Tích hợp tư tưởng hồ chí minh về đạo đức cách mạng trong dạy học phần công dân với đạo đức trong chương trình giáo dục

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINHNGUYỄN VĂN HẬU TÍCH HỢP TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG TRONG DẠY HỌC PHẦN “CÔNG DÂN VỚI ĐẠO ĐỨC” TRONG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC CÔNG DÂ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN VĂN HẬU

TÍCH HỢP TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG TRONG DẠY HỌC PHẦN

“CÔNG DÂN VỚI ĐẠO ĐỨC” TRONG CHƯƠNG TRÌNH

GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10(Qua khảo sát thực tiễn trường THPT Thanh Bình 1, tỉnh Đồng Tháp)

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

ĐỒNG THÁP- 2010

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN VĂN HẬU

TÍCH HỢP TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG TRONG DẠY HỌC PHẦN

“CÔNG DÂN VỚI ĐẠO ĐỨC” TRONG CHƯƠNG TRÌNH

GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10( Qua khảo sát thực tiễn trường THPT Thanh Bình 1, tỉnh Đồng Tháp)

CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

BỘ MÔN CHÍNH TRỊ

Mã số: 60.14.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN THÁI SƠN

ĐỒNG THÁP-2010

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, tác giả luận văn xin được nói lời cảm ơn chân thành tớithầy giáo TS Nguyễn Thái Sơn – người đã hướng dẫn tận tình để tác giả hoànthành tốt công trình khoa học của mình

Tác giả luận văn xin được trân trọng gửi lời cảm ơn chân thành tới thầygiáo – cô giáo trong khoa Giáo dục chính trị trường Đại học Vinh, các thầy -

cô giáo trong khoa Sau đại học của trường Đại học Vinh và trường Đại họcĐồng Tháp đã tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình làm luận văn khoa họccủa tác giả

Tác giả xin chân thành cám ơn đến Ban giám hiệu trường THPT ThanhBình 1, Tổ Sử-Địa-GDCD trường THPT Thanh Bình 1 đã tạo điều kiện thuậnlợi cho tác giả hoàn thành luận văn khoa học

Để hoàn thành công trình khoa học của mình, tác giả còn nhận được sựgiúp đỡ tận tình của gia đình, thầy cô trường THPT Thanh Bình 1 và bạn bè

Xin chân thành cám ơn !

Tác giả: Nguyễn Văn Hậu

MỤC LỤC 1 Tra ng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 3

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

5 Phương pháp nghiên cứu 5

6 Đóng góp của luận văn 6

7 Kết cấu của luận văn 6

NỘI DUNG……… ……… 7

CHƯƠNG 1 NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI TÍCH HỢP TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG TRONG DẠY HỌC PHẦN “CÔNG DÂN VỚI ĐẠO ĐỨC” 1.1.Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng 7

1.1.1 Nguồn gốc hình thành và phát triển tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh……….………… 7

1.1.2.Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng……….10

1.2 Sự cần thiết của việc tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh Trường THPT Thanh Bình 1 - Đồng Tháp hiện nay………… ……….… 26

1.2.1 Xuất phát từ yêu cầu đổi mới và nâng cao hiệu quả dạy học môn GDCD nói chung và phần “Công dân với đạo đức nói riêng”… ….…….26 1.2.2 Xuất phát từ yêu cầu thực hiện cuộc vận động và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh……….…… ……… ………… …29 1.2.3 Xuất phát từ yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh THPT trong giai đoạn hiện nay… …….……… … 31

1.3 Thực trạng dạy học môn giáo dục công dân lớp 10, ở trường THPT Thanh Bình 1- Đồng Tháp……… ……… ….34

1.3.1 Vài nét về Trường THPT Thanh Bình 1- Đồng Tháp………34 1.3.2 Thực trạng dạy học môn GDCD lớp 10 ở trường THPT Thanh Bình 1 –Đồng Tháp……… … ….… 43

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TÍCH HỢP TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG TRONG DẠY HỌC PHẦN “CÔNG DÂN VỚI ĐẠO ĐỨC” TRONG CHƯƠNG TRÌNH GDCD LỚP 10, TẠI TRƯỜNG THPT THANH BÌNH 1 – ĐỒNG THÁP.

2.1 Phương hướng tích hợp tư tường Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng trong dạy học phần “ Công dân với đạo dức” trong chương trình GDCD lớp 10, tại trường THPT Thanh Bình 1 – Đồng Tháp……….… 54

2.1.1 Xây dựng các chuẩn mực cơ bản về tư tưởng đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh……… …… … …54

2.1.2 Qua tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng trong dạy học phần “Công dân với đạo đức" , nhằm giáo dục học sinh trở thành người

kế thừa xã hội chủ nghĩa vừa hồng” vừa “chuyên” 56

2.1.3.Qua tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng trong dạy học phần “Công dân với đạo đức" trong chương trình GDCD lớp 10, nhằm giáo dục cho học sinh trở thành con ngoan, trò giỏ… …… ………….…60

2.2 Các giải pháp nhằm tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng trong dạy học phần “công dân với đạo đức” trong chương trình GDCDlớp 10……….……….… …… …62

2.2.1 Tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng phù hợp với nội dung bài học trong dạy học phần “công dân với đạo đức” trong chương trình GDCDlớp 10 tại trường THPT Thanh Bình 1 - Đồng Tháp…… …62 2.2.2 Tổ chức cho học sinh thảo luận tìm hiểu về tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng phù hợp với nội dung bài học trong giảng dạy phần

“công dân với đạo đức” trong chương trình GDCDlớp 10 tại trường THPT Thanh Bình 1 - Đồng Tháp……….……… …….… …84 2.2.3 Tổ chức thi tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng vào trong buổi ngoại khoá nội dung môn học ở lớp 10………… ….……95

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ……….……… …… ….106 1.KẾT LUẬN……… ……… ……… ……….106 2.KIẾN NGHị……….……… …….……… …… ……… 107 TÀI LIỆU THAM KHẢO………… ………….………… ………… 109

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh là một lãnh tụ thiên tài, là người thầy vĩ đại củadân tộc Việt Nam, dù đã đi xa nhưng Người để lại cho toàn Đảng, toàn dân tamột di sản tinh thần vô cùng to lớn, những giá trị tư tưởng vô giá, đặc biệt là

tư tưởng đạo đức cách mạng Cả cuộc đời Người là tấm gương sáng cho toànĐảng, toàn dân ta nguyện phấn đầu suốt đời học tập và noi theo Hiện nay khiđất nước ta đang trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, chủđộng hội nhập quốc tế, xây dựng đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa,thì việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là hết sức quantrọng Vì tư tưởng và đạo đức Hồ Chí Minh là sự kết tinh những truyền thốngtốt đẹp của dân tộc ta và tinh hoa văn hoá của nhân loại, là tài sản tinh thần vôgiá của Đảng và nhân dân ta; là tấm gương sáng để mọi người Việt Nam họctập và noi theo Vì vậy toàn Đảng, toàn dân ta suốt đời học tập và làm theotấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Ngày 7/11/2006, Bộ Chính trị đã ra Chỉ thị số 06 - CT/TW về tổ chứccuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” Mục

đích của cuộc vận động là làm cho toàn Đảng, toàn dân nhận thức sâu sắc vềnhững nội dung cơ bản và giá trị to lớn của tư tưởng đạo đức và tấm gươngđạo đức Hồ Chí Minh; tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về ý thức tu dưỡng, rènluyện và làm theo tấm gương đạo đức của Người; đẩy lùi sự suy thoái về tưtưởng chính trị, đạo đức, lối sống và các tệ nạn xã hội, góp phần thực hiệnthắng lợi Nghị quyết Đại hội X của Đảng, trong đó có học sinh các trườngTHPT

Trong tình hình hội nhập quốc tế ngày nay, sự giao thoa giữa các nềnvăn hoá ngày càng được mở rộng Hội nhập kinh tế ngoài mặt tích cực to lớn

đó cho đất nước, bên cạnh đó còn làm phát sinh những vấn đề mà chúng tacần quan tâm, bản sắc văn hóa dân tộc bị đe dọa, hội nhập kinh tế quốc tế cònđưa vào nước ta những sản phẩm đồi trụy, phản nhân văn, reo rắc lối sống tự

do tư sản, làm xói mòn những giá trị đạo đức, thuần phong mỹ tục của dântộc Đặc biệt đáng lo ngại là một bộ phận học sinh hiện nay có tình trạng suythoái về đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bãolập thân, lập nghiệp vì tương lai của bản thân và đất nước Học sinh vi phạmđạo đức ngày càng nhiều, khiến dư luận xã hội lo lắng, ngành giáo dục phảiđau đầu về tình trạng học sinh vô lễ với thầy cô giáo, nói tục, trộm cắp, bạolực học đường, tham gia vào các tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật xảy ra ngàycàng nhiều, mức độ vi phạm ngày một nghiêm trọng hơn Trường THPTThanh Bình 1, tỉnh Đồng Tháp không đứng ngoài thực trạng trên

Trước tình hình đó, việc giáo dục đạo đức cho học sinh là nhiệm vụ cấpbách, đặc biệt, giáo dục tư tưởng đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh là hết sứccần thiết và đúng đắn nhằm làm cho thế hệ trẻ vừa “hồng” vừa “chuyên”,xứng đáng là người trụ cột thật sự của nước nhà Điều đó đòi hỏi phải có cáccông trình khoa học đi sâu vào nghiên cứu để bồi dưỡng giáo dục đạo đức cho

học sinh là nhiệm vụ cấp thiết Hơn ai hết, là một người giáo viên giảng dạymôn Giáo dục công dân ở một trường THPT trên quê hương mà mình đượcsinh ra và lớn lên, tôi nhận thức rõ trách nhiệm đặt lên vai của bản thân làphải xây dựng giải pháp giáo dục đúng đắn, khoa học để nâng cao hơn nữachất lượng môn học nói chung và chăm lo, bồi dưỡng, giáo dục đạo đức chohọc sinh của trường nói riêng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Với lí do trên, tác giả mạnh dạn chọn đề tài: Tích hợp tư tưởng Hồ ChíMinh về đạo đức cách mạng trong dạy học phần “Công dân với đạo đức"trong chương trình GDCD lớp 10 (Qua khảo sát thực tiễn trường THPTThanh Bình 1)

