Những vấn đề được đặt từ cái nhìn về người phụ nữ trung quốc hiện đại qua nhân vật thanh hồ trong tác phẩm cáo xanh( vươ

NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ CÁI NHÌN VỀ NGƯỜI PHỤ NỮ TRUNG QUỐC HIỆN ĐAI QUA NHÂN VẬT THANH HỒ TRONG TÁC PHẨM CÁO XANH CỦA VƯƠNG MÔNG Luận văn tốt nghiệp Đại học Ngành Ngữ Văn Cán bộ hướng

NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ CÁI NHÌN VỀ NGƯỜI PHỤ NỮ TRUNG QUỐC HIỆN ĐAI QUA NHÂN VẬT THANH HỒ TRONG TÁC PHẨM CÁO XANH CỦA VƯƠNG MÔNG

Luận văn tốt nghiệp Đại học

Ngành Ngữ Văn

Cán bộ hướng dẫn: Trương Thị Kim Phượng

Cần Thơ, 5-2011

5 Phương pháp nghiên cứu

Phần hai: PHẦN NỘI DUNG

VÀ TÁC PHẨM CÁO XANH

1.1 Tác giả Vương Mông

1.1.1 Cuộc đời

1.1.2 Sự nghiệp văn chương

1.2 Tác phẩm Cáo Xanh (Vương Mông)

1.2.6.2 Nghệ thuật

1.2.7 Bối cảnh xã hội Trung Quốc trong Cáo Xanh

Chương 2: NGƯỜI PHỤ NỮ TRUNG QUỐC

TRONG CÁO XANH VÀ VẤN ĐỀ RA ĐỐI VỚI

NGƯỜI PHỤ NỮ HIỆN ĐẠI TRUNG QUỐC THÔNG QUA TÁC PHẨM CÁO XANH

2.1.1 Phụ nữ trong tư tưởng cổ truyền phương Tây

2.1.2 Phụ nữ trong quan niệm cổ truyền phương Đông

2.2 Hình ảnh người phụ nữ trong tác phẩm Cáo Xanh

2.2.1 Thân phận của những người phụ nữ trong Cáo Xanh

2.2.1.1 Những thân phận đắm mình trong nỗi cô đơn

2.2.1.2 Những thân phận bé mọn, truân chuyên

2.2.2 Tính cách nổi bật của người phụ nữ Trung Quốc trong tác phẩm Cáo Xanh

2.2.2.1 Dám ước mơ, dám cống hiến

2.2.2.2 Khát khao tình yêu, hạnh phúc

2.3 Những vấn đề đặt ra từ cái nhìn của Vương Mông cho người phụ nữ Trung Quốc hiện đại qua Cáo Xanh (Vương Mông)

2.3.1 Người phụ nữ với tình yêu, hạnh phúc gia đình và vị trí xã hội

* Tình yêu, hạnh phúc và danh phận của người phụ nữ trong đời sống hiện đại

* Phải biết dung hòa trách nhiệm được trách nhiệm với gia đình và quyền lợi của bản thân, giữa tình yêu và hạnh phúc

2.3.2 Người phụ nữ với cảm xúc tính dục

Phần ba: PHẦN KẾT LUẬN

PHẦN MỘT: PHẦN MỞ ĐẦU

Vương Mông là một hiện tượng văn học có tính tích cực xã hội cao Ông không ngần ngại đi sâu vào đề tài chính trị, viết về những vấn đề gai góc, ông không bao giờ ngừng tìm tòi sáng tạo, thử nghiệm nhiều cách viết khác nhau, không ngừng khám phá những khả năng khác nhau của văn chương nhưng vì là một tác gia nước ngoài nên không nhiều tài liệu, công trình nghiên cứu khoa học đề cập đến cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của ông Vì vậy để lý giải được đầy đủ về Vương Mông cũng như đứa con

tinh thần của ông: Cáo Xanh cần phải có sự hiểu biết nhất định về hoàn cảnh lịch sử xã

hội Trung Quốc trong những năm cuối thập niên 50 đến những thập niên cuối của thế

kỷ XX Ra đời vào những năm 2000-2003 của thế kỷ XXI nhưng tác phẩm đề cập đến

xã hội Trung Quốc những năm sau Cách mạng Văn hóa (từ năm 1966 thông qua vào

năm 1976), Cáo Xanh đánh dấu mốc quan trọng trong sự nghiệp sáng tác của Vương

Mông trong thời kỳ mới Tác phẩm không những thể hiện được thành công của Vương Mông ở phương diện nội dung phản ánh xã hội mà còn ở phương diện nghệ thuật nó đạt đến đỉnh điểm Bởi lẽ trong tác phẩm này, nhà văn xây dựng những nhân vật đạt tính cách điển hình trong hoàn cảnh điển hình

Nếu như Three Sisters của nhà văn Bỉ Phi Vũ là câu chuyện hấp dẫn về tình yêu và những xung đột quen thuộc của con người trong và sau Cách mạng Văn hóa, “Hảo nữ

Trung Hoa” của Hân Nhiên là bức tranh đa diện về quan niệm tình yêu, hạnh phúc của

những người phụ nữ Trung Quốc thì Cáo Xanh của Vương Mông đã tạo nên bức tranh

chân thực và sinh động về đời sống văn hóa nghệ thuật nói chung và văn học nói riêng

ở Trung Quốc thời hậu Cách mạng Văn hóa Trong Cáo Xanh có rất nhiều vần đề được Vương Mông đề cập sâu sắc nhưng ấn tượng với người viết hơn cả là vấn đề cái nhìn về của ông người phụ nữ Trung Quốc hiện đại Chính vì thế khi chọn đề tài

“Những vấn đề được đặt từ cái nhìn về người phụ nữ Trung Quốc hiện đại qua nhân vật Thanh Hồ trong tác phẩm Cáo Xanh( Vương Mông)”, người viết muốn

góp một chút tâm huyết, một phần hiểu biết của mình vào cái nhìn về người phụ nữ

trong Cáo Xanh để thấy được những thông điệp quý báu mà tác giả gửi gắm cho

những người phụ nữ hiện đại như chúng ta

2 Lịch sử vấn đề:

Vương Mông là một nhà văn mới đối với độc giả và các nhà nghiên cứu Việt Nam

Độc giả Việt Nam biết đến Vương Mông qua các tác phẩm như Hồ Điệp, Khó Lúc

Gặp Nhau, Cháo Cứng, Chiếc Lá Phong, Tiến Mùa Xuân, Điều Quý Báu Nhất… Vì là

nhà văn nước ngoài nên những công trình nghiên cứu chuyên sâu về tác phẩm về ông hầu như rất ít, chỉ xuất hiện những bài viết rải rác trên mạng và một số bài trong các sách giới thiệu một giai đoạn hoặc một thời kỳ văn học Trung Quốc Vì vậy để tìm kiếm những bài viết nghiên cứu hoặc đề cập đến cái nhìn về người phụ nữ hiện đại

trong tác phẩm của Vương Mông hầu như không có Với lại Cáo Xanh là một tác

phẩm văn học nước ngoài được dịch giả Nguyễn Bá Thính dịch lại nên người viết tiếp cận tác phẩm một cách gián tiếp thông qua dịch giả Vì thực tế tìm hiểu cái nhìn về con người phụ nữ trong tác phẩm của Vương Mông cũng gặp nhiều khó khăn và hạn chế, ý định do không có điều kiện tiếp xúc và đối chiếu với các bản gốc

Tên đề tài của luận văn đã cho thấy đối tượng mà luận văn hướng tới là “người phụ nữ

hiện đại”, đây là vấn đề của ngày hôm nay, thời hiện đại Do đó những công trình

nghiên cứu về nó thật ra chưa đủ nhiều để góp thành lịch sử Vì vậy người viết gặp không ít khó khăn trong quá trình nghiên cứu May mắn là ở Việt Nam vấn đề cái nhìn

về con người đặc biệt là người phụ nữ trong cuộc sống hiện đại đã được một số tác giả nhắc đến, nhờ đó mà người viết cũng có những lý luận đối chiếu để nghiên cứu đề tài Người viết xin điểm qua một số bài viết và công trình nghiên cứu đã được nghiên cứu:

Trên các báo và tạp chí: “Nhân vật phụ nữ ba đảm đang qua sáng tác của một số nhà

văn nữ” của cùng một tác giả là Lê Thị Đức Hạnh Tạp chí Văn học số 9 năm 1968

Tạp chí Văn học số 1 năm 1978: “Nhìn qua những tác phẩm viết về đề tài phụ nữ

trong văn học chữ Hán thế kỉ XVIII đến đấu thế kỉ XIX” của Trần Thị Băng Thanh

Trên các trang báo điện tử, có một số bài viết về sáng tác của các nhà văn nữ đương

đại Việt Nam nhưng rất ngắn gọn, chỉ dừng lại ở mức độ cảm nhận, như “Phụ nữ -

nguồn cảm hứng sáng tác của văn xuôi Việt Nam thời kì đổi mới” trên www.hanoi.vnn.vn Bài viết này chỉ dừng lại ở mức độ khái quát diện mạo các nhân

vật nữ trong một giai đoạn mà nền văn học Việt Nam khởi sắc trên tinh thần đổi mới Cũng viết về đề tài nhân vật phụ nữ trong văn học thời kì đổi mới Đào Đồng Điện có

tiểu luận “Phụ nữ là … đàn bà” đăng trên www.tuoitre.com Trong bài viết này, tác

giả chỉ ra điểm khác biệt cơ bản của nhân vật nữ trong văn xuôi đổi mới và trong văn xuôi cách mạng Khi nhìn nhận người phụ nữ ở những cái thuộc về thiên tính, các nhà

văn hôm nay quan tâm vẻ đẹp cơ thể của người phụ nữ và những nhu cầu bản năng của

họ Những “lạch đào nguyên”, những “tòa thiên nhiên” là vẻ đẹp tự nhiên mà tạo hóa ban cho người phụ nữ Đây cũng là một điểm khác biệt cơ bản của nhân vật nữ trong văn xuôi đổi mới và trong văn xuôi cách mạng Con người nói chung và người phụ nữ nói riêng trong văn học cách mạng đều rất đẹp nhưng đó là vẻ đẹp tâm hồn, vẻ đẹp toát

ra từ những phẩm chất cao quí như lòng dũng cảm, sự hi sinh Dễ nhận thấy khi mô

tả ngoại hình nhân vật nữ, nhà văn cách mạng thường chọn mô tả mái tóc Đây là bộ phận vừa thể hiện được vẻ đẹp nữ tính lại vừa “an toàn” Hơn nữa mái tóc dài đối với người phụ nữ Việt Nam truyền thống đã nhuốm vẻ đẹp tinh thần và có tính tượng trưng cao Trong xã hội hôm nay, tóc tai không còn nhiều giá trị khu biệt về giới tính nữa Cho nên các nhà văn quan tâm hơn đến làn da, bầu vú, cặp mông, đôi chân, những đường cong cơ thể…Đây là những so sánh rất thú vị, gợi cho người đọc những suy ngẫm về xu hướng tìm lại con người ở những đặc trưng bản thể và khát khao trần thế của văn học hiện nay

Tiểu luận “Phụ nữ và văn chương” của Châm Khanh trên www.tienve.org có tính chất

tổng kết và lí giải hiện tượng phụ nữ tìm đến nghề sáng tác văn chương ngày càng đông

Về các công trình nghiên cứu chuyên sâu: có luận văn Thạc sĩ của Lê Thị Tâm Hoài

bảo vệ tại Đại học Sư phạm Tp Hồ Chí Minh năm 2005 với đề tài: “Cái nhìn nghệ

thuật về người phụ nữ trong một vài tiểu thuyết đoạt giải năm 1991 của Hội Nhà văn Việt Nam” Công trình này cũng nghiên cứu về người phụ nữ trong văn học, nhưng chỉ

giới hạn trong ba tiểu thuyết của ba nhà văn nam: Nguyễn Khắc Trường, Dương Hướng, Bảo Ninh

Với việc điểm qua những bài viết trên, chúng tôi nhận thấy cái nhìn về người phụ nữ trong sáng tác của các nhà văn đã từng được quan tâm theo dõi Các tác giả đề cập đến vấn đề người phụ nữ trong văn học ở các mức độ, góc độ khác nhau Nhưng nhắc đến hình ảnh người phụ nữ hiện đại nói chung và trong sáng tác của Vương Mông nói riêng là hoàn toàn không có Vì vậy những công trình nghiên cứu trên chỉ với tính chất tham khảo giúp người viết có được những kiến thức cần thiết để đi vào và giải quyết những vấn đề có tính chất lý luận, còn phần lớn công việc phải dựa vào nổ lực của bản thân trong việc đọc hiểu tác phẩm là nghiên cứu thêm các tài liệu khác

3 Mục đích và yêu cầu:

3.1 Mục đích :

Nghiên cứu về đề tài này, người viết nhằm mục đích tìm hiểu, khám phá những nét mới lạ độc đáo về cái nhìn của Vương Mông về người phụ nữ Trung Quốc hiện đại

Trong tác phẩm Cáo Xanh, cung cấp cho bản thân người viết những kiến thức cần thiết

về văn học nước ngoài, đặc biệt là văn học Trung Quốc hiện đại Mặt khác, người viết

có được cái nhìn khác toàn diện về tài năng và phong cách của Vương Mông, một trong những nhà văn học nổi tiếng của nền văn học Trung Quốc hiện đại

3.2 Yêu cầu:

Luận văn đặt ra nhiệm vụ là cần giải quyết thoả đáng các yêu cầu cơ bản:

+ Về quan điểm: cũng cố, làm rõ hơn cái nhìn về người phụ nữ trong cuộc sống, trong học Trung Quốc, đặc biệt là thông qua một tác giả cụ thể (Vương Mông), một tác

phẩm cụ thể (Cáo Xanh)

+ Về kiến thức: cần làm sáng tỏa hai vấn đề Thứ nhất, quan niệm nghệ thuật là cái nhìn về người phụ nữ trong tác phẩm của Vương Mông nói riêng và cái nhìn về phụ nữ nói chung Thứ hai, cái nhìn về người phụ nữ được thể hiện qua tác phẩm Cáo Xanh như thế nào và có ý nghĩa gì?

