Nghiên cứu dạy học dự án trong chương các định luật bảo toàn vật lý lớp 10 nâng cao

Giáo viên đóng vai trò là người tổ chức, hướng dẫn và tham giavào các hoạt động học tập của học sinh.- Luận văn khẳng định có thể áp dụng phương pháp DHDA vào chươngtrình dạy – học ở trư

BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN ĐÌNH HÀ

NGHIÊN CỨU DẠY HỌC DỰ ÁN TRONG CHƯƠNG

“CÁC ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN” VẬT LÍ LỚP 10

NÂNG CAO

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Vinh 2010

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn quý Thầy, Cô trong khoa Vật lí – Trường Đại học Vinh đã trang bị cho tôi vốn kiến thức quý báu để tôi có thể thực hiện thành công đề tài này, cũng như đã trang bị cho tôi vốn kiến thức để tôi tiếp tục sự nghiệp giáo dục sau này.

Trong suốt thời gian thực hiện đề tài, tôi luôn nhận được sự giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi và động viên kịp thời của BGH, tổ Vật lí – KTCN, các thầy cô trong hội đồng sư phạm trường THPT DTNT Con Cuông, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An, nơi tôi đang công tác Tôi xin chân thành cảm ơn quý Thầy, Cô giáo !

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Quang Lạc, người đã tận tình hướng dẫn tôi thực hiện đề tài Trong suốt một thời gian dài, mặc dù Thầy đã tuổi cao, sức yếu, công việc nghiên cứu và giảng dạy của thầy rất bận rộn, nhưng Thầy vẫn dành cho tôi những khoảng thời gian quý giá để chỉ bảo tần tình giúp tôi hoàn thành được đề tài Sự giúp đỡ, động viên kịp thời và những tình cảm thầy dành cho tôi đã giúp cho tôi

tự tin và vượt qua được những khó khăn trong quá trình thực hiện luận văn Đối với tôi Thầy là tấm gương sáng về sự cống hiến không mệt mỏi cho khoa học và sự nghiệp giáo dục nước nhà.

Vinh, tháng 11

năm 2010

Tác giả: Nguyễn Đình Hà

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho phép sử dụng

và chưa từng được công bố trong bất kì một công trình nào khác.

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Giả thiết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

văn 3

8 Cấu trúc luận văn 4 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA DẠY HỌC DỰ

ÁN 5 1.1 Lịch sử nghiên cứu đề tài 5

1.2 Khái niệm 7

1.3 Đặc điểm của dạy học dự án 8

1.3.1 Định hướng thực tiễn 9

1.3.2 Định hướng hứng thú 9

1.3.3 Định hướng hành động 10

1.3.4 Định hướng sản phẩm 10

1.3.5 Tính tự lực cao của học sinh 10

1.3.6 Tính phức hợp 11

1.3.7 Cộng tác trong làm việc 11

1.4 Mục tiêu dạy học trong dạy học dự

án 11 1.5 Nội dung dạy học trong dạy học dự

án 12 1.6 Phương tiện dạy học trong dạy học dự

án 12 1.7 Vai trò của giáo viên và học sinh trong dạy học dự

án 13 1.7.1 Vai trò của giáo viên 13

1.7.2 Vai trò của học sinh 14

1.8 Kiểm tra đánh giá trong dạy học dự án 14 1.9 Thiết lập các bước dạy học dự án có gắn với hoạt động của

một tổ chức xã hội

19 1.10 Các giai đoạn của dạy học dự án 20 1.10.1 Giai đoạn 1: Chọn đề tài và xác định mục đích của dự

án 20 1.10.2 Giai đoạn 2: Xác định đề cương, kế hoạch thực

hiện 20 1.10.3 Giai đoạn 3: Thực hiện dự án, chú ý đến sản

phẩm 20 1.10.4 Giai đoạn 4: Thu thập kết quả và công bố sản

phẩm 20 1.10.5 Giai đoạn 5: Đánh giá dự án 20

1.11 Phân loại dự án trong dạy học 21

1.11.1 Phân loại theo môn học 21

1.11.2 Phân loại theo sự tham gia của người

học 21 1.11.3 Phân loại theo sự tham gia của giáo viên 21 1.11.4 Phân loại theo quỹ thời gian 21

1.11.5 Phân loại theo nhiệm vụ 21

1.12 Ưu điểm và hạn chế của dạy học dự án 22

1.12.1 Ưu điểm 22

1.12.2 Hạn chế 22

1.13 Kết luận chương 1 22

CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG DẠY HỌC DỰ ÁN TRONG CHƯƠNG “CÁC ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN” VẬT LÝ 10

NC 24 2.1 Vị trí của chương “Các định luật bảo toàn” trong chương trình

vật lý 10 (Nâng

24 2.2 Nội dung của chương “Các định luật bảo

toàn” 26 2.2.1 Nội dung kiến thức và cấu trúc của chương 26 2.2.2 Mục tiêu giáo dục của chương 28

2.2.2.1 Kiến thức 28

2.2.2.2 Kĩ năng 30

2.2.2.3 Thái độ 31 2.3 Thực trạng dạy học chương “Các định luật bảo toàn” vật lý 10

NC 31 2.3.1 Thực trạng học chương các định luật bảo toàn của học sinh ở

THPT 31

2.3.2 Thực trạng dạy chương “Các định luật bảo toàn” của giáo

THPT 36

2.4 Ý tưởng sư phạm trong việc sử dụng dạy học theo dự án ở

chương “Các định luật bảo toàn” 37 2.4.1 Khắc phục nhược điểm về khả năng tổng hợp hệ thống kiến

thức 37 2.4.2 Khắc phục nhược điểm về khả năng ứng dụng kiến thức của

“Các định luật bảo toàn” trong cuộc sống 37

2.5 Các dự án phục vụ cho việc nâng cao chất lượng dạy học

chương “Các định luật bảo toàn” 38 2.5.1 Dự án 1: Xây dựng đề cương ôn tập tổng kết, hệ thống hoá

kiến thức chương “Các định luật bảo toàn” 38

2.5.2 Dự án 2: Làm thí nghiệm chuyển động phản lực bằng

nước 39 2.5.3 Dự án 3: Làm thí nghiệm chuyển động phản lực bằng

khí 39 2.5.4 Dự án 4: Chuyển hoá năng lượng 40 2.6 Tiến hành tổ chức hướng dẫn các nhóm triển khai dự án, xây

