°c bi»t Cesim Celik công r§t quan t¥m ¸n mët lîp mæun m méi mæun con cõa nâ câ duy nh§t bao âng-nhúng mæun nh÷ vªy gåi l UC-mæun... Bao âng cõa mët mæun con N trong M luæn tçn t¤i... K¸t
Trang 2MÖC LÖC
Trang
Möc löc 1
Líi nâi ¦u 2
Danh möc kþ hi»u 5
Ch÷ìng 1 Ki¸n thùc cì sð 6
1.1 Mæun con cèt y¸u 6
1.2 Mæun ·u, mæun nûa ìn 7
1.3 çng c§u mæun 7
1.4 Mët sè bê · 8
Ch÷ìng 2 Mët sè lîp mæun °c tr÷ng bði i·u ki»n cèt y¸u 14
2.1 CS-mæun v CS-y¸u mæun 14
2.2 CESS- mæun v UC- mæun 17
2.3 Mæun tho£ m¢n i·u ki»n (P ) 21
K¸t luªn 24
T i li»u tham kh£o 25
Trang 3LÍI NÂI U
Vi»c nghi¶n cùu c¡c lîp mæun ¢ ÷ñc nhi·u t¡c gi£ quan t¥m, bði nâ câ r§t nhi·u ùng döng cho vi»c °c tr÷ng v nh thæng qua t½nh ch§t cõa mët lîp x¡c ành c¡c mæun tr¶n chóng
N«m 1977, Chatters v Hajarnavis ¢ ÷a ra kh¡i ni»m CS-mæun: Cho R l v nh câ ìn và, mët mæun ph£i M ÷ñc gåi l mët CS-mæun n¸u måi mæun con cõa M ·u cèt y¸u trong mët h¤ng tû trüc ti¸p cõa M
Khæng ch¿ døng l¤i ð lîp c¡c CS-mæun, trong nhúng thªp ni¶n sau â ¢ câ nhi·u h÷îng nghi¶n cùu v· lîp c¡c mæun mð rëng cõa CS-mæun, c¡c k¸t qu£ v sè l÷ñng c¡c b i b¡o v· nhúng lîp mæun n y l r§t lîn, nh÷ng trång iºm ð ¥y chóng tæi xem x²t cæng tr¼nh cõa Cesim Celik, khoa to¡n-¤i håc Abant Izzet Baysal-Thê Nh¾ Ký Trong b i b¡o cõa æng l nhúng k¸t qu£ quan trång v· mët sè lîp mæun mð rëng cõa CS-mæun â l CESS-mæun, CS-y¸u mæun v mæun tho£ m¢n i·u ki»n (P ) °c bi»t Cesim Celik công r§t quan t¥m ¸n mët lîp mæun m méi mæun con cõa nâ câ duy nh§t bao âng-nhúng mæun nh÷ vªy gåi l UC-mæun
Tuy nhi¶n v§n · m Cesim Celik công nh÷ chóng tæi quan t¥m hìn c£ l c¡c CS-mæun v nhúng mæun mð rëng cõa nâ chóng li¶n h» vîi nhau nh÷ th¸ n o? i·u ki»n n o º chóng trð th nh c¡c lîp mæun t÷ìng ÷ìng Trong b i b¡o cõa m¼nh Cesim Celik
¢ ÷a ra ÷ñc mët sè k¸t qu£ m chóng tæi cho r¬ng ¥y l nhúng k¸t qu£ µp:
