP, 005

guy n Trung i n: Phương pháp sư phạm thanh nhạc, v n hóa và Th ng

tin, Hà i 00

Hoàng ạ – Phức điệu thực hành, Nx ÂM HẠC, 997… và c c tài i u

của c c t c giả n c ngoài nh :

Walter PISTON: Counterpoint NXB Victor Gollancz Ltd, London 1970

Kent KENNAN Counterpoint – Based on Eighteenth – Century Pratice NXB

Prentice – Hall, New Jersey – 1999…

 Mục đích và nhiệm vụ

Xây d ng t gi o tr nh Phối hợp x ng h trang i n th c v ngh thu t phối hợp x ng phù hợp v i hả n ng, tr nh đ của sinh vi n hoa gh thu t, chuy n ngành s phạ â nhạc

Gi p cho sinh vi n à quen v i c c dạng t ng ph hợp x ng, nắ v ng

i n th c cơ ản v thủ ph p phối , c ng nh ỹ n ng th c hành, a ch n

ch ơng tr nh i u di n hợp x ng, à t ng th nhi u t c ph i cho hợp

x ng góp phần ph c v , đ p ng p th i cho nhu cầu xã h i hi n nay

ghi n c u, xe xét nh ng gi o tr nh, ài giảng, nh ng t i u h c nhau

v c c ỹ thu t, thủ ph p phối hợp x ng …T ng hợp, phân t ch, sắp x p và

i n soạn thành gi o tr nh (T p ài giảng) Phối hợp x ng phù hợp v i tr nh

đ và hả n ng c đại h c s phạ â nhạc

 Khách thể nghiên cứu

M t số tài i u và ài t p th c hành uy n t p và gi o tr nh đ ợc giảng dạy

tại c c tr ng ngh thu t

 Đối tượng nghiên cứu

ng, h nh c c th oại hợp x ng

Sinh vi n s phạ â nhạc n th 3

ng, h nh c c ch ơng tr nh i u di n và ph ơng ph p giảng dạy â nhạc

 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu đề tài:

Trong đ tài này, chỉ nghi n c u xây d ng ch ơng tr nh (T p ài giảng) Phối hợp x ng, cho sinh vi n s phạ â nhạc tr nh đ n th của tr ng

H Sài G n và t số c c tr ng đại h c V n hóa - ngh thu t

 Nội dung nghiên cứu:

G ch ơng:

Ch ơng Gi i thi u v hợp x ng

Gi i thi u t nh n ng và ỹ thu t của c c oại gi ng h t, c c h nh th c và th oại hợp

x ng, t ng hợp c c ph ơng ph p cho hợp x ng

Ch ơng M t số t ph p cơ ản trong phối hợp x ng

Ch ơng M t số ỹ thu t chuy n th cho hợp x ng

Phần th c hành c c ài t p ng d ng

 Phương pháp nghiên cứu

goài tha hảo c c gi o tr nh, ch ơng tr nh đào tạo v chỉ huy, i u di n và phối hợp x ng, c n t hợp v i c c ph ơng ph p nghi n c u tài i u Ph ơng

ph p quan s t, ph ơng ph p đà thoại , ph ơng ph p tr c quan, ph ơng ph p

đà thoại , ph ơng ph p th c hành và ng d ng

 Sản phẩm dự kiến của đề tài

Hoàn thành gi o tr nh (T p ài giảng) giảng dạy tr nh đ n th , , chuy n ngành s phạ â nhạc

Hoàn thành gi o tr nh giảng dạy

Ph t tri n ỹ n ng s ng t c và t số thủ ph p phối ài hợp x ng ng d ng

trong ph ơng ph p giảng dạy, hoạt đ ng i u di n nhi u th oại và phong

c ch ca h t h c nhau, đ p ng p th i nh ng nhu cầu hoạt đ ng v n hóa xã

Cơ quan ph t â g ph n h hấp, thanh quản, ph n nhả ch và

ph n huy ch đại â thanh

Hơi thở à ngu n n ng ợng à rung dây thanh đ tạo ra â thanh, dây thanh

của i ng i có đ dài – ngắn và c ng – chùng khác nhau Dây thanh càng dài

th gi ng càng trầ (gi ng Soprano có dây thanh dài hoảng – 19 mm) Gi ng

ass có dây thanh dài hoảng – 5 Dây thanh c ng - chùng h c nhau tạo

V tr c ng inh của gi ng n : nh ng nốt trầ dùng c ng inh ng c, nh ng nốt trung s d ng pha gi ng (gi a ng c và đầu), nh ng nốt cao s c ng inh đầu

V tr c ng inh của gi ng na : c ng inh ng c đ th hi n nh ng nốt ở â

hu trầ và trung, c ng inh đầu x nh ng nốt ở â hu cao

à oại gi ng đang ph t tri n, ch a n đ nh, h ng phân i t gi i t nh T 5 đ n

8 tu i gi ng c c e c n non n t, â thanh nhỏ T 9 đ n tu i gi ng c c e t ơng đối n đ nh có đ vang và đầy đặn hơn, đã xuất hi n nh ng gi ng trầ T đ n 6

tu i thanh quản c c e ph t tri n nhanh, nhi u e nhất à c c e na “v gi ng”

do thanh đ i th ng s ng n và gi ng hàn

1.1.1.2 Giọng n

Gi ng h t n đ ợc chia thành a oại ch nh à gi ng n cao, gi ng n trung,

gi ng n trầ

 Gi ng n cao (Soprano) à gi ng h t n cao nhất trong c c oại gi ng g i

ta phân gi ng n cao thành a oại:

- Gi ng n cao ch t nh (Soprano dra atique) à gi ng hỏe, có đ vang

tr n toàn â v c Gi ng n cao ch t nh có hả n ng h t xuy n qua dàn nhạc, hi h t xuống â hu trầ â sắc hơi giống gi ng n trung