dựng giáo án, giới thiệu giáo án 41

2.7 Tổng kết chương 2 48

CHƯƠNG 3 THỰC NGHIỆM SƯ

án. 55

3.4.1 Kết quả thực hiện dự án 1 56

3.5.2 Kết quả thực hiện dự án 2 56

3.4.3 Kết quả thực hiện dự án 3 59

3.4.4 Kết quả thực hiện dự án 4 62

3.4.5 Đánh giá cho điểm các dự án 65

3.5 Kết quả điều tra năng lực của HS sau khi thực hiện các dự

án 65 3.7 Kết luận chương 3 70

PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 72

TÀI LIỆU THAM KHẢO 74 PHỤ LỤC

Thế giới đang xẩy ra sự bùng nổ tri thức khoa học và công nghệ Xã hộimới phồn vinh ở thế kỉ XXI phải là một xã hội “dự vào tri thức”, vào tư duysáng tạo, vào tài năng sáng chế của con người Để có thể vươn lên được,chúng ta không những phải học hỏi kinh nghiệm của các nước tiên tiến màcòn phải biết vận dụng những kinh nghiệm đó một cách sáng tạo, tìm ra conđường phát triển riêng của đất nước Tình hình đó đòi hỏi nền giáo dục củanước ta phải đổi mới mạnh mẽ, sâu sắc và toàn diện Nghị quyết hội nghị lầnthứ hai Ban chấp hành trung ương Đảng cộng sản Việt Nam khóa VIII đãchỉ rõ: “Nhiệm vụ cơ bản của giáo dục là nhằm xây dựng con người và thế

hệ trẻ thiết tha, gắn bó với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, cóđạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ tổ quốc, côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; giữ dìn và phát huy tiềm năng của dân tộc

và con người Việt Nam, có ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực, nănglực cá nhân, làm chủ tri thức khoa học và công nghiệp hiện đại, có tư duysáng tạo, kỹ năng thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp,có tính tổ chức

kỉ luật, có sức khỏe, là những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừahồng vừa chuyên như lời dặn của Bác Hồ”

Để đạt được mục tiêu này, ngành giáo dục đã có nhiều đổi mới cả về cơ

sở vật chất lẫn phương pháp dạy học cho phù hợp với thời đại và hoàn cảnhcủa đất nước ta Một trong những nội dung quan trọng của việc đổi mớiphương pháp dạy học là đổi mới và đa dạng hóa các hình thức tổ chức hoạtđộng học tập của học sinh, trong đó không thể thiếu dạy học dự án Tổ chứcDHDA sẽ tạo cơ hội và điều kiện để HS làm việc một cách tự giác tích cựcvừa có tính tự lực vừa có tính cộng đồng cao Học sịnh có thể tạo ra sảnphẩm trên cơ sở vận dụng những kiến thức đã học và phát triển năng lựcthực hành đã có

Đối với bộ môn vật lý là một môn khoa học thực nghiệm, các khái niệmvật lý, các định luật vật lý, các thuyết vật lý, các ứng dụng kỹ thuật của vật

lý đều phải qua thực nghiệm Thông qua thí nghiệm, những biểu tượng cụthể về sự vật hiện tượng được hình thành ở học sinh mà không lời lẽ nào cóthể mô tả đầy đủ được Trong thực hành, không những các kỹ năng thựchành như quan sát, sử dụng cụ thí nghiệm, lắp ráp thí nghiệm, xử lí số liệu,

vẽ đồ thị, xác định sai số, được rèn luyện, mà cả tư duy logic và nhất là tưduy sáng tạo cũng được hình thành và phát triển mạnh Bên cạnh đó trongthực hành có sự phối hợp nhóm sẽ rèn luyện cho HS kĩ năng sống, tăngcường sự giao lưu hợp tác, các mỗi quan hệ giữa HS với HS, giữa GV với

HS được cải thiện về: tình cảm, thái độ qua đó sẽ phát triển, hoàn thiệnnhân cách của học sinh được tốt hơn Trong chương trình vật lý phổ thông,phần cơ học là một phần khó và trừu tượng, được ứng dụng nhiều trongcuộc sống và kỹ thuật Vì vậy để nâng cao kết quả học tập, phát huy tính tíchcực và năng lực sáng tạo của học sinh thì DHDA có thế mạnh cần được vậndụng và khai thác

Với lí do trên tôi nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu dạy học dự án trongchương “Các định luật bảo toàn” vật lý lớp 10 (NC)”

2 Mục đích nghiên cứu

Vận dụng dạy học dự án vào chương “Các định luật bảo toàn” vật lýlớp 10 (NC) THPT nhằm phát huy tính tích cực và phát triển năng lực sángtạo của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng và tính bền vững của cáckiến thức lý thuyết, đồng thời đưa học sinh vào các hoạt động trí tuệ trongviệc tham gia các hoạt động thực nghiệm

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng

- Quá trình dạy học vật lí ở trường phổ thông

- Sách giáo khoa và sách bài tập vật lí 10 (NC)

- Phương pháp DHDA

3.2 Phạm vi

Sử dụng dạy học dự án vào chương “Các định luật bảo toàn” ở vật lí

lớp 10 (NC)

4 Giả thiết khoa học

Nếu sử dụng hợp lí dạy học dự án để hướng dẫn học sinh tổng kết, hệthống hoá kiến thức và mở rộng các ứng dụng chương “Các định luật bảotoàn” vào thực tiễn thì có thể nâng cao chất lượng dạy học chương và rènluyện kĩ năng sống, kĩ năng thực hành cho học sinh

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của dạy học dự án

5.2 Nghiên cứu nội dung chương trình chương CĐLBT vật lí lớp 10

(NC)

5.3 Nghiên cứu sử dụng dạy học dự án vào việc tổ chức dạy học

chương CĐLBT ở lớp 10 NC

5.4 Thực nghiệm sư phạm để hoàn thiện việc vận dụng DHDA cho

chương “Các định luật bảo toàn”

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nghiên cứu lý luận:

- Nghiên cứu lý luận dạy học, chủ yếu là LL về DHDA

- Nghiên cứu chương trình, SGK vật lý 10 (NC)

6.2 Nghiên cứu thực tiễn:

- Thiết kế dự án, thực hiện hướng dẫn HS làm dự án

6.3 Thống kê toán học:

- Dùng phương pháp thống kê toán học để xử lý kết quả thực nghiệm

7 Đóng góp của luận văn

- Luận văn góp phần đổi mới phương pháp dạy học, lấy học sinh làmtrung tâm, HS tự lực nghiên cứu chiếm lĩnh kiến thức, học đi đôi vớihành Giáo viên đóng vai trò là người tổ chức, hướng dẫn và tham giavào các hoạt động học tập của học sinh.