1) N¸u M l mët UC-mæun vîi ¸ cèt y¸u th¼ CS-mæun, CESS-mæun v CS-y¸u mæun l t÷ìng ÷ìng
Trang 42) N¸u M l mët UC-mæun th¼ CESS-mæun, CS-y¸u mæun
v mæun tho£ m¢n i·u ki»n (P ) l t÷ìng ÷ìng
Trong ph¤m vi mët luªn v«n chóng tæi ch¿ tªp trung nghi¶n cùu s¥u ¸n lîp mæun tho£ m¢n i·u ki»n (P ) v mèi li¶n h» cõa nâ vîi CESS-mæun, CS-y¸u mæun, UC-mæun v mæun A-nëi x¤ Trong c¡c k¸t qu£ m Cesim Celik ÷a ra mët sè k¸t qu£ ¢
÷ñc chùng minh, mët sè k¸t qu£ kh¡c ho°c khæng chùng minh ho°c ch¿ l nhúng gñi þ chùng minh khæng chi ti¸t
Nhi»m vö cõa chóng tæi l xem x²t v chùng minh mët c¡ch ch°t ch³ v chi ti¸t t§t c£ c¡c v§n · m Cesim Celik ¢ ÷a ra
â l mët cæng vi»c khæng thüc sü d¹ d ng Tuy nhi¶n chóng tæi
¢ ho n th nh ph²p chùng minh bði c¡c bê ·, c¡c ành lþ v h» qu£
Luªn v«n ÷ñc chia l m hai ch÷ìng
Ch÷ìng 1 Mët sè ki¸n thùc chu©n bà Düa v o t i li»u tham kh£o ([1],[2]), chóng tæi ¢ tr¼nh b y mët
sè ki¸n thùc cì sð v· mæun con cèt y¸u, mæun con âng, bao
âng cõa mët mæun, °c bi»t º nghi¶n cùu mèi li¶n h» giúa mæun tho£ m¢n i·u ki»n (P ) v CESS-mæun, CS-y¸u mæun, UC-mæun, chóng tæi ÷a ra mët lo¤t c¡c bê ·, trong â mët sè
bê · chóng tæi ch¿ n¶u k¸t qu£ m khæng chùng minh, nhúng bê
· cán l¤i ÷ñc chùng minh chi ti¸t v ch°t ch³
Ch÷ìng 2.Mët sè lîp mæun °c tr÷ng
bði i·u ki»n cèt y¸u Ch÷ìng n y ÷ñc chia l m ba ph¦n
Ph¦n 1 chóng tæi tr¼nh b y c¡c kh¡i ni»m v v½ dö v·: CS-mæun
v CS-y¸u mæun
Ph¦n 2 chóng tæi tr¼nh b y v· CESS-mæun v UC-mæun Ph¦n 3 d nh cho vi»c chùng minh chi ti¸t c¡c v§n · m Cesim Celik ¢ ÷a ra trong b i b¡o cõa æng ¥y l trång iºm cõa luªn v«n
Luªn v«n ÷ñc thüc hi»n tø th¡ng 3 n«m 2007 v ho n th nh t¤i ¤i håc Vinh d÷îi sü h÷îng d¨n cõa PGS.TS Ngæ Sÿ Tòng Tæi xin b y tä láng bi¸t ìn ch¥n th nh v s¥u sc cõa m¼nh ¸n th¦y gi¡o h÷îng d¨n, ng÷íi ¢ °t ra v§n ·, th÷íng xuy¶n gióp
Trang 5ï º tæi ho n th nh luªn v«n n y.