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong những năm qua Đảng ta rất quan tâm đến việc chăm lo giáo dụcđạo đức cho toàn Đảng, toàn dân, trong đó có thanh niên, học sinh Vì vậyĐảng có nhiều Nghị quyết, Chỉ thị về việc chăm lo giáo dục đạo đức như: Chỉ

thị số 06 - CT/TW của Bộ Chính Trị khóa X về tổ chức cuộc vận động “Học

tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; Chỉ thị số 11-HD/TTVH,

ngày 06 tháng 12 năm 2006 của Ban Tư tưởng, Văn hóa Trung ương “Về

hướng dẫn thực hiện chỉ thị số 06 của Bộ chính trị”; Tài liệu học tập trong

cuộc vận động “Đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí

Minh”; Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư, Ban chấp hành Trung ương khóa VII

“Về công tác thanh niên với tình hình mới”; Tài liệu phục vụ cuộc vận động

“Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” của Ban Tư tưởng –

Văn hoá Trung ương “Một số lời dạy và mẫu chuyện về tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh”; Tài liệu học tập chủ đề năm 2010 cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; Ban Tuyên giáo Trung ương về

“Tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng ta thật sự

trong sạch, vững mạnh “là đạo đức, là văn minh”; Chỉ thị số 2516/CI/BGD

& ĐT ngày 18 tháng 5 năm 2007, “Về thực hiện cuộc vận động và Học tập và

làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”…Những nội dung của Nghị

quyết, Chỉ thị và các tài liệu học tập làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh đã đề cập đến nội dung, nhiệm vụ và giải pháp trong việc giáo dục tưtưởng đạo đức cho cán bộ, đảng viên, nhân dân và học sinh, sinh viên Ngoài

ra còn có các công trình khoa học nghiên cứu tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

như: “Thấm nhuần tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh” (2010), Nhà xuất bản Chính Trị Quốc Gia, Hà Nội, của Tiến sĩ Phạm Văn Khánh; “Văn hoá đạo

đức Hồ Chí Minh” (2009), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội của Tiến

sĩ Thành Duy; trong quyển “Thế giới còn đổi thay nhưng tư tưởng Hồ Chí

Minh còn sống mãi” (2008), Nhà xuất bản khoa học xã hội, Hà Nội; bên đó

Nhà xuất bản khoa học xã hội, Hà Nội (2005) cũng đã cho xuất bản cuốn

“Giáo dục, rèn luyện cán bộ, đảng viên theo đạo đức cách mạng, phong cách

tư duy khoa học Hồ Chí Minh”; “Hồ Chí Minh nói về đạo đức cách mạng” và

một số công trình khoa học khác cũng đã nghiên cứu về tư tưởng đạo đứccách mạng của Hồ Chí Minh, các giải pháp giáo dục tư tưởng đạo đức đếntoàn Đảng, toàn dân ta xã hội hiện nay Mặc dù có nhiều công trình khoa học

đã nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng, nhưng chưa cócông trình khoa học nào nghiên cứu việc tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ ChíMinh vào dạy học phần “Công dân với đạo đức” chương trình lớp 10 ở trườngTHPT Thanh Bình 1, huyện Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

3.1 Mục tiêu của đề tài

Trên cơ sở nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng,qua đó xây dựng giải pháp để tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cáchmạng vào trong dạy học phần “Công dân với đạo đức" trong chương trình

giáo dục công dân lớp 10, góp phần bồi dưỡng, giáo dục nhân cách, lối sống,trách nhiệm của công dân cho học sinh trường THPT Thanh Bình 1 - ĐồngTháp.

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Phân tích về những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về đạođức cách mạng và sự cần thiết trong việc tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh vềđạo đức cách mạng vào dạy học phần “Công dân với đạo đức” ở chương trìnhGDCD lớp 10

Khảo sát về tình hình dạy và học môn GDCD của học sinh trườngTHPT Thanh Bình 1 - Đồng Tháp

Một số giải pháp để tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cáchmạng vào dạy học phần “Công dân với đạo đức” chương trình GDCD lớp 10

ở trường THPT Thanh Bình 1

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng như: trungvới nước, hiếu với dân; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; thương yêu,quý trọng con người và có tinh thần quốc tế trong sáng

Tìm hiểu về tình hình đạo đức của học sinh và thực trạng dạy học mônGDCD ở trường THPT Thanh Bình 1

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi thời gian: nghiên cứu thực trạng dạy học môn GDCD và tìnhhình đạo đức của học sinh trường THPT Thanh Bình 1 – Đồng Tháp, từ nămhọc 2005- 2010

Phạm vi không gian: đề tài nghiên cứu thực trạng dạy học môn GDCD

và tình hình đạo đức của học sinh qua khảo sát thực tiễn ở trường THPTThanh Bình 1 – Đồng Tháp

5 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin; tưtưởng Hồ Chí Minh, đề tài tuân thủ quan điểm của giáo dục của Đảng vềphương hướng nghiên cứu, tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cáchmạng trong giảng dạy môn giáo dục công dân

Để thực hiện đề tài, tác giả thực hiện một số phương pháp nghiên cứusau: phương pháp nghiên cứu lý thuyết, phương pháp lịch sử, phương pháplogic, phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp nghiên cứu trắcnghiệm

6 Đóng góp luận văn

Đề tài góp phần hệ thống hóa những nội dung cơ bản của tư tưởng HồChí Minh về đạo đức cách mạng để tích hợp trong dạy học phần “Công dânvới đạo đức” ở chương trình GDCD lớp 10

Qua đề tài nghiên cứu giúp cho nhà trường có sự đánh giá đúng mức vềthực trạng đạo đức của học sinh; thực trạng dạy học môn GDCD và nhữngnguyên nhân của thực trạng đó ở trường THPT Thanh Bình 1- tỉnh ĐồngTháp Qua đó xây dựng những giải pháp khoa học, hiệu quả trong việc tíchhợp tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng trong dạy học phần “Côngdân với đạo đức” trong chương trình giáo dục công dân lớp 10, góp phần vàoviệc bồi dưỡng, giáo dục đạo đức cho các em học sinh trở thành con ngoan,trò giỏi, là công dân tốt trong xã hội

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục, tài liệu tham khảo và phụ lục,nội dung luận văn được trình bày trong 02 chương.

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI TÍCH HỢP

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG

TRONG DẠY HỌC PHẦN “CÔNG DÂN VỚI ĐẠO ĐỨC”

1.1.Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đạo đức và đạo đức cách mạng

1.1.1 Nguồn gốc hình thành và phát triển tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

Trong sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc của nhân dân ta, tưtưởng đạo đức của Hồ Chí Minh có vai trò hết sức quan trọng trong sự nghiệpđấu tranh chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, đem lại độc lập cho nhân dân

ta Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là một vũ khí tinh thần to lớn tiếp thêmsức mạnh cho toàn Đảng, toàn dân ta không ngại khó khăn, gian khổ, thậm

chí phải hi sinh đánh bại những kẻ thù hùng mạnh đem lại nền độc lập chodân tộc Vì sao tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh có sức mạnh như vậy, đó là tưtưởng đạo đức cách mạng của Người đã có sự kết tinh truyền thống đạo đứccủa dân tộc Việt Nam và tinh hoa của nhân loại, mà đặc biệt là tư tưởng đạođức của Mác, Ăngghen, Lênin.

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh được bắt nguồn từ truyền thống đạođức của dân tộc ta, bản chất tư tưởng đó được nảy sinh từ một con người cụthể ở phương Đông nói chung và ở Việt Nam nói riêng, nơi của một đất nước

có lịch sử bốn nghìn năm dựng nước và giữ nước hun đúc nên tình yêu quêhương đất nước, yêu thương con người, niềm khát khao có được độc lập, cócuộc sống ấm no hạnh phúc, đồng thời cũng không chịu cảnh mất nước nhàtan, kẻ thù giày xéo Đó là yếu tố cốt lõi đầu tiên hình thành nên nền tảng tưtưởng đạo đức của Hồ Chí Minh Bên cạnh đó Hồ Chí Minh còn kế thừanhững tư tưởng đạo đức của phương Đông như: Nho giáo, Lão giáo, và kể cảPhật giáo đặc biệt là tư tưởng đạo đức của Mác, Ăngghen, Lênin Như Bácthừa nhận, qua nghiên cứu, học tập chủ nghĩa Mác-Lênin đã giúp tư tưởngcủa Bác trở nên khoa học hơn, nó hoàn chỉnh hơn và tăng thêm sức sống,đồng thời góp phần đưa chủ nghĩa yêu nước của Người chuyển sang chủnghĩa cộng sản Khi bàn về nguồn gốc của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh,Phó Giáo sư Tiến sĩ Thành Duy đã viết “Hồ Chí Minh đã vận dụng hầu nhưtất cả những phạm trù và mệnh đề tư tưởng đạo đức của quá khứ vào việc xâydựng hệ thống tư tuởng đạo đức mới, đạo đức cách mạng Trên cơ sở hệthống tư tưởng đạo đức cũ đã hình thành hàng nghìn năm nay, Người thựchiện một cuộc cách mạng về đạo đức, từ cuộc cách mạng về đạo đức, Ngườixây dựng hệ thống đạo đức cách mạng làm biến đổi căn bản những phạm trùđạo đức quen thuộc trước đây.” [8; 230] Qua nghiên cứu tư tưởng về đạo đứccách mạng của Hồ Chí Minh ta thấy được tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh đã

tiếp thu và kế thừa những truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam, kếthừa tư tưởng đạo đức của nhân loại, đặc biệt là tư tưởng đạo đức của Mác-Lênin Khi nói về học thuyết Nho giáo của Khổng Tử, Người đã ca ngợi sự tudưỡng đạo đức của con người trong xã hội, được thể hiện trong tư tưởng đạođức Hồ chí Minh về sự tu dưỡng đạo đức của mỗi cá nhân như: trung, hiếu,nhân, nghĩa, cần, kiệm, liêm, chính Khi nói về tôn giáo Giê-su, Người đánhgiá cao về sự nhân ái cao cả, yêu thương con người Trong tư tưởng đạo đức

