Bản sắc nhật trong sáng tác của y kawabata

Họ thích suy ngẫm qua mộtchén trà, trầm lặng trớc cảnh một ngôi chùa cô tịch” [19].Cũng với nhà nghiên cứu Lu Đức Trung, năm 2003 đã cho ra đời cuốnsách “Bớc vào vờn hoa văn học Châu á”

Mục lục

Trang

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 2

3 Mục đích, nhiệm vụ 5

4 Phạm vi, đối tợng nghiên cứu 6

5 Phơng pháp nghiên cứu 6

6 Cấu trúc luận văn 6

Chơng 1: Bức tranh thiên nhiên đậm màu sắc Nhật Bản 7

1.1 Thiên nhiên Nhật Bản- một cái nhìn phác thảo 7

1.1.1 Nhật bản, một mảnh đất không đợc thiên nhiên u đãi 7

1.1.2 Thiên nhiên Nhật Bản- dữ dội và trữ tình 8

1.1.3 Hoà hợp với thiên nhiên- một biểu hiện của tinh thần Nhật 9

1.2 Thiên nhiên trong sáng tác của Y.Kawabata – một thiên nhiên đậm màu sắc Nhật 13

1.1.1 Hoa anh đào mùa Đông- những sắc màu tâm trạng 14

1.1.2 Xứ tuyết- miền đất thơ mộng 18

1.3 Một thiên nhiên thấm đẫm tình ngời 21

1.3.1 Một thiên nhiên hoang sơ mà ấm áp 21

1.3.2 Tìm đến thiên nhiên- hành trình tìm lại chính mình 23

1.3.3 Thiên nhiên mang dáng vẻ, tâm hồn Nhật 26

Chơng 2: Tính cách Nhật, tâm hồn Nhật trong sáng tác của Y.Kawabata 29

2.1 Con ngời Nhật- một cái nhìn khái lợc 29

2.1.1 Cần cù và mạnh mẽ 29

2.1.2 Hoà hợp Đạo và Đời 31

2.1.3 Con ngời Nhật trong thời đại Y.Kawabata 35

2.2 Con ngời Nhật trong sáng tác của Y.Kawabata- những nghệ sỹ trong cuộc sống đời thờng 35

2.2.1 Yêu thiên nhiên- sự hoà hợp giữa tâm hồn và ngoại giới 35

2.2.2 Nghi lễ thiêng và những khát vọng thanh cao 38

2.2.3 Truyền thống và hiện đại- xung khắc và hoà hợp 41

2.3 Ngời phụ nữ- sự hội tụ vẻ đẹp tâm hồn Nhật Bản 42

2.3.1 Vẻ đẹp lặng lẽ của đức hi sinh 42

2.3.2 Chiếc gơng soi hay là vẻ đẹp tâm hồn Nhật Bản 44

2.3.3 Niềm khát vọng về tình yêu, hạnh phúc 46

Chơng 3: Nghệ thuật truyền thống trong sáng tác 49

3.1 Quan niệm thẩm mỹ của Y.Kawabata- sự hoà hợp truyền thống và hiện đại 49

3.2 Thi pháp chân không- âm hởng thơ Haiku 50

3.3 Tính chất trữ tình sâu lắng- sự kế thừa dòng văn học nữ tính 52

3.3.1 Giọng điệu trần thuật mang đậm chất trữ tình 53

3.3.2 Sử dụng thiên nhiên nh một ẩn dụ 56

3.3.3 Những kết thúc u buồn 58

Kết luận 61

Tài liệu tham khảo 63

Lời cảm ơn

Để hoàn thành khoá luận này, ngoài sự cố gắng nỗ lực của bản thân tôi còn nhận đợc sự giúp đỡ tận tình của các thầy giáo, cô giáo, ngời thân và bè bạn

Nhân dịp này, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc và chân thành tới thầy giáo Nguyễn Văn Hạnh- ngời đã trực tiếp hớng dẫn tôi Tôi cũng xin cảm ơn các thầy giáo, cô giáo đã cho tôi những lời nhận xét, góp ý quý báu Và cuối cùng xin cảm

ơn bạn bè, ngời thân đã luôn ở bên động viên tạo điều kiện cho tôi hoàn thành khoá luận

Tôi xin chân thành cảm ơn !

Vinh, tháng 5-2005

Sinh viên: Trần Thị Thuý Quỳnh

Mở đầu



1.lý do chọn đề tài

1.1 Nằm ở Đông Bắc của Thái Bình Dơng thuộc miền cực Đông của lục

địa châu á, Nhật Bản đợc coi là quốc đảo khi đợc hình thành từ 4 đảo lớn:Hokaiđô, Honshu, kyshu, Sikoku và khoảng gần 4000 đảo nhỏ rải ra theo hìnhcánh cung dài khoảng 3800 km Trong con mặt thế giới, Nhật Bản là một siêu c-ờng về kinh tế, một đất nớc ở Châu á có sức mạnh thần kỳ đã làm nên điều kỳdiệu khi thực hiện thành công phơng châm nổi tiếng: “ học tập phơng Tây, đuổikịp phơng Tây, vợt xa phơng Tây” Một đất nớc không đợc sự u ái của tạo hoá

mà vẫn đẹp rực rỡ nh sự bừng nở của hoa anh đào, mạnh mẽ nh các dũng sĩSamurai và tinh tế trong cuộc sống nh nghệ thuật thởng thức Trà đạo Đất nớc ấycòn tự hào hơn khi đợc sở hữu một nền văn hoá không kém phần rạng rỡ Chỉtrong vòng cha đầy 30 năm cuối của thế kỷ XX Nhật Bản đã có hai giải Nobelvăn học Yasunari Kawabata (1968), và O.ê kenzaburo (1994) Sáng tác của họcho ta thấy ,một cái nhìn trọn vẹn hơn về đất nớc vốn đã ẩn chứa nhiều điều độc

đáo này

1.2 Thế kỷ XX đầy biến động đã đi qua, nhân loại hăm hở bớc sang thế kỷXXI với những thành công và thử thách mới Xu thế toàn cầu hoá đang tạo ranhiều cơ hội phát triển cho các nớc góp phần tạo nên thế đồng đều trên thế giới.Tuy nhiên, trong khi hớng đến một tơng lai phồn thịnh, ngời ta cũng cần phảingoái lại đằng sau để gìn giữ những giá trị truyền thống vốn đã làm nên bản sắc

dân tộc mình Sự kế thừa truyền thống kết hợp vơi tinh hoa thế giới sẽ tạo nêntiếng nói đa thanh cho văn hoá dân tộc mà vẫn không đánh mất đi vẻ đẹp riêngcủa nó Đó không chỉ là nhiệm vụ của mỗi dân tộc mà nó còn thể hiện bản lĩnhdân tộc ấy Sức sống mấy ngàn năm của Nhật Bản trải qua bao thăng trầm pháttriển đã chứng tỏ đợc với thế giới nét riêng biệt độc đáo của dân tộc mình Vàlịch sử cũng đã tin tởng đặt lên vai những nhà văn lỗi lạc nh Kawabata sứ mệnhthiêng liêng và cao cả: Đó là lu giữ và phát huy những nét bản sắc của dân tộc,những vẻ đẹp cơ hồ đang tàn phai, biến mất.

1.3 Yaxunari Kawabata (1899- 1972) nh Niezshe nói: đó là cái cây càngvơn lên cao, cành lá càng đâm trổ vào bầu trời thì gốc rễ của nó càng đâm sâuvào lòng đất, mạch ngầm sâu của văn hoá dân tộc Y.Kawabata sinh trởngtrongmột thời kỳ mà thế giới nói chung, nớc Nhật nói riêng xảy ra nhiều biến

động R.Tagore khi đến thăm Nhật Bản vào năm 1916 đã viết: “ Châu á thức dậykhỏi giấc ngủ hàng thế kỷ, Nhật Bản nhờ những mối quan hệ và va chạm với ph-

ơng Tây đã chiếm một vị trí danh dự trên thế giới Bằng cách đó, ngời Nhật đãchứng tỏ rằng họ sống bằng hơi thở của thời đại chứ không phải bằng những thầnthoại hão huyền của quá khứ” [18;283]

Nớc Nhật tiến bớc trên con đờng hiện đại hoá nên công nghiệp của mìnhvới hơi thở mới của thời đại Nền văn hoá Nhật Bản theo đà đó bớc vào thời kỳ đ-

ơng đại Nhiều khuynh hớng văn học bắt đầu nảy nở và trở nên phức tạp: Ngờichủ trơng theo Âu Mỹ phủ nhận truyền thống, ngời muốn duy trì bảo vệ bản sắcdân tộc, ngời muốn dung hoà cả hai

Trớc thực tại đó, Y.Kawabata đã đa ra những quan niệm của mình bằngcác sáng tác mang đậm bản sắc Nhật, đã âm thầm cứu vớt những giá trị truyềnthống đang dần bị mai một Chính vì thế, khi trao giải thởng cho ông, đại diệnHội đồng giải thởng Nobel đã nhấn mạnh: “ Vì Nghệ thuật viết văn tuyệt vời vàtình cảm lớn lao thể hiện đợc bản chất và cách t duy Nhật Bản” Đó chính là lời

đánh giá chính xác nhất dành cho Y.Kawabata - Ngời suốt đời dấn bớc khôngmệt mỏi trên hành trình “Đi tìm cái Đẹp đã mất”

1.4 Trong những năm gần đây, tác phẩm của Y.Kawabata đã đợc đa vàogiảng dạy ở bậc PTTH và ĐH Tuy nhiên, những kiến thức về tác giả mới chỉ

dừng lại ở việc giới thiệu một cách khái quát nhất, còn về tác phẩm thì chỉ đợc đa

vào phần học thêm với truyện ngắn Thuỷ nguyệt Chính vì thế Y.Kawabata

vẫn đang còn là một hiện tợng khá lạ lẫm đối với độc giả Việt Nam Cũng chínhvì lẽ đó chúng tôi đi vào đề tài này với mong muốn tìm hiểu thêm một phơngdiện nào đó trong Nghệ thuật sáng tạo của ông