Tæi xin ch¥n th nh c£m ìn c¡c th¦y cæ gi¡o thuëc khoa To¡n, tr÷íng ¤i håc Vinh-nhúng ng÷íi th¦y ¢ trang bà cho tæi mët n·n ki¸n thùc cì sð vúng chc
Công nh¥n dàp n y, tæi xin c£m ìn c¡c b¤n håc vi¶n cao håc 13 chuy¶n ng nh ¤i sè, khoa Sau ¤i håc, tr÷íng ¤i håc Vinh ¢ gióp ï tæi trong qu¡ tr¼nh ho n th nh luªn v«n
M°c dò ¢ r§t cè gng, song luªn v«n khæng thº tr¡nh khäi nhúng thi¸u sât Chóng tæi r§t mong nhªn ÷ñc nhúng âng gâp quþ b¡u tø c¡c th¦y, cæ gi¡o v c¡c b¤n çng nghi»p
Vinh, th¡ng 12 n«m 2007
T¡c gi£
Trang 6CH×ÌNG 1 CC KIN THÙC CÌ SÐ
1.1 Mæun con cèt y¸u
Cho R l v nh têng qu¡t, câ ìn và v M l mët R-mæun ph£i, N l mæun con cõa M
1.1.1 ành ngh¾a ([1]) Mæun con N ÷ñc gåi l cèt y¸u trong
M v kþ hi»u l N 6e M ho°c N ,→∗ M n¸u vîi måi 0 6= X 6 M th¼ N ∩ X 6= 0
Ta quy ÷îc 0 6e M ⇔ M = 0
Nâi c¡ch kh¡c, N ÷ñc gåi l cèt y¸u trong M n¸u vîi måi mæun A 6 M m N ∩ A = 0 th¼ A = 0
1.1.2 ành ngh¾a ([1]) N¸u N 6e M th¼ M ÷ñc gåi l mð rëng cèt y¸u cõa N
1.1.3 ành ngh¾a ([1]) Mæun con N ÷ñc gåi l âng trong
M, kþ hi»u l N 6c M n¸u N khæng câ mð rëng cèt y¸u thüc sü trong M
Nâi c¡ch kh¡c, N ÷ñc gåi l âng trong M n¸u vîi måi mæun con K cõa M m N 6e K th¼ N = K
1.1.4 ành ngh¾a Mæun con K cõa M ÷ñc gåi l bao âng cõa mæun con N trong M n¸u K âng trong M v N 6e K Nâi c¡ch kh¡c, mæun K ÷ñc gåi l bao âng cõa N trong M n¸u K l mæun con tèi ¤i trong M sao cho N 6e K
1.1.5 Nhªn x²t Bao âng cõa mët mæun con N trong M luæn tçn t¤i
1.1.6 M»nh · Gi£ sû M l R-mæun ph£i v A 6 M Khi
â, luæn tçn t¤i B 6 M sao cho A ⊕ B 6e M Nâi c¡ch kh¡c, måi mæun con luæn tçn t¤i ph¦n bò cèt y¸u
Trang 71.2 Mæun ·u-mæun nûa ìn
1.2.1 ành ngh¾a Mæun U ÷ñc gåi l ·u n¸u U 6= 0 v
A ∩ B 6= 0 vîi måi mæun con A, B 6= 0
Nâi c¡ch kh¡c, U l ·u n¸u U 6= 0 v måi mæun con kh¡c khæng cõa U ·u cèt y¸u trong U
1.2.2 ành ngh¾a Mæun M ÷ñc gåi l nûa ìn n¸u méi mæun con cõa M ·u l h¤ng tû trüc ti¸p cõa M
1.2.3 Nhªn x²t Gi£ sû M l mæun nûa ìn Khi â
A 6e M ⇔ A = M
1.3 çng c§u mæun
1.3.1 ành ngh¾a Cho hai mæun M v N Mët çng c§u
R-mæun f : M → N l mët ¡nh x¤ f tho£ m¢n i·u ki»n