- Gi ng n cao tr t nh (Soprano yrique) à gi ng hỏe chắc chắn, có â sắc ại, uy n chuy n hơn gi ng n cao ch t nh

- Gi ng n cao àu sắc (Soprano co ore ) hoa ỹ à oại gi ng rất inh hoạt nh nhàng, â sắc trong s ng có hả n ng h t n cao hơn gi ng n

nh th ng 5,6 â

cao và trầ Gi ng n trung có â sắc ấ p, d u, hi h t ở â hu trung nghe hỏe, đầy đặn

 Gi ng n trầ ( to hoặc contr a to) Gi ng n trầ à oại gi ng hỏe, rất đầy  sắc gi ng nghe rất trầ ấ , hơi tối, gần nh toàn â v c của

gi ng n trầ đ ợc h t ở â hu ng c, nhi u hi nghe nh gi ng na cao (ở

â hu cao s d ng c ng inh đầu)

1.1.1.3 Giọng nam

Gi ng na c ng đ ợc chia thành a oại ch nh à gi ng na cao, gi ng na trung, gi ng na trầ

 Gi ng na cao (Tenor) à gi ng có nhi u hả n ng di n tả, t nh chất inh hoạt,

s ng sủa hỏe ạnh Có th h t giả thanh (Fa setto) â thanh nhỏ ại, vang trong đầu, nghe xa x rất ạ Gi ng na cao chia ra à oại: a cao tr

t nh, na cao hài h c, na cao ch t nh

- Gi ng na cao tr t nh (Tenor yrique) có â sắc trong s ng inh hoạt,

nh nhàng, th hi n thu n ợi nh ng t nh cả tr t nh

- Gi ng na cao ch t nh (Tenor dra atique) có â sắc hỏe vang, có

c ng đ â thanh n, gi ng nghe nh nhi u chất “thép”, giàu t nh

cho hợp x ng, có đặc đi chuy n đ ng t, hó h t nhanh Gi ng na trầ chia à hai oại:

goài c c gi ng thi u nhi, gi ng n , gi ng na , c n t số oại gi ng h c:

 Gi ng dân ca, gi ng ngh nhân: Â sắc đ c đ o, phong c ch h t t do,

có nhi u uy n y tinh vi à hi u â nhạc h ng th ghi chép tỉ ỉ và

ch nh x c đ ợc

 Gi ng h t nhạc nh chia à ốn gi ng: cao, n trầ , na cao, na trầ C ch h t gần v i gi ng nói, h ng c ng inh n n có u đi nghe rất rõ i Gi ng h t nhạc nh cần phải có nhạc đ và ph n phóng thanh, n u h ng sẽ ất t c d ng

1.1.2 Tầm c các giọng (trong đơn ca)

1.1.2.1 Giọng thiếu nhi

5 – 6 tu i 7 – 8 tu i 9 – tu i – 15 ( 6) tu i

V i đặc đi à gi ng h t và i ca, h c v i oại h nh h nhạc, hợp x ng có đi u

i n d ph c p và gần g i v i quần ch ng

1.2.1 Các dạng hợp xướng

Tùy theo thành phần tha gia trong c c nhó gi ng hay nói c ch h c: dạng hợp

x ng đ ợc quy đ nh ởi c c oại gi ng tha gia trong hợp x ng

( goài ra ch ng ta có th t ng c ng giai đi u: S = 5 – 6 ng i)

i hợp x ng th nh ph ng có hoảng 0 đ n ng i chia nh sau:

- cao 5 – 8 ng i

- trầ 5 – 8 ng i

- a cao 5 – 8 ng i

- a trầ 5 – 8 ng i

( goài ra ch ng ta có th t ng c ng giai đi u: S = 9 – 0 ng i)

i hợp x ng trung nh có 60 ng i chia nh sau:

ối v i hợp x ng trung nh trở n, hi cần t ng c ng nhi u , có th dùng divisi (chia , t ch )

- a cao : và

- Nam trung :

- a trầ :

 hỗ h

- cao :

- trầ :

- a cao :

- a trầ :

C c ài h t đ i hi có ch chia thành 5,6,7,8 đ u xuất ph t t nh ng tr n à chia nhỏ ra h

n cao â sắc trong s ng, â v c cao nhất trong hợp x ng, à ch nh, th ng đả nh n giai đi u n trầ â sắc ấ p, duy n d ng, th ng đi

v i n cao na cao t nh chất inh hoạt, s ng sủa, à phong ph àu sắc h a

â na trầ t nh chất trầ hùng v ng chắc, à n n cho hợp x ng

hi t hợp ốn , â v c của hợp x ng h n hợp đ ợc ở r ng, i đ u

ph t huy nh ng đặc đi gi ng h t trong â v c của nh, hi u quả h a thanh c ng

đ ợc t ng n rõ r t

M i ài hợp x ng vi t cho h nh th c nào à có d ng của t c giả u t ài hợp x ng h n hợp à chuy n cho hợp x ng na th a d i sẽ t giai đi u Trong hợp x ng h n hợp, gi ng na cao thấp hơn gi ng n cao t quãng t cho

n n h ng th t đ ợc g ợc ại, n u chuy n t ài hợp x ng na thành hợp

x ng h n hợp th c c sẽ r ng, hi u quả sẽ é đi Tr ng hợp uốn chuy n nh

v y cần phải cải i n, s a ại cho th ch hợp

1.2.1.4 Phương thức iểu diễn hợp xướng

Th i ỳ ti n trung c ở Tây Âu, giai đi u h t trong hi hành ở nhà th (ph ng

ca, t ng ca) đ ợc quy chu n hóa H thống h t đu i (canon) g i à “cantus chora is”

có ngh a à ối h t hợp x ng “chora ” à nhạc ph c v ch nh t n tại trong t th i gian dài C c ca vi n trong hợp x ng nhà th g i à cappe ana (theo c ch g i cappe a à hợp x ng nhà th ) V sau cappe a đại di n cho ối h t nhi u h ng nhạc đ , chỉ ch tr ng đ n gi ng h t và â h ởng của c c oại gi ng h t t hợp ại

v i nhau à th i, dần dần tr n con đ ng ph t tri n, hợp x ng vẫn gi truy n thống

c đi n và nguy n tắc nghi hắc ấy và có t n à hợp x ng hàn â hoặc inh đi n ( cade y) Hợp x ng acade y có hả n ng tr nh di n h ng nhạc đ và có nhạc