+ Về thực tiễn: cụ thể hoá cái nhìn người phụ nữ Trung Quốc hiện đại qua tìm hiểu,

khảo sát các nhân vật trong tác phẩm Cáo Xanh, tiêu biểu là Thanh Hồ, Tử La Lan…

Để đi đến sự thành công trong bất kỳ nghành khoa học hay nghiên cứu khoa học nào, cũng có phạm vi và đối tượng nghiên cứu nhất định Việc làm này giúp người viết xác định đúng đối tượng và khả năng tìm hiểu của mình về vấn đề được đặt ra Đồng thời cũng giúp người đọc tiếp xúc với vấn đề một cách chủ động và tăng sức thuyết phục,

hấp dẫn dành cho người đọc Ở đề tài “Những vấn đề được đặt ra từ cái nhìn về người phụ nữ Trung Quốc hiện đại qua nhân vật Thanh Hồ trong tác phẩm Cáo Xanh( Vương Mông)”, người viết chỉ đi vào nghiên cứu ở phạm vi cái nhìn của nhà

văn đối với phụ nữ và ý thức về thân phận của người phụ nữ trong tác phẩm Cáo Xanh

Xuất phát từ mục đích, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, người viết đưa ra những phương pháp cụ thể để tiến hành nghiên cứu và giải quyết luận văn này như sau:

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Sử dụng phương pháp này chúng tôi nhằm làm

rõ các vấn đề về: tác giả, tác phẩm và những đặc điểm của xã hội và văn học đương đại Trung Quốc

- Phương pháp thống kê phân loại: Trước hết tiến hành thống kê toàn bộ những tài liệu liên quan Đó là cơ sở khoa học cho những nhận định, kết luận của luận văn Qua kết quả thống kê phân loại người viết có thể rút ra những nhận xét một cách chính xác, khách quan và khoa học

- Phương pháp phân tích, tổng hợp- bình:

Trên cơ sở của việc thống kê, phân loại, còn tiến hành phân tích, hệ thống hóa Dựa vào kết quả của sự phân tích, người viết sẽ tổng hợp để rút ranhững kết luận khái quát Trong quá trình đó có sử dụng phương pháp bình Đây không phải là phương pháp chủ yếu mà đây chỉ là cách tiếp cận sâu hơn khi cần khái quát tư duy của các tác giả Vương Mông

Ngoài những phương pháp cơ bản trên đây, trong quá trình nghiên cứu còn vận dụng một số phương pháp liên ngành như: lí luận văn học, văn học sử, phong cách học, phương pháp so sánh.v.v

PHẦN HAI: PHẦN NỘI DUNG

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VƯƠNG MÔNG

Năm 16 tuổi (năm 1950) tham gia công tác Đoàn thanh niên

Đến năm 18 tuổi (năm 1952) được bầu làm cán bộ Đảng Cộng sản Trung Quốc

Năm 19 tuổi (1953) cho ra mắt tác phẩm đầu tay “Tuổi xuân muôn năm” và bộ tiểu thuyết: “ Thanh niên vạn tuế” , ông theo nghề viết văn và nổi tiếng từ đó

Năm 1956 ông viết truyện vừa “Người trẻ tuổi mới về phòng Tổ chức”: khắc họa sinh

động sự xung đột giữa một người trẻ tuổi trong sáng, đầy nhiệt tình và lý tưởng với những cán bộ lớn tuổi quan liêu và lọc lõi ở một cơ quan Đảng Vì tác phẩm này ông

bị quy là phần tử phái hữu

Năm 1958 ông bị đưa đi lao động cải tạo ở ngoại ô Bắc Kinh

Năm 1963 bị đưa lên Tân Cương sống và làm việc ròng rã 16 năm trời Suốt thời kỳ Cách mạng văn hóa ông không được cầm bút

Mãi đến năm 1978 mới được in tác phẩm và được triệu về làm việc ở Bắc Kinh

Ông đã từng công tác ở Hiệp hội Nhà văn Bắc Kinh, chủ biên tờ Nhân dân Văn học Năm 1985 được bầu làm Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc Ông

từng giữ chức Bộ trưởng Bộ Văn hóa từ 1986 đến 1989 Hiện tại Vương Mông là Phó Chủ tịch Hội nhà văn Trung Quốc

Vương Mông là nhà văn có tính tích cực xã hội cao, không ngần ngại đi sâu vào

đề tài chính trị, viết về những vấn đề gai góc Ông không bao giờ ngưng tìm tòi sáng tạo, thử nghiệm nhiều cách viết khác nhau, không ngừng khám phá những khả năng

khác nhau của văn chương Như ông nói lời cuối truyện “Sáu cây cầu trên đê mùa

xuân”: “Tôi không sao chịu đựng nổi sự lặp lại lâu dài một điệu nào đó, bất kể là người khác hay chính mình” Văn ông thấm đẫm một ý chí hướng thiện mãnh liệt, toát

lên một tâm hồn cao cả và nhân hậu

Không những thế, sự chân thực của Vương Mông khiến chúng ta kính trọng, và đó là

điều khiến các nhà phê bình đánh giá cao “Vương Mông tự truyện”, cho rằng nhà văn

nên soi chiếu nội tâm của mình bằng một thái độ tự tinh, dũng cảm đối diện với chính

mình Bản thân Vương Mông thì nói: “Hồi ức của tôi đối diện với tổ tiên, đối diện với

cha mẹ, thầy bạn, đối diện với ân đức của thời đại, của mọi phương, đồng thời đối diện với lịch sử, với tương lai, với đất trời nhật nguyệt, với bãi bờ sông bể, núi non, đối diện với hàng ngàn hàng triệu độc giả hôm nay và ngày mai; cứ coi là tôi nói ra những gì sâu xa nhất, chân thực nhất, song dù thế nào vẫn chưa đủ chân thực, chưa

đủ sâu xa, mãi mãi không làm được trọn vẹn, tôi vẫn cảm thấy có lỗi với bạn đọc và lịch sử Tôi làm sao có thể chỉ nói những gì có lợi cho mình? Tôi làm sao có thể vẫn giấu đi ý này tứ khác? Tôi phải nói ra, tôi phải nói với các bạn”[24; tr 45-46] Ông

như đắm chìm vào một hồi ức không thể tự thoát ra được; thương cảm, đa tình, khoáng đạt- sở dĩ hồi ức của ông không tầm thường là vì ông biết rằng trí nhớ là cần phải duy trì, lưu lại rất nhiều ký ức Ông cho rằng như vậy sẽ giúp lớp trẻ hiểu được những kinh nghiệm mà cha anh họ từng trải qua để sống tốt hơn, có ý nghĩa hơn

Ông luôn thiết tha và tâm huyết với nghiệp cầm bút Ông đã từng phát biểu trong lần gặp gỡ bàn chuyện triết lý làm người ngày 24-11-2003 tại Đại học Xâm Hội Hồng

Kông (khách mời còn có Kim Dung) : “May thay ở tôi nhu cầu cầm bút đã luôn như

là một nhu cầu được thở Tôi cho rằng một trong những năng lực đáng kể nhất ở tôi chính là luôn tìm cách nói ra được những điều khó nói Trong suốt thời kỳ làm bộ trưởng, bất cứ lúc nào nếu rảnh thì dù chỉ có được 20 phút hay một giờ tôi cũng vẫn

tranh thủ viết” Có như thế ông mới viết nên những trang văn tinh tế thấm đẫm hơi thở

cuộc sống đi sâu vào lòng độc giả suốt thời gian qua

Từ 1955 đến nay, Ông đã xuất bản trên 60 tác phẩm gồm sáu tiểu thuyết, mười tập truyện ngắn cùng nhiều tập thơ, tản văn, tiểu luận Sáng tác của ông đã được dịch ra 21 thứ tiếng Từ năm 1980 đến nay ông có dịp được viếng thăm nhiều nước trên thế giới Năm 1986 ông là khách danh dự của Hội nghị Văn bút quốc tế lần thứ 48 tại New York

Năm 1993 được mời làm giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Harvard

Ông đã được trao nhiều giải thưởng văn học của Trung Quốc và quốc tế

* Tác phẩm tiêu biểu:

- Tiểu thuyết: Tuổi xuân muôn năm, Hoạt động biển nhân hình, Phong cảnh bên này,

loạt truyện về Mùa gồm bốn cuốn Mùa tình yêu, Mùa thất thường, Mùa trù trừ, Mùa cuồng hoan, Cáo xanh…v.v

-Tập truyện vừa: Hồ điệp, Mưa đông, Hồ sâu, Chiếc áo hoa lụa tím để dưới đáy hòm,

v.v

-Bình luận: Mạn đàm về sáng tác tiểu thuyết, Tuyển chọn văn học báo cáo và tiểu

thuyết, v.v

* Giải thưởng văn học:

- Giải truyện vừa ưu tú toàn quốc lần thứ nhất và thứ hai của Trung Quốc ( Hồ điệp và

Khó lúc gặp nhau )

- Giải truyện ngắn ưu tú toàn quốc của Trung Quốc: Điều quý báu nhất (1978), Dằng

dặc tấc lòng cỏ (1979), Tiếng mùa xuân (1980)

- Giải Trăm hoa lần thứ ba với truyện ngắn Cháo cứng và lần thứ chín cho tác phẩm truyện ngắn Chiếc lá phong

- Giải Văn học báo cáo ưu tú toàn quốc lần thứ 3 cho tác phẩm Sóng lòng khi thăm

Liên Xô

- Tháng 12/2006, Vương Mông được Báo “Đọc sách Trung Hoa” bình chọn là

“ Nhà văn của năm 2006”

- Giải thưởng văn học quốc tế Premio Letterario Internationale Motello của Italia (1987)

- Giải thưởng Hòa bình và Văn hóa của Hội Soka Gakkai (Nhật Bản)

1.2 Tác phẩm Cáo Xanh (Vương Mông):

Lấy cảm hứng từ cuộc Cách mạng văn hóa Trung Quốc 1966, thai nghén trong

ba năm(2000-2003), tác phẩm Cáo Xanh của nhà văn Vương Mông đã chính thức ra

mắt bạn đọc và nhận được sự chú ý đặc biệt của dư luận Tác giả bắt đầu sáng tác vào những ngày cuối tháng 2 năm 2000 tại Bắc Kinh và hoàn thành tác phẩm tại Trại sáng tác Bắc Đới Hà vào tháng 8 năm 2003

Có nhiều cách lý giải cho nhan đề của tác phẩm Cáo Xanh, ở đây người viết lý giải

như sau: cáo là hồ ly, một loài cáo Cáo thì phải “mềm dẻo”, “trơn tru”, vì vậy có thể phình to như con voi mà cũng có thể bé bằng con chuột Cáo là loài thông minh, tinh khôn, chúng có thể hút tinh hoa của nhật nguyệt, có thể thâu tóm cái đẹp lạ của núi sông Chính vì thế cáo có thể khiến người ta yêu thích, hài lòng nhưng cũng khiến nguời ta nổi giận, bực bội Cáo thuộc phái nữ, xinh đẹp, nhỏ nhắn rất đổi thần bí và kỳ diệu Cáo xanh không chỉ là con cáo có sắc lông xanh mà là vì nó luôn tắm mình dưới ánh trăng, là vì nó có một cặp mắt xanh sâu thẳm dưới một không gian bao la mang màu ánh sáng xanh nhàn nhạt… Vương Mông cho nhân vật nữ chính của mình mang

tên Thanh Hồ và tên tác phẩm là Cáo Xanh như muốn gửi gắm niềm tin rằng: Lư Sảnh

Cô (Thanh Hồ) và những người phụ nữ hiện đại nên biết tận dụng sự hiểu biết, tri thức

và quyến rũ của mình để tạo được những nét khác biệt với những thế hệ phụ nữ trước đây: tìm được vị thế, danh phận của người phụ nữ trong xã hội đồng thời làm tròn được thiên chức của người phụ nữ trong gia đình để đảm bảo tình yêu và hạnh phúc bản thân như loài cáo luôn biết chiếm giữ vẻ đẹp đất trời, tinh hoa nhật nguyệt

và suy nghĩ của họ về tình yêu, hạnh phúc gia đình và sự phát triển sự nghiệp của bản thân khi mà vị thế của người phụ nữ đã hoàn toàn khác trước

Truyện viết về các nhân vật như: Thanh Hồ ( Lư Sảnh Cô), Tiểu Ngưu, Dương Cự Đĩnh, Tiền Văn, Bạch Hữu Quang, Tử La Lan…Từ nhỏ, Lư Sảnh Cô luôn bị dò xét, nghi ngờ và gặp không ít khó khăn trong cuộc sống vì mái tóc vàng và ngoại hình