f (x + y) = f (x) + f (y) v f(xr) = f(x)r vîi måi x, y ∈ M, r ∈ R N¸u N = M th¼ f ÷ñc gåi l mët tü
çng c§u cõa M
1.3.2 M»nh ·.Gi£ sû f : M → N l çng c§u mæun v
U, V t÷ìng ùng l mæun con cõa M v N Khi â
1) f(U) l mæun con cõa N
2) f−1(V ) = {x ∈ M : f (x) ∈ V } l mæun con cõa M °c bi»t Im(f) v Ker(f) l nhúng mæun con t÷ìng ùng cõa M
v N
1.3.3 ành lþ (ành lþ thù nh§t v· ¯ng c§u) N¸u B, C
l hai mæun con cõa A th¼ (B + C)/C ∼= B/(B ∩ C)
1.3.4 ành lþ N¸u C 6 B 6 A th¼ A/B ∼= (A/C)/(B/C)
1.4 Mët sè bê ·
1.4.1 Bê · C¡c kh¯ng ành sau óng cho mët R-mæun ph£i M
(i) A 6e M khi v ch¿ khi xR ∩ A 6= 0, vîi måi 0 6= x ∈ M
Trang 8(ii) N¸u A 6 B 6 M th¼
A 6e M ⇔ A 6e B
B 6e M (iii) N¸u A 6e M v K 6 M th¼ A ∩ K 6e K
(iv) N¸u Ai 6 M , Bi 6 M v Ai 6e Bi, vîi i = 1, n th¼
n
\
i=1
Ai 6e
n
\
i=1
Bi
°c bi»t, n¸u Ai 6e M vîi måi i = 1, n th¼ Tn
i=1
Ai 6e M K¸t luªn tr¶n nâi chung khæng cán óng cho giao væ h¤n
(v) N¸u A 6 B 6 M v B/A 6e M/A th¼ B 6e M i·u ng÷ñc l¤i nâi chung khæng óng
(vi) N¸u f : M → N l çng c§u mæun v B 6e N th¼
f−1(B) 6e M Tuy nhi¶n, £nh cõa mæun cèt y¸u nâi chung khæng l mæun cèt y¸u Ngh¾a l n¸u A 6e M th¼ ch÷a h¯n
f (A) 6e f (M )
(vii) N¸u Ai, Mi 6 M, Ai 6e Mi vîi måi i ∈ I sao cho
M = P
i∈I
Mi v tçn t¤i L
i∈I
Ai th¼ X
I
Mi = M
I
Mi M
I
Ai 6e
M
I
Mi
1.4.2 H» qu£
(i) N¸u A 6c M, A 6 B 6e M th¼ B/A 6 M/A
(ii) Cho f : M → N l ìn c§u mæun N¸u A 6e M th¼
f (A) 6e f (M )
Trang 91.4.3 Bê · Gi£ sû K 6 M Khi â c¡c m»nh · sau l t÷ìng
֓ng
(i) K 6c M
(ii) K l cüc ¤i trong {L 6 M : L ∩ N = 0}
(iii) N¸u K 6 L 6e M th¼ K/L 6e M/K
Vîi K v N ð (ii) ta câ K ⊕ N 6e M
1.4.4 H» qu£
(i) N¸u K 6c H 6c M th¼ K 6c M
(ii) N¸u K 6 L 6c M th¼ L/K 6c M/K
(iii) N¸u K 6 L, K 6c M, L/K 6c M/K th¼ L 6c M
1.4.5 Bê ·
(i) N¸u K 6r M th¼ K 6c M
(ii) N¸u K 6r H 6r M th¼ K 6r M
(iii) N¸u K 6 L 6r M th¼ L/K 6r M/K
(iv) N¸u K 6 L, K 6r M, L/K 6r M/K th¼ L 6r M
(v) N¸u Kλ 6r M, vîi måi λ ∈ Λ th¼ T
λ∈Λ
Kλ 6r M (vi) N¸u N 6 M, K 6r M th¼ K ∩ N 6r M
Trang 10CH×ÌNG 2 MËT SÈ LÎP MÆUN C TR×NG BÐI IU KIN CÈT
YU
2.1 CS-mæun v CS-y¸u mæun
Cho R l mët v nh câ ìn và v M l mët R-mæun ph£i 2.1.1 ành ngh¾a ([2]) Ta gåi têng cõa t§t c£ c¡c mæun con