Hồ Chí Minh được thể hiện ở lòng yêu thương con người, đặc biệt là ngườicần lao Khi nói về Tôn Dật Tiên, Hồ Chí Minh ca ngợi học thuyết Tam dâncủa Tôn Dật Tiên, điều đó dễ dàng nhận ra ở tư tưởng Hồ Chí Minh khi sửdụng khái niệm độc lập, tự do, hạnh phúc để làm mục tiêu xây dựng một xãhội mới, xã hội mà ở đó ai cũng được tự do, hạnh phúc, không có người bóclột người, nhất là đối với người lao động Khi nói về chủ nghĩa Mác, Hồ ChíMinh ca ngợi tính nhân đạo trong học thuyết của Mác- Lênin Điều đó chothấy tư tưởng đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh có sự kế thừa đạo đứctruyền thống của dân tộc Việt Nam, của tư tưởng đạo đức Nho giáo, tinh hoavăn hóa nhân loại, đặc biệt là Chủ nghĩa Mác-Lênin, Người viết: “Học thuyếtcủa Khổng Tử có ưu điểm của nó là sự tu dưỡng đạo đức cá nhân Tôn giáocủa Giê-su có ưu điểm của nó là lòng nhân ái cao cả Chủ nghĩa Mác có ưuđiểm của nó là phương pháp làm việc biện chứng Chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có

ưu điểm là chính sách của nó thích hợp với điều kiện nước ta Khổng Tử,

Giê-su, Mác, Tôn Dật Tiên chẳng có ưu điểm chung đó sao? Họ điều muốn mưucầu hạnh phúc cho loài người, mưu cầu phúc lợi cho xã hội Nếu hôm nay họcòn sống trên đời này, nếu họ hợp lại một chỗ, tôi tin rằng họ nhất định sốngchung với nhau rất hoàn mỹ như những người bạn thân thiết Tôi cố gắng làmngười học trò nhỏ của các vị ấy” [8; 233] Qua phân tích trên cho thấy Hồ ChíMinh đã biết chắt lọc ưu điểm của Khổng Tử ở sức mạnh phát triển cá nhân;

của Phật ở lòng từ thiện; của Giê-su ở ước mơ hoàn thiện con người; của TônDật Tiên ở các ý tưởng độc lập, tự do, hạnh phúc và đặc biệt của phép biệnchứng duy vật, phương pháp luận khoa học và nhân sinh quan của cộng sảnchủ nghĩa.

Như vậy tư tưởng của Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng được hìnhthành và phát triển đó là kết quả của sự hội tụ nhiều tư tưởng đạo đức từ cổđến kim, từ Đông sang Tây, từ truyền thống của dân tộc đến tinh hoa củanhân loại Cho nên khi nói đến tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh là kết quảhội tụ của những quan điểm đạo đức tiến bộ của nhân loại, nhưng ở đâychúng ta không nên lầm tưởng tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh là sự cộngsinh của nhiều tư tưởng đạo đức của nhân loại, mà phải hiểu tư tưởng đạo đức

Hồ Chí Minh có sự tiếp thu, kế thừa của nhiều tư tưởng đạo đức khác nhaucủa dân tộc cũng như của thế giới Đồng thời, với tư duy độc lập sáng tạođược rút ra từ thực tiễn trong hoạt động cách mạng đã hình thành nên tưtưởng đạo đức cách mạng của Người Đó chính là sự sáng tạo của Hồ ChíMinh trong việc xây nền đạo đức mới cho đất nước, vừa có tính truyền thốngtốt đẹp của dân tộc Việt Nam, vừa có có tính hiện đại, tiến bộ của nhân loại

1.1.2.Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng

1.1.2.1 Trung với nước, hiếu với dân

Trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh thì phẩm chất đạo đức trung vớinước, hiếu với dân là phẩm chất đạo đức quan trọng và bao trùm nhất trong tưtưởng đạo đức của Hồ Chí Minh Tư tưởng trung với nước, hiếu với dân làphẩm chất đạo đức vốn có từ xa xưa của đạo đức truyền thống phương Đôngnói chung và truyền thống đạo đức của Việt Nam nói riêng Tư tưởng đạo đứctrung với nước, hiếu với dân của Hồ Chí Minh không những kế thừa nhữnggiá trị từ chủ nghĩa yêu nước truyền thống của dân tộc Việt Nam, Hồ ChíMinh còn vượt qua những hạn chế của chủ nghĩa yêu nước truyền thống đó,

Người đưa vào nội dung đạo đức mới, phù hợp, rộng lớn hơn và sâu đậm tìnhngười làm cơ sở xây dựng một nền đạo đức mang tính cách mạng, khoa học,hình thành nên những phẩm chất đạo đức tiêu biểu cho con người Việt Namtrong thời đại mới.

Trước kia “Trung” là trung thành tuyệt đối với vua, còn “Hiếu” là hiếuthảo với cha mẹ Trong khi quan điểm của Hồ Chí Minh “Trung” là trung vớinước, trung thành với lợi ích quốc gia dân tộc, trung thành với sự nghiệp dựngnước và giữ nước Nước ở đây là nước của toàn dân chứ không của riêng ai

và người dân là người chủ của đất nước “bao nhiêu quyền hạn của dân”, “baonhiêu lợi ích đều vì dân”, “bao nhiêu quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân”,Đảng và chính phủ là “đầy tớ nhân dân” chứ không phải “quan của nhân dân

để đè đầu cưỡi cổ nhân dân” Người chỉ rõ: “Trong bầu trời không có gì quýbằng nhân dân trong xã hội không có gì tốt đẹp, vẻ vang bằng phục vụ lợiích cho nhân dân ” [19; 276], “Mỗi cán bộ, đảng viên phải đặt lợi ích của cáchmạng, của Đảng, của nhân dân lên trên hết” [23; 439] Còn “Hiếu” theo quanđiểm của Hồ Chí Minh là không những hiếu thảo với cha mẹ mình mà cònhiếu với dân, thương dân và hết lòng phục vụ nhân dân, Người viết: “ngườikiên quyết cách mạng nhất lại là người đa tình, chí hiếu nhất Vì sao? Nếukhông làm cách mạng thì chẳng những bố mẹ mình mà hảng chục triệu bố mẹngười khác cũng bị đế quốc phong kiến giày vò Mình không những cứu bố

mẹ mình mà còn cứu bố mẹ người khác, bố mẹ của cả nước nữa Chữ tình,chữ hiếu, cũng phải hiểu một cách rộng và hiểu như thế mới là đúng” [18; 60-61]; “hiếu là hiếu với nhân dân; ta thương cha mẹ ta, mà còn phải thương cha

mẹ người, phải cho mọi người đều biết thương cha mẹ” [16; 640]

Tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh về trung với nước, hiếu với dânđược thể hiện trong mọi công việc cách mạng của Đảng, Nhà nước và trongtừng hành động, suy nghĩ của cán bộ, của đảng viên và mỗi công dân Đó là

lòng yêu nước thương dân, chăm lo cho dân, bao nhiêu lợi ích đều vì dân,Người viết: “Đảng ta Đảng cách mạng Ngoài lợi ích của nhân, Đảng ta không

có lợi ích gì khác”, “chính sách của Đảng và Chính phủ là hết sức chăm nomđến đời sống của nhân dân” [18; 572]; “chúng ta phải hiểu rằng, các cơ quancủa Chính phủ từ toàn quốc đến các làng, đều là công bộc của dân, nghĩa làphải gánh việc chung cho dân, chứ không phải để đè đầu dân như trong thời

kỳ dưới quyền thống trị của Pháp, Nhật Việc gì có lợi cho dân, ta phải hếtsức làm; Việc gì có hại cho dân, ta phải hết sức tránh; Chúng ta phải yêu dân,kính dân thì dân mới yêu ta, kính ta” [16; 56-57] và ở mỗi cán bộ, đảng viênphải có bổn phận phục vụ nhân dân, hết lòng gì nhân dân, là sự tin yêu, kínhtrọng nhân dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, vì nhân dân Hồ ChíMinh còn răn dạy và yêu cầu cán bộ, đảng viên: “Việc gì có lợi cho dân thìgắng sức làm, việc gì có hại cho dân thì hết sức tránh" [15; 47]

Hồ Chí Minh không chỉ là người xây dựng nên phẩm chất đạo đứctrung với nước, hiếu với dân mà Người còn là tấm gương sáng về lòng tậntrung với nước, tận hiếu với dân Lòng trung hiếu của người trước sau nhưmột, được thể hiện rõ nét nhất đó là hết lòng vì nước, vì dân và hết lòng locho dân Người viết trong Di chúc: “Suốt đời tôi hết lòng hết sức phục vụ Tổquốc, phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân Nay dù phải từ biệt thế giới nàytôi không có điều gì phải hối hận, chỉ tiếc là tiếc rằng không được phục vụ lâuhơn nữa, nhiều hơn nữa” [23; 501], cả cuộc đời của Bác không lúc nào màkhông lo cho dân, vì hạnh phúc của nhân dân Người viết: “Cả đời tôi chỉ cómột mục đích, là phấn đấu cho quyền lợi Tổ quốc và hạnh phúc của quốc dân.Những khi tôi phải ẩn nấp nơi núi non, hoặc ra vào chốn tù tội, xông pha sựhiểm nghèo là vì mục đích đó” [15; 240]; “Tôi chỉ có một ham muốn, mộtham muốn tột bậc là làm sao nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được

hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được họchành” [15; 161].