“giống như một con hồ ly” [23; tr.10] của mình, người ta gọi cô là con lai, con đầm,

búp bê tây…

Cô sống với mẹ và bố dượng ( từ lâu đã bị liệt nằm một chổ) trong một ngôi nhà cũ kỹ

và nghèo khó Lúc trẻ cô trải qua nhiều mối tình nhưng kết quả đều không mấy gì tốt đẹp Năm cô học năm thứ 2 đại học, một thầy trợ giáo chính trị chuyển đến và say cô như điếu đổ Không bao lâu sau tình cảm của hai người bị đồn khắp trường, kết quả là thầy trợ giáo bị điều sang công tác ở Công đoàn nhà trường Cô và anh ta vẫn liên lạc

thường xuyên cho đến một ngày cô “ ngất lịm” trong tay anh và tỉnh dậy trên giường của anh Chuyện cô có chửa hoang khiến cô phải viết tờ tường trình Người ta “ bóng

gió” để cô chứng minh mình bị bỏ thuốc mê và tố giác thầy trợ giáo Cô thừa hiểu

rằng hoặc là thầy trợ giáo bị vạch tội hoặc là cả hai cùng bị liệt vào phần tử hư hỏng và lúc đó cô sẽ bị buộc ra trường trước thời hạn Cuối cùng cô quyết định để trọn đời cô mình ray rứt, ân hận Một năm sau, cô lấy một vị tiểu lãnh đạo góa vợ Vì cô mong có được cuộc sống bình thường như bao người phụ nữ khác: cô được trang trải đủ đầy về đời sống vật chất nhưng đời sống vợ chồng không hạnh phúc Bởi lẽ, chồng cô lúc nào cũng nhắc về người vợ trước của anh ta, ngay cả khi ông đang ngủ với cô Có lần giận nhau , cô đẩy ông từ giường xuống đất khiến ông mất chiếc răng cửa Rồi chồng cô

mất vào một ngày mùa đông, không ai tin vào “thuyết cảm mạo” của cô, không ai chấp

nhận rằng chồng cô chết là do cảm lạnh Người ta cho rằng chồng cô do bị cô đẩy từ

giường xuống đất mới làm ông nhiễm lạnh mà chết Từ đó dường như “sao Bạch Hổ”

chiếu xuống đời cô, cô mang tiếng sát phu…Tiếp đến là Tiểu Ngưu- nhỏ hơn cô 2 tuổi, vừa tốt nghiệp đại học Tình yêu và thành ý của Tiểu Ngưu khiến cô xao xuyến

và chấp nhận lấy anh ta sau cái chết của chồng chưa đầy một năm Sự lưu manh và thiếu hiểu biết của Tiểu Ngưu khiến đời sống vợ chồng trở nên bất hòa, đồng sàng nhưng dị mộng Sau nhiều lần xảy ra mâu thuẩn, Tiểu Ngưu bỏ đi Sống một mình cô

giành hết tâm sức cho truyện ngắn Xa Xôi (sau này đổi thành A Trân)

Vào cuối những năm 70, khi Thanh Cô đã bước qua tuổi 39 bản thảo truyện ngắn của

cô nhiều lần được gởi đi nhưng liên tục bị gửi trả lại Sau nhiều lần bị các tạp chí lớn

từ chối cô gửi bản thảo cho một tạp chí nhỏ và nhanh chóng được đăng với tên gọi mới

là A Trân (tên nữ nhân vật chính) Sau khi truyện được đăng, phản ứng của giới văn

chương và độc giả khá tốt, họ cho rằng cô là “luồng gió mới trong lành” Các nhà xuất bản, toà soạn trước đây từ chối cô nhanh chóng tìm đến cô để hẹn cô gửi bản thảo…Từ

sự kiện đó cô chính thức bước chân vào văn đàn Trung Quốc và nhanh chóng trở thành ngôi sao mới về văn học trong mắt mọi người Trong thời gian này cô được tiếp xúc với tầng lớp trí thức, với những văn nghệ sỹ như: Bạch Hữu Quang, Lý La Lan, Tuyết Sơn, Tiền Văn, Lý Tú Tú, Mễ Kỳ Nam…nhờ vậy mới biết giới văn nghệ nhiều mâu thuẫn và xung đột khiến Thanh Hồ (lúc này đã đổi bút danh) nhiều phen lao đao, lận đận Cô cũng trải qua những cảm xúc yêu- thương- ghét -hận của người phụ nữ nạ dòng với Dương Cự Đĩnh và Lôi tiên sinh Khi là một người phụ nữ bước qua tuổi trung niên Thanh Hồ có được danh phận địa vị và cuộc sống vật chất như mơ ước nhưng tình yêu và hạnh phúc là một điều xa vời và không thể trọn vẹn đối với cô

1.2.6.1 Nội dung:

lặng để thấm sâu vào tâm khảm độc giả Cáo Xanh là một dòng chảy lãng mạn đầy huyền bí được phóng đại lên quá chiều kích hiện thực thông thường Trong đó có những nhân vật ngồn ngộn sức quyến rũ tới ma mị, đa phần đều có những nét tính cách mạnh bạo và quyết liệt làm nên những đẩy đưa số phận khiến độc giả thực sự bất

ngờ “Gieo tính cách gặt số phận” – qua lăng kính của ngòi bút đầy cá tính chẳng thể trộn lẫn này được diễn giải vô cùng ngắn gọn của Vương Mông : “tính cách làm nên

số phận”

Từ một góc độ của một nhà văn “già” nhưng không lạc hậu, lỗi thời, tác giả đã có sự giải bày rất độc đáo về nữ tính, dục vọng, tình yêu và cách mạng, dân chủ và quyền

lực Lịch sử là vĩ đại huy hoàng, trong khi đó con người chỉ là “phàm phu tục tử”,

tất cả mọi tấn bi hài kịch của cuộc đời Thanh Hồ đều nảy sinh từ đó

Tác phẩm xoay quanh những vấn đề về cuộc sống và tình yêu của những người phụ nữ trẻ Trung Quốc Nổi bật là nhân vật Thanh Hồ, cô có sức sống mãnh liệt, ngoan cường Mặc dù trải qua nhiều khó khăn gian khổ nhưng vẫn không hề nhục chí, dù bất

cứ hoàn cảnh nào cũng không ngăn được ước mơ theo đuổi hạnh phúc của cô Cô luôn mong muốn tự làm chủ số phận, làm chủ quyết định vận mệnh của mình Vương Mông tái hiện hiện thực xã hội thông qua cuộc sống, hình ảnh rất thực về Thanh Hồ- người phụ nữ dám nghĩ dám làm, dám yêu dám hận, luôn truy cầu tự do và hạnh phúc Đồng thời qua đó đặt ra vấn đề cho những người phụ nữ trẻ trong thời kì đương đại: với khát khao được khẳng định bản lĩnh, tài năng của mình thì phải biết làm thế nào để dung hoà giữa trách nhiệm và quyền lơị, giữa vị thế xã hội và tình yêu, hạnh phúc gia đình

Cáo xanh đã ca ngợi tấm lòng khát vọng cháy bỏng và đức hy sinh cao cả của người

phụ nữ nhưng chủ đề chính là bi kịch về thân phận con người, về những cuộc đời gian khổ đáng thương điển hình là nữ văn sỹ Thanh Hồ Tác phẩm cho ta thấy giá trị hiện thực tuyệt vời trong nghệ thuật tả chân thực của Vương Mông Thông qua một tác phẩm văn chương đã làm sống lại cả một xã hội còn dấu tích của Cách mạng Văn hóa, khiến chúng ta không khỏi bùi ngùi cho thân phận bi đát của người phụ nữ và cảm thấy nuối tiếc cho những giá trị cao cả tuyệt vời của tinh thần phụ nữ nay đã bị chôn vùi dưới lớp cát bụi của thời gian, họ cô đơn trơ trọi trong căn phòng lạnh lẽo và chạnh lòng nghĩ đến thân phận hẩm hiu của mình Tấn bi kịch đầy nước mắt cuộc đời của những người con gái đáng thương lỡ sa chân quá sâu vào đam mê và khát vọng, ngụp lặn trong bể khổ mênh mông Tác phẩm chan chứa tình thương yêu đồng loại Qua đó, Vương Mông đã khẳng định bản chất tốt đẹp của con người, nâng đỡ những số phận hẩm hiu và mong muốn sự cảm thông, chia sẻ, yêu thương của người đời đối với những mãnh đời bất hạnh

1.2.6.1 Nghệ thuật:

Tác phẩm được xây dựng theo kết cấu truyện hiện đại: là mạch hồi ức của Thanh

Hồ làm cho người đọc cảm giác đây giống như một khung truyện- tình tiết tác phẩm được thể hiện theo cảm giác theo tâm lý nhân vật Thời gian truyện đan xen giữa quá khứ và hiện tại, nối kết một cách tự nhiên giữa tình yêu, gia đình và xã hội Không gian giàu kịch tính và thời gian nghệ thuật của tác phẩm tạo nên sự đan cài của những câu chuyện kể không theo trình tự tuyến tính mà theo dòng suy nghĩ của người kể có

sự sắp xếp hợp lý, tạo ra sự liên tưởng nhiều chiều và nhằm gây sự chú ý tò mò cho độc giả

Xoay quanh nhân vật trung tâm là Lư Sảnh Cô Vương Mông đã thành công khi miêu cho người đọc vẻ đẹp nhân văn trong tâm hồn người phụ nữ này Vẻ đẹp ấy là hội tụ

của ý chí, quyết tâm và trên hết là tình thương yêu với người thân và sau này là tình yêu với tương lai và sự nghiệp của người phụ nữ này

Bên cạnh đó không gian tác phẩm được tác giả miêu tả cụ thể Như khi viết về cảnh

Thanh Hồ được lắp điện thoại riêng: “Cô được chọn là chức phó cho một cơ quan văn

nghệ, từ đó người ta lắp cho nhà cô một cái điện thoại riêng Để lắp điện thoại, cơ quan đứng ra trả tiền lắp máy, tiền hợp đồng thuê bao, tiền dây, tiền công lắp…tất tần tật mất gần ba ngàn nhân dân tệ Nếu không lấy quỹ công thanh toán, có bỏ ra cả năm lương của cô cũng không đủ Điện thoại lắp xong nhưng chưa gọi ngay được, không gọi được điên thoại khiến cô thấy lòng như lửa đốt Chốc lại cầm lấy tổ hợp điên thoại ghé vào tai., đến nỗi hoài nghi điện thoại nhà mình vừa câm vừa điếc mắc vào cho vui

Ba ngày sau khi lắp điện thoại, năm giờ bốn mươi sáng, Thanh Hồ tự dưng không ngủ được, cô cầm lấy điện thoại, lại thấy không nên nôn nóng thế, bằng ý chí đã kìm nén lại sự bồng bột muốn thử máy điện thoại của mình Sau khi tự đấu tranh hai mươi phút, vừa vặn sáu giờ, cô hồi hộp cầm điện thoại lên, chợt thấy một tràng tiếng u…u…đến chói cả tai Cô mừng rỡ reo lên, khiến bà mẹ vơ lấy áo mặc vào, trở dậy và

ra khỏi giường, cả hai mẹ con lắng nghe khúc nhạc mĩ miều nhất trên đời: Tiếng u…u…của điện thoại, như tiếng đàn lại như tiếng sáo, như tiếng ong bay lại như tiếng gió reo, như tiếng khóc vì vui mừng lại như tiếng nức nở vì nghẹn ngào sung sướng”

[23, tr.700]

Thanh Hồ và bà mẹ bao nhiêu năm sống trong khó khăn, túng thiếu khi có được một chiếc điện thoại- một thứ mà có bỏ ra cả năm lương của cô cũng chưa chắc lắp được khiến mẹ con cô bồn chồn, nôn nóng đến mức mà khó mà đợi chờ thêm giây phút nào nữa…chỉ qua những dòng ngắn ngũi miêu tả khung cảnh Thanh Hồ được lắp điện thoại đã giúp người đọc hiểu rõ thêm về cuộc sống của họ trước đây Việc miêu tả chi tiết như vậy khiến cho người đọc có thể hình dung rõ về số phận và cuộc đời của từng nhân vật

Nghệ thuật tự sự là một nét nổi bật trong hình thức thể hiện của tác phẩm Nghệ thuật

tự sự là một trong những yếu tố cơ bản góp phần làm nên nét độc đáo, thú vị của những trang truyện ngắn Vương Mông, góp tiếng nói khẳng định chỗ đứng vững chắc của nhà văn trên văn đàn thế giới Như đã biết, văn học truyền thống Trung Quốc thường sử dụng lối tự sự theo ngôi thứ ba Phương thức tự sự ngôi thứ ba không để nhân vật trực tiếp thể hiện mình, mà người kể chuyện luôn đóng vai trò “người ngoài

cuộc” nhưng lại được xem như người am tường mọi chuyện Tuy không thuộc vào thế giới truyện kể, không trực tiếp tham gia vào hành động truyện, chỉ đứng ngoài thế giới được trình bày với mục kích kể lại, nhưng người kể luôn thể hiện rõ vai trò dẫn dắt và điều khiển mọi đường đi nước bước của nhân vật Điểm nhìn của người kể không bị hạn chế, cho phép có thể di chuyển một cách thoải mái từ nhân vật này qua nhân vật khác, từ thời điểm này qua thời điểm khác, từ không gian này qua không gian khác mà không gặp bất cứ cản trở nào Chính vì thế mà tác phẩm không chỉ thể hiện mọi biểu hiện bên ngoài của các nhân vật, mà còn dễ dàng thâm nhập và nắm bắt được cả mọi ý nghĩ thầm kín trong thẳm sâu tâm hồn họ nên câu chuyện kể nhiều thế trơ nên chân

thực, sống động hơn bao giờ hết Trong Cáo Xanh về cơ bản đã sử dụng hiện tượng

người kể chuyện vô hình đã nhiều lúc nhập vai vào nhân vật, đứng cùng bình diện với các nhân vật trong tác phẩm Trong truyện hình thức tự sự này chiếm 13/25 truyện Song, điểm sáng tạo của tác giả thể hiện ở ngay sự cách tân truyền thống: luôn có sự đổi thay điểm nhìn trần thuật Nhà văn không chỉ trần thuật theo con mắt của người đứng ngoài chứng kiến, mà chuyển điểm nhìn vào bên trong nhân vật, nhập vào nhân vật để kể Khi vận dụng điểm nhìn bên ngoài, lúc lại luân chuyển vào điểm nhìn bên trong, sự kết hợp và vận dụng linh hoạt các điểm nhìn trần thuật ấy đã giúp các truyện

kể theo ngôi thứ ba của Vương Mông vừa có khả năng bao quát được muôn mặt đa dạng của đời sống hiện thực, vừa có khả năng đi sâu mổ xẻ, bóc tách, lí giải chiều sâu tâm lí, thế giới nội tâm bí ẩn, phức tạp của các nhân vật

