Bài tập cá nhân luật thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi, bổ sung

Khái niệm * Luật thuế tiêu thụ đặc biệt Luật thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2008 không có điều khoản nào giải thích từ ngữ mà chỉ liệt kê những hàng hóa, dịch vụ là đối tượng chịu thuế tiêu

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

KHOA CHÍNH TRỊ HỌC

BÀI TẬP CÁ NHÂN

Sinh viên: Phan Thị Diệu Linh

Lớp: Chính sách công K33

Môn: Chính sách kinh tế

Năm 2015

MỤC LỤC

Phần 1 : Khái quát về thuế tiêu thụ đặc biệt và luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật thuế tiêu thụ đặc biệt

1.1 Khái niệm thuế tiêu thụ đặc biệt và luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật thuế tiêu thụ đặc biệt

1.2 Quá trình ra đời và áp dụng thuế TTĐB ở Việt nam

1.3 Vai trò của pháp luật thuế tiêu thụ đặc biệt

Phần 2: Đánh giá ảnh hưởng của chính sách này lên ngân sách nhà nước và các hộ gia đình

2.1 Ảnh hưởng đối với Ngân sách nhà nước

2.1.1 Ảnh hưởng tích cực

2.1.2 Ảnh hưởng hạn chế

2.2 Ảnh hưởng đối với hộ gia đình ( phân ra người tiêu dùng và hộ kinh doanh)

2.2.1 Ảnh hưởng tích cực

2.2.2 Ảnh hưởng hạn chế

Phần 1 Khái quát về thuế tiêu thụ đặc biệt và luật sửa đổi, bổ sung một

số điều của luật thuế tiêu thụ đặc biệt.

1.1 Khái niệm

* Luật thuế tiêu thụ đặc biệt

Luật thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2008 không có điều khoản nào giải thích từ ngữ mà chỉ liệt kê những hàng hóa, dịch vụ là đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, tuy nhiên có thể đưa ra một khái niệm ngắn gọn về thuế tiêu thụ đặc biệt như sau:

“Thuế tiêu thụ đặc biệt là loại thuế gián thu, đánh vào một số loại hàng hóa và dịch

vụ đặc biệt, cần điều tiết mạnh, nhằm hướng dẫn sản xuất và tiêu dùng đồng thời làm tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước”

Thuế tiêu thụ đặc biệt về bản chất là loại thuế gián thu, do người tiêu dùng gánh chịu Do vậy, thuế tiêu thụ đặc biệt có có nhiều điểm tương đồng với các loại thuế gián thu khác Tuy nhiên, có thể nhận diện thuế tiêu thụ đặc biệt thông qua một số đặc điểm sau :

Thứ nhất, thuế TTĐB có diện đánh thuế hẹp: Khác với các loại thuế gián thu khác như thuế bán hàng (sale tax), thuế doanh thu (gross receipt tax) và thuế giá trị gia tăng là những loại thuế có đối tượng chịu thuế rộng rãi, bao quát hầu hết các loại mặt hàng và dịch vụ được tiêu thụ trong nền kinh tế, thuế tiêu thụ đặc biệt chỉ tập trung điều tiết một số mặt hàng và dịch vụ nhất định, không được nhà nước khuyến khích tiêu dùng Tùy theo quan điểm của từng quốc gia mà danh mục hàng hóa và dịch vụ phải chịu thuế này là rất khác nhau

* Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật thuế tiêu thụ đặc biệt có hiệu lực

ngày 1/1/2016 Sửa đổi, bổ sung một số điều của luật thuế tiêu thụ đặc biệt

Những điểm mới gồm : (Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật thuế tiêu thụ đặc biệt kèm theo)

1.2 Quá trình ra đời và áp dụng thuế TTĐB ở Việt nam

Năm 1951 : Ban hành thuế hàng hóa

- Đối với hàng hóa khuyến khích sản xuất thì NN không thu thuế hoặc thu thuế thấp

- Đối với hàng hóa không thiết yếu thì nhà nước đánh thuế cao

- Thuế hàng hóa đánh vào hơn 50 mặt hàng

Năm 1989: Đối tượng chịu thuế hàng hóa giảm

- Áp dụng voiứ khoảng 20 mặt hàng

- Bao gồm cả thuế hàng Xuất khẩu, Nhập khẩu và hàng phi mậu dịch

Năm 1990: Ban hành luật thuế TTĐB thay cho thuế hàng hóa

- Áp dụng 6 mặt hàng: thuốc lá, pháo, rượu, bia, hàng mã, bài lá

- Thu thuế một lần ở khâu sản xuất, không thu ở khâu nhập khẩu

Năm 1993: Sửa đổi luật thuế TTĐB lần 1

- Đánh vào 4 mặt hàng: Thuốc lá điếu, Rượu, Bia, Pháo

- Thuế suất tăng

Năm 1995: Sửa đổi luật thuế TTĐB lần 2 có hiệu lực ngày 1/1/1996

- Áp dụng 6 nhóm mặt hàng: thêm 2 nhóm ( ô tô nhập khẩu và xăng các loại)