- Luận văn khẳng định có thể áp dụng phương pháp DHDA vào chươngtrình dạy – học ở trường THPT một cách hợp lí sẽ nâng cao chấtlượng dạy học, đưa HS vào các hoạt động thực nghiệm

- Với thế mạnh của phương pháp DHDA học sinh sẽ tự lực nghiên cứu,thiết kế, chế tạo các thiết bị kĩ thuật Thông qua đó khẳng định giữa líthuyết gắn liền với thực nghiệm, HS sẽ rèn luyện được kĩ năng sống,

kĩ năng thực hành Qua các hoạt động nhóm kĩ năng hợp tác, sinh hoạtcộng đồng được tăng lên, thắt chặt tình cảm bạn bè, thầy cô, gia đình

8 Cấu trúc luận văn

8.1 Phần mở đầu

8.2 Phần nội dung

Chương 1 Cơ sở lý luận của dạy học dự án

Chương 2 Vận dụng dạy học dự án trong chương “Các định luật bảotoàn” vật lí 10 nâng cao

Chương 3 Thực nghiệm sư phạm

• Kết luận chung

• Tài liệu tham khảo

• Các phụ lục

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA DẠY HỌC DỰ

ÁN

1.1 Lịch sử nghiên cứu đề tài.

Những ý tưởng về phương pháp dạy học theo dự án đã xuất hiện từ đầuthế kỷ thứ XIX với những cách tiếp cận khác nhau

Năm 1918, nhà tâm lí học William H Kilpatric (1817-1965) đã viết mộtbài báo với tiêu đề phương pháp dự án, gây một tiếng vang trong cơ sở đàotạo giáo viên cũng như trong trường học Ông và các nhà nghiên cứu củatrường đại học Columbia đã có đóng góp lớn để phổ biến phương pháp nàyqua các giờ học, các hội nghị và các tác phẩm nghiên cứu của mình Đối vớiKilpatric, một dự án là một hoạt động có mục đích cụ thể, có cam kết với tất

cả các người thực hiện và diễn ra trong một môi trường với những điều kiệnnhất định Trong những giải thích mà ông và các đồng nghiệp đưa ra thì cáiquan trọng của dự án là tồn tại một mục đích

Celestin Freinet (1896-1966) là người tiên phong ở Châu Âu trong việcnghiên cứu và thực hiện phương pháp dạy học theo dự án, ảnh hưởng của

ông rất mạnh mẽ Theo ông, lớp học trước hết là một nơi diễn ra các hoạtđộng phức hợp: nghiên cứu, trao đổi, điều tra, cung cấp thông tin phản hồicho học sinh trình bày báo cáo…Trong môi trường như vây ông cho rằng sựhợp tác giữa giáo viên và học sinh, giữa các nhóm học sinh là rất quan trọng

và phong phú Khát vọng của Freinet là tạo nên những cá nhân học sinh cóđầu óc phát triển tốt hơn là đầu óc được rót đầy kiến thức

Nhà sư phạm Macarenco (1888-1939) đã có nhiều nghiên cứu thể hiệnquan điểm của mình vào phương pháp dạy học theo dự án Trong cách tiếpcận của mình, ông cho rằng cần đặt trẻ trước một chân trời mới không ngừngđòi hỏi nhưng không bao giờ là không đạt tới được Phải luôn hướng dẫn,giúp đỡ và tạo điều kiện cho trẻ tiếp cận được với những mục đích đặt ra.Ông và những người cộng sự cho rằng: Một trong những nguyên tắc củaphương pháp dạy học dự án là niềm tin và gần như không giới hạn vàoquyền lực của giáo dục và khả năng phát triển của trẻ; sự cần thiết phải chịutrách nhiệm với cá nhân với tập thê trong công việc…

Dạy học theo dự án cũng đã tạo nên một chuyển động xã hội – giáo dục

từ đầu thế kỉ XX ở Châu Âu và Bắc Mỹ, tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ trongdạy học nhà trường Nền tảng của chuyển động này là đem lại ở mỗi họcsinh sự hứng thú tiếp nhận kiến thức, thay đổi phương pháp làm việc củangười học Trong trào lưu này các nhà sư phạm nhấn mạnh đến sự tham giamột cách có ý thức, tích cực nhất về phía học sinh vào việc học tập của họ

Ở Việt Nam, khi nền kinh tế đất nước có những chuyển biến vượt bậctheo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đòi hỏi giáo dục phải phát triển,hiện đại hoá phải gắn bó chặt chẽ với sự phát triển kinh tế - xã hội Cácphương pháp có tính khả thi đã và đang được khai thác, phát triển hoàn thiện

về lí luận và từng bước được đưa vào thực hiện dạy học Với xu hướng trên,

phương pháp dạy học theo dự án cũng được quan tâm nghiên cứu trongnhiều góc độ tiếp cận khác nhau.

Tiếp cận từ góc độ lí luận TS.Nguyễn Văn Cường và ThS.Nguyễn ThịDiệu Thảo (ĐHQG Hà Nội) đã có bài viết “Dạy học theo dự án - mộtphương pháp chức năng kép trong đào tạo giáo viên” đăng trên tạp chí giáodục Với bài viết này hai tác giả đề cập đến một mô hình dạy học theo dự ánvới những tác dụng tích cực của nó sẽ tạo điều kiện cho những giáo viêntương lai có phương pháp tốt khi bắt đầu dạy học Hai tác giả cho rằngphương pháp dạy học theo dự án cho giáo viên cả hai cơ hội: “Học tốt” để

“dạy tốt”