Ngôn ngữ tự thuật trong tác phẩm muôn màu muôn vẻ, có nhiều câu hay, lời đẹp có thanh có tục, thường xuất hiện những câu có kết cấu đơn giản ngắn gọn kết hợp với giọng văn mạnh mẽ đã xây dựng thành công các tuyến tâm lí nhân vật đặc biệt là Thanh Hồ: khát khao tự do, dám phá bỏ mọi ràng buộc của lễ giáo phương Đông để giải phóng tư tưởng bản thân

Trong sáng tác của ông, hình tượng người phụ nữ được hiện lên với nhiều góc cạnh khác nhau của cuộc sống Dù ở hoàn cảnh nào thì chúng ta đều thấy ở họ có những điểm chung, đó là những cuộc đời đầy bi kịch, bị bất hạnh, đau đớn không phải bằng thể xác mà ở trong chính tinh thần họ Những cuộc đời ấy khiến ta có hình dung rõ nét

về hình ảnh người phụ nữ dưới trong xã hội bao thời nay Bên cạnh giọng điệu tưởng chừng như bỡn cợt là nỗi xót xa sâu sắc về thân phận của người phụ nữ, là sự cảm thông, chia sẽ khẳng định giá trị của người phụ nữ.Trong Cáo Xanh, Vương Mông thể

hiện cái thiên tài hiếm có của mình trong kỹ thuật mô tả tâm lý con người Đó là truyện nữ nhà văn từ nhỏ đã phải chịu đựng nhiều trái ngang bất hạnh, sống và cống hiến hết mình như kết quả mà cô nhận được là sự cô đơn, trống trải Ngòi bút thần sầu của Vương Mông đã phô diễn được quá đầy đủ về bản chất con người, về cái biên giới mong manh như sợi tóc giữa ước mơ thánh thiện và đam mê dục vọng, giữa trách nhiệm và bổn phận của người phụ nữ Người đọc tưởng như mình đang chơi vơi giữa thực và mộng, giữa cái thú của cám dỗ và khoái lạc của lương tâm, lý trí đã trấn áp được cám dỗ Song vẫn chưa hết, đến khi Thanh Hồ đã bước qua tuổi nạ dòng mà cám

dỗ vẫn còn vương vấn như một sự tiếc nhớ vu vơ Nhà văn đã dẫn chúng ta đi sâu vào tận đáy tâm hồn con người để ta chứng kiến được cái biên giới mong manh giữa cao thượng và thấp hèn, cái địa giới chỉ mỏng manh như một sợi tóc

Trong tác phẩm có xây dựng hình tượng hồ ly Một hình tượng quen thuộc trong văn chương cổ Trung Quốc Văn chương cổ xây dựng hình tượng hồ ly đã tạo nên

một màn sương mơ hồ và bí ẩn Trong Liêu trai chí dị có một sồ truyện như: Chồn gả

con, Đổng Sinh, Cô tư họ Hồ…[17; tr.61-74] tất cả những người phụ nữ- hiện thân của

hồ ly luôn khao khát, say đắm tình yêu và hạnh phúc gia đình nhưng đa phần họ đến được với người đàn ông mà họ yêu thương đều xuất phát từ dục tính nên tình duyên

của họ cũng trở nên ngắn ngũi và tạm bợ vô cùng Trong Cáo Xanh, nhân vật Thanh

Cô được phác họa mang dáng vấp của một cáo: "Đến những năm đầu thế kỷ 21, thỉnh

thoảng người ta vẫn nhớ lại hình ảnh Thanh Hồ khi gặp lần đầu tiên Đó là một người đàn bà tầm tuổi nạ dòng, nghèo khó và khiêm tốn, mặc áo bông mang bọc lồng tay áo,

đi giày bông mà khoá kéo không hết, trên khuôn mặt vàng võ của chị bóng lên một lớp như sáp Bất kỳ ai cũng không nén nổi, muốn nhìn lại khuôn mặt chị, một khuôn mặt rất có ấn tượng Khuôn mặt chị nhìn thẳng có cảm giác như một hình lục giác, trán,

gò má và cằm, mỗi nơi là một đỉnh Đôi gò má vừa cao vừa rộng, cằm cũng hơi nhô ra khác thường Lông mày tựa như hai chiếc lá, không phải lá liễu, mà là lá tre Đôi mày hơi gần sống mũi như đáy của một hình tam giác rất nhọn, phần đỉnh của lông mày lại

ở hai đầu của vầng trán, dài và khoẻ, y như người vẽ ra bằng bút lông, cũng có thể nói giống như hình hai con dao bầu mà chuôi dao quay về đằng sống mũi, còn mũi dao thì hướng ra hai bên thái dương Đôi mắt phượng của chị ta xếch cao lên, còn xếch hơn

cả mắt của các vai đào trong Kinh dịch, hai mắt dài và nhỏ, lại cách nhau rất xa, hai đuôi mắt kéo dài về phía huyệt thái dương khiến ta có cảm giác sự thông minh của con

người này là vô cùng vô tận Đôi mắt của chị thậm chí cứ như không nhìn vào một mặt phẳng ở phía trước, mà như hơi chia sang mé trái và mé phải, mắt trái nhìn về phía trước ở mé trái, mắt phải nhìn về phía trước ở mé phải Cặp mắt như thế, có nét giống như mắt của một loài thú, như ngựa, như hươu chẳng hạn, đương nhiên cũng có thể ví với loài sói, loài cáo Thỉnh thoảng chị ta trợn to đôi mắt ấy lên, thế là cả khuôn mặt chợt sáng lạnh lên, khiến người ta phải choáng váng Không lâu sau đó, cặp mắt ấy liền nhắm lại, thế là như giếng cổ không gợn sóng, như cây khô không có hoa "[23;

tr.7-8] Qua đó đã gợi lên khát vọng về nữ tính, tình yêu và dục vọng của Thanh Hồ nói riêng, người phụ nữ Trung Quốc hiện đại nói chung

Như vậy có thể nói nghệ thuật trong Cáo Xanh là sự kết hợp, đan xen giữa yếu tố

truyền thống và hiện đại: ngôn ngữ dễ hiểu, mang đậm tính dân gian, hệ thống nhân vật đa dạng nên đã thể hiện khá đầy đủ những mâu thuẫn, xung đột trong xã hội Trung Quốc lúc bấy giờ

1.2.7 Bối cảnh xã hội Trung Quốc trong Cáo Xanh:

16/5/1966, Mao Trạch Đông khởi xướng và lãnh đạo Cuộc cách mạng văn hóa với

mục tiêu chính thức là loại bỏ những phần tử "tư sản tự do" để tiếp tục sự nghiệp đấu

tranh của tầng lớp cách mạng Tuy nhiên, mục đích chính của cách mạng là một cách

để Mao Trạch Đông lấy lại quyền kiểm soát Đảng Cộng sản Trung Quốc sau cuộc đại nhảy vọt bị thất bại dẫn đến sự tổn thất quyền lực đáng kể của Mao Trạch Đông so với đối thủ chính trị là Lưu Thiếu Kỳ và cũng để loại bỏ những người bất đồng ý kiến như Đặng Tiểu Bình, Bành Đức Hoài Bảy năm đầu là bảy năm thành công của Đảng Cộng sản Trung quốc sau khi thống nhất đất nước Sự thành công ổn định một đất nước bao

la như Trung quốc với dân số mấy trăm triệu dân và khuynh hướng tôn thờ cá nhân đã làm cho Mao Trạch Đông tự xem mình là hoàng đế Ông biến ảo tưởng của mình

thành mệnh lệnh và tiến hành cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa mà ông gọi là “Bước

Đại Nhảy Vọt” để chạy nhanh cho kịp các cường quốc khác trên thế giới vào cuối thập

niên 1950 Chương trình “nhảy vọt” bất chấp quy luật kinh tế đã làm cho Trung quốc rơi vào nạn đói Trong nội bộ Đảng bắt đầu có dấu hiệu bất mãn Năm 1959 thống chế

Bành Đức Hoài viết thơ cho Mao bày tỏ sự âu lo của ông về sự thất bại của “Bước đại

nhảy vọt” và thống chế họ Bành bị Mao buộc rời chức vụ và giải ngũ

Mấy năm sau giáo sư Ngô Hàm- nhà sử gia nổi tiếng và là một đảng viên thuộc chi bộ

Bắc Kinh viết một vở kịch nhan đề “Hải Thụy bãi quan” thuật chuyện đời nhà Minh

một vị hoàng đế nhà Minh đã cách chức trung thần Hải Thụy chỉ vì lời nói ngay thẳng Ngô Hàm lúc đó đang giữ chức vụ Phó Thị Trưởng Bắc Kinh Vở kịch được dân Trung quốc tán thưởng vì hay, bình dị và có khuynh hướng bênh vực trung thần Giang Thanh, phu nhân của Mao Trạch Đông với tham vọng riêng, báo cáo với ông cho là tác giả có ý chỉ trích Mao đã cách chức oan thống chế Bành Đức Hoài, làm cho ông giận và nghi ngờ rằng trong nội bộ Đảng có một số thành phần đang chống đối ngầm mình Sau đó Giang Thanh nhờ Diệu Văn Nguyên một nhà văn thân tín có ngòi bút sắc bén trong Tứ nhân bang viết một bài báo chỉ trích vở kịch của Ngô Hàm Do vị trí của Ngô Hàm, tờ Nhân Dân Nhật Báo- cơ quan ngôn luận của đảng Cộng sản Trung quốc không đăng bài phê bình Vì vậy Giang Thanh đành cho đăng trên tờ Văn Hối Báo ở Thượng Hải ngày 10/11/1965, nơi Giang Thanh có nhiều ảnh hưởng Bài báo

đã được Mao duyệt trước khi đăng Lúc đầu không ai biết (kể cả các ủy viên Bộ chính trị và Trung ương đảng) Mao Trạch Đông đứng sau lưng bài báo, và vì bài báo đụng chạm đến một nhân vật cao cấp của chính quyền Bắc Kinh nên có kẻ chống người bênh Người bênh vực mạnh mẽ nhất là Bành Chân, Bí thư Thị ủy kiêm thị trưởng Bắc Kinh Chính Bành Chân trước đây đã không cho phép in bài báo đả kích Ngô Hàm tại Bắc Kinh Nhưng âm thầm cuộc thanh trừng bắt đầu Giang Thanh và Lâm Bưu, bộ trưởng bộ Quốc phòng sắp xếp kế hoạch, và Mao là người đích thân phê duyệt Tháng

11 năm 1965 Dương Thượng Côn, Ủy viên trung ương bị cách chức Tháng 12 La Thụy Khanh, tham mưu trưởng quân đội bị Lâm Bưu tố cáo muốn nắm trọn quân đội

La Thụy Khanh bị cách chức và sau đó bị bắt giam Bước vào năm 1966 Mao, Giang Thanh và Lâm Bưu chuẩn bị cho quân đội học tập về vai trò của văn hóa hay nói khác hơn là của văn học nghệ thuật trong lực lượng vũ trang Cao điểm là các buổi họp của Ban Bí Thư thuộc Bộ chính trị tại Hàng Châu trong tháng Tư, tại đó Mao đích thân

chỉ trích Bành Chân là thành phần “chống đảng” Từ ngày 6 đến ngày 26/5/1966 Bộ

chính trị mở rộng họp tại Bắc Kinh do chính Mao ra lệnh triệu tập Mao tố cáo tập đoàn Bành Chân, La Thụy Khanh, Lục Định Nhất, ủy viên dự khuyết Bộ chính trị, phụ trách về xuất bản và Dương Thượng Côn cấu kết với nhau và có hoạt động chống đảng Cũng trong hội nghị này Lâm Bưu tiết lộ một kế hoạch đảo chính (do chính ông

ta bịa ra) của một thiểu số đảng viên trong Trung ương đảng thúc đẩy Bộ chính trị ra Nghị quyết ngày 16/5/1966 khởi đầu cuộc thanh trừng nội bộ dưới danh nghĩa làm Cách mạng Văn hóa

Nghị quyết 16/5 viết “các tư tưởng tư sản phản động đã len lỏi vào trong các lĩnh vực

khoa học, giáo dục, truyền thông đại chúng, văn chương và nghệ thuật” [41; tr.68] và

kêu gọi phải thanh lọc “các thành phần lãnh đạo có đầu óc tư sản” Nghị quyết viết rằng “các thành phần xấu đã len lỏi vào trong nội bộ đảng từ mọi cấp, chính phủ,

quân đội, và bọn xấu này một số đã được phát hiện, số khác còn ẩn núp chỉ chờ thời

cơ cướp quyền lực trong tay giai cấp vô sản” [41, tr.67] và chỉ thị cho các đơn vị đảng

hãy cảnh giác với “các thành phần khuynh hữu theo đuôi bọn Khruchov tại Nga” và

chuẩn bị để hành động Cách mạng văn hóa thực chất là một cuộc thanh trừng nội bộ bằng bạo lực núp dưới chiêu bài cách mạng văn hóa Khi bộ máy lãnh đạo trở nên quá lớn, người lãnh đạo có toàn quyền bỗng nhiên cảm thấy bị đe dọa bởi chính bộ máy của mình mà không có một cơ chế dân chủ để xử lý thì phương cách duy nhất là khủng

bố bằng bạo lực

Sau Cách mạng văn hóa tình hình Trung Quốc rất phức tạp Giới văn nghệ sỹ chia làm hai phe: một số ủng hộ đường lối đổi mới, cởi mở để đưa về chính nghĩa, giải phóng tư tưởng; một số khác thì dừng lại ở lập trường “tả”, họ muốn làm cái việc tính sổ sau vụ thu, họ coi các nhà văn đứng tuổi và trẻ tuổi hiện nay là những nhân vật nguy hiểm, họ

luôn mong muốn có một cuộc chống “phái hữu” nữa, làm thêm một cuộc “đại cách

mạng văn hóa” nữa Mà người ta gọi đó là “chứng tắc ruột”nghĩa là Trung ương ở trên

rất muốn đổi mới , quần chúng nhân dân cũng rất mong muốn đổi mới, chỉ có lớp cán

bộ trung gian là không muốn đổi mới, mà đại diện trong Cáo Xanh là đôi vợ chồng

Bạch Hữu Quang và Tử La Lan

Chương 2: NGƯỜI PHỤ NỮ TRUNG QUỐC TRONG CÁO XANH VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI NGƯỜI