2 Lịch sử vấn đề

Y.Kawabata (1899 - 1972) là con ngời mà vị thế và sự nghiệp “Mãi mãibất hủ trên bầu trời văn học nhân loại” Y.Kawabata thuộc lớp nghệ sĩ duy mĩlớn nhất của thế kỷ XX, là bậc thầy trong Nghệ thuật biểu cảm văn học, ngời đãlàm nên kỳ tích mở ra cho nhân loại cánh cửa t duy và tâm hồn Nhật Bản vốn vẫn

đợc coi là bí hiểm và kín đáo Y.Kawabata trở thành một hiện tợng thu hút sự chú

ý quan tâm của các nhà nghiên cứu, nhà lý luận phê bình trên thế giới Những tácphẩm của ông vì vậy không còn bó hẹp trong phạm vi dân tộc mà đợc phổ biếnrộng rãi nhất là khi ông bớc lên đài vinh quang nhận giải Nobel văn học năm1968

2.1 Có thể nói Y.Kawabata là một hiện tợng độc đáo trong văn học NhậtBản Ngay từ những tác phẩm đầu tay cho đến nay bạn đọc Nhật Bản luôn luôntrân trọng và tìm đọc tác phẩm của ông Họ đều cảm thấy giữa t tởng của họ vànội dung tác phẩm của ông có một sự hoà hợp kỳ diệu Bạn bè đồng nghiệp cũngdành cho ông những lời xng tụng Aonô Xuêtuti trong cuốn “ Các nhà văn Nhậthiện đại” (1953) đã viết: “ Mỗi lần đọc tác phẩm của Y.Kawabata, tôi lại thấycác âm thanh xung quanh tựa hồ nh lắng đi, không khí bỗng trở nên trong trẻo,còn tôi thì hoà tan vào trong đó Tôi không biết có tác phẩm nào khác có sức tác

động mạnh mẽ đến nh thế không? Và sở dĩ có hiện tợng nh vậy có lẽ bởi vì trongsáng tác của Y.Kawabata không có gì vẩn đục hay dung tục” [18;302]

Còn M Yukiô - Nhà văn lớn của văn học hiện đại Nhật Bản thì xem:

“Y.Kawabata - vĩnh viễn - lữ nhân Đây là một lữ khách muôn đời đi tìm cái

Đẹp” [18;302] Cái Đẹp mà Y.Kawabata suốt đời theo đuổi và tìm kiếm khôngphải ở đâu xa lạ mà ở chính ngay trong cuộc sống, trong thiên nhiên và con ngời

Đúng nh nhận xét của N Phêđêrencô, viện sĩ, nhà nghiên cứu văn hoá phơng

Đông của Nga: “Tất cả những phát hiện nghệ thuật có đợc trong các tác phẩmcủa ông nh những yếu tố mang tính cá nhân độc đáo, bất ngờ đều xuất phát từ

những ngọn nguồn xa xa của văn học Nhật, từ cội nguồn văn hoá dân tộc”[18;301] Y.Kawabata đã làm sống lại truyền thống văn hoá Nhật Bản bằngnhững tác phẩm mang đậm bản sắc dân tộc của mình Trên hành trình đi tìm cái

Đẹp, Y.Kawabata đã hấp thu tinh hoa văn hoá dân tộc và nâng chúng lên mangtầm t tởng thời đại Chính vì thế các tác phẩm của ông ngay từ khi mới ra đời đãnhanh chóng trở thành quốc bảo của nhân dân Nhật

2.2 Văn học Việt Nam và Nhật Bản vốn có cùng cội nguồn văn hoá phơng

Đông T duy ngời Việt cũng nh ngời Nhật bắt gặp nhau trong tác phẩm củaY.Kawabata Đó là tình yêu cái Đẹp, tình yêu thiên nhiên và cuộc sống Tuynhiên ở Việt Nam, việc nghiên cứu tìm hiểu về Y.Kawabata dờng nh mới chỉ bắt

đầu Các công trình chủ yếu mới dừng lại ở dịch thuật, giới thiệu tác phẩm

Năm 1969, Chu Việt dịch Xứ tuyết (Yukiguni) Năm 1989 Ngô Quý Giang dịch Tiếng rền của núi (Yamanođo) Năm 1990 Vũ Đình Phòng dịch

Ngời đẹp say ngủ (Nemezeru bijo) Năm 1997, trong “Tuyển tập truyện ngắn tác

giả đạt giải Nobel” cớ đăng 3 truyện ngắn của Y.Kawabata Năm 2001, NXB Hội

nhà văn đã cho ra đời Tuyển tập Y.Kawabata gồm 4 tiểu thuyết: Tiếng rền của núi, Xứ tuyết, Ngàn cánh hạc và Ngời đẹp say ngủ Đây là một bớc đột phá, đáp

ứng nhu cầu của đông đảo bạn đọc Việt Nam trong việc thởng thức các tác phẩmcủa Y.Kawabata

Song song với quá trình tiếp nhận tác phẩm, các bài nghiên cứu, tìm hiểu

về Y.Kawabata đã cung cấp một cái nhìn có chiều sâu hơn về tác giả này Trêntạp chí Văn học số 9/1999 - Nhân kỷ niệm 100 năm sinh của Y.Kawabata (1899

- 1972)Lu Đức Trung trong bài “ Thi pháp tiểu thuyết của Y.Kawabata - Nhà vănlớn Nhật Bản” đã nghiên cứu hai đặc trng cơ bản trong thi pháp tiểu thuyết củaY.Kawabata đó là: Thi pháp chân không biểu hiện mĩ học Thiền “Thiền thờngdựa vào suy ngẫm bên trong, bộc lộ sức mạnh ý chí đến độ trở thành “ Vô ngã”

Mĩ học Thiền sử dụng ít lời, ít phơng tiện biểu cảm nhất trong sáng tác nghệthuật Nghệ thuật cần tạo ra sự hoà nhập giữa nội tâm và ngoại giới” [19] Đặc tr-

ng thứ hai mà ngời ta dễ nhận thấy là “Y.Kawabata thờng hay miêu tả truyềnthống yêu cái Đẹp của ngời Nhật Bản, tạo ra mỹ cảm trong tác phẩm Ngời Nhậtvốn thích sống thanh cao, biết trọng danh dự, gìn giữ đạo đức khuôn phép Tâmhồn rộng mở thích hoà nhập với thiên nhiên Họ yêu vẻ đẹp từ trong một phiến

đá, một bông hoa trên cành, một cảnh tuyết rơi Họ thích suy ngẫm qua mộtchén trà, trầm lặng trớc cảnh một ngôi chùa cô tịch” [19].

Cũng với nhà nghiên cứu Lu Đức Trung, năm 2003 đã cho ra đời cuốnsách “Bớc vào vờn hoa văn học Châu á” (NXB GD -2003) trong đó tác giả đãgiới thiệu khái quát về lịch sử văn học Nhật Bản từ thời Nara (710 - 794) cho đếnnay, dựng lại cuộc đời và tóm tắt các tác phẩm của ông trọng tâm là phân tích

truyện ngắn Thuỷ nguyệt Năm 2000 trong cuốn “Chân dung nhà văn”, NXB Văn

học, tác giả Vơng Trí Nhàn đã tái hiện những nét cơ bản nhất về con ngời và sựnghiệp sáng tác của Y.Kawabata bằng hồi ký tởng tợng Có thể thấy rằng tuy chỉmới bớc đầu nhng các công trình nghiên cứu đã khẳng định vị trí không thể thiếu

đợc của Y.Kawabata trên văn đàn thế giới

2.3 Điểm lại những công trình nghiên cứu giới thiệu Y.Kawabata ở ViệtNam, chúng ta thấy những gì có đợc là quá ít ỏi so với tên tuổi sự nghiệp của vănhào lỗi lạc này Vấn đề bản sắc dân tộc là một nét đặc sắc thể hiện xuyên suốttrong các tác phẩm của Y.Kawabata, tuy nhiên cha có một công trình nào khảosát một cách đầy đủ toàn diện những biểu hiện của nó Luận văn của chúng tôi là

sự tiếp nối hớng tìm tòi của ngời đi trớc, đặc biệt là hai đề tài: Y.Kawabata -

Ng-ời đi tìm cái Đẹp (Từ quan niệm đến sáng tác) của sinh viên Trần Thị Tố Loan (Năm 2003, K40 A, ĐH Vinh) và Nghệ thuật thể hiện thiên nhiên trong sáng tác của Y.Kawabata của sinh viên Mai Văn Quân (năm 2004, K40E- ĐH Vinh).

3 Mục đích nhiệm vụ của đề tài

3.1 Nh tên đề tài đã xác định, mục đích của đề tài là tìm hiểu bản sắc dântộc thể hiện trong sáng tác của Y.Kawabata

3.2 Với mục đích ấy, đề tài có nhiệm vụ

Thứ nhất: Chỉ ra đợc bản sắc dân tộc thể hiện qua bức tranh thiên nhiêntrong sáng tác của Y.Kawabata

Thứ hai: Chỉ ra đợc những nét tính cách, tâm hồn Nhật Bản thông qua cáchình tợng nhân vật

Thứ ba: ở một mức độ nhất định, chỉ ra đợc sự kế thừa nghệ thuật truyềnthống trong nghệ thuật sáng tác của Y.Kawabata

4 Phạm vi, đối tợng nghiên cứu

4.1 Phạm vi nghiên cứu

Do điều kiện thời gian cũng nh sự hạn chế về t liệu nghiên cứu, chúng tôichọn Tuyển tập Y.Kawabata của NXB Hội nhà văn 2001 làm văn bản khảo sát.Ngoài ra trong chừng mực nào đó, chúng tôi sẽ liên hệ với một số tác phẩm kháccủa ông.