Trong việc vận dụng phương pháp dạy hoc dự án vào chương trình THPThiện có một số đề tài nghiên cứu đáng chú ý như luận văn Thạc sỹ của ĐàoThị Thu Thuỷ (ĐHSP Hà Nội, 2006) “Tổ chức dạy học dự án của một nộidung kiến thức chương “Cảm Ứng điện từ SGK Vật lí 11” nhằm phát triểnnhận thức tích cực, tự chủ của học sinh trong học tập”, luận văn Thạc sỹ củaTrần Thuý Hằng (ĐHSP Hà Nội, 2006) “Tổ chức dạy học dự án một số kiếnthức chương “Sự bảo toàn và chuyển hoá năng lượng” trong SGK vật lí 9nhằm phát triển hoạt động nhận thức tích cực, tự chủ của học sinh trong họctập” Luận văn của Thạc sỹ Nguyễn Văn Phương (ĐH Vinh, 2009) “Vậndụng dạy học dự án trong chương dòng điện không đổi vật lí 11 NC”

Những kết quả nghiên cứu của các tác giả đi trước sẽ là nguồn tài liệuquý báu để chúng tôi phát triển tốt hơn đề tài của mình, nhất là trong việc tổchức, thiết kế, triển khai phương pháp dạy học theo dự án vào chương “Cácđịnh luật bảo toàn” Vật lí 10 nâng cao

1.2Khái niệm

Trong tiếng anh “Project” có nghĩa là dự án, đề án hay kế hoạch Kháiniệm dự án được sử dụng phổ biến trong thực tiễn sản xuất, kinh tế, xã hội,

đặc trưng của nó về cơ bản là tính không lặp lại của các điều kiện thực hiện

dự án

Khái niệm dự án ngày nay thường được hiểu là một dự định, một kếhoạch, trong đó cần xác định rõ mục tiêu, phương tiện tài chính, vật chấtnhân lực … và cần được thực hiện trong những điều kiện xác định và có tínhphức hợp, liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau

Từ lĩnh vực kinh tế - xã hội, khái niệm dự án đã đi vào lĩnh vực giáodục và đào tạo với ý nghĩa là các dự án phát triển giáo dục và dần dần được

sử dụng như là phương pháp hay hình thức tổ chức dạy học

Dạy học dự án là một mô hình dạy học khác với các hình thức dạy họctruyền thống với những bài giảng ngắn, thầy giáo làm trung tâm và học sinhhết sức thụ động làm theo các công việc sắp đặt của thầy Với dạy học theo

dự án các hoạt động học tập của học sinh được giáo viên thiết kế cẩn thận,mang tính lâu dài và liên quan đến nhiều vấn đề khác nhau, để phục vụ chomục tiêu đề ra Căn cứ vào nội dung môn học, giáo viên đưa ra được mộthoặc nhiều dự án hấp dẫn, thu hút được người học tham gia thực hiện Dự án

là một bài tập phức hợp mà học sinh phải giải quyết bằng những kiến thứctheo nội dung môn học trên cơ sở làm việc nhóm Khi học sinh nhận đượcbài tập hoặc những thông tin chi tiết về dự án mình đảm nhận, các em sẽquyết định cách thức giải quyết vấn đề được đưa ra cùng với những hướngdẫn của giáo viên Học sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giaophải tìm hiểu những nội dung cần học thông qua các nguồn tài liệu và thôngqua quá trình trao đổi có định hướng các nhiệm vụ cần thực hiện

Như vậy việc ứng dụng dự án vào giáo dục đã cho ra đời một phươngpháp mới – Phương pháp dạy học theo dự án Theo cách tiếp cận này, dạyhọc theo dự án được hiểu là cách thức giáo viên tổ chức cho học sinh thựchiện một nhiệm vụ học tập phức hợp có tính thực tiễn cao, gắn liền giữa lí

thuyết và thực hành Trong đó học sinh là người tự lập kế hoạch, chủ độngthực hiện, sáng tạo ra các sản phẩm trên cơ sở nội dung môn học được giáoviên hướng dẫn và đánh giá kết quả đạt được Do vậy học tập dựa trên dự ánđược hiểu là: Học trong hành động (Learning by doing) và học sinh là ngườichủ động giành lấy kiến thức.

Từ những nghiên cứu lí luận và thực tiễn chúng tôi có thể tạm định nghĩa

về dạy học dự án (Project Based Learning – PBL) như sau: Dạy học dự án(Project Based Learning – PBL) là một hình thức dạy học quan trọng đểthực hiện quan điểm dạy học định hướng vào người học, quan điểm dạy họcđịnh hướng hoạt động và quan điểm dạy học tích hợp DHDA góp phần gắn

lí thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội, có ýnghĩa tích cực vào việc đào tạo năng lực làm việc tự lực, năng lực sáng tạo,năng lực giải quyết vấn đề phức hợp, tinh thần trách nhiệm và khả năngcộng tác làm việc của người học

1.3 Đặc điểm của dạy học dự án

Những đặc điểm cuả dạy học dự án có thể được biểu diễn như sơ đồ 1.1

Sơ đồ 1: Đặc điểm của dạy học dự án 1.3.1 Định hướng thực tiễn

Chủ đề của dự án gắn với thực tiễn và kết quả của dự án có ý nghĩa củathực tiễn xã hội Dạy học dự án tạo ra kinh nghiệm học tập cho học sinh vàkinh nghiệm dạy học đối với giáo viên, thu hút học sinh vào những hoạtđộng phức tạp trong thế giới thực và học sinh sẽ dựa vào đó để phát triển vàứng dụng các kỹ năng và kiến thức của mình vào cuộc sống

DẠY HỌC THEO DỰ ÁN

Định hướng

thực tiễn

Định hướng sản phẩm

Định hướng hứng thú

Tính tự lực

cao của học

sinh

Mang tính phức hợp

Cộng tác trong làm việc

Định hướng hành động

1.3.2 Định hướng hứng thú

Chủ đề và nội dung của dự án phù hợp và thu hút được hứng thú của họcsinh, thú đẩy mong muốn học tập của học sinh, tăng cường năng lực hoànthành những công việc quan trọng và mong muốn được đánh giá Khi đó, giátrị của việc học đối với học sinh cũng tăng lên Trong dạy học dự án, cơ hộicộng tác làm việc với các bạn cùng lớp cũng làm tăng hứng thú học tập củahọc sinh Với mô hình dạy học theo dự án giáo viên sử dụng các phươngpháp giảng dạy mới và tạo sự tương tác giữa học sinh với nhau Mục đích lànhằm học sinh hỏi “Tại sao?”, “Làm thế nào?” và “Điều gì sẽ xẩy ra nếumình làm X, làm Y, làm Z ?” Mục đích là giúp học sinh hứng thú và sau đósuy nghĩ Quan trọng nhất là “ tránh giáo viên nói quá nhiều”; điều màthường dẫn đến việc học sinh buồn chán và thụ động