PHỤ NỮ HIỆN ĐẠI TRUNG QUỐC THÔNG QUA TÁC PHẨM CÁO XANH

2.1 Người phụ nữ trong quan niệm tư tưởng phương tây và đông:

2.1.1 Phụ nữ trong tư tưởng cổ truyền phương Tây:

Ở phương Tây, địa vị người phụ nữ được nhào nặn trong tư tưởng Hy Lạp và La

Mã và trong truyền thống đạo Do Thái Vào khoảng thế kỷ VI trước Tây lịch, các nhà triết học đầu tiên của Hy Lạp xuất hiện Với sự xuất hiện này, lầu đầu tiên loài người dám suy nghĩ độc lập dựa vào lý trí của mình, tách khỏi thần thoại và tôn giáo Hai trong những triết gia Hy Lạp dựng nên tư tưởng phương Tây là Plato và Aristotle Plato là một triết gia đương thời với đức Phật, sinh trong một gia đình quý tộc, với tư tưởng tiến bộ: mong muốn xây dựng một xã hội lý tưởng căn cứ trên đạo đức chứ không phải bằng bạo lực Ông chủ trương người phụ nữ giới thượng lưu (và chỉ trong giới thượng lưu mà thôi) phải được giáo dục và huấn luyện để lãnh đạo Nhưng trên thực tế, tư tưởng của Aristotle thịnh hành hơn Ông chủ trương người phụ nữ phải thụ động, phục tùng và ít lời

Còn riêng xã hội La Mã ngay trong thời tiền sử, các bộ tộc người La Tinh sống ở bờ biển miền trung và tây nước Ý này đã thờ phụng rất nhiều thần linh và numina (những lực lượng siêu nhiên và thần bí sống chung quanh con người trong các nơi: rừng, sông, suối, và cả ở trong nhà có người ở) Với sự phát triển lớn mạnh của thành phố La

Mã vào thế kỷ VI trước Tây lịch, tôn giáo La Tinh cũng phát triển theo hai hướng cực

kỳ nhanh chóng: một hướng đi vào cuộc sống người nông dân, hướng thứ hai đi vào thành phố La Mã Lúc bấy giờ các thần linh cũng phát triển thành những thiên thần như Jupiter- vị thần cõi trời lớn nhất, Mars - thiên thần của thực vật và chiến tranh, Juno - vợ của Jupiter, cai quản giới phụ nữ cũng như nữ thần Hy Lạp Hera vậy, nữ thần Minerva trông coi nghệ thuật và thủ công Như vậy, ở một phương diện nào đó, các vị nữ thần trong đời sống tư tưởng cổ truyền La Mã cũng đã thể hiện phần nào quyền hạn và địa vị người phụ nữ trong xã hội đương thời nhưng nói chung đại đa số

nữ giới La Mã vẫn bị chèn ép và bóc lột không khác gì ở phương Đông Mặt khác, ở

phương Tây trên bình diện tôn giáo, người phụ nữ của mẫu mực Do Thái bị hạn chế trong vai trò người vợ và người mẹ Giáo lý Do Thái khoan hồng với chế độ đa thê, người đàn ông có quyền bỏ vợ nhưng ngược lại thì không Trong gia đình, mẹ phải dạy và kiểm soát con về giáo lý nhưng vào nhà thờ, phụ nữ không được dâng lễ Trong đạo Do Thái, có khá nhiều nghi lễ do luật Toral đặt ra nhằm phân biệt cái thanh tịnh với cái không thanh tịnh, cái phàm tục với cái thiêng liêng; kể cả vấn đề người đàn ông không được mặc áo quần người đàn bà: Chết được xem là không thanh tịnh, kinh nguyệt và một vài loại bệnh được xem như là không thanh tịnh Hoặc là khi cả gia đình đi lễ ở lễ đường: Đàn ông ngồi ở hội trường lớn, còn phụ nữ thì ngồi tập trung

ở một khoảng nhà thờ dành cho họ Với sự phải cầu kinh ở nơi riêng, phải cách biệt với nơi đàn ông làm lễ, cho thấy quyền lợi của người phụ nữ trong Do Thái giáo truyền thống khó mà kiếm được một sự bình đẳng tương đương với nam giới

Từ đó ta biết, trong xã hội phương Tây bấy giờ, người phụ nữ tuy đã có nhiều sự ưu đãi được thể hiện qua hình tượng các nữ thần, nhưng vẫn không sao tránh khỏi những thiệt thòi, mất mát mà xã hội loài người đã gán cho

Cùng nhịp đập của nhân loại, người phụ nữ trong các chế độ xã hội của phương Đông lúc bấy giờ không kém phần chịu nhiều tủi nhục Đông phương có hai nền văn minh căn bản là Trung Hoa và Ấn Độ Địa vị người phụ nữ ở Đông phương từ xưa cho đến lúc tiếp xúc với văn hóa Tây phương hoàn toàn lệ thuộc vào nam giới

Đạo Khổng- đại diện căn bản của tổ chức xã hội Trung Hoa bấy giờ, khép kín người

phụ nữ sau cánh cửa gia đình- “khuê môn bất xuất” và cho rằng cái đẹp của người phụ

nữ là phải gắn với cái thiện, chữ trinh tiết người phụ nữ được đưa lên hàng đầu Họ

phải tuyệt đối phục tùng theo “tứ đức tam tòng” (tứ đức là :công-dung- ngôn- hạnh, tam tòng là: tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử), “phu xướng phụ tùy”

và các quan niệm như: “phu vi thê cương”, “nam tôn nữ ti”, “nam cương nữ nhu”

Những luân lý này trở thành một hệ thống ràng buộc người phụ nữ làm cho họ không

có khả năng và quyền hạn gì trong gia đình Quan hệ vợ chồng công khai trở thành quan hệ giữa kẻ thống trị và kẻ bị trị Người phụ nữ của nhà nho Trung Hoa là phải hội

tụ 3 yếu tố chân, thiện, mỹ- 3 yếu tố đó không thể tách rời

Ấn Độ là một trong những vùng đất có nền văn minh cổ nhất của lịch sử loài người Chế độ đẳng cấp này dựa trên đức tin thần linh, và ảnh hưởng rất nhiều đến mọi

lãnh vực, mọi bình diện: kinh tế, chính trị, xã hội Trong mỗi giai cấp, lại phân biệt người đàn ông là chúa, người đàn bà là tôi Người phụ nữ bấy giờ, bị khinh rẻ và chỉ là những món đồ tiêu khiển của đàn ông thuộc giới quyền quý Sự bắt cóc, cưỡng ép, cũng như sự buôn bán phụ nữ, thiếu nữ thường xuyên xảy ra Trong đời sống thường nhật, người phụ nữ phải chịu khá nhiều thiệt thòi: họ không được ra khỏi nhà mà không che mặt, không có quyền trong các hoạt động xã hội, không có mặt trong lãnh vực tôn giáo Những ngày vô tận của họ chỉ là để chờ đợi trong thầm lặng sự viếng thăm của người đàn ông, cho đến khi người này chết thì phải chịu sự thiêu sống để đi

theo người đã chết (tục lệ Sati) Ngay trong môi trường sinh thái này, đức Phật Thích

Ca ra đời, sáng lập nên một tôn giáo bình đẳng, vị tha Ngài phủ nhận giai cấp bất công, đem chế độ bình đẳng để đãi ngộ mọi hạng người trong xã hội Và từ đó, Ngài

đã mở ra cho nữ giới con đường giải phóng không những ra khỏi một thân phận đen tối thấp hèn, lệ thuộc vào nam giới, mà còn ra khỏi ngục tù bản ngã nhỏ hẹp để vươn lên Chân lý, Niết bàn

Như vậy: Mặc dù các vị nữ thần đã được thờ phụng từ lâu nhưng văn hóa phương Đông lẫn phương Tây đều tồn tại những quan niệm khắc khe đối với người phụ nữ Có

lẽ vì bản chất của phụ nữ là “chân yếu, tay mềm” “liễu yếu đào tơ” nên cần được phái

nam (được mệnh danh là phái mạnh) che chở bao bọc Từ đó, phụ nữ bị phái nam lấn lướt dành quyền ưu thắng trong mọi sinh hoạt xã hội Vì vậy, trong mọi xã hội thuộc

đủ mọi nền văn hóa, quyền bình đẳng của phụ nữ không ít thì nhiều cũng luôn luôn bị xâm phạm Họ quan niệm phụ nữ chỉ ở nhà trông con, lo việc nội trợ, hạn chế ra ngoài, không được tham gia bất kì công việc lớn nào trong gia đình hay mọi vấn đề lớn nhỏ đều chịu sự sắp đặt của nam giới

2.2 Hình ảnh người phụ nữ trong tác phẩm Cáo Xanh:

2.2.1.Thân phận của những người phụ nữ trong Cáo Xanh:

2.2.1.1 Những thân phận đắm mình trong nỗi cô đơn:

Văn chương xét tới cùng là để thể hiện thân phận con người Tác phẩm văn chương chỉ có tác dụng khi người nghệ sĩ nhận thức rõ bản chất con người thực tại Quả thật, người phụ nữ trong sáng tác của Vương Mông là người phụ nữ đích thực của cuộc sống thường ngày bị nén chìm trong vòng tròn im lặng của cõi cô đơn Tinh tế và nhạy cảm trong cách nhìn hiện thực tâm trạng, với bút pháp độc thoại nội tâm và dòng

vô thức bản năng, nhà văn đã đi sâu vào cõi cô đơn tận cùng của những con người đa

diện, đa phân, đa chiều kích Người phụ nữ cảm thấy cô đơn sau những ngày làm việc tưởng chừng như quên mình, họ lạc lõng trong hiện thực cuộc sống đầy cám dỗ của thời hiện đại, họ cảm thấy phủ phàng khi sống không được là chính mình, không còn

là chính mình

Trước hết, những thân phận đó là nạn nhân của xã hội xem phụ nữ là “phái yếu”, là

tàn dư của ngày hậu cách mạng văn hóa, Như Thanh Hồ: sau khi đắm chìm trong nụ hôn và tỉnh dậy trên giường của thầy trợ giảng, cô căm ghét, tuyệt vọng và đau khổ đến tột cùng Hay những phút ái ân mặn nồng bên người chồng đã quá cố và Tiểu Ngưu đã có lúc cô cảm thấy thấy vô cùng hạnh phúc nhưng cũng không ít khi cô cảm thấy nặng nề, khó chịu, dơ dáy, thô tục, vô vị và nhạt nhẽo đến kinh khủng Và khoảng thời gian sau này, khi những tình yêu của cô lần lượt ra đi khiến cô sống cảnh thiếu đàn ông ròng rã suốt chừng ấy thời gian của thời son trẻ, nỗi đau, sự cô đơn ấy của cô làm chúng ta không khỏi đau đớn, quặn thắt lòng mỗi khi nhắc đến Rồi cả khi còn một mình trở về sống với me và bố dượng, cô gái lại rơi vào trạng thái cô đơn ngay chính trong gia đình của mình, ngay khi bên người mẹ thân yêu của mình đơn giản vì

mẹ và cô là hai thế hệ khác nhau có yêu thương nhay như thê nào thì cũng khó lòng

mà sẽ chia hết những trăn trở, suy tư trong cô Đã có lúc cô giấu mình trong “vỏ ốc”

của sự lặng lẽ, trầm tư nhưng những khát khao, ước vọng của cô gữi vào những trang

viết và giấc mơ lắm nỗi kinh hoàng Những tiếng cười mê sảng, những “tiếng rên rỉ

suốt đêm” của Thanh Hồ trong những cô ngày sống đơn côi không chỉ là nỗi đau khổ,

mất mát lớn lao, mà còn là nỗi cô đơn, tuyệt vọng khôn cùng trước chính mình và cuộc sống

Khắc họa nỗi cô đơn của người phụ nữ trong cuộc sống, hầu hết những nhân vật của Vương Mông không hề có cuộc sống bình lặng Họ cô đơn đến mức không thèm dò tìm hành động của mình đang làm gì ? Đang đi về đâu ? Gần như họ không còn nơi neo giữ và bám víu Họ là những người vợ vắng chồng suốt nhiều ngày liền không gặp

vì anh quá bận hoặc có gặp chồng cũng chỉ được nghe những chuyện về Giang Thanh,

về tình hình chính sự như Đông Cúc (vợ của nhà văn Tiền Văn), hay có những người

phụ nữ như Bé Sáu (vợ của Mễ Kỳ Nam) phải “nuốt lệ khóc thầm, thổn thức nghẹn

ngào đến sáng trong khi chồng mình “ngủ say như một con lợn chết” [ 23,

tr.357]…Họ- những người phụ nữ suốt đời sống, dò hỏi và tự trả lời về những gì mình