- Tách thuế TTĐB ra khỏi thuế Nhập khẩu để giảm thuế Nhập khẩu

- Bảo vệ sản xuất trong nước

- Tạo điều kiện để Việt Nam tham gia vào các hiệp định, cam kết quốc tế trong họat động TMQT

Năm1998: Sửa đổi luật thuế TTĐB lần 3, thông qua luật Thuế TTĐB mới có hiệu lực ngày 1/1/1999

- Áp dụng 8 nhóm mặt hàng : rượu, bia, thuốc lá điếu, điều hòa nhiệt độ, bài

lá, vàng mã, xăng các lọai, ô tô nhập khẩu, 4 nhóm dịch vụ

Năm 2003: sửa đổi, bổ sung lần 1, có hiệu lực ngày 1/1/2004

Năm 2005: sửa đổi, bổ sung lần 2, có hiệu lực ngày 1/1/2006

- Áp dụng 8 nhóm mặt hàng và 5 hóm dịch vụ

Năm 2008: Quốc hội đã thông qua Luật thuế TTĐB năm 2008 sẽ có hiệu lực ngày 1/4/2009

Nay, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thúê tiêu thụ đặc biệt có hiệu lực ngày 1/1/2016

1.3 Vai trò của pháp luật thuế tiêu thụ đặc biệt

- Thứ nhất, pháp luật thuế tiêu thụ đặc biệt là một trong những công cụ giúp

Nhà nước thực hiện chính sách pháp lý đối với cơ sở sản xuất kinh doanh và nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ Việc thu thuế tiêu thụ đặc biệt ở khâu sản xuất giúp cho Nhà nước có thể nắm bắt được một cách tương đối chính xác số lượng thực tế các

cơ sở sản xuất mặt hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt trong nền kinh tế, cũng như năng lực sản xuất của từng cơ sở sản xuất từng loại mặt hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt Việc thu thuế tiêu thụ đặc biệt ở khâu nhập khẩu sẽ giúp Nhà nước quản lý được hoạt động nhập khẩu mặt hàng, dịch vụ được coi là đặc biệt, không khuyến khích tiêu dùng, đồng thời còn nhằm hạn chế việc tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ từ nước ngoài qua đó khuyến khích dùng hàng trong nước Thứ hai, pháp luật thuế tiêu thụ đặc biệt là công cụ để Nhà nước điều tiết thu nhập của các tầng lớp nhân dân có thu nhập cao, hướng dẫn tiêu dùng hợp lý, góp phần thực hiện công bằng, bình đẳng xã hội Thuế tiêu thụ đặc biệt không đánh vào tất cả các loại hàng hóa

mà chỉ đánh vào một số loại hàng hóa nhất định, nhà nước không khuyến khích tiêu dùng, do đó thuế suất của thuế tiêu thụ đặc biệt thường cao hơn so với các loại thuế khác Khi thuế suất cao sẽ làm hàng hóa, dịch vụ tăng cao Hệ quả là không

phải mọi tầng lớp nhân dân đề có thể sử dụng các loại hàng hóa, dịch vụ đó mà chỉ những tầng lớp nhân dân khá giả trong xã hội mới có khả năng chi trả cho những loại mặt hàng này Ví dụ như rượu, bia, thuốc lá, kinh doanh vũ trường, mát – xa, Karaoke, casino, tàu bay, du thuyền… Qua đó, một mặt nhà nước vừa có thể hướng dẫn tiêu dùng, vừa có thể huy động thu nhập của một bộ phận dân cư có thu nhập cao và có khả năng chi trả cho những loại mặt hàng, dịch vụ không thiết yếu tiêu dùng vào ngân sách nhà nước để sử dụng cho những mục tiêu công cộng, góp phần đảm bảo công bằng xã hội