4.2 Đối tợng nghiên cứu

Y.Kawabata là một hiện tợng văn học độc đáo thu hút sự quan tâm chú ýcủa các nhà nghiên cứu, phê bình trên nhiều phơng diện Trong khuôn khổ luậnvăn này chúng tôi chỉ có thể hớng tới đối tợng chính là bản sắc Nhật thể hiện quathiên nhiên, con ngời và nghệ thuật sáng tạo trong tác phẩm của Y.Kawabata

5 Phơng pháp nghiên cứu

Để giải quyết tốt yêu cầu, nhiệm vụ của đề tài, chúng tôi sử dụng một sốphơng pháp nh: phân tích- tổng hợp, so sánh

6 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, luận văn gồm 3 chơng:

Chơng 1: Bức tranh thiên nhiên đậm màu sắc Nhật Bản

Chơng 2: Tính cách Nhật, tâm hồn Nhật trong sáng tác của Y.Kawabata Chơng 3: Nghệ thuật truyền thống trong sáng tác Y.Kawabata

Cuối cùng là mục lục và tài liệu tham khảo

Chơng 1 Bức tranh thiên nhiên đậm màu sắc Nhật



1.1 Thiên nhiên Nhật Bản - một cái nhìn phác thảo

1.1.1 Nhật Bản, mảnh đất không đợc thiên nhiên u đãi

Khi châu á đang còn chìm sâu trong giấc ngủ của chế độ phong kiến thìNhật Bản đã bừng tỉnh giấc với cuộc cải cách Minh Trị 1868 đa nền kinh tế NhậtBản chuyển sang giai đoạn T bản chủ nghĩa Nhật Bản đã tiến những bớc vừanhanh chóng vừa cững chắc vơn lên trở thành một siêu cờng kinh tế Cả thế giớikinh ngạc trớc sức trỗi dậy mạnh mẽ của dân tộc này Nói đến Nhật Bản, ngời tanghĩ ngay đến hình ảnh một siêu cờng kinh tế có nền công nghiệp phát triển nhấtnhì thế giới với những sản phẩm tối tân, hiện đại Cũng nh một tên gọi khác củaNhật Bản đất nớc này còn lung linh trong suy nghĩ của mọi ngời về một xứ sởhoa anh đào đẹp đến nao lòng

Nhng đâu phải chỉ có thế Theo nhiều nghiên cứu khoa học, cách đâynhiều triệu năm, từ đáy đại dơng sâu thẳm những vụ nổ núi lửa ghê gớm đã nânglên khỏi mặt đất “Một dãy quần đảo hình cánh cung ôm lấy lục địa Châu á từ vĩtuyến 30 độ đến 45 độ Bắc Đó là quần đảo Nhật Bản gồm 4 đảo lớn: Hokaidô,Honshu, Kyushu, Sikôku và khoảng gần 4 nghìn đảo nhỏ rải ra theo hình cánhcung dài khoảng 3 nghìn 800 km” [12;16] Do cấu tạo nền đất đợc hình thànhtrong những điều kiện nh vậy nên 3/4 đất đai của Nhật Bản không thích hợp choviệc trồng trọt Đất canh tác chỉ chiếm khoảng 1/6 diện tích toàn quốc Mặt khác,ngay cả những vùng đất phì nhiêu nhất thì cũng bị những trận ma vùng gió mùacuốn trôi hoặc làm tan đi các chất khoáng màu mỡ cho việc trồng ngũ cốc Vì thế

đất trồng trọt ở đây đã ít lại thờng nghèo chất hữu cơ Vùng đất phì nhiêu nhất ờng chỉ có ở một số đồng bằng giàu phù sa nhng không rộng lắm nằm ở phía

th-Đông, mạn bờ Thái Bình Dơng của hòn đảo chính nớc Nhật Đó là đồng bằngKantô ở phía Bắc vịnh Tôkyô, vùng đồng bằng mạn trên vịnh isê và đồng bằngKinai ở phía trên vịnh ôsaka Những vùng đồng bằng này là nơi tập trung dân c

đông đúc nhất và họ có vai trò đặc biệt quan trọng trong lịch sử Nhật Bản

Nhật Bản cũng là đất nớc rất khan hiếm tài nguyên thiên nhiên cho côngnghiệp dù là công nghiệp thô sơ thời cơ khí hoá Sắt, đồng, vàng, bạc, thuỷ ngân

đợc khai thác ít trong thời tiền công nghiệp Không phải ngẫu nhiên mà ta thấy ởNhật, nhiều vật dụng t liệu sinh hoạt trong đời sống đợc làm bằng gỗ, kể cả trenứa Điều này đã góp phần tạo nên nét đặc trng khu biệt trong văn hoá Nhật.

Đất nớc ấy còn ẩn chứa trong mình những nét khắc nghiệt và dữ dội cuảmột vùng đất đầy núi lửa, động đất, sóng thần, bão lụt và hạn hán ở Nhật Bảnhiện nay có hơn 3 chục ngọn núi lửa vẫn hoạt động trong tổng số 196 núi lửa.Mỗi năm có tới hàng nghìn những rung chuyển địa chấn và thỉnh thoảng lại cómột trận động đất lớn, có khi thiêu huỷ cả một thành phố Hẳn ngời dân NhậtBản và cả thế giới không quên trận động đất ở vùng Kantô năm 1923 làm cho 15vạn ngời bị chết cháy và mới đây thôi trận động đất ở Kôbê vào tháng 1-1995

đến nay vẫn còn để lại những dấu ấn nặng nề

Nhật Bản - siêu cờng kinh tế trong cái nhìn trọn vẹn về nó lại là mảnh đấtkhông đợc thiên nhiên u đãi Đất nớc ấy mang những nét đối lập đến khó tin vàthiên nhiên Nhật là một mảng tiêu biểu trong bức tranh của sự đối lập ấy

1.1.2 Thiên nhiên Nhật Bản - dữ dội và trữ tình

Đỗ Lai Thuý trong bài “Nghĩ về cấu trúc văn hoá Nhật Bản” đã nhận xétrằng: “Văn hoá Nhật Bản đập vào sự chú ý của ngời quan sát trớc hết bởi nhữngyếu tố đối nghịch của nó” đó là “ Nhân ái, mềm mỏng nh đạo Phật (Tịnh độtông), vụ nghĩa, cứng rắn đến tàn nhẫn nh Võ sĩ đạo, thực dụng nh Khổng giáo vàmơ mộng, siêu thoát nh Thiền, biết trọng lợi ích vật chất mà cũng biết yêu cái

Đẹp, khép kín và cởi mở, truyền thống và hiện đại, một dân tộc đầy sức sống

nh-ng có hẳn một triết lý chết và lúc nào cũnh-ng sẵn sành-ng Harakiri (Mổ bụnh-ng tự sát)” [17;162]

Một trong những yếu tố quan trọng góp phần tạo nên nền văn hoá đốinghịch ấy chính là thiên nhiên Bởi “Đất nôi của ngời Nhật cũng đợc thiên nhiênhát ru bằng một giai âm đối nghịch: vừa chiều chuộng vừa ruồng bỏ”.[17;163]Một xứ sở gồm hơn 3000 (nhiều, giàu) hòn đảo nghèo, có núi và có biển, vùngbăng tuyết nhng lại trông lúa nớc (yếu tố phơng Nam, ẩm)

Mang những đặc trng của một đất nớc có môi trờng địa lý đa dạng, phứctạp thiên nhiên Nhật Bản hiện lên với tất cả vẻ đẹp của nó Có thể ví thiên nhiênNhật Bản nh một bức tranh bên cạnh những gam màu nóng, dữ dội là những gammàu nhẹ nhàng, trong sáng, dịu mát Ngời xem vừa cảm thấy choáng ngợp trớc

cảnh hùng vĩ của “núi rừng trùng trùng điệp điệp, sờn đá cheo leo, khe lũng hiểmtrở, hồ trong veo đẩy nớc của tuyết núi tan đổ xuống, thác chảy rào rào” [12;19],lại vừa thấy thanh thản nhẹ nhàng nh khi đứng trớc thảm hoa anh đào đang nhẹnhàng buông trong nắng mùa xuân Không phải ngẫu nhiên mà ngời Nhật Bản lạilấy núi Fuji (có nghĩa là “ núi rợu trờng sinh”) làm hình ảnh tợng trng cho đất n-

ớc mình Cái bức tranh thuỷ mặc điểm màu này ai đã một lần trông thấy hẳn sẽkhông thể nào quên đợc: Dới ánh sáng nhạt, một trái núi hùng vĩ hình chóp nónphủ tuyết hiện lên trên bầu trời xanh thẳm, một vài đám mây trắng lửng lờ trôi, s-

ờn và chân núi trải ra một tấm thảm màu lục bao la Sự đối lập trong đờng nét,sắc màu không tạo nên cảm giác loại trừ mà bổ sung, hoàn thiện trong một vẻ

đẹp thống nhất

Thiên nhiên Nhật Bản vừa có cái gồ ghề của núi đá lại vừa có cái mềm mạicủa những bờ biển uốn quanh, có cái hùng vĩ của những núi đồi dốc đứng, lại cócái thơ mộng của những làng quê xanh tơi trù phú Ngời dân Nhật Bản, với tất cảlòng mến yêu và tự hào dân tộc, đã gọi dân tộc mình là “đất nớc mặt trời mọc”( Nhật: Mặt trời, Bản: Gốc) hay “xứ sở hoa anh đào” những tên gọi ấy dù đợc giảithích theo cách nào đi nữa cũng không thể phủ nhận một thực tế, đó là dấu ấnthiên nhiên in đậm trong đời sống tinh thần ngời Nhật Có thể nói họ đã học đợc

“nghệ thuật sống thanh bạch, giản dị” [12;27] và “ tình yêu thiên nhiên đã làtruyền thống mĩ học đợc bắt rễ sâu trong di sản văn hoá dân tộc Nhật Bản”.[12;27]

1.1.3 Hoà hợp với thiên nhiên-một biểu hiện của tinh thần Nhật

Nhân loại đang bớc vào thế kỷ XXI với tâm thế cởi mở chào đón những

điều mới mẻ Cuộc sống con ngời ngày càng đợc cải thiện, nâng cao đến mộttrình độ văn minh mới Cơ sở hạ tầng thay đổi tất yếu kéo theo sự chuyển biếncủa kiến trúc thợng tầng Nhng chính trong hoàn cảnh ấy vấn đề ôn cố tri tân lạicàng đợc đặt ra hơn bao gìơ hết Phơng Tây trong khi nhìn lại chặng đờng lịch sửcủa mình đã phải thừa nhận rằng lối sống hoà hợp với thiên nhiên cuả phơng