đặt ra trong cuộc sống mà người ta cho rằng “Thời kỳ lịch sử mới mẻ cho người phụ

nữ thật sự đã bắt đầu” Để rồi trở thành những bà già đơn độc, buồn tủi như mẹ của

Thanh Hồ, như Trương Phong-“Đa số họ là đàn bà đã luống tuổi và khô héo” Nếu

nỗi cô đơn của họ dường như là đã chai lì thì nỗi cô đơn của những người nguời phụ

nữ ở tuổi thanh xuân như Thanh Hồ, như Bé Sáu, như Lý Tú Tú càng tê dại, thảng thốt, buốt giá và thấm thía hơn bao giờ hết Họ sống và gặm nhấm từng nỗi đau vô nghĩa đi qua cuộc đời mình

Bước ra khỏi sự cô đơn, cứ tưởng chừng người phụ nữ sẽ được thăng hoa trong tình yêu và niềm hạnh phúc Nhưng không, khắc khoải trong tầng lớp nhân vật nữ của Vương Mông là những con người lầm lạc, đớn đau trong cuộc sống hiện đại như Lý Lan Lan, Tú Tú và cả Thanh Hồ Họ dẫu là tặng phẩm tuyệt vời của tạo hoá, mang gương mặt khoan dung và trái tim tràn đầy yêu thương, nhưng bi kịch tinh thần dường

như nhắm vào người phụ nữ đẹp bởi lẽ hồng nhan đa truân “Ôi khốn khổ! Khốn khổ

thay cho đàn bà!” Là người cứ suốt đời đuổi theo những gì “cao siêu mây gió” như

Tử La Lan cuối cùng vẫn không đạt gì mình hằng mong muốn Suốt cuộc đời mình từ lúc còn son trẻ đên lúc mái tóc điểm sương hầu hết những người thuộc “phái yếu” không lúc nào không trăn trở, bâng khuâng về tình yêu và hạnh phúc gia đình Vì lẽ

đó cô đơn là nỗi đau lớn của những người phụ nữ thời hiện đại

Thanh Hồ và những người phụ nữ trong Cáo Xanh không chỉ được cảm thông và chia

sẻ bởi thân phận hẩm hiu, cô độc mà còn do trong cuộc sống họ luôn biết đi tìm cho mình một chổ đứng xã hội, một danh phận để tự tìm được niềm vui và thành đạt Những người phụ nữ đó đã phải mang vào vườn hoa của cuộc sống những nụ hoa ngào

ngạt hương thơm và muôn màu muôn sắc mặc dù đó là những người mà "tạo hóa đã

say rượu khi nặn ra" Vì vậy, sau những đổ vỡ và trái ngang trong tình yêu thì Thanh

Hồ trở nên rất thận trọng và dè chừng trong tình yêu Cô luôn bị đeo đẳng bởi một kí

ức, một quá khứ nặng trĩu khi đi trên dòng đời, co ro trong cơn rét của lòng kiêu ngạo, Thanh Hồ càng đắn đo hơn khi nghĩ về tình cảm chân thành của bất cứ một người đàn ông nào Thanh Hồ cảm nhận được sự cô đơn diển ra ngay chính trong lòng cô- điều

đó vẫn xảy ra trong cuộc sống thường ngày của cô ấy làm chúng ta không khỏi bâng khuâng: hình như con người ta, đằng sau bao khoảnh khắc yêu thương hạnh phúc giữa cuộc đời, vẫn đau đáu một nỗi cô đơn, tức là khi ngồi giữa một đám đông, giữa một cuộc vui và xung quanh là bao nhiêu người thân thiết mà vẫn thấy nỗi cô đơn thăm thẳm ở trong lòng Thanh Hồ cảm nhận sự cô đơn theo cách riêng của cô, có rất nhiều

khoảnh khắc trong cuộc đời mà khi đối diện với chính nó, một nỗi cô đơn luôn ùa về chiếm đầy kí ức của cô: là khi cô một mình cuốc bộ về nhà trong đêm tối sau khi chăm sóc Dương Cự Đĩnh, là khi cô bỗng òa khóc như một đứa trẻ trong những giấc mơ thiếu hơi ấm đàn ông, là khi ngồi cô độc trong phòng vu vơ nhìn bóng của mình phủ trên bức tường, là khi cô muốn siết chặt bàn tay ai đó mà người ấy vẫn không có ở bên

Những nỗi cô đơn đó nhiều khi nó làm Thanh Hồ xót xa còn hơn cả một nỗi đau về thể xác Nhưng dẫu vậy, đôi khi cô lại cảm ơn những khoảnh khắc cô đơn trong đời Vì thường trong những phút giây đó, cô có dịp nhìn lại mình, nhìn lại người và cuộc đời,

để thấu hiểu và nâng niu hơn những gì mình đã và đang có, để thấy mình lớn và trưởng thành hơn mỗi ngày- những bốc đồng và nông nổi của tuổi trẻ trong cô đã bị nỗi cô đơn dìm xuống Giờ cô cũng cảm thấy có được là mình nhiều hơn là sự đau thương và mất mát Nếu như đối với đàn ông, sự cô đơn chỉ là một cơn gió vô tình thì đối với phụ nữ, nỗi cô đơn là sự ám ảnh trong tâm hồn vì thường khi cô đơn, họ dễ hoài niệm: hoài niệm về những điều đã có, đã qua, hoài niệm về những phút giây mà họ đã không thể và không đủ can đảm để giữ chặt nó trong đời, vì một hay nhiều lý do nào đó mà

họ đành phải để cuốn trôi Những thăng trầm cuộc sống và bộn bề công việc chẳng mấy khi cho họ có thời gian để soi lại tấm gương của quá khứ Thế nhưng, lúc cô đơn,

dù muốn hay không, vùng ký ức ấy vẫn hiện về, thay vào niềm vui là nỗi buồn sâu thăm thẳm

Không riêng gì Thanh Hồ mà còn có biết bao người đã chất những cô đơn của họ lên thành một lâu đài giá băng không có những điều thân thương ở đó, họ ngột ngạt giữa biển người mênh mông không vòng tay rộng Khi bước vào đời, khi đã đi qua nhiều tình yêu, lớn lên cùng với những thiệt thòi, được- mất, Thanh Hồ mới thấy nỗi cô đơn sao rộng và dài quá Đã từng có biết bao nhiêu bữa tiệc, bao buổi liên hoan, sau những trận cười vang, cô lặng lẽ bước ra ngoài, nhìn lên bầu trời thăm thẳm và hít thở thật sâu Và đã có lúc cô ghét tâm hồn nhạy cảm của mình, ghét những suy nghĩ phức tạp đang xuất hiện Cô sợ khi ở bên cạnh người cô yêu thương mà vẫn phải rùng mình vì một nỗi cô đơn như cảm giác mà cô đã trãi qua với hai người chồng của mình Chúng

ta thường nghĩ nước mắt là điều phụ nữ tìm đến nhiều nhất khi họ đối diện với nỗi cô đơn Bởi qua nước mắt, người ta thấy sự cô đơn ấy đớn đau đến thế nào Nhưng với

Thanh Hồ thì khác, cô đã học cách mỉm cười khi đối diện với cô đơn, bất hạnh ngay khi còn là một bé gái chưa vướng mùi đời

Những gì đã trải qua trong tiềm thức về tình yêu và hôn nhân, khiến cho Thanh Hồ- người phụ nữ tuổi đã ngoài bốn mươi luôn mang nỗi ám ảnh của những tháng ngày đời

ấy đi qua trong kí ức của cô, làm cho cô không toàn tâm toàn ý bước vào vườn yêu lắm chông gai và tội lỗi Cô nhón gót bước vào rồi thụt lại với bao ngờ vực, hoài nghi

Cô đã từng boăn khoăn, lo lắng cho sự cô đơn của cuộc đời mình, nên rồi dường như tan chảy lại dưới cái nhìn của Dương Cự Đĩnh- một người đàn ông, dũng cảm, sắc bén nhưng ngọt ngào,cởi mở và đầy sức sống (theo như đánh giá của cô) ngay ở những lần gặp đầu tiên Dẫu trong vô thức cô thèm lắm cảnh ái ân, sắt son của với con người chân thật ấy, nhưng không biết làm sao cô không thể làm gì hơn là ngồi nghe ông luận bàn văn chương, bàn về tình hình chính trị- xã hội của Trung Quốc, hay chuẩn bị buổi cơm tối hang tiếng đồng hồ để đợi ông nhưng cuối cùng thì cô lại đem thức ăn đổ vào thùng rác… Cô vẫn luôn hy vọng và chờ đợi nhưng phía trước cô là sự can đảm hay liều mình? Đôi khi cô cũng không tường minh hết

Cũng vì lẽ đó, cô luôn đắm mình trong ánh nhìn xa xăm, không một ai có thể hiểu cô đang nghĩ và muốn gì? Bởi đôi khi chính cô cũng không hiểu mình đang nghĩ gì ? Cùng cùng số phận này, Đông Cúc trong tác phẩm là một người con gái nói theo cách

của Vương Mông: “Tuổi thanh xuân của cô cũng như những lớp người đương thời, chỉ

biết đắm say trong chính trị, trong cách mạng Ma lực và nhiệt tình lớn lao của Cách mạng và chính trị đã đủ gói ghém hết tất cả mọi niềm khát khao và sự bồng bột hăng say của tuổi thanh xuân lại với nhau”[ 23, tr.297] Rồi đến khi đất nước hòa bình ổn

định thì cô đã qua rồi cái tuổi thanh xuân, cuộc sống “chẳng có gì sôi nổi, quá buồn tẻ

và tầm thường ”…Cô còn là đại diện cho những người phụ nữ cam chịu, có chồng

nhưng không được mấy yêu thương, có con nhưng không được con gần gũi, tôn thờ như bao người mẹ khác

Những nhân vật nữ trong Cáo Xanh dẫu là những người đàn bà có nhan sắc mê hoặc

tinh hoa nhật nguyệt, đất trời như Thanh Hồ, thánh thiện như Bé Sáu hay đảm đang như Đông Cúc nhưng vẫn sống vòng quanh trong quỹ đạo đau thương và bất hạnh Bi kịch lớn nhất của họ là nỗi cô đơn với chính mình với nhiều mối dây liên hệ chằng chịt, móc nối vào nhau tạo nên những mâu thuẩn dù không gay gắt nhưng khiến họ trăn trở và day dứt khôn nguôi Điểm độc đáo, cuốn hút của Vương Mông là khả năng

đi sâu vào hiện thực cuộc sống hiện thực trong tâm tưởng tạo nên sự giằng xé, bức bối của các số phận người phụ nữ về sự cô đơn và cả sự nhận thức phẩm hạnh, về đạo đức

và lối sống…chính vì thế khắc đậm nỗi cô đơn của người phụ nữ trong cuộc sống và

cả những góc khuất của tâm hồn họ Đồng thời qua đó giúp người đọc thấy được giá

trị nhân văn cao đẹp của tác phẩm: những nhân vật nữ của Cáo Xanh hầu hết là những

người đàn bà sống trong giai đoạn "giao thoa", khi mà các tư tưởng mới đang cố gắng từng chút một khẳng định vị trí Có lẽ, sự nhập nhằng ấy chính là nguyên nhân đặt những người đàn bà của tác phẩm vào nỗi đau xót riêng tư đến tột cùng Tâm hồn của

họ đều ẩn chứa những vết xước, những khoảng tối, những tổn thương và tan vỡ mà không ai có thể chạm vào được Họ đã tự xây nên cho bản thân mình một thế giới riêng biệt, cô độc đến tận cùng đau đớn, để rồi từ đó tự “xô đẩy” mình đến với nhau, bằng chính những tổn thương, xót xa về nhau Thanh Hồ dám bứt mình ra khỏi cái đời sống cũ của một xã hội cũ nhưng rồi lại không thể nào vượt qua được sự cô đơn của chính bản thân mình Và Vương Mông đã có được sự đồng cảm đến sâu sắc với thân phận của những người phụ nữ Trung Quốc trong giai đoạn khó khăn ngột ngạt lúc bấy giờ Với sự rung cảm sâu sắc ấy, Ông đã để nhân vật của mình tự bộc bạch, tự cảm nhận cuộc sống của họ…

Dưới ngòi bút của Vương Mông, những câu chuyện về số phận của người phụ nữ luôn tạo được sự cảm động đặc biệt, vì ông hiểu rằng: tâm hồn của người phụ nữ luôn vô cùng nhạy cảm trong sự yếu đuối của tình yêu, nhưng lại can đảm dấn thân đến kỳ lạ cũng bởi tình yêu, và khát vọng thành danh Họ không thể nào cưỡng lại được điều đó, như một bản năng nguyên vẹn nhất Bởi vậy, sau những lần tan vỡ, các nhân vật của ông vẫn sống, vẫn yêu, và say mê như chưa từng đau khổ Ở trong họ không có chỗ cho sự lãng mạn, chỉ có những giấc mơ tan vỡ, và sự mất mát Những người phụ nữ ấy đáng tội nghiệp đến nỗi ta chẳng thể không rung mình xúc động khi cảm nhận được giữa họ chập chờn một ánh sáng tình yêu hay sự ủy mị

Là nhà văn nữ, dường như Thanh Hồ thấu hiểu những nỗi đau khôn nguôi của những người phụ nữ bất hạnh, chị tỏ ra khá mẫn cảm và tinh tế khi đề cập về phạm trù tình yêu và sự cô đơn của lòng người vào trong tác phẩm của mình Riêng Vương Mông bằng sự đối lập giữa quá khứ và hiện tại, có khi biểu hiện bằng thời gian đồng hiện, bằng những mạch kể của thời gian tâm trạng, tác giả đã thể hiện đến tận cùng nỗi cô đơn của người phụ nữ Mỗi nhân vật là một ẩn số về bi kịch của tình yêu, sự đơn côi

và hạnh phúc Mỗi mảnh đời là một tâm trạng, khát vọng khắc khoải Mỗi người là một mảnh ghép của những rung động, yêu thương, hy sinh, đau khổ…Trong những trang tình sử viết về phụ nữ trong tác phẩm hầu như rằng là những con người đã và đang đắm mình trong nỗi cô đơn