đ

à nh ng hợp x ng i u di n theo phong c ch của t ng dân t c và t ng đ a

ph ơng gắn i n v i phong t c, t p qu n, h i dân gian ở t số n c tr n th gi i, hợp x ng dân gian ph t tri n ạnh và có tr nh đ chuy n nghi p rất cao Gi ng h t của c c ca vi n trong hợp x ng dân gian tuy c ng đ ợc phân oại thành c c oại

gi ng cao, gi ng trung và gi ng trầ nh ng tầ c của i gi ng hạn ch hơn, chỉ hoảng hơn t t đ C ch h t và c ch ph t â đặc tr ng của t ng vùng i n,

t ng dân t c h c h n phong c ch c đi n (acade y)

Ch ơng tr nh i u di n có t nh chất t ng hợp, c c ti t c xen ẽ: đơn ca ngâ

thơ, ca cảnh, hoạt cảnh sân hấu, a, nhạc và hợp x ng th ng thấy ở c c đoàn

v n c ng tỉnh, ca a trung ơng, v n c ng c c inh chủng của quân đ i (đoàn H ng

ỳ, đoàn Sao đỏ, Hải quân, h ng quân hoặc c c quân hu… )

Hoạt đ ng v i c đ ch nhạc sân hấu, có hành đ ng di n xuất ch và ngoài

vi c ca h t c n phải tuân thủ s dàn d ng của đạo di n sân hấu Hợp x ng trong opera th ng xuất hi n v i vai tr quần ch ng, inh nh, n ng dân… Â nhạc trong phần hợp x ng có hi à n n, có hi gi vai tr t ch c c dẫn dắt t i xung đ t, ch

t nh hoặc cao trào Hợp x ng có th h t ở ngoài sân hấu, c ng có hi h t ở trong

c nh gà i n ch và th oại (dạng hợp x ng) tùy thu c vào y u cầu của nhạc sỹ

s ng t c và đạo di n sân hấu

Trong ngh thu t opera, h ng có vở nào h ng s d ng hợp x ng, hợp x ng

th hi n d i nhi u dạng h c nhau, vi c ch n a h nh th c hợp x ng nào cho phù hợp v i n i dung và t ơng t ch v i t ph p s ng t c à do s hi u i t cặn ẽ v

gi ng h t và hợp x ng, t hợp v i t duy s ng tạo của nhạc sỹ

1.2.2 T ng ph hợp xướng

ầu th XI, nhà u n â nhạc “Gvido d rescho” đã ph t inh ra ch

nhạc Ch nhạc ra đ i à t ph t inh n ao cho s nghi p s ng t c â nhạc ph t tri n

Trải qua th i gian dài, đ n th XV-XVI phong c ch h t hợp x ng nhi u đạt đ n tr nh đ h cao, có h thống T ng đ c p đ ợc vi t tr n hu ng nhạc

ri ng Toàn c c đ ợc th hi n hoàn chỉnh trong t h thống t ng th đ ợc g i

d ng n d i d ng ia, nốt của t ng t ơng ng theo chi u d c tùy thu c vào

tr ng đ của nốt nhạc C ch vi t t ng hợp x ng trong t ng th tạo hả n ng quan s t chuy n đ ng chi u ngang của t ng gi ng, c n hoảng c ch d ng n d i

d ng ia cho phép đ ng th i nh n đ ợc s t hợp tất cả c c trong hợp x ng

Tr n th c ti n, t âu đ i đã h nh thành t n g i c c hợp x ng nh sau: Soprano (gi ng n cao), a to (gi ng n trầ ), tenor (gi ng na cao) và asse (gi ng

na trầ ) C c tr n đ ợc x p theo th t t tr n xuống d i, đầu c c d ng ẻ

ph a tr i đ ợc nối ại v i nhau ng t đ ng ẻ v i dấu ngoặc

1.2.2.2 Các oại khóa nhạc chủ yếu dùng phối cho giọng hát

Th ng th ng ng i ta dùng hóa So và hóa Fa đ phối cho gi ng h t

Vi t cho gi ng Soprano dùng hóa So

 Tổ hổ h hỗ h h h h piano

hi uốn di n tả t àu sắc ri ng i t của gi ng h t trong hợp x ng h n hợp

a cappe a, s thuần hi t của t oại gi ng tạo ấn t ợng h rõ nét: hãy s d ng â

hu thu n ợi nhất đ hoe vẻ đ p của gi ng, v th tr nh dùng nh ng nốt qu cao hoặc qu thấp của gi ng h t đó M t th ng xuất hi n đầu ch ơng hoặc câu dạo đầu (zano a) trong c c t c ph t dân ca g i ta c ng có th dùng nh ng â hu cao và â hu thấp của hợp x ng trong nh ng tr ng hợp sau:

Có hai tr ng hợp: Hợp x ng t có t c đ ng rất ạnh vào ng i nghe, hi

h t d u ở sắc th i piano, c ơng ngh ở forte h ng ng i thầy c đi n và ãng

ạn đã thấy đ ợc ở ối vi t này t số nh ng hi u quả v đại, v th h s d ng hai thủ ph p này vào c quan tr ng của t c ph , đ ối cuốn ng i nghe ng t s

di n tả n i t:

Beethoven, giao h ởng số 9, ch ơng

- C ơng ngh : đ ng â c c quãng 8, x p r ng, sắc th i ff :