1.3.3 Định hướng hành động

Dạy học dự án thực hiện theo nguyên tắc kết hợp chặt chẽ giữa lí thuyết

và thực hành, huy động nhiều giác quan và khả năng của học sinh Trong môhình dạy học theo dự án học sinh sẽ liên tục khám phá, giải thích, tổng hợpthông tin một cách sát thực và có ý nghĩa Các dự án hấp dẫn sẽ giúp họcsinh hiểu rằng các nhiệm vụ trong lớp là có giá trị Học sinh sẽ có động cơtốt khi tin rằng các nhiệm vụ mà họ thực hiện phù hợp với nhu cầu quyền lợi

và mục đích cá nhân của họ Song cần nhấn mạnh, giáo viên phải bảo đảmrằng các nhiệm vụ phải phù hợp với khả năng của học sinh Nếu như cácnhiệm vụ quá mức thì học sinh sẽ bực bội nhanh chóng và mất tự tin Nếucác nhiệm vụ quá dễ thì học chóng chán và mất hứng thú làm việc, các hoạtđộng học sẽ không còn hiệu quả

1.3.4 Định hướng sản phẩm

Trong dạy học dự án học sinh luôn phải tạo ra các sản phẩm theo kế hoạch

đã đề ra Học sinh được đánh giá thông qua các sản phẩm này cùng với việc

công bố, giới thiệu sản phẩm và quy trình làm việc của mình Do vậy khigiới thiệu dự án luôn có định hướng sản phẩm rõ ràng.

1.3.5 Tính tự lực cao của học sinh

Trong dạy học dự án, học sinh tham gia tích cực và tự lực vào tất cả cácgiai đoạn cuả quá trình dạy học: Đề xuất vấn đề, lập kế hoạch, giải quyết vấn

đề, báo cáo kết quả dự án… với cách làm việc như vậy học sinh thực sự trởthành trung tâm của quá trình dạy học và chủ động chiếm lĩnh kiến thức

1.3.6 Tính phức hợp

Nội dung dự án có sự kết hợp tri thức của nhiều lĩnh vực, nhiều nội dunghoặc nhiều môn học khác nhau Dạy học theo dự án yêu cầu học sinh sửdụng thông tin nhiều môn học khác nhau để giải quyết nhiệm vụ học tập Do

đó bên cạnh nội dung, các nhiệm vụ của học sinh và công việc của giáo viêncũng mang tính phức hợp

1.3.7 Cộng tác trong làm việc.

Thể hiện sự cộng tác chặt chẽ liên tục trên hai khía cạnh: giữa giáo viênvới học sinh và giữa học sinh với học sinh Việc cộng tác giữa giáo viên vớihọc sinh thể hiện ở sự hướng dẫn và tư vẫn, cung cấp thông tin phản hồi củagiáo viên và học sinh Học sinh sẽ nhận nhiệm vụ và liên tục thông qua tiếntrình thực hiện dự án với giáo viên Đồng thời các dự án học tập thườngđược thực hiện theo nhóm, môi trường học tập mang tính cộng đồng xã hội.Bởi vậy các nhóm học sinh phải có sự cộng tác trong làm việc mới đảm bảođược thành công cho dự án Nhiều khi với dạy học theo dự án sự cộng tácđược mở rộng đến cộng đồng Sự làm việc mang tính cộng tác của học sinh

có tầm quan trọng như phương tiện làm phong phú hơn và mở rộng sự hiểubiết của học sinh về những điều họ đang học

1.4 Mục tiêu dạy học trong dạy học dự án

Mục tiêu của dạy học dự án mang tính định hướng rõ ràng Dạy học dự

án hướng tới phát triển kĩ năng tư duy bậc cao, không chỉ đảm bảo nội dungmôn học về cả kiến thức và kĩ năng có thể vượt qua giới hạn của môn học.Học sinh được rèn luyện trong một môi trường hoàn toàn mới, có thể hoặckhông bị bó hẹp bởi một thời gian cố định Song điều quan trọng và mới mẻnhất là học sinh sẽ luôn luôn được tham gia giải quyết những nhiệm vụmang ý nghĩa thực tiễn và tránh được sự nhàm chán Các dự án hoàn toànphải có định hướng thực tiễn vì trong quá trình thực hiện dự án học sinh phải

sử dụng lí thuyết đã học để xử lí các tình huống của thực tiễn xã hội Ngườihọc ở mọi độ tuổi sẽ có động lực cao hơn khi họ ý thức được sự hữu ích củanhững gì được học và khi họ có thể sử dụng thông tin này để làm những việc

có ảnh hưởng tốt đến người khác, đặc biệt là đối với cộng đồng địa phương Ngoài ra dạy học dự án còn hướng tới phát triển kĩ năng sống cho họcsinh như: Kĩ năng trong công việc, kĩ năng thu thập và xử lí thông tin, kĩnăng trình bày, giữ vững lập trường…

Đối với hoạt động học tập của học sinh, dạy học theo dự án mang tínhđịnh hướng rất rõ ràng Trong dạy học dự án, hoạt động học tập của học sinhđược đánh giá thông qua các sản phẩm mà các em phải hoàn thành như: bàiviết, vở kịch, bộ sưu tập tranh, trang web, thiết bị kĩ thuật…Mục tiêu nàyđược đặt ra nhằm giúp học sinh biết được mình cần phải làm gì cho toàn bộ

dự án đã được đặt ra Đồng thời đây cũng là một đặc thù của phương phápdạy và học dự án là bắt buộc phải có sản phẩm hoàn thành đúng thời gianquy định

1.5 Nội dung dạy học trong dạy học dự án.

Nội dung, chủ đề của dự án gắn liền với hoàn cảnh cụ thể, xuất phát từnhững tình huống của thực tiễn cuộc sống xã hội được gắn liền với lợi íchcủa học sinh Nội dung kiến thức buộc sử dụng trong dạy học dự án mang

tính tổng hợp liên môn Chính đặc điểm này phủ nhận hoàn toàn ý kiến chorằng sử dụng phương pháp dạy học dự án sẽ dẫn đến quá tải Rõ ràng để đưa

ra được một dự án học tập giáo viên phải nghiên cứu rất kĩ nội dung mônhọc để lựa chọn ra nội dung tiêu biểu có thể áp dụng phương pháp này.Những nội dung được lựa chọn phải hấp dẫn, thiết kế được nhiều hoạt động,mang được những chủ đề hay, là những câu hỏi phức hợp để giao nhiệm vụcho học sinh chứ không phải trả lời những câu hỏi đơn lẻ