2.2.1.2 Những thân phận bé mọn, truân chuyên:

Bên cạnh việc nhìn và thấu hiểu nỗi cô đơn của người phụ nữ, trong Cáo Xanh

của Vương Mông còn có niềm khao khát thành thật của con người trước những biến động xã hội và cả những lề thói hủ lậu, khắc nghiệt mà đôi khi con người phải hành xử với nhau một cách giả dối, thiếu niềm tin Ông thể hiện rõ những nét xung đột nhân tình, dám cười, dám khóc cho nhân tình, thế thái về sự hẩm hiu, bạc bẽo của những chiếc bóng lặng lẽ, lạnh lẽo, lẹ làng đi với cuộc đời mà ít có phút giây nào làm chủ được bản thân của những người phụ nữ, đặc biệt là Thanh Hồ

Mẹ của Thanh Hồ là đại diện cho tuýp người phụ nữ có thân phận bé mọn, nghèo khổ

và túng quẫn với bao nỗi lo toan, dằn vặt, khát khao cuộc sống đời thường Lúc trẻ bà sống với một người con trai nhưng gia đình anh không đồng ý, bà trốn đi với người ấy rồi sinh ra Sảnh Cô (Thanh Hồ) Khi cô lên 6 tuổi, người ấy bỏ rơi bà, và rồi không trở lại nữa Bà đi bước nữa, người chồng mà suốt chừng ấy năm sống bên bà cũng là ngần

ấy năm ông nằm bán thân bất toại Bà đã sống một cuộc đời lầm lụi, âm thầm lo toan, nhẫn nhịn, hy sinh để đổi lấy sự tồn tại của gia đình, của chồng con Nhớ ngày Thanh

Hồ còn sống với Tiểu Ngưu: để tỏ lòng hiếu thảo với mẹ Thanh Hồ dùng phiếu mua thịt cho cả tháng để mua thịt về đãi mẹ món thịt xào ngồng tỏi nhưng đến bữa ăn bà

không hề động đũa, không chịu ăn một miếng nào vì lý do: “ Để cho Tiểu Ngưu ăn

đi ” hay Tiểu Ngưu trong một dịp may mắn xếp hàng mua được nữa cân hạt dẻ nhưng

bà từ chối không ăn và dặn để cho con gái ăn…

Trong khi câu chuyện của Thanh Hồ xãy ra có thể tương ứng cho ba thời kỳ này – giải phóng, suy thoái, và đổi mới Bản thân cô không chỉ là vai trò tượng trưng: Vương Mông đã sáng tạo ra một cá nhân hiện thực đầy đặn, một sự đối lập của kiểu nhân vật thuần túy mang khát vọng mạnh mẽ rất có giá trong thời kỳ đổi mới, trong văn học Trung Quốc cũng như trong tư tưởng Khổng giáo với người phụ nữ tam tòng tứ đức Tác giả đã làm chúng ta nhận thức được cuộc đấu tranh là có tính cá nhân như thế nào khi bà xây dựng nhân vật Thanh Hồ là một nhà văn, và một vài nhân vật khác như vậy nữa – không giống chút nào với những phần còn lại của cái gia đình quy ước của

nàng- những nhân vật mà chân trời và ý nghĩa của sự lựa chọn đã rộng mở, được phơi bày ra trong văn chương của cô Quả thật, giữa cô và những người thân là hai thế giới,

phía kia không có “Tầng đầu địa ngục”, ‘không có Sông Đông êm đềm”,và Những

người khốn khổ còn nàng thì lúc nào cũng sách vở bút mực, khát khao và ham muốn

Những lúc như lúc nầy Thanh Hồ thấy công việc viết lách của mình thật dị thường, những suy nghiệm của mình thật phù phiếm, những việc khiến mình đau khổ hoặc khát thèm thật vô bổ Những người phụ nữ rất biết tận dụng sự chi phối ấy chỉ quan tâm đến tôn ti và trật tự, đến công dung và ngôn hạnh cổ truyền, đến yên ổn và sung túc của số phận mình

Đọc tác phẩm, mỗi chúng ta có một cái nhìn về số phận những nguời phụ nữ khác nhau nhưng chúng ta không khỏi ngậm ngùi, chua xót và bàng hoàng về tính cách và hành động của họ trong cuộc sống thường nhật Trong số những thân phận bé mọn ấy,

có cả cô gái chưa vướng bận chuyện gia đình như Lý Tú Tú Thời trẻ cô phải lòng Lê Nguyên, trong cách mạng văn hóa ông bị két án tử hình, sau đó đâu còn ai nhòm ngó,

đi lại với ông, chính lúc ấy cô là người yêu thương và săn sóc ông hết lòng: “ em mua

đường kính trắng cho ông ấy, em đã mau thuốc phông thấp giảm đau cho ông ấy, rồi

em gói sủi cảo cho ông ấy ăn, em giặt cho ông ấy không biết bao nhiêu là quần áo…”[23;tr.24], nhưng số phận nghiệt ngã vẫn không “buông tha” cô, sau khi trải qua

những thăng trầm và khó khăn của cuộc đời, người đàn ông đã từng được cô yêu

thương và chăm sóc đã nhẩn tâm từ chối cô và “ tìm mọi cách đẩy cô ra khỏi nhà”…

Riêng Thanh Hồ từ nhỏ cô sống trong sự bạc bẽo, lạnh nhạt của mọi người xung quanh Mọi sự xui xẻo mà cô phải chịu đựng đều từ tạng người và màu tóc mà : Càng

lớn mái tóc của cô mỗi ngày thêm một “vàng khè” ra Người ta gọi cô là “con lai”,

“con đầm”, “con búp bê Tây”, “con bé tóc vàng”… nhưng đâu ai chịu hiểu rằng cô

không phải con lai, cô không hề mang dòng máu ngoại lai, sở dĩ cô có màu tóc đó là

do lúc lên bốn tuổi cô bị sởi, uống quá nhiều thuốc nhiệt mà ra Và chính “hình ảnh cô

rành rành như một con sói” không mảy may có một sự hiền thục, dịu dàng thuận mắt,

sự mềm mại dể ưa, càng không có sự chắt lọc văn hóa Phương Đông được truyền giữ lâu dài, mà những gì có lại là hình dong và tính cách thú vật của loài hồ ly khiến lúc

nào người ta luôn cảm thấy cô “ trụy lạc quá! Thối nát, xấu xa quá!” và lúc nào cũng

“gây khó chịu cho người khác”[23;tr.14] Khi lớn lên, sống những ngày thanh xuân

tươi trẻ cô dạt dào yêu thương xúc cảm nhưng trải qua những “thăng hoa” đầu đời với

thầy trợ giảng chính trị khiến cô quặn thắt trong nỗi đau bị thất tiết, bị cướp đoạt những điều thiêng liêng và quý giá nhất của cuộc đời Còn những tháng ngày bên người chồng là vị tiểu lãnh đạo và Tiểu Ngưu nỗi đau của cô lớn hơn điều đó, nó là sự nhục nhã, ê chề, là mặc cảm tội lỗi về bổn phận, phẩm hạnh, danh tiết, và nghịch cảnh đồng sàn nhưng dị mộng

Đến những ngày tháng mới bước vào tầng lớp thượng lưu trí thức, Thanh Hồ gửi trọn niềm tin yêu và hy vọng vào tình cảm mình dành cho Dương Cự Đĩnh nhưng cô ý thức được thân phận và vị trí của mình nên dù khao khát được yêu và hạnh phúc nên cuối cùng điều cô làm được chỉ là bất lực nhìn ngày tháng đi qua Hoặc khi đã xiêu hồn bạt

vía với Lôi tiên sinh Thanh Hồ luôn tự trách bản thân mình “ Tại sao mình lại nông

nổi và tùy tiện như thế”, “là người lạm tình đến phát điên lên ư?” Thanh Hồ viết tiểu

thuyết từ sự thăng hoa của cái vô thức bị dồn nén cộng với nhu cầu cần được giãi bày, chia sẻ Thông qua hình tượng của những thân phận phụ nữ bất hạnh, cô đã gửi vào tình yêu một chút âu yếm của bài thánh ca; gửi vào nỗi đau vô thức những lầm lạc dễ thương và đau đớn của kiếp người phụ nữ; gửi vào sự thờ ơ của đồng loại một ít lương tri và một phần trách nhiệm Tác phẩm của chị trở thành nỗi ám ảnh, xót xa đối với người đọc về số phận bị tổn thất, về tình yêu và tình dục do sự dồn nén xúc cảm; những thân phận lầm lũi nhọc nhằn, khắc khoải đứng dậy và chuyển mình chậm chạp trong xã hội; những con người bé nhỏ, đầy mặc cảm trong cuộc sống hiện đại Như vậy có thể nói Thanh Hồ đau nỗi đau của kiếp hồng nhan nhưng truân chuyên lắm cảnh, và còn đau vì số phận mình nhỏ nhoi và bất hạnh…

Không dừng lại ở việc nhìn thấy sự cô đơn, và số phận nhỏ bé của những thân - phận phụ nữ, Vương Mông còn chia sẻ với người đọc cái cảm quan nhân thế Ông như hãy hướng ngòi bút của mình về họ- những cái bóng lẻ trên cuộc đời và không có quyền quyết định bản thân mình Họ là những người phụ nữ bị số phận dồn đẩy vào những tình thế oái oăm, những cảnh đời éo le, nghiệt ngã Đó là thân phận gian truân của Thanh Hồ, là sự chôn vùi, lẩn khuất của mẹ cô, là bi kịch của Bé Sáu trong hạnh phúc gia đình…Hầu hết họ là những người phụ nữ trầm luân, sống cuộc đời tuyệt vọng Bằng cái nhìn nhân hậu, bao dung, Vương Mông tỏ ra cảm thông sâu sắc đối với những người phụ nữ bị hoàn cảnh xô đẩy, bị xã hội lên án, thậm chí bị người đời chê

trách, ruồng rẫy Quả thật, đọc Cáo Xanh không chỉ để nắm bắt tâm trạng, thế thời mà

còn đọc để ngẫm ngợi về cuộc sống, về vị thế của những người phụ nữ trong xã hội mới

Vương Mông hướng ngòi bút đến cuộc sống đời thường để đi qua chuỗi đầm lầy,

u minh của tiềm thức, của chốn ngủ yên và có lúc ngủ quên, từ số phận của những người phụ nữ đó, ông như muốn nhắc những người phụ nữ tìm lại mình trong hành trình bị đi tìm tình yêu và hạnh phúc với tất cả giá trị tự nhiên bản thể đến các giá trị đích thực của mình Tác giả chừng như cảm thông và thể hiện sự chia sẻ chính trực về mình, về thân phận con người, nhất là thân phận của người phụ nữ trong đời sống hiện đại Cáo Xanh của ông như là bóng phao trên mênh mông biển khơi để người đọc, nhất là nữ giới tìm kiếm được sự thông nhận và sớt chia những ưu tư thần kín của chính bản thân mình trong thực tế cuộc sống Người đọc tỏ ra trân trọng và tiếp nhận hiệu ứng thẩm mỹ trong sáng tác của ông một cách nhẹ nhàng Những dáng điệu riêng trong nhân vật của ông với bao sự chua chát và dịu dàng, ngây thơ và từng trải, quằn quại trong cái riêng và cái chung

2.2.2 Tính cách nỗi bật của người phụ nữ Trung Quốc trong Cáo xanh: 2.2.2.1 Dám ước mơ, dám cống hiến:

Ngay từ những dòng đầu tiên của tác phẩm Vương Mông đã khẳng định ý nghĩa, vai trò và tiềm năng của Thanhh Hồ, của những người phụ nữ Trung Quốc Vì vậy đọc

Cáo Xanh, mỗi người phụ nữ như đã tìm thấy một phần cuộc đời mình trong đó Ở đây

những người phụ nữ có dịp trải lòng mình cho những khoảnh khắc mà cuộc đời họ đã trải qua, Và ở đây chúng ta cũng dễ dàng bắt gặp những hoài bảo, ước mơ của người phụ nữ hiện đại Thanh Hồ đã từng vấp ngã, đã từng đau đớn, và đã từng khóc thật nhiều cho số phận và tương lai của mình nhưng khó khăn đâu có nghĩa là bỏ cuộc, là buông xuôi Sau những khó khăn, trở ngại cô đã đứng dậy để tiếp tục bước tới với thành công và hạnh phúc Sóng gió cuộc đời không ngăn được ước mơ cháy bỏng trong cô mà nó là những cái đà giúp cô tự tin mà bật lên phía trước để tìm được thành công cho riêng mình Là một người phụ nữ đẹp, có tài, sắc sảo, thông minh, ngay khi còn là cô bé Thanh Hồ đã mang trong mình niềm đam mê với văn học và khi trở thành sinh viên điều đó càng là khao khát lớn trong cô Đến tuổi 39, con đường văn chương cũng như công danh của cô hoàn toàn là con số không nhưng cô tin vào ước mơ và bản lỉnh của mình nên lúc nào cô cũng cố gắng để mọi người thấy được thấy con đường

mà cô chọn lựa không viễn vông như họ nghĩ Một thời gian dài tiểu thuyết của cô

chưa thật sự thuyết phục được các tòa soạn nhưng cô đã nổ lực hết mình, cô liên tục gửi bản thảo đến nhiều tạp chí Bởi vì cô ý thức được văn chương không thể thoát ly khỏi thực tại đời sống, và nó là thực tại đầu tiên thuộc kinh nghiệm làm người Bởi thế văn chương phải viết và sống giữa cuộc đời Và rồi mơ ước của cô cũng trở thành hiện

thực, tác phẩm của cô đã được chọn đăng Tuy dấu ấn của cô sau khi tác phẩm A Trân