Verdi, Requie , ch ơng , Day of nger

d u: đ ng â (n ) và đ ng â na trong hai quãng 8, â hu thấp,

sắc th i PP:

2.1.2 Lối viết hai

Hai đ ng â : s t hợp hai oại gi ng h t đ ng â tạo ra àu sắc i, v

d : soprano và a to cùng h t ở â hu cao sẽ tạo n n đ c ng th ng, n u cùng h t ở

â hu trầ sẽ tạo ra â thanh dầy, đầy nh ng vẫn ại ấ p

u phối àu gi a a to và tenor: hi a to h t ở â hu thấp và tenor h t ở â

hu cao sẽ tạo ra â thanh ạnh nh ng uy n chuy n… u à quãng 8 th tạo ra cả

gi c đ đặc

Phối àu gi a tenor và asse sẽ đ ợc â sắc đầy, ạnh, rõ ràng, s ng sủa ở cả

â hu cao ẫn â hu trầ

ng â có th xảy ra gi a hai a to và asse hoặc soprano và tenor, i

c ch phối hợp đ u cho àu sắc h c nhau

V v y phần h a â sẽ đ ợc chuy n sang cho phần dàn nhạc đ

Tùy theo tầ quan tr ng t ơng đối của cao hoặc trầ

Hai tạo hi u quả đối thoại, dày – ỏng, đ i àu gi a gi ng n và gi ng

Carmen

(Hợp x ng n )

Hai soprano và a to th c hi n:S d ng hi u quả àu của gi ng cao và trầ

hi â nhạc ang t nh đối thoại

2.1.3 Lối viết a

a đ ng â : ó à c c t hợp a trong ốn của hợp x ng h n hợp, này đi n đầy ia có th đ ng â xảy ra ở quãng 8, xong chỉ n n s d ng ngắn, có

t nh chất tạ th i, h ng n n éo dài hi cần à n i t nhân tố của t nhạc,

ng i soạn nhạc có hả n ng cho ti n hành theo đ ng â hoặc quãng 8 hoặc nhi u hoặc có th à v ở nh ng ch đó h a â h ng cần t i h c nhau hoặc sung

th nhạc c đ đ t ng hi u quả â thanh trong hợp x ng

Hi u quả của ối vi t này à i n toàn hối hợp x ng thành a Do a chu ng nh ng h a â đ u đặn nh ng ng i thầy hi n đại chỉ cho tenor đi đ ng

â hoặc đi quãng 8 cao so v i asse n u th c s có ch cho vi c à n i t t nét giai đi u ở trầ

Tr ng hợp asse nghỉ, n u cần t ng c ng trầ ng tenor, ng i ta

th ng đ nó đi đ ng â v i asse, hơn à đ đi quãng 8 Â thanh của tenor à d u

và v tr n cho â sắc của asse, đ ng th i h ng à i n chất â đó

Carmen

(Hợp x ng h n hợp a )

- Soprano à th ng đả nhi giai đi u Tuy nhi n, trong nhi u tr ng

hợp soprano th ng đi quãng a, quãng v i a to tạo ra â thanh d u

ng â à t ng c ng đ , quãng 8 à t ng s r ng rãi, quãng tạo cả

gi c nghe d u S t hợp toàn gi ng n đi đ ng â c n th ch hợp v i nh ng

nét chạy rắn rỏi và nhanh ở nh ng đoạn Tutti của hợp x ng hoặc ở nh ng ch di n

tả có tr ng đi và d ng ri ng (sắc th i piano hoặc forte) i n à tr nh hu v c

cấ

Carmen

goài ra, nh ng đoạn nhạc nhanh, h t ở â hu cao th nhất đ nh phải i theo

quãng 8 h ng â sắc soprano ở hu v c cao này th ng vang nh ng chói do đó

thi u s c di n tả, uốn có â sắc đầy và di n tả â thanh hỏe, chắc nó cần phải

đ ợc d a vào nh ng â ở t đ d i nó:

Th ng th ng ng i ta g i chung à t ng c ng cho giai đi u

Sau cao (giai đi u ch nh) à trầ đ ợc ng i nghe nh n ra và d phân i t

u à ốn n t hợp v i ốn na hợp x ng trở thành t , th ng

xuất hi n ở nh ng t c ph vi t cho hợp x ng n, s d ng hi cần ở r ng â

v c ra cả hai ph a â hu cao và â hu trầ

V i hợp x ng ốn (S – –T – ) i có àu sắc ri ng, xắp x p r ng

hay h p ở c c â hu đ u cho â h ởng cân đối, cân ng và hài h a

hi ốn đ ợc th hi n theo ối vi t ph c đi u đó à c c ph ơng ph p hoe

àu sắc của t ng oại gi ng rất đặc tr ng cho â nhạc hợp x ng t xa x a cho đ n

ngày nay

asse à trầ của hợp x ng, nh ng hi đ t ng c ng th trầ à n n

cho v ng chắc ng i ta th ng t ng c ng th phần đ h a â , do h nhạc đả

nhi ở t đ trầ hơn ở asse ng t quãng 8, n u vi t hợp x ng ở h nh

th c a cappe a th t ng c ng aryton, hai trầ đó hợp ại, đủ đ đe ại toàn

Trong hi asse à n n óng h a â cho toàn th gi ng soprano à ti ng

v t n của giai đi u, di n đạt ti ng h t ch nh soprano à cao nhất trong hợp x ng

nó gây s c đ y cho toàn hối ợng dàn hợp x ng

Handel

M t số đặc đi cần ch trong hi s d ng hai gi a:

a to gắn chặt v i soprano và à h trợ của soprano, trong tr ng hợp này

2.2.3 Giảm nh trầm

C c nhà soạn nhạc thỉnh thoảng ỏ asse trong hoảng t th i gian dài,

ngắn, tuy nhi n và chỉ đ cho t nh a to đi trầ , hi u quả à à nh phần

d i của h a â và à cho toàn đoạn nhạc đ nặng n

to có c chân đi d u của t ng i đàn à trang ch Chủ y u trong

nh ng câu hoặc nh ng đoạn , nh , xinh, ấ c ng, ng i ta đ asse nghỉ

Ch ng ta h ng n n đ asse nghỉ qu dài sẽ gây ra trong đầu óc ng i nghe

t ối do d âng quơ, t s ch đợi nh ch đợi t â thanh à tr n đó tai

quen d a vào hi asse trở ại nó gây ra t cả gi c thở phào, n đ nh, v ng

chãi Tuy nhi n ngày nay ch ng ta h ng g vào nh ng u t của phong c ch

thanh nhạc c g i ta s n sàng r i ỏ nh ng u t đó hi nó tr i ng ợc v i

nguy n vi t của ản thân đ ợc thi t p t th i Haydn guy n đó à: ặt

c i đ p của hi u quả â thanh n tr n s nghi t c của phép đối v (đối â hi u

theo ối c )

Do đó ở th i đại ch ng ta, ng i soạn nhạc có th tùy th ch ất u n c nào t ng,

giả số ợng của c c h a â d a theo oại â thanh à óc t ởng t ợng hoặc

th ch của ng i đó gợi ra g i đó s d ng r ng rãi tất cả nh ng hả n ng ph c

đi u

C ch ti n hành , c ch vi t ngày nay t cho phép nh ng s t do h ng h có ở

th i tr c: C c quãng 8 i n t c (nghi cấ ở th i tr c) hay c n g i à c c

quãng 8 song song

g i ta t hi phân a to đặc tả ở nh ng c toàn hợp x ng đang hoạt

đ ng, th ng th ng a to dùng đi n đầy đe ại cho h a â t s đầy đặn xét ra

cần thi t

- asse : ng i ta t hi phân asse cho nh ng đ ng nét giai đi u có ti t tấu dầy đặc ( óc ép ở tốc đ nhanhch ng hạn) h ng g phản â h c ng

vi c ch ng đống c c â ở nh ng hu v c thấp của thang thanh â chung Tất

cả nh ng quãng thu n sẽ ất c i đ p của nó, tr quãng 8, c c hợp â vang nặng n , rối rắ h n đ n… ởi th đ i hi ng i ta chỉ dùng c c h a â của asse đ di n đạt nh ng cả gi c nặng n , o ắng c c đ , u uất trong ng

So o và hợp x ng đối đ p, uân phi n ần ợt

hi uốn tạo s t ơng phản gi a hai àu gi ng n và gi ng na , có th ố tr

gi ng n gi giai đi u, c n gi ng na đ n n tr n nh ng â h nh ti t tấu hỏe, hoặc h t đu i, h t phỏng hoặc h t ng i ng, c ng có th phân cho t ng h t

đ c p t nét nhạc chủ đ , t giai đi u ngắn, hi so o ngân dài, hoặc tạ nghỉ

2.2.5 B t pháp tiến hành các

2.2.5.1 Khởi câu, ngắt câu trong hợp xướng

- Trong dân ca nhi u (ở t số dân t c) th ng gặp:

 Câu đầu do t th c hi n

 Câu sau: hai, a th c hi n

- ối v i hợp x ng đ ng gi ng, có th ố tr vào ần ợt

- Tr ng hợp â nhạc chủ đi u ở hợp x ng h n hợp có th s d ng thủ ph p uân phi n gi a t và tutti (nh đối v i dân ca)

C c có th đ ợc ố tr “vào” th dần t ng đ tạo đ dầy, ạnh dần dần đ

t ng c ng đ

- hi uốn giả c ng đ , có th r t dần t ng , c c “ ra” ần ợt sẽ tạo

hi u quả ỏng dần, nh dần và xa x …

- hi hợp x ng d t ngắt đ t ng t c ng gây cả x c đặc i t Th ng th ph t tri n d n d p t i cao trào th ngắt đ t ng t

u hợp x ng có nhạc đ , th ng th hợp x ng vào sau hi dạo nhạc

- hợp x ng h ng phải c nào c ng đi t i t s đ u đặn tuy t đối v h a

â n cạnh nh ng đoạn ang h a â th t đầy, đ i hi nhu cầu th ỹ đ i hỏi t ối vi t nh hơn, trang nhã và thanh ảnh hơn:

Trong t th i gian dài ngắn tùy theo, ng i ta cho nghỉ c c d i của hợp

x ng, c đ ch đ à t tai ng t s giả nh â thanh, hoặc đ s a soạn cho t tutti đ ợc n ra huy hoàng hơn

- Chủ đ giai đi u đ ợc hởi đầu ng nh ng gi ng trầ , r i ti p di n (hoặc t nhắc ại) ng c ch chuy n sang c c cao

Thủ ph p này ao gi c ng đầy hi u c M c đ ch của nó à đạt t i t s ti n tri n song song gi a â thanh và nhạc V d :

Do ng m mi ng tạo ra hi u quả của â thânh vang n nh v y, oại â vang này, h ng th dùng éo dài hoặc dùng u n ó sẽ gây ra t s rấ r t có th dẫn

t i ng i nghe h ng ch u n i ởi v y ta n n nh tr nh dùng nó hi h ng có t

d ng rõ r t H t ng i ng chỉ nh đơn thuần à d u cho c c phần đ , tạo

nh ng â thanh u , nh ng cơn gió nh th i an đ gây ra cả gi c sợ hãi nh

hi đang đi trong đ huya cho ng i nghe

g i ng, tr c h t à t ph ơng ti n di n đạt ch t nh, s d ng h ng héo nó d dàng i n thành t thủ ph p tầ th ng của i u ch tạp nha

u nh toàn hợp x ng chuy n sang h t ng i ng th ầu sắc của â thanh h t s c ch i t, ở trầ , nhất à asse, â thanh chuy n sang h t ng

i ng, th ta nghe â thanh u n ã ạ th ng, rùng rợn… cả gi c gây ra nh

i u nh s ng ặt tr i h t đi trong nh t th c Ch ng ta có th s d ng h t ng

i ng cho nh ng cảnh của cõi di u huy n :