Như vậy tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh trung với nước hiếu vớidân là tuyệt đối trung thành với với Tổ quốc, với sự nghiệp dựng nước và giữnước, suốt đời phấn đấu cho Đảng, cho cách mạng và yêu thương nhân dân,tin dân, phục vụ nhân dân, phải gần dân , dựa vào dân, lấy dân làm gốc

1.1.2.2.Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

Trong tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh cần, kiệm, liêm, chính, chícông vô tư là mỗt trong những phẩm chất đạo đức cơ bản của con người, đặcbiệt là người cách mạng Đây là phẩm chất đạo đức gắn liền với hoạt độnghằng ngày của mỗi người, đặc biệt là của cán bộ, đảng viên

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư gắn liền với nhau và là một biểuhiện cụ thể của phẩm chất trung với nước, hiếu với dân Cần, kiệm, liêmchính, chí công vô tư là những chuẩn mực đạo đức đã tồn tại ở xã hội phongkiến phương Đông nói chung, đạo đức truyền thống của Việt Nam nói riêng,

đã được Hồ Chí Minh kế thừa có chọn lọc và bổ sung hoàn thiện hơn và đảmtính nhân văn Người viết “Bọn phong kiến ngày xưa nêu ra cần, kiệm, liêm,chính nhưng không bao giờ làm mà bắt nhân dân phải tuân theo để phụng sựquyền lợi cho chúng Ngày nay ta cần, kiệm, liêm, chính cho cán bộ thực hiệnlàm gương cho nhân dân theo để lợi cho nước cho dân” [17; 321

Cần, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh là cần cù, siêng năng, chăm chỉ, lao

động có kế hoạch, sáng tạo, có năng suất cao, không lười biếng, không ỷ lại,không dựa dẫm vào người khác Có cần thì có làm việc gì dù khó khăn mấycũng làm được Người viết: “Siêng học thì mau biết; Siêng nghĩ ngợi thì hay

có sáng kiến; Siêng làm thì nhất định thành công; Siêng hoạt động thì sứckhoẻ Chữ Cần chẳng những có nghĩa hẹp, như: Tay siêng làm thì hàm siêngnhai Nó lại có nghĩa rộng là mọi người đều phải Cần, cả nước phải cần

Người siêng năng thì mau tiến bộ; Cả nhà siêng năng thì chắc chắn ấm no; Cảlàng siêng năng thì làng phồn thịnh; Cả nước siêng năng thì nước mạnh giàu”[16; 632]

Cần trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh còn yêu cầu mỗi con ngườitrong hoạt động lao động xã hội, khi tham gia các sinh hoạt cộng đồng, đòihỏi mỗi người phải có thái độ đúng đối với lao động, lao động tích cực và đạthiệu quả cao Người nói: “Nước ta còn nghèo Muốn sung sướng thì phải cótinh thần tự lực cánh sinh, cần cù lao động Phải cố gắng sản xuất Lao động

là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta Trong

xã hội ta, không có nghề nào thấp kém, chỉ những kẻ lười biếng, ỷ lại mớiđáng xấu hổ” [21; 313] Người còn cho rằng: mỗi người phải cần, mọi ngườiđều phải cần, cả nước đều phải cần; làm việc có kế hoạch, tích lũy chuyên sâunghề nghiệp, chuyên môn Thi đua sản xuất cho mau, cho tốt, cho nhiều; cónăng suất, chất lượng, hiệu quả cao Cần còn là tự lực, tự cường không ỷ lại,dựa dẫm, kiên trì, bền bỉ

Kiệm, là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thì giờ, chi dùng của cải, tiền

bạc, không xa xỉ, không liên hoan lu bù lãng phí thời gian, tiền bạc của cánhân, của Nhà nước, của nhân dân Kiệm khác với bủn xỉn; cái gì đáng chiphải chi, không phô trương, hình thức Người nói: “khi không nên tiêu xài thìmột đồng thì cũng không nên tiêu Khi có việc đáng làm, việc ích cho đồngbào, cho Tổ quốc, thì dù bao nhiêu công, tốn bao nhiêu của, cũng vui lòng.Như thế mới đúng là kiệm Việc đáng tiêu mà không tiêu, là bủn xỉn, chứkhông phải là kiệm” [16; 637] Người còn chỉ rõ phải kiệm đúng lúc, đúngviệc: “Tiết kiệm không phải là ép bộ đội, cán bộ và nhân dân nhịn ăn, nhịnmặc Trái lại, tiết kiệm cốt để giúp vào tăng gia sản xuất, mà tăng gia sản xuất

là để dần dần nâng cao mức sống của bộ đội, cán bộ và nhân dân Nói theo lốikhoa học thì tiết kiệm là tích cực, chứ không phải là tiêu cực” [17; 485]

Người còn căn dặn cần, kiệm không tách rời nhau, đi đôi với nhau, cónhư thế thì con người phát triển Người viết: “Cần với kiệm phải đi đôi vớinhau, như hai chân của con người; Cần mà không kiệm thì “làm chừng nàoxào chừng ấy”,… không lại hoàn không; Kiệm mà không cần, thì không tăngthêm, không phát triển được ”[ 16; 636].

Liêm, là trong sạch, không tham lam, luôn tôn trọng, giữ gìn của công,

của dân, không tham ô, không chiếm đoạt dù một đồng xu, hạt thóc của Nhànước, của nhân dân, sách nhiễu nhân dân Phải trong sạch, không tham lam.Người viết: “Không tham địa vị Không tham tiền tài Không tham sungsướng Không ham người tâng bốc mình Vì vậy mà quang minh chính đại.chỉ có một thứ là ham học, ham làm, ham tiến bộ” [16; 252] Người chỉ rõ,tham tiền của, tham địa vị, tham danh tiếng, tham ăn ngon, sống yên là bấtliêm: “Do bất liêm mà dẫn đến tội ác trộm cắp Công khai bí mật, trực tiếphay gián tiếp, bất liêm tức là trộm cắp” [16; 641] Hồ Chí Minh cũng đã sớmcảnh báo về nguy cơ tham nhũng của cán bộ, công chức khi tham gia bộ máycông quyền và Người còn dặn dò đối với cán bộ phải lấy chữ Liêm làm đầu:

“Những người ở các công sở, từ làng cho đến Chính phủ Trung ương, đều dễtìm dịp phát tài, hoặc xoay tiền của Chính phủ, hoặc khoét đục nhân dân Vìvậy, những người trong công sở phải lấy chữ Liêm làm đầu” [16; 105] HồChí Minh chỉ ra rằng, không chỉ có cán bộ, người có chức có quyền mới liêm

mà mọi người phải liêm, cán bộ phải thực hành liêm trước, để làm kiểu mẫucho dân Dân phải biết quyền của mình và kiêm tra, kiểm soát cán bộ để cán

bộ thực hiện tốt chữ liêm và xử lí nghiêm minh đối với kẻ bất liêm Ngườidạy “Quan tham vì dân dại Nếu dân hiểu biết, không chịu đút lót, thì “quan”

dù không liêm cũng phải hoá ra Liêm Vì vậy dân phải biết quyền hạn củamình, phải biết kiểm soát cán bộ, để giúp cán bộ thực hiện chữ Liêm Pháp

luật phải thẳng tay trừng trị những kẻ bất liêm, bất kỳ kẻ ấy ở địa vị nào, làmnghề nghiệp gì” [16; 641].

Chính, nghĩa là không tà, nghĩa là thẳng thắn, đứng đắn Điều gì không

đứng đắn, thẳng thắn là tà Theo tư tưởng của Người trong xã hội có hàngtrăm công ngàn việc Song những công việc ấy có thể chia làm hai thứ: việcchính và việc tà Làm việc Chính là người thiện Làm việc Tà là người ác.Siêng năng tần tiện, trong sạch là chính, là thiện lười biếng xa xỉ, tham lam là

Tà, là Ác Chính bao gồm trong các công việc, biểu hiện trong các quan hệ.Phải thường xuyên tự sửa mình để tăng điều tốt, giảm điều xấu “Việc thiện

dù nhỏ mấy cũng làm Việc ác dù nhỏ mấy cũng tránh Mỗi ngày cố làm mộtviệc lợi cho nước (lợi cho nước tức là lợi cho mình)” [16; 645]

Hồ Chí Minh không chỉ giải thích nội dung về Cần, kiệm, liêm, chính

mà Hồ Chí Minh còn chỉ ra rằng Cần, Kiệm, Liêm, Chính có mối quan hệ mậtthiết với nhau, không tách rời và một người không thể thiếu một trong bốnphẩm chất trên thì chưa thành người đúng nghĩa Người nói: “Trời có bốnmùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông; Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc;Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính; Thiếu một mùa, thì không thànhtrời; Thiếu một phương, thì không thành đất; Thiếu một đức, thì không thànhngười” [16; 631]

Chí công vô tư, theo Hồ Chí Minh là một chuẩn mực đạo đức phải

được gắn với cần, kiệm, liêm, chính Chí công là rất mực công bằng, côngtâm, còn vô tư là không được có lòng riêng, thiên tư, thiên vị: “tư ân, tư huệ,hoặc tư thù, tư oán” Theo Hồ Chí Minh thì chí công vô tư đối với cán bộ cònhết lòng vì dân, lo cho dân được ấm no hạnh phúc, cho dân vui sướng, khôngnghĩ tư lợi cho bản thân Người viết: “khi làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩđến mình trước, khi hưởng thụ thì mình nên đi sau”, “lòng mình chỉ biết vìĐảng, vì Tổ quốc, vì đồng bào” “Lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ” [21;