1.6 Phương tiện dạy học trong dạy học dự án

Phương tiện dạy học rất đa dạng và đặc biệt thuận lợi khi có sự hỗ trợ củayếu tố công nghệ thông tin Tuy nhiên từ tính thực tiễn và tính đa dạng trongsản phẩm nên dạy học dự án có thể áp dụng cho mọi môi trường, điều kiệndạy và học mặc dù mức độ thuận lợi khác nhau Đặc điểm này cũng bác bỏmột phần các quan điểm cho rằng chỉ ở những nơi hiện đại hoặc chỉ ở cácnước phương tây mới thực hiện được phương pháp này

Thực tế cho thấy rằng ở các nước phát triển việc ứng dụng các phươngtiện hiện đại trong dạy học rất phổ biến và rộng rãi, và cũng chính vì điềunày nên họ sử dụng thường xuyên và hiệu quả dạy học dự án

Với điều kiện dạy học ở nước ta cần đa dạng hoá và linh hoạt các dự án

để phát huy tối đa hiệu quả của dạy - học Tuy nhiên vẫn cần khẳng định dạyhọc theo dự án thực sự thuận lợi và thành công khi có sự hỗ trợ của côngnghệ hiện đại, nhất là trong khâu trình bày báo cáo sản phẩm

1.7 Vai trò của giáo viên và học sinh trong dạy học dự án.

1.7.1 Vai trò của giáo viên.

Trong môi trường dạy học dự án, vai trò của giáo viên là người hướngdẫn, hỗ trợ và tạo động lực thúc đẩy vai trò tự chủ của học sinh và làm sao

để gắn sự chủ động của học sinh trong việc giải quyết nội dung bài học.Giáo viên chịu trách nhiệm tư vẫn và giúp học sinh giải quyết các vướng

mắc chứ không giải quyết hộ học sinh Giáo viên cần biết và chủ động trongcác hỗ trợ cần thiết Năng lực và vai trò của giáo viên thể hiện ở các hỗ trợcho học sinh ( không chỉ bằng các chỉ dẫn mà còn bằng các sản phẩm mẫu,các tài liệu cung cấp tham khảo, các nguồn thông tin, cách chuyển giao côngviệc và quá trình đánh giá)

Trong lớp học truyền thống, giáo viên nắm giữ tất cả các kiến thức vàtruyền tải đến học sinh Với mô hình dạy học theo dự án, giáo viên đóng vaitrò là người tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh làm việc, một hướng dẫnviên, một nhà tư vấn, một người cộng tác, một người thiết kế hay chế tạo… Đồng thời giáo viên sử dụng và theo đuổi mô hình dạy học theo dự ánphải tập trung hơn vào việc tự tạo cơ hội học tập, tiếp cận thông tin, làmmẫu, hướng dẫn học sinh và qua đó không ngừng nâng cao năng lực củamình nhất là về năng lực sư phạm

1.7.2 Vai trò của học sinh.

Với mô hình này học sinh là người chịu trách nhiệm chính, là trung tâmcủa quá trình dạy học, học sinh tự lập kế hoạch, tự định hướng quá trình họctập, hợp tác giải quyết vấn đề, tự kiểm tra đánh giá

Học sinh đóng vai trò là những “chuyên gia” thuộc những ngành nghềkhác nhau trong xã hội, hoàn thành vai trò của mình dựa trên những kiếnthức, kĩ năng nhất định, cũng chính vì vậy dạy học theo dự án trở nên thực

sự hữu ích, hấp dẫn với học sinh

Học sinh được giao những nhiệm vụ phức hợp nhưng cụ thể, bám sát vớikiến thức trong chương trình, có phạm vi liên môn và kiến thức cuộc sống,qua đó rèn luyện kĩ năng sống cho mình

Học sinh tự quyết định cách tiếp cận của mình đối với mỗi nhiệm vụđược giao Đồng thời có trách nhiệm trong việc hoàn thành và báo cáo sảnphẩm

Học sinh phải tham gia tích cực và giữ vai trò chính trong tất cả các khâucủa quá trình học tập Giai đoạn cuối cùng, trình bày sản phẩm là một giaiđoạn rất quan trọng, nó thể hiện kết quả của quá trình làm việc, thể hiện khảnăng quyết định vấn đề của mình.

1.8 Kiểm tra đánh giá trong dạy học dự án

Quá trình kiểm tra đánh giá rất đa dạng: gồm có kiểm tra kiến thức, kĩnăng và thái độ của học sinh, kiểm tra đánh giá khả năng viết, khả năng trìnhbày, đánh giá các sản phẩm của người học Những đánh giá đòi hỏi côngviệc mang tính trí tuệ cao sẽ cải thiện kết quả của học sinh, “ người họckhông thích những con điểm đơn lẻ mà là cho cả quá trình”

Trong đánh giá dự án, giáo viên còn phải hướng dẫn học sinh dựa trêncác tiêu chí để tự đánh giá và đánh giá chéo lẫn nhau, học sinh dựa vào tiêuchí đánh giá và thực tế sản phẩm để đánh giá quá trình làm việc và mức độsản phẩm đạt được Quan trọng hơn là sau khi tự đánh giá và đánh giá cácnhóm khác thì mỗi nhóm rút ra được kinh nghiệm để vận dụng trong việcthực hiện các dự án sau này, đồng thời có định hướng trong việc phát triển

dự án đã xây dựng ở mức độ cao hơn

Từ những phân tích trên có thể thấy vai trò định hướng và giám sát quátrình làm việc của giáo viên là hết sức quan trọng Đặc biệt là trong giaiđoạn đầu và suốt quá trình làm việc, muốn đạt được hiệu quả cao trong dạyhọc đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị thực sự kĩ càng trước khi lên lớp

Bảng 1: Hướng dẫn cho điểm dự án - Học sinh sáng tạo hướng đến

chuyên nghiệp Phân loại Đạt mức

độ tốt (5 đ)

Đạt mức

độ khá (3 đ)

Đạt mức

độ trung bình (1 đ)