Đông là một nét văn hoá đăc sắc và đầy tính nhân bản Nhật Bản trong sự pháttriển mạnh mẽ của một siêu cờng kinh tế, trong xu thế hội nhập của văn hoá thếgiới vẫn ý thức một cách sâu sắc cái “chất” phơng Đông của mình Và một trongnhững biểu hiện của đời sống tinh thần Nhật là sự hoà hợp với thiên nhiên

Tình cảm gắn bó với thiên nhiên của ngời Nhật Bản có sắc thái tín ngỡng

và tôn giáo trong tiềm thức dân gian Thần Đạo (Shintô) tôn giáo bản địa, biểuhiện tính cách nguyên thuỷ, riêng biệt của ngời Nhật Nó thờ các thần (Kami)trong thế giới tổ tiên trong thiên nhiên Ngời Nhật cho cây cối, loài vật Đều cóquỷ thần nên phải tôn thờ Lúc đầu nó không có tên gọi, sau khi Đạo Phật dunhập vào, tín ngỡng dân gian này mới có tên là Thần đạo Phong tục ngắm hoaanh đào (Hanimi) vào mùa xuân mới đầu cũng là một lễ hội đón hồn ngời chết

Đến nay ngời dân Nhật Bản vẫn còn giữ đợc những lễ hội với thiên nhiên, xuấtphát từ sinh hoạt nông nghiệp theo mùa Tháng giêng, vào dịp tết âm lịch, nôngdân diễn lại quá trình trồng lúa để lấy khớc đợc mùa Tháng t có hội cấy lúa,tháng mời có hội lễ cơm mới, tháng mời một có lễ tiễn thần điền thổ ở với ruộng

đất từ tháng giêng

Ngày lễ hội Tanabata (7/7/ âm lịch) gợi lại sự tích hai ngôi sao Ngu Lang,Chức Nữ bị Ngân Hà chia rẽ, mỗi năm chỉ gặp nhau một lần nếu trời không ma.Các bé gái có hội hoa đào (ngày 3 tháng 3) còn các bé trai có hội Tan gô vàongày 5 tháng 5

Có thể nói những lễ hội là ngày hội của đất trời, lòng ngời, tạo vật Nó thểhiện một nền văn hoá gắn bó với thiên nhiên, thể hiện khát vọng đợc tan hoà vàothiên nhiên của con ngời Chính trong sự căng thẳng của một đất nớc không đợcthiên nhiên u đãi đã đem đến cho ngời Nhật một lối sống tinh tế, một cách làmcân bằng đời sống tinh thần độc đáo thông qua những phong tục đẹp Ngay từ thế

kỷ VIII, vào thời Hâyan, phụ nữ đã có tục hành hơng, phần vì mộ đạo, phần đểchiêm ngỡng thiên nhiên và hởng chút tự do ở ngoài chốn khuê phòng Ngoài hoaanh đào, ngời Nhật còn có tục lệ ngắm hoa mẫu đơn vào tháng 5, hoa irit vàotháng 6, hoa sen tháng 7, hoa cúc, hoa asagaô và lá thu vào tháng 10 Thởng thức

sự bừng nở của những cánh hoa không chỉ là một thú thanh tao mà đó còn là biểuhiện của lối sống hoà hợp với thiên nhiên Dờng nh khi đắm mình trong khônggian cỏ cây hoa lá ấy , con ngời đạt đến sự tĩnh lặng tuyệt đối của cõi lòng mình

để đợc tan hoà vào sắc hơng của đất trời, tạo vật

Thiên nhiên đã đi vào văn chơng Nhật Bản từ rất xa xa Trong tuyển tậpthơ cổ nhất là Manyôsu (Vạn diệp tập) một phần ba số thơ là miêu tả các loại cây

và hoa để diễn đạt nội tâm “ Và đó là một thiên nhiên kỳ thú trong sự chuyển

hoá linh động của bốn mùa với “ nhan sắc” của tuyết, trăng, sơng mù, hoa

cỏ ,núi đồi, sóng biển, suối khe một thiên nhiên hoàn toàn Nhật Bản” Các nhàthơ không nhắc đến núi sông và điển cố Trung Quốc Vẻ đẹp của núi Fuji, biểnIwami, mũi Kara đã đầy đủ cho đôi mắt và tâm hồn của họ

Qua các bài Tanka, có thể thấy đợc vẻ đẹp của bốn mùa:

Tôi đi hái những bông hoa tímtrên cánh đồng

và tôi ở lạingủ giữa mùa xuân

(Bài 1424 - Akahito).

Ai kia không rỗinên lỗi hẹn rồinhng chim cu ơi

em vẫn đếnbởi không quên lời

(Bài 1499- Yotsuna).

Cứ mỗi lần đổi mùa, cả thiên nhiên và con ngời đều trở nên mới lạ:

Đàn nhạn bay vềcây phong của ta ơi

mà đi qua đồi

và áo kia lấp lánhmàu lá thu sáng ngời

(Bài 2192 - Vô danh).

Thông qua các tác phẩm của các nhà thơ Manyoshu ta thấy đợc sự hoàquyện gắn bó giữa con ngời với thiên nhiên Đó là một biểu hiện của triết lý

“Thiên nhân đồng thể hợp nhất” (Thiên nhiên và con ngời gắn bó làm một) củangời phơng Đông nói chung, Nhật Bản nói riêng

T tởng triết lý này đợc thể hiện xuyên suốt trong tiến trình văn học NhậtBản, đặc biệt kết tinh ở những tác phẩm của thiên tài Matshuo Basho (1644 -

1694) Những tác phẩm nổi tiếng của Basho nh: Oi no kobun (Ghi chép trên chiếc túi hành hơng - 1688) và Sarashina kiko (Nhật ký về thôn Sarashina) là lời

ca ngợi thiên nhiên vô cùng nồng nàn, là lời kêu gọi say đắm “Trở về với thiênnhiên” Đó là lý tởng mà Basho gọi là Fuga (Phong nhã) “Kẻ nào ấp ủ nó đều

đón nhận thiên thiên và trở nên ngời bạn của bốn mùa Nhìn thấy gì, ngời ấy đềunhớ đến hoa, nghĩ điều chi, ngời ấy cũng liên tởng đến trăng Nếu nhìn vật màkhông nhớ hoa là kẻ man rợ, nếu t tởng mà không quay về trăng thì có khác chicầm thú”.[2;265]

Basho trở thành một hiện tợng đặc biệt đợc ngời ta tôn sùng đến mức chorằng “ Nớc Nhật sinh ra cùng với Basho vào năm 1644 Ông chính là ngời đãsáng tạo ra linh hồn của Nhật Bản” Ngời ta hành hơng theo những bớc đờngphiêu lãng ngày xa của ông

Y.Kawabata - với tài năng và cốt cách tâm hồn của một ngời Nhật đã trởthành ngời lữ khác đi tìm cái Đẹp đã mất, tái hiện lại trong tác phẩm của mìnhmột thế giới thiên nhiên đậm màu sắc Nhật

1.2 Thiên nhiên trong sáng tác của Y.Kawabata - Một thiên nhiên

Soi mình vào sáng tác của những nhà văn chân chính, chúng ta luôn bắtgặp điệu hồn dân tộc thấm đẫm trên những trang văn Đó là một thế giới riêngvới những sắc màu riêng độc đáo Và thiên nhiên, một ngời bạn không thể thiếutrong đời sống con ngời đợc thể hiện với tất cả vẻ đẹp riêng của nó

Qua những trang thơ của Hồ Xuân Hơng, Nguyễn Khuyến, Tố Hữu, Trần

Đăng Khoa Ngời đọc nh đợc sống trong khung cảnh làng quê, cây cỏ, hoa trái,phong tục Việt Nam với những hội đu, hát chèo, mời trầu, nớc lụt đồng chiêm,cánh cò khoan thai, bóng tre mát rợi ánh nắng chói chang Sáng tác của văn họcNga thể hiện một thiên nhiên khác: Cánh đồng tuyết trắng, cỗ xe tam mã, con đ -ờng dài đi qua thảo nguyên, bão tuyết, cây bạch dơng, mùa thu vàng , hạt phúcbồn tử , con chim hồng tớc Thiên nhiên trong thơ của Pablô Nêruđa tràn đầycảnh sắc hùng vĩ của Chilê và châu Mĩ la tinh Ông nhìn thấy những khu rừng màbất cứ nhà thơ châu Âu nào nằm mơ cũng không thấy đợc, ông chứng kiến nhữngtrận ma nh trận đại hồng thuỷ tả trong kinh Phúc âm, những trận cuồng phong,những trận cháy rừng chứa đựng một sức mạnh hoang sơ, tiềm tàng mãnh liệt

Đợc sinh ra từ vẻ đẹp Nhật Bản,Y.Kawabata là ngời “ tôn vinh vẻ đẹp h ảo

và hình ảnh u ẩn hiện hữu trong đời sống thiên nhiên và trong định mệnh con ời” Tác phẩm của ông là những bài ca, ca ngợi vẻ đẹp bất diệt của con ngời vàthế giới thiên nhiên - một thiên nhiên hoàn toàn Nhật Bản với cảnh tuyết trắngdát bạc trên các sờn núi Kamakura, những đồi thông trên hòn đảo, hình ảnh đámmây hoa anh đào (Sacura), những âm thanh trong trẻo lắng sâu của tiếng chuôngmùa xuân vang vọng núi cao, những dòng suối mát lành

ng-1.2.2 Hoa anh đào mùa đông - những sắc màu tâm trạng

Kiệt tác Tiếng rền của núi đợc hoàn thành vào năm 1954 Bối cảnh câu

chuyện là nớc Nhật thời hậu chiến Tuy chiến tranh không đợc trực tiếp miêu tảsong nó lại in sâu vào đời sống tâm hồn ngời Nhật, vì vậy để xoa dịu nỗi đaukhông hiện diện đó, Y.Kawabata đã dùng thiên nhiên nh một linh dợc để chữachạy vết thơng tâm hồn Mỗi khi gặp những biến cố đau buồn trong cuộc sốngcác nhân vật lại tìm đến với thiên nhiên Và trong bức tranh thiên nhiên ấy, hoaanh đào xuất hiện nh một ám ảnh nghệ thuật về một màu hoa tiêu biểu của dântộc