-Thứ 2, pháp luật thuế tiêu thụ đặc biệt là công cụ quan trọng được sử dụng

nhằm ổn định và tăng cường nguồn thu cho ngân sách nhà nước Theo quyết toán ngân sách Nhà nước, thu ngân sách từ thuế tiêu thụ đặc biệt với hàng sản xuất trong nước với hàng sản xuất trong nước năm 2008 đạt 22,123 tỷ đồng, năm 2009 đạt 29,728 tỷ đồng, năm 2010 ước đạt 37,906 tỷ đồng, trong 9 tháng đầu năm 2011 đạt 33,425 tỷ đồng, 9 tháng đầu năm 2013 thuế tiêu thụ đặc biệt hàng sản xuất trong nước đạt 38,606 tỷ đồng , năm 2014 thuế tiếu thụ đặc biệt hàng sản xuất trong nước đạt 38,432 tỷ đồng

Phần 2 Đánh giá ảnh hưởng của chính sách này lên ngân sách nhà nước

và các hộ gia đình

2.1 Đối với ngân sách nhà nước: Nhìn chung khi tăng thuế suất của một

số nhóm hàng hóa góp phần làm tăng nguồn thu ngân sách nhà nước Tuy nhiên, ngoài những điểm tích cực, việc tăng thuế suất có những điểm cần lưu ý:

2.1.1 Điểm tích cực: Việc tăng thuế suất cơ bản làm tăng nguồn thu ngân

sách Nhà nước, tỷ trọng thu ngân sách từ thuế TTĐB trong tổng thu ngân sách từ thuế, phí và lệ phí luôn ổn định trong những năm qua (chiếm khoảng 11-12% tổng thu ngân sách nội địa), tạo nguồn lực cho sự phát triển xã hội, tạo nguồn lao động

và có điều kiện đầu tư vào nhiều ngành như Y tế, giáo dục…

Cụ thể: - Thường trực Ủy ban Tài chính - Ngân sách đồng tình với quy định của dự thảo luật áp dụng thu thuế tiêu thụ đặc biệt đối với hàng hóa đưa vào khu được áp dụng quy chế khu phi thuế quan có dân cư sinh sống Thực tế hiện nay đã phát sinh tình trạng lợi dụng cơ chế ưu đãi thuế đối với các khu vực phi thuế quan

có cả khu dân cư sinh sống để đưa hàng hóa vào trong khu vực phi thuế quan, sau

đó được bán trở lại và tiêu dùng trong dân cư, tạo ra sự không công bằng, gây thất thu cho ngân sách nhà nước Như vậy, quy định của dự thảo luật áp dụng thu thuế tiêu thụ đặc biệt đối với hàng hóa đưa vào khu được áp dụng quy chế khu phi thuế quan có dân cư sinh sống góp phần quản lý chặt chẽ hơn nguồn thu cho ngân sách nhà nước

- Nhìn vào Biểu thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi, bổ sung lực 1/1/2016 ta thấy một số mặt hàng có mức thuế suất thay đổi (%)

Mặt hàng Thuế suất thay đổi Tăng ngân sách nhà nước Thuốc lá điếu Chính phủ đề xuất phương án lộ

trình tăng như sau: từ ngày 1/1/2016 tăng từ 65% lên 70%;

từ ngày 1/1/2019 tăng từ 70%

Nhóm mặt hàng thuốc lá điếu nộp ngân sách nhà nước 20.000 tỷ đồng Dự kiến tăng số thu ngân sách năm

lên 75% 2016 là 2.930 tỷ đồng, đến

năm 2018 tăng thêm 7.700 tỷđồng

Rượu Rượu >

20 độ

Thuế suất cũ là 50%,

Từ 01/01/2016: 55%

Từ 01/01/2017: 60%

Từ 01/01/2018: 65%

năm 2016 sẽ thu được 389 tỉ đồng, năm 2017 thu được

447 tỉ đồng và năm 2018 thu được 514 tỉ đồng

Rượu <

20 độ

Thuế suất cũ là 25,

Từ 01/01/2016: 30%

Từ 01/01/2018: 35%

Từ 01/01/2016: 55%

Từ 01/01/2018: 60%

Từ 01/01/2018: 65%

Mặt hàng bia nộp và 18.000

tỷ đồng vào ngân sách nhà nước Cụ thể với việc điều chỉnh này, dự kiến số thu ngân sách năm 2016 tăng 8.189 tỷ đồng; năm 2017 tăng 9.447 tỷ đồng; năm

2018 tăng 10.814 tỷ đồng

Ô tô

thuế suất xe ô tô chở người 9 chỗ ngồi trở xuống loại 1.000 cm3 trở xuống giảm 25% so với hiện hành; loại trên 1.000 cm3 đến 1.500 cm3 giảm 20 % so với hiện hành; loại trên 1.500 cm3 đến 2.000 cm3 giảm 15%