Tầm quan trọng (hệ số)

Tổng điểm tối đa Các kĩ Các em thể Các em thể Các em thể x5 25

năng xử lí hiện tốt kỹ

năng ra quyết địnhkhi quyết định chọn

tổ chức và lên kế hoạch thựchiện sản phẩm

Các em đã thể hiện được kĩ năng đặt câu hỏi trong lớp

và với khách hàng hiệu quả

Các em đã

sử dụng các kĩ năng nghiên cứuhiệu quả

hiện được

kĩ năng ra quyết địnhchọn tổ chức và lên kế hoạch thựchiện sản phẩm

Các em đã thể hiện được một

số kĩ thuật đặt câu hỏitrong lớp

và với khách hàng có hiệu quả

Các em đã

sử dụng các kĩ năng nghiên cứu

để thu thậptin tức cho

hiện kĩ năng hạn chế khi ra quyết địnhchọn tổ chức và lên kế hoạch thựchiện sản phẩm

Các em đặt

ra ít câu hỏi trong lớp và với khách hàng

Các em thểhiện kĩ năng nghiên cứuhạn chế khi thu thập tin

để thu thập

tin tức cho

sản phẩm

sản phẩm nhưng các

em đã có thể tháo vát hơn

tức cho sản phẩm

đã truyền đạt bức thông điệp nhưng có một số yếu

tố sau: chi tiết hơn, lối diễn đạtthích hợp hơn, hoặc thông điệp

rõ ràng hơn

Bài viết của các emkhông chuyển tải được bức thông điệp một cách

rõ ràng

Các em cần tất cả các yếu tố sau: chi tiết hơn, lối truyền đạt thích hợp hơn,

và thông điệp rõ ràng hơn

Đồ hoạ Việc minh

hoạ bằng

Việc minh hoạ bằng

Việc minh hoạ bằng

đồ thị và yếu tố nhấn đã làm sản phẩm thêmphong phú

và đóng góp đáng

kể cho ý nghĩa của sản phẩm

đồ thị và yếu tố nhấn có hiện hữu nhưng không thường xuyên làm phong phú kinh

nghiệm học tập hoặc không phù hợp

đồ thị và biện pháp làm nổi bật

có thể hiệnnhưng làmsao lãng kinh nghiệm học tập hoặc là không phù hợp

đã tạo ra được một sản phẩm thích hợp cho tổ chức với

Các em đã cân nhắc một vài yếu tố thiết

kế cho sản phẩm và

đã tạo ra được một sản phẩm vừa ý cho

tổ chức

Các em đã không thật

sự cân nhắc các yếu tố thiết

kế cho sản phẩm và

đã tạo ra một sản phẩm không thích hợp

một bức thông điệp

rõ ràng

cho tổ chức

Cộng tác

nhóm

Em đã cộng tác với nhóm

có hiệu quả, giúp xác định phương hướng chocông việc, giải quyết vấn đề và chứng tỏ được khả năng lãnh đạo

Em đã cộng tác với nhóm

có hiệu quả, giúp xác định phương hướng chocông việc, giải quyết vấn đề

Đôi khi các em đã chờ đợi sự hướng dẫn

từ những người khác

Em đã gặprắc rối trong khi cộng tác với nhóm

Điểm tổng Tối đa 100 Tối đa 60 Tối đa 20 100

1.9 Thiết lập các bước dạy học dự án có gắn với hoạt động của một tổ chức xã hội.

Đặt câu hỏi khái quát cho học sinh : Chúng ta có thể giúp đỡ cộng đồngnhư thế nào ? Yêu cầu từng học sinh suy nghĩ độc lập về câu hỏi và cho thảo

luận câu trả lời với nhau Yêu cầu các em tình nguyện chia sẻ câu trả lời với

cả lớp

Giới thiệu dự án bằng cách thông báo rằng học sinh sẽ hình thành một

“hãng” quan hệ công chúng để giúp một doanh nghiệp địa phương hay một

tổ chức cộng đồng Đưa ra câu hỏi bài học: Làm thế nào các tổ chức giaotiếp với mọi người ? Yêu cầu học sinh thảo luận theo nhóm và ghi lại các ýtưởng trong nhật kí của mình Yêu cầu các nhóm chia sẻ suy nghĩ với cả lớp.Giải thích với học sinh rằng các em sẽ tìm hiểu câu hỏi và tìm đến câu trả lờitrong suốt dự án

Xác nhận các doanh nghiệp hay tổ chức địa phương cần được giúp đỡ vềquan hệ công chúng Nếu có thể mời họ đến lớp học để giới thiệu ngắn gọn

về tổ chức và nhu cầu của mình Để chuẩn bị cho điều này, đòi hỏi học sinhcách thức mà các em sẽ quyết định chọn lựa tổ chức để giúp đỡ Hãy cùngnhau xây dựng các tiêu chí do học sinh đưa ra cho việc quyết định sẽ hỗ trợcho tổ chức nào Cùng lúc đó thảo luận quy trình ra quyết định mà các em đãvạch ra để đánh giá các tổ chức này

Yêu cầu mỗi học sinh hoàn thành một bản đánh giá từng tổ chức, sử dụngcác tiêu chí do học sinh đưa ra Sau các buổi giới thiệu, xem xét lại các kếtquả và thảo luận

Khi học sinh đang chọn tổ chức để giúp đỡ, các em có thể lên kế hoạch

về chuyến đến thăm các cơ sở, đọc các ấn phẩm về các tổ chức hay các chủ

đề liên quan đến công việc của các tổ chức đó và tiến hành các nghiên cứutìm kiếm số liệu thực tế khác để giúp các em trong quy trình ra quyết định

Cả lớp có thể chọn cùng một tổ chức hay các nhóm nhỏ có thể làm việc vớicác tổ chức khác nhau

1.10 Các giai đoạn của dạy học dự án.

1.10.1 Giai đoạn 1: Chọn đề tài và xác định mục đích của dự án.

Giáo viên và học sinh cùng đề xuất, xác định đề tài và mục đích dự án,chú ý đến việc liên hệ hoàn cảnh thực tiễn xã hội và đời sống, chú ý đếnhứng thú người học cũng như ý nghĩa xã hội của đề tài Đề tài của dự áncũng có thể do học sinh, sinh viên đề xuất.