118] Người còn cho rằng muốn thực hiện chí công vô tư phải kiên quyết quétsạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng Chủ nghĩa cá nhân là

kẻ thù gian xảo, nó khéo dụ dỗ để con người xuống dốc Nó là thứ vi trùng rấtđộc hại Nó đẻ ra hàng trăm thứ bệnh như: quan liêu, mệnh lệnh, bè phái,tham ô, lãng phí, tham danh trục lợi, thích địa vị quyền hành, tự cao tự đại Người viết: “Chủ nghĩa cá nhân là việc gì cũng chỉ lo cho lợi ích riêng củamình, không quan tâm đến lợi ích riêng của tập thể “miễn là mình béo, mặcthiên hạ gầy” Nó là mẹ đẻ cho mọi tính hư nết xấu như: lười biếng, suy bì,kiêu căng, kèn cựa, nhút nhát, lãng phí, tham ô.v.v Nó là kẻ thù hung ác củađạo đức cách mạng, chủ nghĩa xã hội” [21; 306] Đây là chuẩn mực của ngườilãnh đạo, người “giữ cán cân công lý” không được vì lòng riêng mà chà đạplên chân lí, mà phải có công tâm, công đức Việc gì cũng phải công bình,chính trực, không nên vì tư ân, tư huệ, hoặc tư thù, tư oán Phải trung thànhvới Chính phủ, với đồng bào, chớ lên mặt làm quan cách mạng

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là đức tính rất quan trọng củamỗi người, đặc biệt là đối với cán bộ, đảng viên Vì cán bộ, đảng viên là côngbọc của dân và là đầy tớ trung thành tuyệt đối với nhân dân, tức là trung thànhvới Tổ quốc, với nhân dân

1.1.2.3 Yêu thương con người

Tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh về lòng yêu thương con người làmột trong những phẩm chất đạo đức cao đẹp của Hồ Chí Minh Đó chính là

sự kế thừa truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, kết hợp với chủ nghĩa nhânđạo cộng sản, tiếp thu tinh thần nhân văn của nhân loại, và cùng với sự trảinghiệm của bản thân mình qua hoạt động cách mạng của Người

Tình yêu thương con người trong tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minhkhông phải là lòng từ bi, bác ái mơ hồ, chung chung, càng không phải là lòngthương người của người đứng trên nhìn xuống Lòng yêu thương con người

của Hồ Chí Minh là sự thông cảm sâu sắc đối với con người, đặc biệt là ngườinghèo khổ, những người bị mất quyền dân chủ, những người bị áp bức, bóclột, người cần lao.

Trong toàn bộ cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Hồ Chí Minhkhông lúc nào không nghĩ đến dân, lo cho dân, lo cho nước Đó là tư tưởngxuyên suốt, là đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh Nghiên cứu tư tưởng đạođức Hồ Chí Minh chúng ta thấy rõ sự yêu nước, thương dân, tất cả vì dân, vìnước của Người Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Trong bầu trời không

có gì quý bằng nhân dân, trong thế giới không có gì mạnh bằng đoàn kết nhândân, trong xã hội không có gì vẻ vang tốt đẹp bằng phục vụ nhân dân” [19;276] Tình yêu đó còn được thể hiện ở Hồ Chí Minh bằng sự ham muốn tộtbậc là làm cho nước nhà được độc lập, được tự do, mọi người ai cũng có cơm

ăn áo mặc, ai cũng được học hành Hồ Chí Minh viết: “Tôi chỉ có một hammuốn, một ham muốn tột bậc là làm sao nước ta được hoàn toàn độc lập, dân

ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng đượchọc hành” [15; 161] Hồ Chí Minh luôn luôn coi trọng con người, luôn quítrọng con người, kính trọng và tin tưởng nhân dân Người viết: “Chúng taphải yêu dân, kính dân thì dân mới yêu ta, kính ta” [15; 57] Hồ Chí Minh cònluôn nhắc nhở cán bộ phải lấy hạnh phúc của nhân dân làm trọng: “Việc gì cólợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh” [15;47] Tình yêu thương của Người còn được thể hiện đối với những người cósai lầm, khuyết điểm, phải có lòng bao dung của một một con người với conngười, tạo cơ hội cho họ sửa sai khi mắc phải Bác viết : "Mỗi con người đều

có thiện và ác ở trong lòng ta, phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗi conngười nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu bị mất dần đi, đó là thái độ củangười cách mạng Đối với những người có thói hư tật xấu, từ hạng ngườiphản lại Tổ quốc và nhân dân, ta cũng phải giúp họ tiến bộ bằng cách làm cho

cái phần thiện trong con người nảy nở để đẩy lùi phần ác, chứ không phải đậpcho tơi bời" [23; 558], còn đối với những người đã lầm đường lạc lối, Hồ ChíMinh cũng tỏ rõ sự khoan dung, độ lượng: “Năm ngón tay cũng có ngónngắn, ngón dài Nhưng ngắn dài đều họp lại nơi bàn tay Trong mấy chụctriệu người, cũng có người thế này, thế khác, nhưng thế này hay thế khác đều

là dòng dõi tổ tiên ta Vậy nên ta phải khoan hồng đại độ Ta phải nhận rằng,

đã là con Lạc, cháu Hồng thì ai cũng có ít hay nhiều lòng ái quốc Đối vớinhững đồng bào lạc lối lầm đường, ta phải lấy tình thân ái mà cảm hóa họ cónhư thế mới thành đại đoàn kết, có đoàn kết tương lai chắc sẽ vẻ vang ” [15;246]

Hồ Chí Minh là tấm gương sáng của lòng nhân ái bao la Tình yêuthương con người của Hồ Chí Minh được thể hiện rõ nét nhất về hành độngcao cả của Người, đó là nhường cơm sẻ áo Bác kêu gọi: “Hỡi đồng bào yêuquý, Từ tháng giêng đến tháng bảy năm nay, ở Bắc Bộ ta đã có hai triệungười chết đói; Kế đó lại bị nước lụt, nạn đói ngày càng tăng thêm, nhân dâncàng khốn khổ; Lúc chúng ta nâng bát cơm mà ăn, nghĩ đến kẻ đói khổ, chúng

ta không khỏi động lòng.Vậy tôi xin đề nghị với đồng bào cả nước, và tôi xinthực hành trước: Cứ 10 ngày nhịn ăn một bữa, mỗi tháng nhịn ăn 3 bữa Đemgạo đó (mỗi bữa một bơ) để cứu dân nghèo Như vậy, thì những người nghèo

sẽ có bữa rau bữa cháo để chờ mùa lúa năm sau, khỏi đến nỗi chết đói Tôichắc rằng đồng bào ta ai cũng sẵn lòng cứu khổ cứu nạn, mà hăng hái hưởngứng lời đề nghị trên Tôi xin thay mặt dân nghèo mà cảm ơn các đồng bào”[15; 31] Đây là một hành động cao cả mà chỉ có bậc vĩ nhân mới làm được,đây cũng là một tình yêu thương con người mà trong lịch sử nhân loại chỉ cómột mà thôi, đó là vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam : Hồ Chí Minh

1.1.2.4 Tinh thần quốc tế trong sáng, thủy chung

Chủ nghĩa quốc tế là một trong những phẩm chất quan trọng nhất củađạo đức cộng sản chủ nghĩa Nó bắt nguồn từ bản chất giai cấp công nhân,của những người cần lao Trong tư tưởng Hồ Chí Minh về tinh thần quốc tếtrong sáng rộng lớn và sâu sắc, đó là đoàn kết quốc tế vô sản, mà Hồ ChíMinh nêu lên bằng mệnh đề “Bốn phương vô sản đều là anh em” Đó là sựtôn trọng và thương yêu, đoàn kết tất cả các dân tộc, nhân dân các nước bị ápbức, chống sự hằn thù, bất bình đẳng dân tộc và sự phân biệt chủng tộc Đó làtinh thần đoàn kết giữa nhân dân Việt Nam với nhân dân tiến bộ trên thế giới

vì hòa bình, công lí và vì tiến bộ của xã hội Người khẳng định: bốn phương

vô sản đều là anh em; giúp bạn là giúp mình; thắng lợi của mình cũng làthắng lợi của nhân dân thế giới Người đã góp phần to lớn, có hiệu quả xâyđắp tình đoàn kết quốc tế, tạo ra một kiểu quan hệ quốc tế mới: đối thoại thaycho đối đầu, kiến tạo một nền văn hóa hòa bình trên thế giới Xuất phát từnguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin, đặc biệt là từ thực tiễn đấu tranh cáchmạng của các dân tộc, Hồ Chí Minh cho rằng, trên đời này có nhiều người,nhiều công việc, nhưng có thể chia thành hai hạng người: người thiện vàngười ác, và hai thứ việc: việc chính và việc tà Làm việc chính là ngườithiện, làm việc tà là người ác Từ đó, Người kết luận: những người bị áp bức,

bị bóc lột, những người làm điều thiện thì dù màu da, tiếng nói, chủng tộc, tôngiáo có khác nhau, vẫn có thể thực hành chữ "bác ái", vẫn có thể đại đoàn kết,đại hòa hợp, coi nhau như anh em một nhà Người đi tới kết luận: "Dù màu da

có khác nhau, trên đời này chỉ có hai giống người: giống người bóc lột vàgiống người bị bóc lột Mà cũng chỉ có một mối tính hữu ái là thật mà thôi:tình hữu ái vô sản" [12; 266] Qua tư tưởng trên cho thấy nhận thức của HồChí Minh về ý thức của dân tộc và ý thức giai cấp đã từ tầm nhìn quốc gia tớitầm nhìn quốc tế, đó là sự khởi đầu của tư tưởng đoàn kết quốc tế của Hồ ChíMinh, đoàn kết với những người lao khổ, cần lao trên thế giới, luôn gắn liền

lợi ích dân tộc với lợi ích giai cấp, lợi ích quốc gia với lợi ích quốc tế.Tinhthần quốc tế trong sáng trong tư tưởng Hồ Chí Minh còn thể hiện sự thốngnhất lợi ích giữa chủ nghĩa quốc tế vô sản gắn liền với chủ nghĩa yêu nước.