Đây là nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước vì là mặt hàng có giá trị cao Tuy nhiên, động thái của nhà nước về việc tăng thuế suất của mặt hàng này có thể sẽ làm giảm nguồn thu ngân sách

so với hiện hành; loại trên 2.000 cm3 đến 3.000 cm3 tăng 5% so với hiện hành

Bên cạnh đó, thuế TTĐB các dòng xe từ 9 chỗ ngồi trở xuống

có dung tích xi lanh trên 3.000 cm3 được Chính phủ dự kiến tăng đồng loạt từ 1-7-2016

Trong đó: Thuế loại trên 3.000 cm3 đến 4.000 cm3 tăng 30%

so với hiện hành lên 90%; loại trên 4.000 cm3 đến 5.000 cm3 tăng 50% lên 110%; loại trên 5.000 cm3 đến 6.000 cm3 tăng 70% lên 130%; loại trên 6.000 cm3 tăng 90% lên 150%

Bài lá, vàng mã, thuế suất giữ nguyên

Xăng sinh học

E5

thuế suất thuế TTĐB ưu đãi là 9% đối với E5 và 8,5% đối với E10

Kinh doanh vũ

trường

từ 30% lên 40%, đối với mát-xa

Ka-ra-ô-kê giữ nguyên mức thuế suất hiện

hành

Đối với kinh Luật lần này điều chỉnh mức

doanh casino,

trò chơi điện tử

có thưởng, kinh

doanh đặt cược

thuế suất lên 35%

Cụ thể kinh doanh gôn Luật lần này điều chỉnh mức thuế suất lên 20% Kinh doanh ca-si-nô, trò chơi điện tử có thưởng, thuế suất

cũ là 30, Từ 01/01/2016: 35%

2.1.2 Điểm hạn chế (lưu ý): - Việc tăng thuế suất đối với những mặt hàng

như thuốc lá điếu, rượu, bia có ảnh hưởng không nhỏ tới ngân sách nhà nước

Thứ nhất, khi thuế suất của những mặt hàng này tăng lên, ảnh hưởng không

nhỏ tới doanh nghiệp sản xuất, đại lý bán lẻ và cả người tiêu dùng Cụ thể giá bán

lẻ mặt hàng tăng thì người dùng sẽ hạn chế tiêu dùng, ảnh hưởng trực tiếp tới doanh nghiệp, khiến những địa phương sản xuất ảnh hưởng, lao động ở đây mất việc, doanh nghiệp kinh doanh trong nước thất thế với các mặt hàng nhập khẩu vì giá cả, từ đó ngân sách địa phương giảm làm ngân sách nhà nước giảm

Thứ 2, việc tăng thuế suất đối với những mặt hàng này, khiến cơ sở buôn lậu

ngày càng bất chấp, hoạt động mạnh mẽ nhờ vào lợi ích tăng nhanh của việc buôn lậu hoặc nhập lậu, đây chính là vấn nạn đối với ngân sách nhà nước Ví dụ: Nạn Buôn lậu thuốc lá năm 2013 khiến cho ngân sách nhà nước thất thu 6.500 tỷ đồng

và con số thất thu dự tính sẽ tăng lên tới con số 8.000 tỷ năm 2014 Việc tăng thuế suất càng cao buôn lậu càng phát triển

Dẫn chứng: Theo các doanh nghiệp bia rượu, nước giải khát, quy định mới sẽ khiến mức thuế tiêu thụ đặc biệt cao lên và sẽ không đảm bảo được tính ổn định trong tăng trưởng nguồn thu ngân sách Nhà nước Đại diện Hiệp hội Bia Rượu Nước giải khát dẫn ví dụ, sau một giai đoạn tăng trưởng tốt nhờ mức thuế tiêu thụ đặc biệt hợp lý thì năm 2013, khi thuế bia tăng từ 45% lên 50%, rượu tăng từ 50%

lên 55% đã gây tác dụng ngược lại tới mức tổng nộp ngân sách Năm 2013, 2014 khi thuế tiêu thụ đặc biệt tăng lên, mức nộp thuế của các doanh nghiệp giảm 1,5%

và 16,1% so với năm 2012 Theo số liệu từ Hiệp hội này, năm 2014, các doanh nghiệp Bia Rượu Nước giải khát nộp vào ngân sách 25.781 tỷ đồng, trong đó thuế tiêu thụ đặc biệt là gần 20.000 tỷ đồng, tăng 9,1% so với năm trước đó