1.10.2 Giai đoạn 2: Xác định đề cương, kế hoạch thực hiện

Xác định công việc cần làm, thời gian dự kiến, dự kiến vật liệu, kinh phí,phương pháp tiến hành và phân công cho mỗi thành viên trong nhóm

1.10.3 Giai đoạn 3: Thực hiện dự án, chú ý đến sản phẩm.

Thực hiện các hoạt động trí tuệ và hoạt động thực tiễn, thực hành thínghiệm, những hoạt động này xen kẽ và các tác động qua lại lẫn nhau Kiếnthức lý thuyết, các phương án giải quyết vấn đề được thử nghiệm qua thựctiễn Trong quá trình đó, sản phẩm của dự án và thông tin mới được tạo ra

1.10.4 Giai đoạn 4: Thu thập kết quả và công bố sản phẩm.

Kết quả thực hiện dự án có thể viết dưới dạng thu hoạch, báo cáo, luậnvăn…và được giới thiệu và công bố Sản phẩm có thể là vật chất được tạo rahoặc hành động phi vật chất phục vụ cho việc giải quyết một nhiệm vụ xãhội

1.10.5 Giai đoạn 5: Đánh giá dự án.

Giáo viên và học sinh đánh giá quá trình thực hiện, kết quả cũng như kinhnghiệm đạt được, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho việc thực hiệncác dự án tiếp theo Kết quả dự án có thể được đánh giá từ bên ngoài

Việc phân chia các giai đoạn trên chỉ có tính tương đối Trong thực tếchúng có thể xen kẽ, thâm nhập lẫn nhau Việc tự kiểm tra, điều chỉnh cầnđược thực hiện trong tất cả các giai đoạn của dự án, phù hợp cấu trúc, nhiệm

vụ của từng dự án khác nhau Sự quan sát, kiểm tra và chỉ đạo của giáo viêntrong từng giai đoạn là rất quan trọng

1.11 Phân loại dự án trong dạy học

1.11.1 Phân loại theo môn học

Trọng tâm nội dung của dự án nằm trong một môn học hay một số mônhọc ngoài chuyên môn

1.11.2 Phân loại theo sự tham gia của người học

Cá nhân, nhóm học sinh, một lớp học hay một khối lớp

1.11.3 Phân loại theo sự tham gia của giáo viên

Dự án dưới sự hướng dẫn của một giảng viên hay sự cộng tác của nhiềugiáo viên

1.11.4 Phân loại theo quỹ thời gian

- Dự án nhỏ: thực hiện trong một số giờ học (2 đến 6 giờ)

- Dự án trung bình: thực hiện trong một số ngày (giới hạn trong một tuầnhoặc 40 giờ học)

- Dự án lớn: thực hiện với qũy thời gian lớn, có thể kéo dài nhiều tuần (trongđào tạo đại học có thể quy định quỹ thời gian lớn hơn)

1.11.5 Phân loại theo nhiệm vụ

- Dự án tìm hiểu (khảo sát thực trạng đối tượng)

- Dự án nghiên cứu (giải quyết vấn đề, giải thích hiện tượng)

- Dự án kiến tạo (tạo ra sản phẩm vật chất, hành động thực tiễn như trưngbày biểu diễn một chương trình nghệ thuật…)

1.12 Ưu điểm và hạn chế của dạy học dự án.

1.12.1 Ưu điểm

- Gắn lí thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội,giúp việc học tập trong nhà trường giống hơn với việc học tập trong thế giớithật, cùng một nội dung nhưng theo những cách khác nhau

- Kích thích động cơ, hứng thú học tập, phát huy tính tự lực, tính tráchnhiệm

- Phát triển năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp, thúcđẩy suy nghĩ sâu hơn khi gặp các vấn đề khác nhau.

- Rèn luyện năng lực cộng tác làm việc của người học

- Phát triển năng lực đánh giá

Trong đào tạo đại học, dạy học dự án là hình thức quan trọng để thực hiệnphương hướng đào tạo theo hướng kết hợp giữa học tập và nghiên cứu khoahọc

Sau khi nghiên cứu có hệ thống cơ sở lí luận của phương pháp dạy học dự

án và qua kết quả điều tra thăm dò thực trạng của việc sử dụng dạy học dự

án cho học sinh ở các trường THPT chúng tôi có một số kết luận sau đây:

- Hiện nay có nhiều cách định nghĩa khác nhau của dạy học dự ánnhưng tập trung lại có thể hiểu dạy học dự án (Project BasedLearning – PBL) là một hình thức dạy học quan trọng để thực hiệnquan điểm dạy học định hướng vào người học, quan điểm dạy họcđịnh hướng hoạt động và quan điểm dạy học tích hợp DHDA gópphần gắn lí thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và

xã hội, có ý nghĩa tích cực trong việc đào tạo năng lực làm việc tự lực,năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề phức hợp, tinh thầntrách nhiệm và khả năng cộng tác làm việc của người học

- Lịch sử nghiên cứu và thực tiễn vận dụng dạy học dự án đã cho thấyđây là phương pháp dạy học có nhiều ưu điểm mà các phương phápkhác đang còn là hạn chế.

- Dạy học dự án cũng mắc phải một số hạn chế như: cần nhiều thờigian, đòi hỏi phải có phương tiện cơ sở vật chất, việc tổ chức kháphức tạp Do đó không thể áp dụng tràn lan trong quá trình dạy học

- Tuy nhiên trong nhiều bộ môn KHTN nói chung và vật lí nói riêng thìvận dụng dạy học dự án có nhiều thuận lợi nhất định như: năng lựchọc sinh, cơ sở vật chất, các thiết bị thí nghiệm, … Vì vậy, sử dụngdạy học dự án để tổng hợp kiến thức, vận dụng lí thuyết vào thực tiễnnhằm nâng cao năng lực tư duy sáng tạo cho học sinh mang tính khảthi cao

CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG DẠY HỌC DỰ ÁN TRONG CHƯƠNG “CÁC ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN” VẬT LÝ 10

Trong chương “Các định luật bảo toàn” có các bài học sau.

TT Tên bài học Nội dung chính

Bài 31 Định luật bảo

toàn động lượng

- Hệ kín

- Các định luật bảo toàn

- Định luật bảo toàn động lượng

- Động cơ phản lực Tên lửa

- Bài tập về định luật bảo toàn động lượng

Bài 33 Công và công

năng trọngtrường

- Khái niệm thế năng

toàn cơ năng