Tư tưởng này được thể hiện trong bài "Tinh thần yêu nước và tinh thần quốc

tế, Người đã nhấn mạnh: "Tinh thần yêu nước và tinh thần Quốc tế liên hệkhăng khít với nhau Vì lẽ đó, ta vừa ra sức kháng chiến, vừa tham gia phongtrào ủng hộ hoà bình thế giới " [18; 228] Hồ Chí Minh còn chỉ rõ nếu tinhthần yêu nước không chân chính và tinh thần quốc tế không trong sáng thì cóthể dẫn đến chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi, hoặc chủ nghĩa bành trướng bá quyền,

kỳ thị chủng tộc Những khuynh hướng sai lệch ấy có thể dẫn đến chỗ phá vỡmột quốc gia dân tộc hay một liên bang đa quốc gia dân tộc, phá vỡ tình đoànkết quốc tế trong cuộc đấu tranh chung, thậm chí có thể đưa đến tình trạng đốiđầu đối địch Đây là một thực tế đã diễn ra ở châu Âu và nhiều khu vực trênthế giới hiện nay Có thể nói tinh thần quốc tế trong sáng trong đạo đức HồChí Minh bắt nguồn từ tình thương yêu đối với con người; vì mục tiêu giảiphóng các dân tộc bị áp bức, giải phóng giai cấp, giải phóng con người, manglại tự do và bình đẳng thực sự cho con người Từ chủ nghĩa quốc tế trong sáng

đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt nền móng và xây dựng nên tình đoàn kếtquốc tế rộng lớn của nhân dân Việt Nam với các dân tộc trên thế giới, gópphần vào những thắng lợi to lớn của nhân dân Việt Nam và nhân dân thế giới

Những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới

Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏimấy cũng không lãnh đạo được nhân dân Người khẳng định: Có tài màkhông có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó.Xuất phát từ thực tiễn cách mạng Việt nam, với tư duy độc lập sáng tạo, HồChí Minh đã kế thừa có chọn lọc tư tưởng đạo đức truyền thống và vận dụng

sáng tạo tư tưởng nhân văn của Chủ nghĩa Mác - Lênin Người đề xuấtnguyên tắc xây dựng đạo đức mới, tư tưởng đạo đức cách mạng

Nói phải đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức.

Hồ Chí Minh coi đây là nguyên tắc quan trọng bậc nhất trong xây dựngnền đạo đức mới Người luôn là tấm gương sáng tuyệt vời “nói đi đôi vớilàm” Nói đi đôi với làm là đặc trưng cơ bản trong tư tưởng đạo đức Hồ ChíMinh, Người nói ít làm nhiều Đặc biệt, khi đi sâu nghiên cứu tư tưởng củaNgười mới thấy được bản chất sâu xa của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh.Đây là tư tưởng đạo đức gắn liền với hành động, nói về đạo đức phải đi đôivới thực hành đạo đức, mà đã làm phải làm có hiệu quả, làm việc không hiệuquả theo Hồ Chí Minh không thể coi là người có đạo đức

Người viết: “phải lấy kết quả thiết thực đã góp sức bao nhiêu cho sảnxuất và lãnh đạo sản xuất mà đo ý chí cách mạng của mình Hãy kiên quyếtchống bệnh nói suông, thói phô trương hình thức, lối làm việc không nhằmmục đích nâng cao sản xuất” [21; 312], Hồ Chí Minh còn phê phán và quétsạch bệnh quan liêu, mệnh lệnh; phê phán những kẻ "vác mặt làm quan cáchmạng" Trong nhiều lần bàn tới việc cần tẩy sạch bệnh quan liêu, mệnh lệnh,Người chỉ rõ: "Miệng thì nói dân chủ, nhưng làm việc thì họ theo lối "quan"chủ Miệng thì nói "phụng sự quần chúng", nhưng họ làm trái ngược với lợiích quần chúng, trái ngược với phương châm và chính sách của Đảng vàChính phủ" [17; 292]

Hồ Chí Minh quan tâm giáo dục cán bộ, đảng viên trở thành người có

tư cách đạo đức để người dân tôn trọng và noi gương Hồ Chí Minh nêu:

“Trước mặt quần chúng không phải ta cứ viết lên trán hai chữ cộng sản màđược họ yêu mến Quần chúng chỉ yêu mến những người có tư cách, đạo đứcmuốn hướng dẫn nhân dân mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước"

[16; 552], Người còn chỉ ra những việc làm tốt giá trị hơn là lời nói suông

"Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền" [12; 263] Trong cuốn đường cách mệnh, khi nói về tư cách người cách mệnh

Hồ Chí Minh viết "Nói thì phải làm" "Có lòng bày vẽ cho người" hay trongtác phẩm nâng cao đạo đức cách mạng quét sạch chủ nghĩa cá nhân, thực hiện

"Đảng viên đi trước, làng nước theo sau" Luận điểm ấy đã khẳng định rất rõvấn đề nêu gương có tầm quan trọng đặc biệt trong đời sống đạo đức, nhất làđối với trách nhiệm đối với mọi người đặc biệt là đối với cán bộ, đảng viên

Hồ Chí Minh quan tâm trong việc giáo dục cán bộ, đảng viên

Người kiên quyết đấu tranh chống lại nguy cơ xa rời cuộc sống, xa rờiquần chúng, rơi vào thoái hóa biến chất Người nói: “Quần chúng chỉ mếnnhững người có tư cách, có đạo đức Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phảilàm mực thước cho người ta bắt chước” [16; 552]; “Vì muốn giải phóng chodân tộc, giải phóng cho loài người là một công việc to tát, mà tự mình không

có đạo đức, không có căn bản, tự mình đã hư hóa, xấu xa thì còn làm nổi việcgì” [16; 253 ]

Không chỉ nhắc nhở cán bộ, đảng viên luôn rèn luyện, trao dồi đạo đứccho bản thân, mà Hồ Chí Minh luôn luôn không ngừng tu dưỡng, rèn luyệnmình về đạo đức để trở thành “tấm gương tuyệt vời về con người mới”, thànhhình ảnh mẫu mực về “người lãnh đạo và người đầy tớ thật trung thành củanhân dân” Vì vậy Hồ Chí Minh là tấm gương chung cho cả dân tộc, cho cácthế hệ mãi mãi về sau học tập “nói đi đôi với làm” và nêu gương đạo đức

Xây đi đôi với chống

Nguyên tắc “xây đi đôi với chống” trong tư tưởng đạo đức Hồ ChíMinh có ý nghĩa hết sức quan trọng và sâu sắc trong việc xây dựng các quan

hệ đạo đức xã hội, nhất là việc lành mạnh hóa đạo đức cách mạng của cán bộ,đảng viên Theo Hồ Chí Minh trong đời sống hàng ngày cái tốt, cái xấu, đạo

đức, phi đạo đức luôn luôn đan xen lẫn nhau Chính vì vậy vừa phải xây dựngđạo đức mới, vừa phải chống cái phi đạo đức.

Muốn xây phải chống, chống nhằm mục đích cho xây Cũng vì vậy HồChí Minh căn dặn toàn Đảng: "Phải cương quyết quét sạch chủ nghĩa cá nhân,nâng cao đạo đức cách mạng bồi dưỡng tư tưởng tập thể, tinh thần đoàn kết,tính tổ chức và kỷ luật" [23; 439] Việc xây dựng đạo đức mới trước hết phảiđược tiến hành bằng việc giáo dục những phẩm chất, chuẩn mực đạo đức từtrong gia đình, nhà trường, xã hội nhất là trong những tập thể gắn với hoạtđộng mỗi người Vấn đề quan trọng trong việc giáo dục đạo đức là phải khơidậy ý thức đạo đức lành mạnh ở mọi người để mọi người tự giác nhận thứcđược trách nhiệm đạo đức của mình Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói, Cảm nhậnthấy sâu sắc việc trau dồi đạo đức cách mạng là việc làm "Sung sướng vẻvang nhất trong đời này" tiếp nhận sự giáo dục đạo đức là vấn đề nhất thiếtkhông thể thiếu được, nhưng sự tự giáo dục, tự trau dồi đạo đức ở mỗi ngườicòn quan trọng hơn nhiều đó cũng chính là điều mà Hồ Chí Minh nói về niềmvui của việc trau dồi đạo đức phải trở thành phổ biến trong xã hội Khi xâydựng, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức mới phải gắn liền chống lại cái xấu, cáisai, cái vô đạo đức thường diễn ra hàng ngày Để xây và chống có kết quả đểtạo thành phong trào quần chúng rộng rãi Muốn xây dựng đạo đức mới,chung quy lại phải chống lại cái xấu, cái ác "Mỗi con người đều có cái thiện

và ác ở trong lòng Ta phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗi con người nảy

nở như hoa mùa xuân và phần xấu bị mất dần đi, đó là thái độ của người cáchmạng" [23; 558]

Xây dựng đạo đức có nhiều cách làm Trước hết mỗi người và tổ chứcphải có ý thức tự giác trau dồi đạo đức cách mạng Bản thân sự tự giác cũng

là phẩm chất đạo đức quý đối với từng người và tổ chức Điều này càng cầnthiết và có ý nghĩa to lớn đối với Đảng và mỗi cán bộ, đảng viên Bởi vì:

"Một Đảng mà giấu giếm khuyết điểm của mình là một Đảng hỏng Một Đảng

có gan thừa nhận khuyết điểm của mình, vạch rõ những cái đó, vì đâu mà cókhuyết điểm đó, xét rõ hoàn cảnh sinh ra khuyết điểm đó, rồi tìm mọi cách đểsửa chữa khuyết điểm đó Như thế là một Đảng tiến bộ, mạnh dạn, chắc chắn,chân chính" [16; 261]