được chọn đăng có vẻ đậm hơn, mang nhiều âm sắc và để lại một số nét độc đáo, nhưng khi so với những giá trị mà hàng loạt ngòi bút lớn thì cô chỉ như những nét mờ nhạt, đứng nép vào phía sau những vầng hào quang chói lọi của những bậc tiền bối Bằng sự nổ lực không ngừng hầu như tất cả những sáng tác của cô đều hướng đến những hoài bão, tình yêu và hạnh phúc của người phụ nữ, lấy câu chuyện của người phụ nữ làm trung tâm, miêu tả cuộc đời, số phận, đời sống nội tâm của họ Vì vậy cô thu hút được rất nhiều độc giả và từ đó cô nhanh chóng nắm giử những vị thế xứng đáng trong giới trí thức Nắm được những ưu thế đó cô đặt hết lòng vào những trang viết, trong tiểu thuyết của mình vì cô luôn hy vọng sẽ có người cảm nhận được, thấu hiểu được những thông điệp của cuộc đời mà cô gữi gắm qua từng câu chữ…

Cùng với những thành công vì sự cố gắng của mình Thanh Hồ đã làm ra nhiều tiền, tạo được cho bản thân và mẹ mình một cuộc sống hơn hẳn những tháng ngày qua cô

đã sống Với ước mơ và khát khao được hết lòng cống hiến của cô cuối cùng cũng có được thành quả nhất định: chỉ vẻn vẹn trong nữa năm cô gần như thực hiện được những gì ước mơ mà nửa đời người muốn thực hiện mà chưa thưc hiện được, cô được chọn làm chức phó cho một cơ quan văn nghệ, được kết nạp Đảng, chia nhà ở và cấp

xe con….Đến cuối những năm cuối của thế kỷ XX thì cô càng trở nên nổi bậc: cô trở thành nhà văn cấp một của Trung Quốc, là người được khoản phụ cấp đặc biệt của nhà nước mỗi tháng một trăm đồng (gấp hai lần một tháng lương trước đây của cô), là đại biểu đại hội đại biểu nhân dân toàn thành phố, hưởng đãi ngộ cấp phó giám đốc sở, từng chu du hơn 30 nước…Thanh Hồ đã phấn đấu không ngừng nhằm đạt được thành công và hạnh phúc trong cuộc sống Suốt những ngày son trẻ cô lao vào cuộc sống, vào làm việc với tất cả tâm trí và năng lượng của mình Sau những nỗ lực, phấn đấu không mệt mỏi của bản thân cuối cùng thì cô cũng là một nhà văn sắc sảo trên văn đàn đương thời Trong bài diễn thuyết nhằm khẳng kêu gọi sự đóng góp của giới văn sĩ trong quá trình phát triển của đất nước Trung Hoa, nữ sĩ đưa ra những lý lẽ hết sức sâu

sắc: “ Ôi! Các bạn! Bạn là vị giáo sư thong dong và tự cho là hơn hẳn mọi người, bạn

là một học giả giàu có và thấy đủ mọi sự lạ và các bạn trẻ còn chưa hiểu gì cả, các bạn tự cho là mình là những kẻ ưu việt của chân lý, của thế giới và của cả thượng đế, của cả thượng đế, các bạn hãy cởi bớt quần áo ra, nằm trên bải cỏ này mà tắm nắng cho thoải mái, ôm hôn nhau thắm thiết hàng chục phút trên sân bay rồi ngồi dưới bóng dù tránh nắng uống rượu nho trắng và ăn bánh ngọt, rồi sau đó lại giảm béo, rồi nghêu ngao hát làm tình với nhau trên xe hơi Nếu các bạn tự cho rằng có thể giúp được đất nước Trung Quốc còn đang man rợ, cứu người Trung Quốc còn đang mông muội, thế thì tốt thôi, xin hãy mang đến cho chúng tôi một chút kỹ thuật, một chút học vấn, một chút tiền vốn đi, nhưng xin cũng đừng tự cho mình là vị cứu tinh của Trung Quốc, xin đừng vênh mặt lên dạy chúng tôi, đừng có hơi một tí lại gãi ngứa trên mình chúng tôi (bằng lông đuôi ngựa) như chọc dế Xin chớ cho rằng một chút ABC của các người chúng tôi không được biết, chớ cho rằng chỉ một chút ABC ấy là đủ rồi, là có thể xoay chuyển được càn khôn”(760).Qua đó ta thấy được cái tầm và cả cái tâm của Thanh Hồ: trong lời thuyết giảng cô thể hiện được cái tài hoa, xuất sắc của mình đồng thời giúp ta thấy được ước mơ và hy vọng lớn lao của cô cho sự phồn vinh của đất nước Trung Quốc.”

Cáo xanh thể hiện nỗi đau và bất hạnh của những thân phận người phụ nữ chứ không

phải ca ngợi hay lý giải cho một chuyện tình, một cuộc đời nào hết Khung cảnh xã hội trong tác phẩm này khá rộng Câu chuyện xuyên suốt cuốn sách là chuyện tình, chuyện đời của một phụ nữ đã luống tuổi Thân phận, quá khứ và các tâm trạng của cô đều trĩu nặng những thế sự…Tác giả để cho Thanh Hồ là một nhà văn bởi những sóng gió, đa truân của cô cũng bắt đầu từ hệ lụy của nghề văn mà ra Cô quyết liệt, cực đoan, đắm đuối đến thế cũng bởi cô là nhà văn Thanh Hồ là người mang khát khao thành công đến cháy bỏng, dám ước mơ và cống hiến không chỉ được thể hiện qua hành trình đi tìm thành công của cô mà còn được thể hiện rõ nét trong những tác phẩm của mình Trước hết, xin được luận giải về mối quan hệ giữa người phụ nữ và văn học: yếu tố thứ nhất khiến phụ nữ gắn liền với văn học vì người phụ nữ là biểu tượng cho cái đẹp mà văn học cũng là loại hình nghệ thuật luôn có thiên hướng mỹ cảm, thiên hướng lấy cái đẹp vừa làm đối tượng vừa làm ngọn nguồn của cảm xúc, cảm hứng sáng tác Yếu tố thứ hai thuộc về thiên tính đặc trưng của nữ giới Chính vì vậy, Thanh Hồ gửi gắm cái nhìn hướng nội, xoay chuyển vào thế giới bên trong bằng hành trình tự khám phá và nhận thức chính mình bằng cảm nhận nội giác Tiểu thuyết của cô cũng đã đi tiên

phong trong việc cất lên tiếng nói bênh vực và đấu tranh vì quyền bình đẳng cho người phụ nữ trong xã hội Hình tượng người phụ nữ tân thời với hệ tư tưởng mới mẻ, chống đối lễ giáo phong kiến thủ cựu nặng nề và chế độ đại gia đình Nho giáo hà khắc là hình tượng trung tâm trong các sáng tác mang tính luận đề của bút pháp của Thanh

Hồ Bằng bút pháp lãng mạn kết hợp hiện thực, các tiểu thuyết của cô đã đưa người phụ nữ vượt thoát ra khỏi tình trạng tăm tối, bế tắc, chứa đựng nhiều mâu thuẫn gay gắt của các mối quan hệ xã hội, giành lấy quyền sống, quyền tự do cho chính mình và tạo dựng nên một viễn cảnh tươi sáng cho chính họ Tuy nhiên, những trang văn của

Thanh Hồ lại thường khai thác ở khía cạnh đối lập, đằng sau “thiên tính nữ” là một sự

gai góc, dám sống, thậm chí nhìn nhận một sự việc với con mắt mỉa mai, cô đã tạo lập được hình tượng nhân vật bằng cá tính của chính mình: biết khát khao yêu thương và cống hiến Cô tạo được những thành tựu, những giá trị đã hòa vào tiến trình chung của dòng chảy văn học, đã đóng góp tiếng nói phản kháng sâu sắc, mạnh mẽ quyện lẫn với khao khát và ước mơ cho một con đường giải phóng phụ nữ, “đoạn tuyệt” với quá khứ

và hướng đến tương lai Không những vậy, cô góp gương mặt mình trong lĩnh vực sáng tác tiểu thuyết, nắm bắt nhịp phát triển mới mẻ, sôi nổi và tràn đầy sức sống của thời đại Cô đã đứng cạnh những cây bút nam trong thời đại mới và vẽ thêm vào bức tranh của thời đại văn chương một giọng văn riêng với sắc màu nữ tính mềm mại, uyển chuyển: chân tình mộc mạc, tài hoa, cổ kính không đằm thắm nhưng ngọt ngào, duyên dáng và dịu nhẹ… Bấy nhiêu thôi cũng đủ góp phần cho văn đàn Trung Quốc thêm đa dạng về âm sắc và giọng điệu, tạo nên một sự ứng đối với bức tranh quen thuộc từng

in sâu vào tâm thức văn đàn

Tuy cuộc đời trải qua không ít những khó khăn, thiệt thòi lớn lao, thế nhưng, bằng nhưng ước mơ cháy bỏng, niềm tin mạnh mẽ vào bản lỉnh và tri thức của mình, người

phụ nữ để thoát khỏi sự “đói nghèo” về tri thức và vật chất Tử La Lan có đóng góp

lớn lao, tinh tế và sâu sắc nhất trong việc bênh vực mạnh mẽ quyền của phụ nữ, lên án những tư tưởng hũ tục của xã hội Trung Quốc Bản thân là một biên tập viên kiêm phóng viên của một tờ báo lớn dù có mạnh mẽ, kiên cường nhưng là phụ nữ nên Tử La Lan vẫn mang trong mình bản chất của sự yếu mềm, nhạy cảm, nghiêng về bộc lộ đời sống tình cảm bên trong mà đây cũng là thuộc tính và khuynh hướng của văn học nên

cô càng gần gũi cuộc sống thì văn chương càng dễ dàng chiếm lĩnh thế giới tâm tư của

những văn nghệ sĩ hơn trong cách cô đối nhân xử thế: “Chúng ta có những cái tánh

trầm tĩnh, nhẫn nại, dùng những cái tánh ấy mà nghiên cứu văn học, thì không có gì hạp cho bằng, có lẽ chúng ta theo nghề văn học còn dễ dàng hơn đờn ông nữa Còn có một điều thích hiệp nữa, là văn học chuyên trọng về đường tình cảm, mà chúng ta là giống có tình cảm nhiều hơn đờn ông, thì thật là tiện lợi cho chúng ta biết mấy

[16;tr1] Tử La Lan là người phụ nữ có cá tính, có nhan sắc của và khát vọng yêu đương mãnh liệt đồng thời là người phụ nữ có “vị thế” đặc biệt của đất nước Đối mặt với nhiệm vụ bức thiết của cộng đồng văn nghệ sỹ, cô sát cánh cùng chồng mình là Bộ trưởng bộ văn hóa Bạch Hữu Quang quán xuyến những hoạt động của đời sống văn

chương Tuy những suy nghĩ và hành động của cô vẫn chưa tự tách mình khỏi “chiếc

xương sườn Adam” của Bạch Hữu Quang nhưng tiếng nói của cô đã làm “xôn xao”

trên văn đàn vì “ Tử La Lan đã một mình xông trận, đánh đông dẹp bắc, công trạng

không phải là nhỏ”[23;tr 279] Tử La Lan giống như là một bộ phim phong cảnh rực

rỡ muôn màu, mỗi bước là mỗi cảnh sắc khác nhau, biến hóa vô cùng, xem mãi mà không chán mắt, là một vị tướng văn võ song toàn dẹp bắc đánh đông không ai địch nổi Theo như nhận xét của Tuyết Sơn thì “Tử La Lan quả là một bậc thần nữ” Vì vậy những lằn ranh phân cách giới tạm thời bị mờ đi, trong đó có cả lằn ranh xã hội và lằn ranh tự nhiên Ước mơ được cống hiến và phát triển đã kéo người phụ nữ này ra khỏi môi trường cuộc sống đời thường đến vói nhữ vị trí cao hơn của xã hội Cùng gồng mình lên, hướng về một mục tiêu chung, ý thức công dân đặt trên ý thức cá nhân, huy động tối đa ý chí như nam giới, Cô biết lắng nghe tiếng nói, ý nghĩ, xúc cảm của cả cộng đồng

Mỗi người phụ nữ trong tác phẩm đầu có ước mơ riêng của mình, họ hành động với tất cả nhiệt huyết của mình Thanh Hồ đã ước mơ và đã thực hiện được mơ ước đó bằng nỗ lực của bản thân cùng với sự giúp đỡ của mọi người Vương Mông tôn trọng giấc mơ và lý tưởng của người phụ nữ Tôn trọng sự bình đẳng giữa nam và nữ Thật

sự, có một lỗi tư duy ở đây, đó chính là dấu ấn do phong kiến để lại là trọng nam khinh

nữ và là phụ nữ thì phải chăm lo việc nhà Ngày trước, người phụ nữ không có quyền bước ra ngoài xã hội để cống hiến như người đàn ông Họ bị tước mất tự do, tước mất ước mơ tước mất đi những quyền cơ bản, quyền được tự do lựa chọn cuộc sống mà mình mơ ước

Văn học nghệ thuật từ cổ chí kim, ngoại trừ Thúy Vân của cụ Nguyễn Du, hình như chưa có cô gái đẹp nào được các văn nghệ sĩ cho hưởng hạnh phúc tròn đầy từ Tây