Bối cảnh câu chuyện xoay quanh cuộc sống gia đình Singô và đợc mở rộng

ra với những mối quan hệ giữa các nhân vật trong đời sống riêng của mình Singô

- một ngời đàn ông đã bớc sang cái dốc bên kia của cuộc đời mà vẫn canh cánhtrong lòng nỗi đau về con cái , về trách nhiệm của một ngời cha Cả hai ngời concủa Singô đều không tìm đợc ý nghĩa của cuộc sống Ngời con gái Phuxacô thì

bỏ nhà chồng mang theo hai con nhỏ về nhà bố mẹ đẻ Ngời con trai thứ haimang trong lòng vết thơng chiến tranh nên bỏ bê ngời vợ trẻ, trốn chạy nỗi đaubằng một cuộc tình vụng trộm Những nỗi đau liên tiếp dồn dập giáng xuốngkhiến Singô kiệt sức Ông luôn cảm thấy mình có lỗi trớc nỗi đau của các con

“hãy xem Phuxacô nó ra nông nỗi nào rồi hãy bảo rằng ta là ngời cha tốt” [7;26],

ông luôn cảm thấy “cuộc sống đang từ từ rời bỏ ông”[7;9] Mỗi khi mệt mỏi khóchịu Singô lại thờng không ngủ đợc “ cái cảm giác động chạm với da thịt giànua của yaxucô làm ông cảm thấy ghê ghê” [7;10] ông tìm đến thiên nhiên quamảnh vờn nhỏ và ông lại lấy đợc cân bằng để tiếp tục cuộc sống

Trong đời sống tinh thần ngời Nhật, những khu vờn có ý nghĩa rất đặcbiệt Trong gia đình Singô cũng vậy, mọi ngời u ái bố trí cho hai ông bà nhữngchỗ ngồi thuận lợi nhất bên bàn ăn để có thể ngắm khu vờn trải ra phía đông vàphía nam Khu vờn đó là một thế giới thiên nhiên thu nhỏ với cây ghincô, cỏ xatrục, cỏ tóc tiên, hoa cúc gai, hoa mai, xa xa bên cạnh nhà hàng xóm là thu hải đ-ờng, là hoa hớng dơng với những bông hoa lớn hơn đầu ngời và không thể thiếuhình ảnh những cánh hoa anh đào

Đặt nhân vật trong một chuỗi liên tiếp những nỗi đau, Y.Kawabata chothấy những biến thái tinh vi trong tâm hồn nhân vật Với Singô, càng đối diện vớinỗi đau ông càng hoà mình với thiên nhiên, một sự đổi thay nhỏ của thiên nhiêncũng khiến ông chú ý, đem đến cho ông nhiều cảm xúc “Mới giữa tháng Một màcây anh đào trong vờn khác sạn Atami đã nở đầy hoa Ngời ta giải thích choSingô rằng đó là giống anh đào mùa đông, dù vậy ông vẫn cứ có cảm giác là đãrơi vào mùa xuân của một thế giới xa lạ nào đó [7;70] Hẳn Singô vẫn biếtgiống hoa anh đào mùa đông thì luôn nở sớm hơn so với thờng lệ nhng tại sao

ông lại có cảm giác nh vậy? Phải chăng con ngời “ Trong im lặng và tuyệt vọngtìm cách dập tắt sự phẫn nộ và nỗi đau buồn trong lòng mình” [7;70] đã tìm thấy

ở nơi những cánh hoa anh đào mùa đông kia niềm an ủi dù chỉ trong phút chốc?

Tình yêu thiên nhiên, đặc biệt với hoa anh đào đã đợc thể hiện một cách

độc đáo từ lâu trong văn học Nhật Bản Tiêu biểu là Saigyo (1118 - 1190) đợcmệnh danh là nhà thơ cuả hoa anh đào Những bài thơ của Saigyo thể hiện mộttình yêu thắm thiết đối với loài hoa này:

Ước vọng của tôi

Là đợc chết Dới cội hoa đàoVào đêm trăng rằmTrong ánh mùa xuân

[2;150]

Ông có thể quay lng lại với mọi điều, trừ hoa đào:

Với mọi điều từ bỏ

Nh tôi vẫn tởngThế mà trái tim tôiVẫn còn đó chứửng sắc hoa đào

[2;150]

Thú vui “Ngồi ngắm hoa đào nở và nghe tiếng chuông chùa mùa xuân”cũng là một nét văn hoá độc đáo của ngời Nhật Khi Basho viết:

Một đám mây hoaChuông đền Ueno vang vọngHay đền Asakusa

[2;271]

thì ngời đọc Nhật hiểu ngay ông đang nhắc đến tiếng chuông mùa xuân và hoaanh đào đang nở rộ Thú vui này giúp con ngời lấy lại đợc sự cân bằng th tháitrong lòng mình

Trong kiệt tác Tiếng rền của núi nhân vật Singo đã đợc bà vợ kể về câu

chuyện về đôi vợ chồng già bỏ đi vì muốn “ đợc nhớ đến trong ký ức của cáccháu nh một ngời ông và một ngời bà tốt” [7;94] Họ cảm thấy “ trở nên bất lựctrong việc dẫn dắt ngời khác và cả bản thân mình đi theo con đờng mà chúng tôicho là duy nhất đúng” [7;94] Câu chuyện đã tác động mạnh đến Singô Dờng nhtrong câu chuyện về cặp vợ chồng già ấy có những điểm tơng đồng với chính

ông Ông cảm thấy bất lực khi các con không tìm đợc ý nghĩa và niềm vui trongcuộc sống Cuộc hôn nhân của ông mặc dù không nh ý định ban đầu của cả haingời nhng “Từ đó cho đến nay đã hơn ba mơi năm và Singô cha bao giờ nghĩ làmình sai lầm Một cuộc hôn nhân lâu bền không phụ thuộc vào việc nó đợc bắt

đầu nh thế nào” [7;16] Thế mà cả hai ngời con của ông thì ngợc lại Phuxacô bỏnhà chồng mang hai đứa con về nhà bố mẹ đẻ, nỗi đau của ngời đàn bà bị ruồng

bỏ còn hằn rõ trong suy nghĩ, thái độ của cô đối với cuộc đời Còn Suychi, ngờicon trai thứ hai thì “ Mới cới vợ cha đầy hai năm mà Suychi đã có nhân tình” đểmặc ngời vợ trẻ sống trong mỏi mòn lạnh nhạt

Là một ngời cha Singô cảm thấy đau đớn, lo lắng Ông không biết “Cuộcsống của con ngời ta có thể gọi là mỹ mãn đợc không nếu con cái có gia đìnhriêng hạnh phúc” [7;49] hoặc “Cha mẹ có trách nhiệm tới đâu đối với cuộc sốngriêng của con cái” [7;49] Những suy nghĩ ấy cứ ùa ra dai dẳng, đau đáu trongtâm khảm ông Chính vì thế khi nghe câu chuyện do bà vợ đọc, ông “ ngoảnh mặt

đi và chăm chú nhìn những cây anh đào ngoài vờn”, “ Những cánh hoa đầy đặn

và lỗng lẫy bồng bềnh trôi trong sắc trời chiều xanh ngắt Cả đờng nét lẫn màusắc của vòm tán không hề gợi nghĩ đến sức mạnh, nhng cây hoa dờng nh vẫnchoán hết cả bầu trời Nó đang ở vào giai đoạn nảy nở rực rỡ nhất và khó có thểtin rằng một vẻ huy hoàng dờng ấy lại sắp sửa mất đi Những chiếc lá sắc trắng

từ trên cành rụng xuống lả tả và phủ lên mặt đất xung quanh nh một tấm thảm”,[7;96-97] Thật là một bức tranh tuyệt mỹ Đắm mình trong không gian ngập trànhoa đào ấy Singô dờng nh mới có thể quên đi những đau buồn trong cuộc sống,một cuộc sống dẫu biết là còn lắm xô bồ nhng không ai đủ can đảm để khớc từ

Hoa anh đào là loài hoa không có cái sức mạnh tiềm ẩn nh cây gincô

“thiếu vẻ hùng vĩ của cây thông, cái rực rỡ của cây mận, cái duyên dáng của câyliễu nhng lại mộc mạc và bình dị” [12;14] “màu lá anh đào mùa thu và màu hoaanh đào mùa xuân tạo nên cảnh thanh bình, thịnh vợng và ấm cúng, khác vớinhững mùa đông lạnh lẽo kéo dài” [12;14]

Ngời Nhật Bản chọn hoa anh đào làm thứ hoa tiêu biểu cho dân tộc mìnhvì ngay khi đạt đến độ nở đẹp đẽ nhất những bông hoa Sakura bắt đầu ụngxuống theo những cơn gió xuân bất chợt và trải xuống theo những giọt ma xuân.Hoa anh đào sống một cuộc đời ngắn ngủi, nhng chính vì thế nó gây ra trong

lòng ngời niềm luyến tiếc khôn nguôi về cái Đẹp Y.Kawabata đã mợn hình ảnhhoa anh đào để thể hiện một triết lý sâu sắc: Dù cuộc sống có đáng buồn thật đấynhng ngời ta không đợc phép buông xuôi hay đầu hàng mà ngợc lại phải biết vơnlên nh loài hoa anh đào kia mỗi năm chỉ nở một lần ngắn ngủi vào mùa xuân nh-

ng Sukura vẫn luôn đẹp, đẹp ngay cả khi đã chết Cuộc sống con ngời cũng vậy,

đau khổ trầm luân không thể giết đi khát vọng sống Đó cũng chính là sức sốngtiềm tàng của dân tộc Nhật, nhất là trong thời hậu chiến, luôn cố gắng vơn lên đểkhẳng định vị trí của mình trong lịch sử Có thể nói ngời Nhật đã làm đợc những

điều kỳ diệu từ một thiên nhiên khắc nghiệt, từ những hoang tàn đổ nát của chiếntranh Sức sống dân tộc ấy lung linh trong sắc thắm hoa anh đào- loài hoa trởthành một biểu tợng độc đáo cho thiên nhiên và con ngời Nhật

1.2.3 Xứ tuyết - Miền đất thơ mộng

Nói đến Nhật Bản, ngời ta thờng nghĩ đến một miền đất của những hòn

đảo với những thiên tai khủng khiếp Nhng Y.Kawabata, trong kiệt tác Xứ tuyết

của mình đã dụng công miêu tả một miền đất với vẻ đẹp thơ mộng làm say đắmlòng ngời Y.Kawabata đã “ chọn một đề tài thích hợp cho cuộc tao phùng giữathơ Haiku và tiểu thuyết có thể tựu thành” (Seiden Sticker) để tìm kiếm cái Đẹptrong sâu thẳm thiên nhiên phơng Bắc - tỉnh Niigata, nơi mà vẻ đẹp thuần pháccủa thiên nhiên cha bị đô thị hoá Y.Kawabata đã tiếp bớc M Basho trên nhữnghành trình phiêu lãng và nếu nh M Basho để lại cho đời kiệt tác văn xuôi pha thơ

Oku no hosomichi (Con đờng sâu thẳm) thì Y.Kawabata nổi tiếng với kiệt tác Xứ tuyết của mình.