Muốn xây phải chống, chống nhằm mục đích cho xây Cũng vì vậy HồChí Minh căn dặn toàn Đảng: "Phải cương quyết quét sạch chủ nghĩa cá nhânnâng cao đạo đức cách mạng bồi dưỡng tư tưởng tập thể, tinh thần đoàn kết,tính tổ chức và kỷ luật" [23; 439]

Có thể nói nguyên tắc “xây đi đôi với chống” là một nguyên tắc đạođức quan trọng cơ bản trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh Đây là nguyêntắc trong việc ngăn chặn và đẩy lùi sự xuống cập, suy thoái đạo đức, lối sốngcủa cán bộ đảng viên trong bộ máy nhà nước

Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời

Theo Hồ Chí Minh, Người đã nhiều lần chỉ rõ: Mỗi con người phảithường xuyên chăm lo tu dưỡng đạo đức như việc rửa mặt hàng ngày, đấycũng là công việc phải kiên trì bền bỉ suốt đời, không người nào có thể chủquan tự mãn Vì vậy, việc rèn luyện, tu dưỡng bền bỉ suốt đời phải như côngviệc rửa mặt hàng ngày là một trong những yêu cầu có ý nghĩa quan trọnghàng đầu Hồ Chí Minh viết: "Đạo đức cách mạng không phải trên trời saxuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố.Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong Có gì sungsướng vẻ vang hơn là trau dồi đạo đức cách mạng để góp phần xứng đáng vào

sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và giải phóng loài người" [20; 293].Nếu không thường xuyên rèn luyện thì lúc khó khăn có thể vượt qua, có côngvới cách mạng, nhưng đến khi an nhàn lại sa vào chủ nghĩa cán nhân trởthành con người ngăn cản cách mạng, cho dân, cho nước Cũng chính vì lẽ đó

mà tu dưỡng đạo đức phải gắn với thực tiễn bền bỉ trong mọi lúc mọi nơi, mọihoàn cảnh, có như vậy mới phân biệt được đạo đức mới khác với đạo đức cũ.

Theo quan điểm của Hồ Chí Minh thì mỗi con người đều có cái tốt, cáixấu vấn đề là không tự lừa dối mình mà nhìn thẳng vào mình thấy rõ cái tốt,cái thiện để phát huy, thấy cái xấu, cái ác để khắc phục Vì vậy việc tu dưỡngrèn luyện phải được thực hiện trong hoạt động thực tiễn, Hồ Chí Minh viết: “trong mình có hai phe: một phe thiện và một phe ác Hai phe cùng đấu tranhvới nhau Muốn cải tạo mình, cũng phải trường kỳ gian khổ, chứ không phải

là dễ đâu” [17; 387]

Hồ Chí Minh là một tấm gương suốt đời tự rèn luyện và trở thành tấmgương tuyệt vời về con người mới Những đức tính quý báu của người khôngphải là bẩm sinh có được mà do quá trình tu dưỡng rèn luyện học tập, từngbước hấp thụ tinh hoa đạo đức dân tộc và nhân loại mà đã trở thành tư tưởngbất tử

1.2 Sự cần thiết của việc tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng trong dạy học phần “Công dân với đạo đức” trong chương trình GDCD lớp 10 ở Trường THPT Thanh Bình 1 - Đồng Tháp hiện nay

1.2.1 Xuất phát từ yêu cầu đổi mới và nâng cao hiệu quả dạy học môn GDCD nói chung và phần “Công dân với đạo đức” nói riêng

Hiện nay vấn đề đổi mới và nâng cao chất lượng dạy học nói chung vàđổi mới nâng cao chất lượng dạy học môn GDCD nói riêng, đang được bànluận và thực hiện như là một vấn đề cấp bách để nâng cao chất lượng giáo dục

và đào tạo đặc biệt là giáo dục đạo đức học sinh hiện nay Khác với các mônkhoa học khác, môn GDCD là một môn học trực tiếp trang bị cho học sinhmột cách có hệ thống những tri thức về thế giới quan, nhân sinh quan, tưtưởng chính trị, đạo đức, pháp luật Nhằm góp phần quan trọng vào việc giáo

dục cho học sinh trở thành người công dân có ích cho xã hội, cho đất nước Vìvậy việc đổi mới nâng cao chất lượng dạy học môn GDCD trong nhà trườnghiện nay được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm bởi “Con người là độnglực của sự nghiệp xây dựng xã hội mới đồng thời là mục tiêu của Chủ nghĩa

xã hội”, và “điều đặc biệt đáng lo ngại là một bộ phận học sinh, sinh viên cótình trạng suy thoái đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sống thực dụng,thiếu hoài bão lập thân vì tương lai của bản thân, đất nước” [45; 19] Vì vậyĐảng ta cũng đã chủ trương “Tăng cường giáo dục công dân, giáo dục tưtưởng đạo đức, lòng yêu nước, chủ nghĩa Mác - Lênin, đưa việc dạy học tưtưởng Hồ Chí Minh vào nhà trường phù hợp với lứa tuổi và từng bậc học”;

“đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụmột chiều, rèn luyện tư duy sáng tạo của người học, nâng cao năng lực tự họccủa học sinh” [46; 29]

Giảng dạy môn GDCD ở trường THPT là một trong những hoạt độnggiáo dục và giáo dưỡng của giáo viên cho học sinh về đạo đức làm người.Hơn bất cứ môn học nào khác, môn GDCD ở trường THPT là môn trực tiếptrang bị cho học sinh một cách có hệ thống những tri thức về thế giới quan,nhân sinh quan, tư tưởng chính trị, đạo đức, pháp luật góp phần quan trọngđịnh hình nhân cách cho học sinh, để học sinh trưởng thành hơn, và trở thànhcông dân có ích cho đất nước Vì vậy, ngoài việc truyền thụ tri thức bộ môncho học sinh nắm vững, giáo viên còn phải giáo dục cho học sinh tư tưởng,đạo đức, lối sống, qua việc tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào giảngdạy bộ môn GDCD Đây là việc làm hết sức cấp thiết hiện nay trong sựnghiệp giáo dục ở nhà trường

Môn GDCD cũng như bất cứ môn khoa học khác, cũng được xây dựngtrên cơ sở một hệ thống các khái niệm, phạm trù Đó là công cụ của nhận thứckhoa học, là những “viên gạch” xây dựng nên “lâu đài” khoa học, là những

nấc thang giúp con người đi sâu vào bản chất của các sự vật, hiện tượng Sựhiểu biết đúng đắn của con người về hiện thực khách quan phần lớn bắt nguồn

từ những tri thức do khoa học cung cấp, trang bị thông qua việc hiểu và nắmvững hệ thống khái niệm, phạm trù, nguyên lý, quy luật tức là hiểu và nắmnội dung khoa học Đối với môn GDCD, tri thức khoa học vừa mang tính phổbiến, vừa mang tính trừu tượng, khái quát cao Vì vậy, đòi hỏi người giáo viêntruyền thụ chính xác các khái niệm, phạm trù đạo đức và các chuẩn mực đạođức là hết sức cần thiết mà tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là một trong nhữngchuẩn mực đạo đức có giá trị nhân văn rất cao Việc đưa tư tưởng Hồ ChíMinh vào giảng dạy bộ môn GDCD trong nhà trường sẽ giúp học sinh tiếp thucác tri thức đó một cách gần gũi, dễ hiểu, và có hiệu quả cao trong quá trìnhhình thành đạo đức, lối sống cho học sinh Như vậy khi dạy học môn GDCDthì việc tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và những hình ảnh tốt đẹpcủa Người, những mẫu chuyện gần gũi, giản dị của Bác phù hợp vào nội dungbài học sẽ góp phần giúp học sinh nhận thức sâu sắc về ý nghĩa của môn họclàm người và tránh sự khô khan, hàn lâm môn học, giúp tiết học sinh độnghơn

Thực tiễn giảng dạy môn GDCD cho thấy, nếu giáo viên chỉ dừng lại ởchỗ truyền thụ kiến thức cơ bản như sách, bằng sách thì việc lĩnh hội của họcsinh sẽ hết sức khó khăn Giáo viên có sự tích lũy phong phú kiến thức thực

tế, đa dạng và khéo léo lồng ghép, tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chi Minhvào bài giảng, thì nội dung bài giảng dù khái quát, trừu tượng, khô khan đếnđâu cũng trở nên cụ thể, dễ hiểu, sinh động và tính thực tế sâu sắc, có tácdụng gắn những vấn đề có tính lý luận sách vở với những vấn đề diễn ra hàngngày của đời sống xã hội và tác động sâu sắc đến nhận thức học sinh Đồngthời góp phần hình thành năng lực hành động, khả năng lý giải các hiện tượngmuôn màu muôn vẻ của cuộc sống cho học sinh, nâng cao tính thực tiễn, tính

chiến đấu và tính thuyết phục của tri thức Mác- Lênin và tư tưởng Hồ ChíMinh về những vấn đề đời sống xã hội mà học sinh thường gặp.