Đơn cử, 9 tháng đầu năm 2014, theo số liệu khảo sát của AC NIELSEN, thuốc

lá lậu đã tăng lên 30 - 40% Diễn biến của thuốc lá nhập lậu trở nên rất phức tạp; nếu như trước đây thuốc lá lậu xuất hiện chủ yếu ở các tỉnh miền Tây Nam Bộ, hiện nay đã xuất hiện thêm và lan tràn ở hầu hết các tỉnh miền Trung, miền Bắc và trên phạm vi toàn quốc Trước đây thuốc lá lậu chủ yếu là JET và HERO (giá khoảng 14.000đ) thì mới đây xuất hiện nhiều loại thuốc lá lậu giá rẻ, chất lượng kém như: League, Luxury, Cambo, Ram, Rainson (giá từ 2.700 đồng – 4.000 đồng/ bao), Mine, Gem (4.000đ), Golden Deer (9.000đ), Pin, Jun (9.500đ) Elephant, v.v Năm 2013, thuốc lá nhập lậu gây thất thu NSNN 6.500 tỷ đồng, với tốc độ tăng trưởng thuốc lá lậu như hiện nay thì năm 2014 NSNN có thể thất thu hơn 8.000 tỷ đồng Việt Nam là thị trường tiêu thụ thuốc lá lậu lớn thứ 2 trong số 11 quốc gia châu Á được khảo sát

Qua thảo luận, nhiều ý kiến cũng tán thành với đề nghị cần nghiên cứu bổ sung mặt hàng kinh doanh game online vào diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt Loại hình kinh doanh game hiện nay là mặt hàng có doanh thu lớn, mức lợi nhuận cao

so với các loại hình kinh doanh khác, thu hút mọi độ tuổi, tầng lớp dân cư, đặc biệt

là giới trẻ tham gia

2.2 Đối với hộ gia đình( phân ra người tiêu dùng và hộ kinh doanh)

Việc tăng thuế suất góp phần định hướng sản xuất và định hướng tiêu dung

2.2.1 Điểm tích cực:

Đối với người tiêu dùng: Những mặt hàng như thuốc lá điếu, bia, rượu việc

tăng thuế suất gây ảnh hưởng trực tiếp tới người tiêu dùng Giá bán lẻ tăng, sẽ hạn

chế người tiêu dùng sử dụng mặt hàng này Vì sử dụng thuốc lá gây ra 25 loại bệnh khác nhau như ung thư phổi, ung thư thanh quản, ung thư khoang miệng, ung thư

da, các bệnh về tim mạch…uống rượu , bia nhiều gây ra nhiều biểu hiện không kiểm soát được hành vi, gây ảnh hưởng không nhỏ tới sức khỏe, ảnh hưởng đến năng suất lao động của xã hội Việt Nam đang là một trong những nước có số người sử dụng thuốc lá thuộc hàng cao nhất thế giới (tỷ lệ người hút thuốc lá ở độ tuổi từ 15 tuổi trở lên là 47,4% đối với nam giới) Theo Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng, thời gian qua việc hạ thuế suất đối với mặt hàng bia, rượu đã làm tăng sức mua đối với bia, rượu, dễ dẫn đến lạm dụng bia rượu Tính riêng năm 2013, lượng bia tiêu thụ ở Việt Nam là 3 tỷ lít, bình quân đầu người vào khoảng 32 lít/người, lượng tiêu thụ này khiến Việt Nam trở thành “quán quân uống bia” ở khu vực ASEAN, đứng thứ 3 Châu Á, sau Trung Quốc và Nhật Bản và đứng thức 28 trên thế giới

Những mặt hàng như hàng mã, bài lá… tăng thuế suất, khiến người tiêu dùng giảm tiêu dùng, giảm mê tín, dị đoan và tránh gây lãng phí

Những mặt hàng như ô tô, người tiêu dùng được khuyến khích tiêu thụ dòng

xe kích thước nhỏ, tiêu thụ ít năng lượng giảm ô nhiễm môi trường, phù hợp với hạ tầng giao thông và thu nhập của người dân Việc giảm thuế đối với dòng xe có dung tích nhỏ, người dân có thu nhập trung bình có thể mua được xe

Mặt hàng xăng, gần đây trên thị trường đã xuất hiện xăng E5 (xăng có pha trộn một tỷ lệ nguyên liệu sinh học), giảm ô nhiễm môi trường cần được phát triển

để thay thế một phần nhiên liệu hóa thạch truyền thống, cũng như góp phần đảm bảo an ninh năng lượng và bảo vệ môi trường, phù hợp với xu thế phát triển chung trên thế giới Theo đó, cần áp dụng mức thuế suất thấp hơn so với xăng thông thường (ưu đãi theo tỷ lệ ethanol và các chế phẩm sinh học trong xăng) Người sử dụng sẽ được kích thích tiêu dùng loại xăng tốt cho tự nhiên, gây giảm ô nhiễm môi trường