Shimamura sinh ra và lớn lên ở Tokyo - thành phố lớn của Nhật Cuộcsống ở một thành phố lớn với bao bận rộn, bon chen giả dối đã làm anh chánngán Shimamura tìm đến với xứ tuyết để thoát khỏi cuộc sống thành thị ồn àobụi bặm, để đợc tắm mình trong sự tinh khiết của một vùng đất thơ mộng vàthanh bình

“Qua một đờng hầm dài giữa hai vùng đất thế là đã đến xứ tuyết” [7;221].Miền đất ấy mở ra với “Chân trời trắng mờ dới bóng đêm” [7;221] Nh cái têngọi của nó, cảm xúc đầu tiên Shimamura thấy là cái lạnh đến run ngời của tuyết,một cái lạnh “không giống ở những nơi khác”[7;229] Cái mê hoặc của phongcảnh và con ngời vùng đất này đã làm anh ngạc nhiên đến sững sờ ngay khi đang

còn ở trên tàu “ Cái phi vật chất của hai hình ngời ấy dờng nh tơng ứng và trộnlẫn vào bóng tối mờ ảo của phong cảnh màn đêm để tạo nên một vũ trụ duy nhất,một thứ thế giới siêu nhiên và tợng trng không phải của thời gian này” [7;226].Một thế giới đẹp khôn tả mà Shimamura cảm thấy thấm vào tận tim anh, có cảmgiác nh anh đang đi đến một thế giới phi thực với “một vẻ đẹp huyền diệu lạ kỳ”[7;227] Anh nh đang mê đi trớc bức tranh vừa không thực lại vừa siêu nhiên, anh

bị quyến rũ bởi sắc đẹp kỳ lạ của khuôn mặt đang lớt trên nền phong cảnh ban

đêm.Anh quên cả bản thân anh , anh hoàn toàn bị cuốn hút vào những điều thầndiệu ấy và không biết mình mơ hay tỉnh nữa

Đây không phải là lần đầu tiên Shimamura đến xứ tuyết nhng vẻ đẹp vàphong cảnh của con ngời nơi đây vẫn luôn mới mẻ và hấp dẫn anh Lần đầu tiênanh đến đây là vào mùa xuân “ đó là lúc mở đầu mùa leo núi, khi không cònnguy cơ tuyết lở nữa, khi núi cao lại có một màu xanh mới và ngào ngạt nhữnghơng thơm tuyệt diệu của mùa xuân, khi những loại măng non akebi - một món

ăn sắp thiếu vắng trên bàn ăn” [7;233] Để rồi Shimamura đã không cỡng lại đợc

sự quyến rũ của vùng đất này Xứ tuyết hấp dẫn anh bằng chính vẻ nguyên sơmộc mạc của nó Vùng đất này dờng nh tách biệt hẳn với thế giới cuộc sống côngnghiệp hiện đại Nơi đây vẫn còn giữ đợc những ngôi làng đơn sơ kiểu nông thônvới những ngôi nhà có tấm biển phai màu, những cánh cửa đẩy kiểu cũ và nhữnglớp giấy tẩm dầu đen xỉn bởi thời gian, những khu suối nớc nóng và dĩ nhiên làcòn bởi cả những cô geisha nữa Xứ tuyết nh một miền đất trong trẻo tinh khiếtcha hề biết đến cái ồn ào bụi bặm của thành phố công nghiệp hiện đại Nơi đây

“trong cảnh yên tĩnh thanh bình này, tiếng nớc rào rào chảy trên sỏi của dòngthác xa xa vọng tới nh một bản nhạc êm dịu”.[7;247]

Shimamura là ngời có những đam mê nhất thời, lúc đầu đến với xứ tuyếtanh mang trong mình tâm thế của một du khách - nghĩa là đến nghỉ ngơi hởngthụ rồi đi Thế nhng, con ngời có những đam mê nhất thời, hời hợt ấy đã không c-ỡng đợc lòng mình khi đến vùng đất này Anh không chỉ đến một lần rồi hai lần,

ba lần mà lần nào cũng cảm thấy háo hức, mới mẻ Có thể nói thiên nhiên và conngời nơi đây đã hoàn toàn chinh phục anh Chất thơ quyến rũ của vùng núi đã tác

động mạnh đến tâm hồn anh khiến anh lúc thì “cời nh một gã điên không biết vìsao và anh leo trèo mải miết” [7;245], lúc thì “ thả hồn mơ mộng” Lẽ dĩ nhiên

Shimamura lên đây không chỉ để tận hởng vẻ đẹp thiên nhiên phơng Bắc mà thực

ra anh đến đây còn vì hai cô gái Komako và Yôkô - một nồng nàn, một thánhthiện Nhng cả hai con ngời mà anh yêu quý đó cũng là hiện thân của thiên nhiênnơi này Họ sinh ra lớn lên trên tuyết, uống thứ nớc suối nóng từ khe núi và đợcnuôi dỡng bằng lời ca, điệu múa, mặc thứ áo Kimônô chỉ có ở đây Tiếng đànSamisen của Komako sở dĩ làm say đắm lòng ngời đâu chỉ vì tài nghệ điêu luyệncủa ngời chơi, đó còn vì “ nhiều cái đặc biệt nữa, bởi khung cảnh trong sự cô đơnthân mật này, xa những nhốn nháo của thành phố, xa những xảo thuật của sânkhấu, không có những bức tờng của nhà hát, không có công chúng, ở giữa lòngbuổi sáng mùa đông quang đãng này, ở giữa sự trong suốt nh pha lê mà ở đó chấtpha lê của âm nhạc hình nh tung tiếng hát rung cảm và tinh khiết của nó đến tậnnhững đỉnh núi đầy tuyết ở tít xa, tận đờng chân trời” [7;287-288] Chỉ có ở đây,

xứ tuyết này, Shimamura mới đợc thởng thức tiếng đàn tuyệt diệu đến thế ChínhKomako cũng không biết đợc rằng cô đã “đợc thấm đẫm những nguồn thần diệu,những sức mạnh huyền bí và những đức hạnh của thiên nhiên nơi đây” [7;288]

Đó là thiên nhiên hoang dã và thơ mộng của vùng cao núi non và thung lũng

Làm nền cho bức tranh thiên nhiên trong Xứ tuyết là màu trắng trải dài

mêng mông bất tận của tuyết, là cái lạnh đến run ngời Thế nhng bao phủ trongtoàn bộ tác phẩm lại là d vị ấm áp của tình ngời nơi đây Shimamura đã tìm đợcnhững tình cảm chân thật nơi xứ tuyết tởng chừng nh lạnh lẽo vắng vẻ này

1.3 Một thiên nhiên thấm đẫm tình ngời

1.3.1 Một thiên nhiên hoang sơ mà ấm áp

Sinh ra ở Tokyo, Shimamura có một cuộc sống mà nhiều ngời mơ ớc, nhnganh lại không cảm thấy hạnh phúc Cuộc sống ở một thành phố lớn xô bồ, sặcmùi vụ lợi với bao cám dỗ của đời sống vật dục khiến anh chán ngán Niềm đam

mê về nghệ thuật đã vấp phải “những mu toan không thể chấp nhận của các nhàcách tân giả hiệu mà các sáng kiến của họ chỉ cốt để chiều lòng ngời xem”[7;240] Lần đầu tiên Shimamura nghĩ tới xứ tuyết là nghĩ tới cái lạnh ở nơi đây.Nhng anh thấy xứ này cũng có chút gì ấm áp, đó không chỉ vì “màu đen sâu thẳmcủa mái tóc”, đó còn là cái ấm áp của tình ngời - những tình cảm xuất phát tự đáylòng không tính toán vật chất Nó hoàn toàn xa lạ với lối sống ở những thành phốlớn khi mà tất cả đều đợc đong đếm bằng những giá trị vật chất tầm thờng

Shimamura đã nếm trải tất cả những thăng trầm của cuộc sống ấy, để rồi khi đến

đây anh chỉ có một mong muốn đó là “nhằm tìm lại nhu cầu trò chuyện với mọingời” [7;238] Một mong muốn bình thờng giản dị mà thật khó khăn trong mộtxã hội quay cuồng chao đảo với nhịp sống gấp gáp nặng về vật chất

Xứ tuyết - vùng đất quanh năm băng giá lạnh lẽo, nơi mà du khác chỉ đến

nghỉ ngơi một thời gian ngắn rồi đi lại là bến đỗ bình yên cho tâm hồn cô đơn vàchán chờng của anh, làm tiêu tan những phiền toái của cuộc sống nơi thành thị -

ở đó là lối sống lai căng, xô bồ, sặc mùi vụ lợi, sự cám dỗ của đời sống vật dục.Chỉ có nơi đây anh mới tìm thấy sự yên tĩnh, th thái trong tâm hồn, mới cảmnhận đợc cái kỳ diệu của núi rừng xứ tuyết, cùng “ hoà mình vào tiếng ca củathác nớc” và tận hởng “sự thanh khiết cha từng thấy của bầu trời mùa thu sángláng”

“Qua một đờng hầm dài giữa hai vùng đất thế là đã đến xứ tuyết”.[7;221]

Xứ tuyết hiện lên nh một lời mời gọi hấp dẫn về một vùng đất hoang sơ mà ấm áp.