H t ng i ng ở c c tr n, c c d i đi â sắc th ng tạo cả gi c sinh

đ ng hơn, có th t hợp nhi u â sắc s ng và â sắc à ng i ta đã th nghi

sẽ đ a ại hi u quả h t s c ất ng cho t c ph

2.2.5.2 Kỹ thu t tiến hành các và nh ng vấn đề xử ý âm khu ảnh hưởng

- hi x p r ng: hoảng c ch r ng gi a c c tạo n n â h ởng hó cân ng

v â ợng, c c h t ở â hu cao sẽ hỏe hơn c c h t ở â hu thấp,

v v y phải dùng chỉ dẫn sắc th i h c nhau cho t ng đ đạt đ ợc s hài

h a trong hợp â Hợp â xắp x p r ng h ng đe ại hi u quả n ạnh à

tr i ại â ợng sẽ giả xuống

- hoảng c ch gi a c c trong hợp x ng: xắp x p h p tạo hi u quả chặt chẽ, rắn chắc, có c ợc phép s d ng t do ở tất cả c c â hu v â v c

h ng qu r ng, c c â đ ợc cân ng t c ch t nhi n Ri ng hoảng c ch

gi a hai asse và tenor th n n x p r ng, nhi u hơn x p h p, n u nh asse h t nh ng nốt trầ (tr nh hi u quả i â )

- hả n ng phối àu gi a hợp x ng và dàn nhạc c c ỳ phong ph , có th nói

à h ng có gi i hạn goài àu sắc h c nhau gi a c c oại nhạc c và c c oại gi ng h t, c n có th s d ng c c y u tố ng n ng â nhạc h c nh đi u

th c, h nh th c, h a thanh, ti t tấu, sắc th i, i ca trong hợp x ng …Tất cả tùy thu c vào cả h ng s ng tạo của nhạc sỹ

- S sắp x p hoảng c ch th ch đ ng gi a c c của hợp x ng à t trong

nh ng đi u i n chủ y u đ đạt t i t â thanh tốt, nhất à hi hợp x ng hoạt đ ng t nh, h ng có nhạc đ h trợ (a cappe a)

- Số ợng c c và hoảng c ch gi a c c v i nhau phải cân x ng v i â

v c à nh ng này chi c

- Ng ợc ại hi h a â nhi u nhất à hi nó ch a nhi u nh ng quãng ngh ch

th ại cần phải có nh ng hoảng r ng đ à d u s rắn chói của h a â

- nh ng đoạn nhạc à i , có t s ti n hành giai đi u ri ng i t, ng i

ta có th dùng t â v c n hơn à hi chỉ có t giai đi u theo t phần đ à ởi cần phải có h ng gian gi a c c đó đ c c đ ng nét hỏi

à ngh t ẫn nhau

- g ợc ại, nh ng đơn thuần đ (đi cùng t ti t tấu) th n n x p gần nhau hi giai đi u ch nh đặt ở gi a, nó sẽ d ấp ởi nh ng đ ng nét ở

tr n V th cần phải đ t hoảng hơi xa gi a nó và nh ng đ ng chủng

u uốn có t â thanh th t đầy à h ng cần t i s h trợ của c c phần

đ , ta có th d dàng đạt t i c đ ch ng c ch đ t nh ng hoảng trống

gi a c c của hợp x ng

- Ph ơng ti n chắc chắn nhất đ đạt t i tất cả s c ạnh cần thi t của hợp x ng

à đặt ti ng h t ch nh (giai đi u ch nh) vào giai đi u ch nh của c c h

v y toàn â thanh sẽ d n vào và tạo n n t â thanh tốt

- nh ng đoạn nhạc c ơng ngh n u ti ng h t ch nh phải đi ở t â hu cao,

n n giao cho toàn soprano

- h ng s chéo : ại rất th ng x y ra nh ng s chéo gi a c c a to và

c c tenor h ng s chéo này ang ại t s phong ph cho toàn

t đ n, ph t cuối cùng xong xu i ng i ta i đ a vào hi ph c h a

t ng ph hợp x ng c c nhà soạn nhạc ở x đó th ng chỉ ghi giai đi u

ch nh và trầ , trầ ao gi c ng có đ ng nét rất v ng nói n h a â

t c ch rõ ràng V i c i hung đó chỉ cần th của a to và tenor à c c

hợp â có đủ nhân tố chủ y u i hi a to c ng v ơn n cao đ đả

nhi giai đi u ch nh

2.5.3 Tiết tấu và giai điệu trong hợp xướng

M t nhân tố quan tr ng của â thanh trong hợp x ng à ti t tấu và giai đi u của c c

trong hợp x ng Trong nh ng hi h t forte ng i ta hi hi giao cho a to và

asse của hợp x ng nh ng nốt gi âu, ng ợc ại ng i ta giao r ng rãi cho c c

soprano và tenor nh ng â h nh nhanh, nốt nhắc ại… nh có s c sống s i s c đó,

ở n trong c c gây ra đ ợc nh ng hi u quả n i t gi a c c

c h t của c c hoàn toàn ph thu c vào ph ơng th c ỹ thu t ph t â của

i ng i M t số giai đi u â h nh vang tốt n u h t egato, t số h c vang tốt

à s tr nh ày t nhạc sắp x p trong t th ng di n đạt n i dung cơ

ản của t c ph h a cạnh quan tr ng nhất, th hi n ản chất của giai đi u à â

đi u

 đi u nhạc đ ợc th hi n ng c c quãng (đi i n c hoặc c c quãng nhảy)

và chi u h ng chuy n đ ng của c c quãng đó(đi n, đi xuống, đi ngang, ợn sóng…)