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh còn là tài sản quí báu của dân tộc, là sựkết tinh những giá trị văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa của nhân loại về

“Chống chủ nghĩa cá nhân”, “Thực hành tiết kiệm”, “Chống tham ô, lãng phí,quan liêu”

Vì vậy tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là một chuẩn mực đạo đức thiếtthực, gần gũi trong đời sống xã hội giúp cho giáo viên trong giảng dạy mônhọc dễ hiểu, gần gũi, dễ nhớ đối với học sinh và qua đó góp phần giáo dụcđạo đức học sinh hiệu quả hơn, thiết thực hơn Thông qua việc tích hợp tưtưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào giảng dạy “công dân với đạo đức” còn giáodục cho học tính trung thực, thật thà, giáo dục đạo đức, nhân cách học sinh,thực hiện tốt nguyên lý “Học đi đôi với hành, nhà trường gắn liền xã hội”, rènluyện năng lực sáng tạo, năng lực hoạt động thực tiễn của học sinh Tuy nhiênmột vấn đề đặt ra là việc tích hợp sao cho phù hợp quy luật tâm sinh lý họcsinh, phải đảm bảo nguyên tắc vừa sức, tính khoa học, tính Đảng nhằm đemlại hiệu quả giảng dạy, học tập cao nhất của môn học

1.2.2 Xuất phát từ yêu cầu thực hiện cuộc vận động và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Ngày 7/11/2006, Bộ Chính trị đã ra Chỉ thị số 06 - CT/TW về tổ chứccuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” Mụcđích của cuộc vận động là làm cho toàn Đảng, toàn dân nhận thức sâu sắc vềnhững nội dung cơ bản và giá trị to lớn của tư tưởng đạo đức và tấm gươngđạo đức Hồ Chí Minh; tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về ý thức tu dưỡng, rènluyện và làm theo tấm gương đạo đức của Người; đẩy lùi sự suy thoái về tưtưởng chính trị, đạo đức, lối sống và các tệ nạn xã hội, góp phần thực hiệnthắng lợi Nghị quyết Đại hội X của Đảng

Cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tưtưởng của Ðảng và xã hội ta Tư tưởng và tấm gương đạo đức của Hồ ChíMinh là tài sản vô giá của Ðảng và nhân dân ta Vì vậy cuộc vận động "Họctập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" do Ðảng ta phát động đểtoàn Ðảng, toàn dân nhận thức sâu sắc những nội dung cơ bản và giá trị to lớncủa tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; tạo sự chuyển biến mạnh

mẽ về ý thức tu dưỡng, rèn luyện và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh sâu rộng trong toàn xã hội, nâng cao đạo đức cách mạng, cần, kiệm,liêm, chính, chí công vô tư, xây dựng nền tảng đạo đức, văn hóa trong Ðảng

và xã hội ta, đẩy lùi sự suy thoái tư tưởng, đạo đức, lối sống trong một bộphận cán bộ, đảng viên, nhân dân

Xuất phát từ yêu cầu trên, cho thấy việc học tập nghiên cứu tư tưởngđạo đức Hồ Chí Minh ở trường THPT trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, nhằmnâng cao đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, xâydựng nền tảng đạo đức, văn hóa giao tiếp, ứng xử trong trường học, đẩy lùi sựsuy thoái tư tưởng, đạo đức, lối sống của học sinh, góp phần đưa công cuộcđổi mới đất nước đi tới những thắng lợi ngày càng to lớn

Trên cơ sở đó, xuất phát từ mục tiêu của môn học cũng như yêu cầu củathực tế trong cuộc sống đang đặt ra, người giáo viên dạy học môn GDCD phảibiết tích hợp một cách sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh vào quá trình dạy họcmôn GDCD để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức, lối sống, đẩylùi sự suy thoái đạo đức ở học sinh trong tình hình đất nước ta hiện nay

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là một chuẩn mực đạo đức có giá trịnhân văn rất cao, là tài sản quý báu của dân tộc ta Vì vậy trong dạy học phần

“Công dân với đạo đức” trong chương trình giáo dục công dân lớp 10, giáoviên tuỳ thuộc vào tính chất, nội dung của từng bài học cụ thể, tuỳ thuộc vàođối tượng học sinh mà tích hợp một cách thích hợp, sáng tạo tư tưởng đạo đức

cách mạng của Hồ Chí Minh trong dạy học Từ đó hướng học sinh vận dụng

tư tưởng đạo đức của Bác vào cuộc sống hàng ngày như: biết yêu thươngnhững người thân trong gia đình, biết giúp đỡ bạn bè ở trường, ở lớp, biết chia

sẻ với những người gặp khó khăn hoạn nạn trong cuộc sống, hướng các emđến với những việc làm tốt đẹp, việc thiện và tránh xa những hành động xấu,việc ác như lời Bác dạy: “Việc thiện dù nhỏ mấy cũng làm, việc ác dù nhỏmấy cũng tránh” [16; 645]

Tích hợp tư tưởng đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh vào quá trìnhdạy học phần “Công dân với đạo đức” trong chương trình GDCD lớp 10, ởtrong nhà trường sẽ giúp các em định hướng được sự phát triển nhân cách củabản thân trong tương lai, hiểu rõ ý thức trách nhiệm của người công dân đốivới đất nước; giúp các em có phương pháp tu dưỡng rèn luyện đạo đức bảnthân không ngừng tiến bộ để trở thành con ngoan, trò giỏi, cháu ngoan Bác

Hồ, xứng đáng là chủ nhân tương lai của đất nước, vừa có tài, vừa có đức, vừa

có sức khoẻ để kế tục sự nghiệp cách mạng vẻ vang của cha anh Đặc biệt làtrong bối cảnh hiện nay, khi các thế lực thù địch đang tìm cách tấn công nềntảng tư tưởng của Đảng nhằm đẩy chúng ta đi chệch hướng thì việc đấu tranh

để bảo vệ, phát triển và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh càng trở nên quan trọng và được xem là nhiệm vụ hàng đầutrong công tác chính trị, tư tưởng và lí luận của toàn Đảng, toàn dân ta

Với tinh thần đó người giáo viên nói chung và giáo viên môn GDCD nóiriêng phải thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh, vì đó là ngọn hải đăng, là ánhhào quang chói lọi soi sáng con đường chúng ta đi, là cẩm nang quý báu đểxây dựng nên bài giảng sống động, góp phần hình thành những phẩm chất,nhân cách của người Việt Nam trong giai đoạn cách mạng hiện nay, phù hợpvới xu thế phát triển của thời đại như mục tiêu môn học đã đề ra

1.2.3 Xuất phát từ yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh THPT trong giai đoạn hiện nay

Nền giáo dục quyết định cho một tương lai của dân tộc Nhiệm vụ củagiáo dục là đào tạo thế hệ trẻ trở thành những người chủ tương lai của đấtnước, kế tục sự nghiệp cách mạng cha anh ta

Hội nghị lần II của Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII chĩ rõ:

“Nhiệm vụ và mục tiêu cơ bản của giáo dục là nhằm xây dựng những conngười và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xãhội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ tổ quốc;công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; giữ gìn và phát huy các giá trị vǎnhoá của dân tộc, có nǎng lực tiếp thu tinh hoa vǎn hoá nhân loại; phát huytiềm nǎng của dân tộc và con người Việt Nam, có ý thức cộng đồng và pháthuy tính tích cực của cá nhân, làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiệnđại, có tư duy sáng tạo, có kỹ nǎng thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp,

có tính tổ chức kỷ luật ; có sức khoẻ, là những người thừa kế xây dựng chủnghĩa xã hội vừa "hồng" vừa "chuyên" như lời dặn của Bác Hồ” [37; 8]

Để tạo ra những con người như vậy cho đất nước, cho xã hội, thì nộidung giáo dục, giáo dưỡng phải đảm bảo phù hợp với nhiệm vụ của đất nước,giữ được bản sắc con người Việt Nam, phù hợp với con người thời đại, yêucầu khách quan này được quán triệt trong tất cả các môn học và thể hiện quatừng nội dung của các môn học đó Như vậy, công tác giáo dục ở nhà trườngkhông có nghĩa là tập trung học sinh đến trường để dạy chữ (tri thức) mà cònphải dạy học sinh đạo đức, cách làm người Đó là nhiệm vụ của giáo viên dạyhọc đặc biệt là giáo viên dạy môn GDCD trong nhà trường

Để nâng cao chất lượng dạy học môn GDCD ở trường THPT để gópphần giáo dục đạo đức, lối sống lành mạnh cho học sinh THPT, việc tích hợp

tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng vào dạy học môn GDCD là hết

sức cấp thiết, vì tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh được hình thành và phát triển

từ sự kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam vàtinh hoa của thế giới, đặc biệt là tư tưởng đạo đức của chủ nghĩa Mác-Lênin

Vì vậy tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh có giá trị to lớn về lý luận và thực tiễntrong việc hình thành đạo đức, lối sống cho học sinh của trường phù hợp vớitình hình mới của đất nước

Việc tích hợp tư tưởng đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh vào dạy họcphần “Công dân với đạo đức” trong chương trình giáo dục công dân lớp 10,

có ý nghĩa rất lớn trong việc giáo dục đạo đức học sinh, góp phần đào tạongười công dân, vừa có tri thức khoa học, vừa có phẩm chất chính trị, có đạođức cách mạng và năng lực hoạt động của thực tiễn, hiểu rõ vị trí và hànhđộng của mình với gia đình, tập thể, dân tộc, nhân loại và với chính bản thânmình Hơn thế nữa vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào môn GDCD khôngchỉ cung cấp cho công dân tương lai những tri thức lý luận mà giúp cho ngườihọc sinh hình thành phương pháp tư duy, hoạt động hằng ngày phù hợp vớihoàn cảnh trong từng giai đoạn phát triển của thời đại, của dân tộc

Tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào dạy học phần “Công dânvới đạo đức” trong chương trình giáo dục công dân lớp 10 ở trường THPTchính là hiện thực hóa Chủ nghĩa Mác-Lênin dưới dạng cụ thể hóa cho phùhợp với truyền thống lịch sử với bản sắc văn hóa dân tộc đã được Hồ ChíMinh tiếp thu và vận dụng sáng tạo theo phong cách của Người, làm cho họcsinh dễ tiếp thu, dễ vận dụng, dễ chuyển hóa thành hành động cách mạng sángtạo trong đời sống xã hội

Để thực hiện hóa việc “làm cho chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng HồChí Minh trở thành nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động” không chỉcủa riêng Đảng mà của toàn xã hội và nhà trường Việc đưa tư tưởng Hồ ChíMinh đến với học sinh THPT là cần thiết để sớm xóa bỏ tình trạng “mù” tư