Những tháng ngày ở nơi đây anh đợc đắm mình trong bầu không khí thiên nhiêntrong lành, tinh khiết, một thiên nhiên dung dị thuần phát còn giữ đợc ở xứ sở ph-

ơng Bắc xa xôi đầy tuyết phủ Nhng điều quan trọng hơn anh đã đợc đón nhậntình cảm chân thành thực sự của nhũng con ngời nơi đây Trớc Komako, anh cảmthấy “hơi hổ thẹn nh thể anh đã lạm dụng sự trong trắng ngây thơ của cô hoặcanh đã đùa bỡn một trái tim sâu sắc và chân thành” [7;242] Tình yêu vớiKomako đã đem lại cho anh nhiều điều mới mẻ, anh phát hiện thấy những giá trịthực sự của cuộc sống mà từ lâu đã bị chốn đô thành vùi lấp Lần đầu tiên gặpnhau Komako đã gây cho Shimamura cảm giác sững sờ ngạc nhiên Komako đãanh nghe về quá khứ của cô bằng một giọng thoải mái và hết sức cởi mở Anh

“không có lí do gì để nghi ngờ sự thành thật của cô Anh thấy cô chính là ngời

đàn bà mà suốt bảy ngày một mình lang thang trên núi cao anh vẫn muốn có đểbầu bạn Cô gái trớc mặt anh gợi trong anh những tình cảm bạn bè trong sạch,chẳng những thế anh còn sung sớng thấy cô xứng đáng đợc anh chia sẻ sự hứngkhởi cao quý và sự thanh thản mà anh có đợc ở vùng núi cao này” [7;235]

Có thể nói thiên nhiên và con ngời nơi đây đã thực sự hút hồn anh, khiếncho một kẻ “Qúa lông bông vì nhàn rỗi” nh anh đã phải trở đi trở lại vùng đất này

tới 3 lần Anh đã tìm thấy ở nơi đây cái d vị ấm áp của tình đời, tình ngời, cáitinh khôi thánh thiện của tâm hồn,tạo vật.

Xứ tuyết là kiệt tác mà Y.Kawabata đã miệt mài trong mời hai năm trời

(1935 -1947) “ Đó là bản giao hởng ngân vang trong lòng một nỗi u buồn, hoàiniệm về một cành hoa tuyết đã tan, một mối tình đã mất” [18;295] Y.Kawabata

đã dụng công xây dựng một không gian thiên nhiên đẫm màu sắc Nhật, mộtkhông gian đã nuôi dỡng và bảo dỡng tâm hồn con ngời, làm tan đi băng giá vàchai sạn, giúp con ngời nhận chân đợc những giá trị đích thực và vĩnh cửu củacuộc sống - giá trị của tình ngời

1.3.2 Tìm đến thiên nhiên- hành trình tìm lại chính mình.

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, nớc Nhật rơi vào cảnh lệ thuộc đế quốc

Mỹ Từ đó văn hoá Nhật bị ảnh hởng của các luồng văn hoá, t tởng phơng Tây.Truyền thống cái Đẹp trong văn học Nhật ngày càng rơi vào cảnh mai một, suytàn Trớc tình trạng đó Y.Kawabata là ngời tiên phong đấu tranh bảo vệ truyềnthống dân tộc Ông là một lữ nhân không hề biết mệt mỏi trên con đ ờng đi tìmkiếm khôi phục và sáng tạo cái Đẹp Những tác phẩm của ông là lời ca ngợi vẻ

đẹp của thiên nhiên và con ngời, là sự cứu vớt những giá trị đích thực đã bị cuộcsống đô thị vùi lấp

Kiệt tác Xứ tuyết là tác phẩm mà Y.Kawabata dụng công vun đắp nhất Tác

phẩm miêu tả hành trình lên xứ tuyết của chàng lãng tử Shimamura nhng chiềusâu t tởng của tác phẩm lại không dừng ở chỗ mô tả hành trình trở về một xứ sở,một thiên nhiên hiện hữu Đó còn là sự trở về miền thẳm sâu trong tâm hồn trongsạch, là hành trình tìm lại chính mình

Một đặc trng đầy tính nhân bản của phơng Đông là lối sống chan hoà vớithiên nhiên Dờng nh khi sống với thiên nhiên con ngời trở nên đẹp hơn, trongsáng hơn, thanh khiết hơn Thiên nhiên nh một tấm gơng lớn để con ngời soimình vào đó, nhận ra đợc những giá trị thực sự của chính mình

Trong văn học Nhật, độc giả hẳn không ai quên đợc những cuộc hành trìnhcủa Matshu Basho (1644 - 1694), ngời đã từ bỏ cuộc sống yên ổn để làm một lữnhân của phù thế, nổi tiếng nhất là cuộc du hành lên phơng Bắc đợc thực hiện

năm ông 45 tuổi Trong hành trình đó, M.Basho đã để lại kiệt tác Oku no hosomichi (Con đờng sâu thẳm) Chủ đề của “ Con đờng sâu thẳm” là cuộc hành

trình “ Đi tìm cái kỳ diệu của cuộc sống, đó cũng chính là cái Đẹp, đó là cái bịcon ngời đánh mất trong xã hội hiện đại của Eđô, của những thành phố đông đảo

mà rỗng không” [2;269] Y.Kawabata đã tiếp bớc M Basho trên những hànhtrình phiêu lãng, quay về với thiên nhiên với một nền văn hoá dung dị và thuầnphác còn giữ đợc trong lòng phơng Bắc xa xôi - hành trình mang tên Shimamura

“Quá tài tử và lông bông vì nhàn rỗi đôi khi Shimamura cố tìm lại bản thânmình Điều anh thích thú hồi ấy là đi một mình đến vùng núi Một mình thôi”[7;233] Cuộc sống đầy đủ vật chất ở thành phố lớn đã khiến con ngời ta dễ đánhmất bản thân, thoả hiệp dễ dãi vơí cuộc sống tầm thờng vật dục Shimamura đãchọn cho mình xứ tuyết - một vùng đất hoang sơ lạnh lẽo của phơng Bắc, nơi chatừng vơng bụi của quá trình đô thị hoá làm bến đỗ dừng chân cho tâm hồn mình

ở nơi đây anh đợc sống trong bầu không khí trong lành, tinh khiết của thiênnhiên, đợc đắm mình trong tình cảm chân thành nồng hậu của những con ngời xứtuyết Ba lần đến đất nớc của tuyết đa lại cho anh những cảm giác khác nhau nh-

ng lần nào cũng trào dâng trong anh nhiều điều mới mẻ Đặt chân đến xứ tuyêt,anh nh vứt bỏ đằng sau cuộc sống xô bồ ồn ào của một thành phố lớn để đợc hoàmình vào thiên nhiên Những ham muốn còn rơi rớt lại trong anh nh nguội hẳn đikhi anh “vừa bớc qua ngỡng cửa nhà trọ thì núi non và làn không khí ngát hơngthơm của cành non lá mới cuốn ngay anh đi” [7;245] Anh thực sự đợc thanh lọctâm hồn

Shimamura là một ngời hời hợt và có những say mê nhất thời Sinh ra vàlớn lên ở Tokyo, từ nhỏ anh đã biết khá nhiều về kịch Kabuki Thời sinh viên anhlại đặc biệt say mê môn vũ đạo và kịch câm Anh say sa tìm hiểu, viết bài nghiêncứu và phê bình, nhng chính vào lúc niềm đam mê lên đến đỉnh điểm thì “độtnhiên hứng thú của anh chuyển hớng, anh hoàn toàn chuyên tâm và Balê phơngTây” [7;240] Đó là một niềm đam mê “của một ngời tình lý tởng, yêu một cáchcao quý và thuần khiết cha hề bao giờ gặp đợc ngời mình yêu nồng cháy”[7;241] Cha hết “anh cũng cảm thấy thích thú khi bớc vào giới văn học” [7;241]nhng anh lại “không coi trọng thực sự cả những công trình nghiên cứu thỉnhthoảng anh công bố, cả tác giả của chúng” [7;241]

Shimamura đã sống một cuộc sống nhiều đam mê nhng không sâu sắc,chính vì thế anh không tìm đợc ý nghĩa thực sự của cuộc sống Anh đã ngạc

nhiên biết bao khi thấy Komako ghi nhật ký Anh càng ngạc nhiên hơn khi biếtcô ghi từ năm mời lăm, mời sáu tuổi Shimamura đã quen đánh giá mọi việc bằnglợi ích vật chất, chính vì thế anh đã không hiểu vì sao Komako lại dám hi sinh cảnhững năm tháng tuổi trẻ để đi làm gesiha lấy tiền chữa chạy cho anh con trai bàgiáo dạy nhạc, không hiểu đợc vì sao cô lại tự xây cho mình vỏ bọc bớng bỉnh,nhiều khi thất thờng

Y.Kawabata đã để cho nhân vật của mình tự suy ngẩm, tự mổ xẻ bản thân.Những ngày thơ mộng cùng Komako đi chơi, đi tắm suối, cùng thởng thức cảnhsắc tuyệt vời vùng tuyết, đặc biệt đợc nghe cô tâm sự, anh “ thấm thía cái cảmgiác cố gắng vô ích, cái cảm giác nhọc nhằn uổng công, đến mức chỉ một chútnữa thôi là anh thấy cuộc đời anh cũng cằn cỗi vô bổ” [7;259] Những kiến thứcnghệ thuật mà anh say sa tìm hiểu, nghiên cứu tởng chừng nh lãng quên thì đến

đây “lần đầu tiên kiến thức của anh đợc đem dùng có hiệu quả vào một việc gì

đó, bởi vì trong lúc trò chuyện những kiến thức ấy đã giúp anh gợi đợc tình cảmthân mật của cô gái anh vừa quen” [7;242]