Trong t c ph â nhạc, giai đi u th ng ti n hành theo i u ợn sóng, g

c c quãng đi n và đi xuống, th ng ng ẫn nhau

Nguyễn Đ nh Thi: Ngư i Hà Nội t ch

ây H G ơ , H ng Hà, H Tây ây ắng h n n i s ng ngàn n …

hi giai đi u ti n hành đi n i n t c v i c ng đ t ng dần th ng tạo t nh

c đi i n c à dạng ch nh của s chuy n đ ng tạo cho giai đi u tr i chảy,

nh p nhàng

Chopin: Nocturne op 9, No 2 (trích)

C c c nhảy xa (quãng nhảy) sau đó th ng đ ợc ti n hành ng ợc h ng

“đi n đầy” vào hoảng trống do c nhảy tr c tạo n n

Trần chung: m t ư ng ơn nhớ ác t ch

Tr ng Sơn Ch ng ch u nh n tr ng nh n cây

Giai đi u của t c ph có th chia thành nh ng phần nhỏ, có t nh đ c p, hoàn thi n ở t ch ng c nào đó g i à àn sóng giai đi u àn sóng giai đi u có th rất ngắn, g vài â , có th dài trong t số nh p

giai đi u) t ài h t có th có nhi u cao trào

2.2.5.4 Phương thức xây dựng nh ng đệm

goài vi c h t ng i ng ch ng ta c n h t th thầ , đ c ti t tấu, nói thơ, s

d ng nh ng â thanh trong thi n nhi n: ti ng chi hót, gió th i, ti ng suối reo… h t vocalise

2.3 Sáng tác hợp xướng

Tr c ti n c c nhạc sỹ cần quan tâ à: nh ng đặc đi v h nh th c, đi u

th c, h a â , ti t tấu và nh ng thành tố â nhạc tinh t h c

goài ra c c nhạc sỹ c n cần i t đ n nh ng cơ sở t ph p hợp x ng h c

v i h nhạc, đó à hả n ng thi n nhi n của gi ng h t, â h ởng hợp x ng,

đ c đi ỹ thu t thanh nhạc, i ca, …

2.3.1 Nh ng thành tố trong tác phẩm hợp xướng

2.3.1.1.Điệu thức

Hợp x ng th ng s d ng đi u th c 7 â c đi n, đi u th c trung c , àn

đi u dân ca… tùy h nh t ợng â nhạc à nhạc sỹ ch n a

 Gi ng – â đi u (intonation): ảnh h ởng tr c ti p đ n àu sắc, â h ởng của hợp x ng hất à phong c ch a cappe a, â đi u n n n đ nh, thu n, giai

đi u có t nh chất ngâ nga hi hợp x ng có nhạc đ cần ch n tona phù hợp và thu n ợi, đ â thanh của gi ng h t n đ nh và chu n x c

 T ơng quan gi a t nh chất â nhạc và gi ng (tona ) V d : gi ng dur phù hợp tu i trẻ, vui vẻ, nh inh, ùa xuân g ợc ại h ng phù hợp v i n i

V d : hi n cao trào, ti t tấu và đi u t nh ảnh h ởng đ n t nh c ch â nhạc

 Hợp x ng nhi u cho phép s d ng â đi u đa ti t tấu đ gây hi u ng

n ng đ ng, c ng th ng t hợp ở r ng â v c hi ti n đ n cao trào Unision quãng 8 r i đ ng dạng ti t tấu

 a nh p đi u ( ở nh p , h c ở nh p … ) dùng cho c c tốp h c nhau, đóng vai c c nhân v t h c nhau trong opera đ di n tả đa nhân c ch

2.3.1.2 Cấu tr c

à ng n ng đặc thù tạo n n t c ph â nhạc nh giai đi u, h a â ,

đi u th c, â sắc ,â hu, nh p đi u, sắc th i……

 C c t c ph ca h c quần ch ng th ng vi t ở h nh th c có đi p h c (phi n

h c) Hai đoạn đơn có nhắc ại đoạn sau

 Hợp x ng ph t tri n t dân ca có cấu tr c a đoạn đơn (a – b – a )

 H nh th c i n tấu c ng th ng đ ợc s d ng chủ đ đ ợc u gi ở c c phần

i n tấu h c nhau

 Hợp x ng t đ ợc vi t d i h nh th c hai, a đoạn ph c hoặc h nh th c sonate V tâ sinh t nhi n của gi ng h t và t nh cả của con ng i có nhu cầu nghỉ của chu ngắn Trong h nh th c nhỏ, s gắng s c h ng éo dài, cơ quan ph t â cần ảo v hỏi s qu tải, đ đả ảo s n đ nh và vẻ đ p u n đầy, trong s ng và chu n x c của â thanh

 Hợp x ng trong h nh th c – th oại â nhạc n nh opera, cantata, oratorio… th ng hợp x ng th c hi n xen ẽ t ng ch ơng, t ng phần v i dàn nhạc, so ist hoặc a v n i dung nh ng t c ph n có t nh ph c hợp

n n hợp x ng ở đây đ ợc vi t ở th sonate hoặc hai a đoạn ph c

 Trong t u i h a nhạc, phần a cappe a t hi éo dài t i hoảng 0 đ n

ph t

 Cấu tạo t c ph hợp x ng có th dùng thủ ph p h a â chủ đi u (ho ophonie), ph c đi u t ng (heterophonie), ph c đi u phỏng (i itation), ph c đi u t ơng phản – đối â (contrepoint)

 Th oại: Ca h c, a ade, pre ude, nocturne, poe , hoặc có t a đ phù hợp

v i n i dung, chủ đ th ng dùng cho hợp x ng nh phong cảnh thi n nhi n

ốn ùa, hay ph t tri n dân v …

2.3.1.3 H a thanh

Ti n hành dẫn dắt c c tạo n n “vẻ đ p h a thanh” Â nhạc c đi n s

d ng S T nh cơ ản cho h a â , gi quy tắc chung trong â nhạc Hợp x ng có th s d ng ỹ thu t divisi à hai thành ra 8 C c hợp

H a thanh đơn giản hay ph c tạp do c ti u ngh thu t và s ch n a của

t c giả, cả h a thanh hi n đại Quan tr ng à s d ng h a thanh v i c

đ ch g ? H nh t ợng ngh thu t nào?

i u cần nh à: Tầ c t ng oại gi ng, tầ c t ng oại hợp x ng, th oại hợp x ng i n ch hợp x ng, s h a quy n gi a c c â hu, (nhất à trong hợp x ng h n hợp nhi u ) ản thân nó đã tạo n n â h ởng h a thanh ph c hợp r i ặc đi trong chuy n đ ng của t ng (ti n hành dẫn dắt ) n n uy n chuy n, linh hoạt, n n đi i n b c, ít quãng xa và quãng ngh ch

2.3.1.4 Lời ca

 T c ph có cấu tạo h a â chủ đi u, có cùng ti t tấu: i ca thống nhất cho tất cả c c

 Cấu tạo phỏng gi a c c giống nhau: i ca s d ng nhắc ại giống nhau hoặc gần giống nhau

 Cấu tạo t hợp gi a ph c đi u và h a â : i ca ở nh ng ph có th th

t, cắt xén, xé ẻ t i ca ch nh, song vẫn phải gi đ ợc n i dung chủ đạo

 Cấu tạo ph c đi u t ơng phản: , chủ đ , có th dùng i h c nhau, nh ng phân chia c đ ch nh y u và th y u đ tạo hi u quả n ng- sâu, n i – ch ,

 Âm tiết và đạc điểm âm tiết trong tiếng Việt

Chu i l i nói à con ng i phát ra g m nhi u h c đoạn dài ngắn khác nhau

V ph ơng di n phát âm, âm ti t có tính chất toàn v n không th phân chia

đ ợc là bởi nó đ ợc phát âm b ng một đợt căng của cơ thịt của bộ máy phát

âm

Có bốn loại âm ti t nh sau: nh ng âm ti t k t thúc b ng m t ph âm vang

( , n, ŋ ) đ ợc g i à nh ng âm tiết nửa kép Nh ng âm ti t k t thúc b ng

m t ph không âm vang (/p, t, k/) đ ợc g i à nh ng âm tiết kép Nh ng âm

ti t k t thúc b ng m t bán nguyên âm (/w, j/) đ ợc g i à nh ng â ti t nửa

mở,nh ng â ti t đ ợc t th c ng c ch gi nguy n â ở đỉnh â ti t th

đ ợc g i à âm tiết mở Trong d ng i nói â ti t ti ng Vi t th hi n h đầy

đủ, rõ rang, đ ợc t ch và ngắt ra thành t ng h c đoạn ri ng i t h c v i c c

â ti t ng n ng châu Âu, â ti t nào của ti ng Vi t c ng ang t thanh

đi u nhất đ nh Cấu tr c â ti ng Vi t đầy đủ nhất g có 5 thành tố:

* Thanh đi u có t c d ng hu i t â ti t v cao đ i â ti t có t trong 6

thanh đi u Vd: toán – toàn

* Â đầu có nh ng c ch ở đầu â ti t h c nhau (tắc, x t, rung), chúng có

t c d ng hu i t c c â ti t Vd: toán – hoán

* Â đ có t c d ng i n đ i â sắc của â ti t sau c ở đầu, nó có ch c

n ng hu i t â ti t Vd: toán – tán

* Â ch nh ang â sắc chủ đạo của â ti t và à hạt nhân của â ti t

Vd: túy - túi

* Âm cuối có ch c n ng t thúc âm ti t v i nhi u cách khác nhau

Vì v y khi gắn l i ca vào nhạc sẽ gặp m t số vấn đ khó h n cho n n ch ng

ta có th lặp lại m t số t (đi p t ) trong câu, th nguy n â đ a vào nh ng

ti ng láy đ a hơi nh : a, i, , ơ…dùng ti ng đ m ti ng ph có ngh a (có hoặc

h ng có ngh a) nh : à, c i à, à đ , tình b ng, t nh tang…hay đảo l n, cắt xén câu thơ, đ a nhân tố n ngoài vào…

2.3.1.5 Ensemble

T nh đ ng di n – cân ng â ợng:

Vi c ti n hành tạo n n “vẻ đ p h a thanh” intonation, sạch – đ p – đ ng,

nh ng h ng có ngh a à sơ đ c ng nhắc, à có th i n đ i sao cho hợp đ

â nhạc h ng rơi vào t nh trạng x , h n oạn… S h a đi u của t ng trong â ợng chung của hợp x ng à ngh thu t đ ng di n ạt t i s t ng

h a, cân đối v â ợng ng hai c ch:

 Ense t nhi n: C c h t ở â hu thu n ợi giống nhau (cùng ở

â hu trầ , cao hoặc trung của t ng oại gi ng)

 Ense nhân tạo: đ có c ng đ â thanh cân ng, i cần phải

th c hi n nh ng sắc th i h c nhau

 Giai đi u so o – hợp x ng đ : â thanh hợp x ng h ng đ ợc ấn t so o

so o h t ở â hu cao hơn hợp x ng Ti t tấu hợp x ng h c so o,

hi n ở sắc th i f hoặc p,… hoặc hi hợp x ng h t ở giai đi u ch nh th nhạc đ đi h a â , gi nh p, có th nhấn nh , trang s c… h ng vẫn gi v

tr th y u, t đi , v d : hợp x ng dày, ạnh th nhạc đ gi ti t tấu Hợp x ng ạnh, unision th tốc đ dàn trải, giai đi u ngân nga

 Â sắc c c â hu gi ng h t:

 Â hu trầ : sắc th i p : t nhi n f: h ng đầy

 Â hu trung: sắc th i p và f: đ u t nhi n

 Â hu cao: sắc th i f: t nhi n p: c ng th ng