Dấn sâu vào cuộc tình với Komako, anh mới chợt nhận ra là trớc đây mìnhcòn sống hời hợt, anh cố tìm hiểu điều gì thiếu ở anh, để anh đợc sống nh cômãnh liệt và toàn vẹn “Anh ngồi lỳ ra, đúng thế, suy ngẫm về sự lãnh cảm củamình, không thể hiểu nổi, làm sao mà cô lại có thể quên mình để dâng hiến tựnguyện cho anh mà không nhận đợc một thứ gì trao lại” “tự đáy lòng, anh đangnghe từ phía Komako, nh một tiếng động lặng thầm, nh tuyết rơi lặng câm trênthảm tuyết, nh thứ tiếng vọng lịm dần sau sự bơn trải qua những bức tờng trốngrỗng” [7;367]

Komako đã lặng lẽ bằng tình yêu của mình đánh thức con nhời đam mê vàsôi nổi trong anh, đánh thức những giá trị đẹp đẽ trong tâm hồn mà cuộc sốngthành thị đã vùi lấp Dù sau ba lần đến xứ tuyết, có thể anh không quay trở lạinhng “ anh biết, giờ đây anh không thể trợt theo sự tự nuông chiều và để ngờikhác nuông chiều mãi nh thế”.[7;367]

Có thể nói, thiên nhiên và con ngời phơng Bắc nh một luồng gió mới thổi vàotâm hồn Shimamura những giai điệu âm vang về giá trị của cuộc sống, giúp anhlấy lại sức mạnh và bản lĩnh trong một xã hội còn lắm xô bồ

1.3.3 Thiên nhiên mang dáng vẻ, tâm hồn Nhật

Trong sáng tác của Y.Kawabata, ta bắt gặp những không gian đậm màusắc Nhật: Cảnh tuyết trắng dát bạc trên các sờn núi ở Kamakura, hình ảnh đámmây hoa anh đào, tiếng chuông mùa xuân vọng từ núi cao hay những chiếc bìnhshinnô, những lễ hội kimônô Có thể nói, Y.Kawabata đã làm sống lại một thếgiới thiên nhiên hoàn toàn Nhật Bản Ngời đọc tởng chừng nh mình đang thực sựsống trong khung cảnh thiên nhiên tuyệt diệu của xứ sở Phù Tang.

Là một ngời Nhật từ trong tâm hồn, Y.Kawabata thấy vô cùng tự hào khi

đợc sinh ra từ vẻ đẹp Nhật và ông đã nguyện suốt đời làm ngời lữ hành đơn độctrong hành trình tìm kiếm, giữ gìn cái Đẹp Chính vì thế thiên nhiên trong tácphẩm của Y.Kawabata không chỉ đơn thuần là các hiện tợng tự nhiên đợc miêu tảtheo kiểu sao chép nguyên xã hội hiện thực mà thiên nhiên ở đây mang dáng vẻ,tâm hồn con ngời

Trong Xứ tuyết thiên nhiên luôn đợc đặt trong thế đan cài, soi chiếu với

hình ảnh con ngời Hình ảnh những cô geisha với vẻ đẹp vừa mặn mà đằm thắmlại vừa tinh khiết thánh thiện luôn xuất hiện đồng hành cùng vẻ đẹp thiên nhiên.Shimamura đã tìm thấy ở thiên nhiên xứ tuyết một không gian đầy chất thơ cókhả năng thanh lọc và di dỡng tâm hồn Vẻ đẹp của thiên nhiên phơng Bắc đãthực sự chinh phục anh, khiến anh đến đây không chỉ một lần mà đến những 3lần Tuy nhiên sẽ là thiếu sót nếu nh chỉ nói rằng Shimamura lên đây là chỉ để tậnhởng vẻ đẹp của thiên nhiên phơng Bắc mà thực ra chàng đến đây còn vì hai côgái Komako và Yoko - một nồng nàn một thánh thiện Nhng cả hai con ngời màchàng yêu quý đó cũng là hiện thân của thiên nhiên nơi đây Họ sinh ra, lớn lêntrên tuyết uống thứ nớc suối nóng từ khe núi và đợc nuôi dỡng bằng lời ca, điệumúa, mặc thứ áo kimono chỉ có ở đây

Komako hấp dẫn Shimamura bởi vẻ đẹp mặn mà đằm thắm Xa Komako,anh luôn nghĩ về cô “đúng ra đó là một giấc mơ trở thành nỗi niềm thơng nhớtrong anh nh những niềm thơng nhớ huyền bí về những đỉnh núi cao” [7;324] Vẻ

đẹp của Komako luôn khiến anh khao khát “làn da của cô khiến ta nhớ tới cáinhẵn của một củ hành tơi bóc vỏ hoặc hơn thế nữa, của một củ huệ, nhng với mộtchút ửng hồng Một hơng thơm của sự sạch sẽ thoang thoảng trong cô” [7;289]

“Trên cặp môi mọng ngon lành khép thành một nụ hoa tế nhị, rạng lên một ánh

sáng nhảy nhót, và khi cặp môi ấy hé mở để vang ra tiếng hát là chỉ một khoảngkhắc thôi, rồi lại mau chóng khép lại thành một nụ hoa” [7;289].

Vẻ đẹp mà Komako có đợc là đặc ân mà thiên nhiên phơng Bắc u ái dànhcho những con ngời xứ tuyết Ngay cả giọng hát của cô cũng đợc “ thấm đậmnhững nguồn thần diệu, những sức mạnh huyền bí và những đức hạnh của thiênnhiên ở đây mà có lẽ cô không biết Đó là thiên nhiên hùng vĩ và hoang dã củavùng cao núi non và thung lũng” [7;288] Điều kỳ diệu đối Shimamura đó là anhluôn bắt gặp hình ảnh thiên nhiên xứ tuyết trong nhan sắc của Komako Màu đencủa mái tóc hay màu hồng của đôi má, tất cả đều gợi cho anh những liên t ởng kỳdiệu Và với anh đó là một thế giới phi thực - một thế giới mà khi rời xa anhkhông bao giờ gặp lại

Thiên nhiên xứ tuyết, đúng nh tên gọi của nó, luôn gây cho Shimamura ấntợng về sự trong sạch, tinh khiết đến mức “chỉ riêng nghĩ đến sợi gai trắng trảidài trên tuyết, hoà với tuyết để hồng lên dới ánh mặt trời mọc, Shimamura đã cócảm giác đợc thanh lọc mạnh mẽ đến nhờng nào Không những anh tin chắcnhững bộ Kimono của mình đã trút lại đấy những vết bẩn, vết cáu nhơ của mùa

hè, mà chính anh, chính con ngời anh cũng nh đợc tắm gội” [7;364]

Trong sự mịn màng của loại vải Chijimi, anh thấy có caí giá lạnh của mùa

đông, cái nóng khắc nghiệt của mùa hè Và chính Komako, chính cô cũng đợchình thành của cái nguyên lý tạo hoá ấy “Komako gắn bó với anh khá mãnh liệtvới vẻ tơi tắn của tâm hồn và sự cuồng nhiệt gợi cảm của thể xác cô” [7;366]

Những tháng ngày nghỉ ngơi ở Xứ tuyết, bên cạnh mối tình với Komako,Shimamura còn ôm ấp một mối tình lý tởng với Yoko Điều cuốn hút trớc tiên

đối với anh là giọng nói của nàng “giọng nàng sao mà tuyệt diệu thế, nó vang cao

và vơn lên lớt nh một tiếng vọng trên tuyết và trong màn đêm nó có một vẻquyến rũ cảm động đến nỗi làm cho trái tim ngời ta man mác buồn” [7;222-223].Một âm sắc của xứ tuyết không thể hoà lẫn

Xuyên suốt tác phẩm, lần nào gặp nhau, Yoko cũng để lại trong lòngShimamura những ấn tợng khó phai mờ, anh “có cảm giác nh trong tai anh luônvăng vẳng giọng nói ấy, một giọng nói đẹp đến nao lòng, chẳng khác gì mộttiếng vang sống động của những ngọn núi xa xôi đầy tuyết phủ” [7;299] Để rồi

khi chứng kiến cái chết của Yoko trong một đám cháy, anh tởng nh dải Ngân hà

đang trôi vào ngời anh với tiếng rền dữ dội

Có thể sau ba lần đến xứ tuyết, Shimamura không quay trở lại, song thiênnhiên và con ngời nơi đây đã trở thành máu thịt trong anh Anh luôn tìm thấytrong thiên nhiên nơi đây những xúc cảm tinh khiết về con ngời cũng nh tìm thấy

tỏng con ngời sự kết tinh vẻ đẹp của thiên nhiên Xứ tuyết lu lại trong ký ức của

anh những tình cảm trong sạch, tinh khôi nh chính vẻ đẹp của con ngời

Chơng 2 Tính cách Nhật, tâm hồn Nhật trong sáng tác

ời nơi đây

Từ xa xa, kinh tế nông nghiệp có vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống

c dân Nhật Bản cho đến những năm đầu cuả thế kỷ XX, nhất là trong hoàn cảnhkhan hiếm tài nguyên công nghiệp Dồn sức vào sản xuất nông nghiệp, nhngngời nông dân Nhật vấp phải khó khăn lớn đó là diện tích đất trồng rất hạn hẹp(3/4 là đồi núi không thích hợp cho trồng trọt, đất canh tác chỉ chiếm khoảng 1/6diện tích toàn quốc) Mặt khác, ngay cả những vùng đất phì nhiêu nhất thì cũng

bị những trận ma vùng gió mùa cuốn trôi hoặc làm tan đi nhiều chất khoáng màu

mỡ cần thiết cho việc trồng ngũ cốc Vì thế, ngời dân Nhật Bản phải bỏ ra rấtnhiều công sức cho việc cải tạo đất đai Điều đó góp phần tạo nên tính cần cù củangời nông dân Nhật Bản

Đợc bao bọc bởi những yếu tố dữ dội của một vùng đất đầy núi lửa, động

đất, sóng thần, bão lụt và hạn hán, ngời dân Nhật tự tôi rèn cho mình tính cáchmạnh mẽ để có thể dung hoà và cải tạo thiên nhiên Từ xa c dân Nhật vẫn đợc coi

là một dân tộc sống có tổ chức và kỷ cơng chặt chẽ Qua những điều ghi chép

đáng tin cậy của các nhà quan sát Trung Hoa thời Nguỵ thì ngay từ thời kỳ đó,Nhật Bản đã thể hiện là một tổ chức xã hội có quy củ Trong xã hội Nhật Bản tôn