ìn cõa M l ¸ cõa mæun M v kþ hi»u l Soc(M)
N¸u M khæng câ mæun con ìn th¼ quy ÷îc Soc(M) = 0 Nhªn x²t Soc(M) = T E, trong â E ch¤y khp c¡c mæun con cèt y¸u cõa M
2.1.2 ành ngh¾a ([2]) Mæun M ÷ñc gåi l CS-mæun (closed
is summard) n¸u vîi méi mæun con A cõa M luæn tçn t¤i mæun con X cõa M sao cho A 6e X v X l h¤ng tû trüc ti¸p cõa M Ngh¾a l måi mæun con cõa M l cèt y¸u trong mët h¤ng tû trüc ti¸p cõa M
V½ dö Måi mæun nûa ìn l CS-mæun
2.1.3 Bê · Mët mæun M l CS-mæun n¸u v ch¿ n¸u måi mæun con âng trong M l h¤ng tû trüc ti¸p cõa M
2.1.4 Bê · H¤ng tû trüc ti¸p cõa CS-mæun l CS-mæun 2.1.5 Bê · N¸u M l CS-mæun v K l mët mæun con
âng cõa M vîi chi·u uniform húu h¤n th¼ K l h¤ng tû trüc ti¸p cõa M
2.1.6 Bê · N¸u M = M1⊕M2 ð ¥y M1 v M2 l CS-mæun th¼ M l CS-mæun khi v ch¿ khi måi mæun con âng K cõa
M vîi K ∩ M1 = 0 ho°c K ∩ M2 = 0 l mët h¤ng tû trüc ti¸p cõa M
2.1.7 ành lþ N¸u M = M1 ⊕ M2 ⊕ ⊕ Mn l mët têng trüc ti¸p húu h¤n c¡c mæun nëi x¤ l¨n nhau Mi th¼ M l
Trang 11CS-mæun khi v ch¿ khi Mi l CS-mæun; ∀i = 1, 2, , n
2.1.8 ành ngh¾a ([2]) Mæun M ÷ñc gåi l CS-y¸u mæun n¸u måi mæun con nûa ìn cõa M l h¤ng tû trüc ti¸p cõa M V½ dö Mæun M = Z/Z2 ⊕ Z/Z8 l CS-y¸u mæun
2.1.9 M»nh · Cho M = M1 ⊕ M2 Trong â, M1, M2 l CS-y¸u mæun v M1 l M2-nëi x¤ Khi â M l mët CS y¸u-mæun
2.2 CESS-mæun v UC-mæun
2.2.1 ành ngh¾a ([2])
a) Mæun con A ÷ñc gåi l ph¦n bò cõa mæun con B trong M n¸u A l mæun con tèi ¤i câ t½nh ch§t A ∩ B = 0
b) Mæun con A ÷ñc gåi l ph¦n bò trong M n¸u tçn t¤i mæun con B cõa M sao cho A l ph¦n bò cõa B trong M
2.2.2 ành ngh¾a ([2]) Mæun M ÷ñc gåi l CESS-mæun n¸u måi ph¦n bò trong M vîi ¸ cèt y¸u l mët h¤ng tû trüc ti¸p cõa M
Ngh¾a l vîi måi ph¦n bò A trong M m Soc(A) 6e A th¼
A 6d M
V½ dö Mæun M = (Z/Z3) ⊕ Q l CESS-mæun
2.2.3 ành ngh¾a ([2]) Mæun M ÷ñc gåi l UC-mæun n¸u méi mæun con cõa nâ câ mët bao âng duy nh§t trong M
V½ dö Måi mæun ·u l UC-mæun
2.2.4 ành ngh¾a ([2]) Cho A l mët R-mæun, mët mæun N
÷ñc gåi l A-nëi x¤ n¸u vîi méi mæun con X cõa A, måi çng c§u ϕ : X → N ·u câ thº mð rëng th nh çng c§u ψ : A → N tho£ m¢n ψ.I = ϕ trong â I l ph²p nhóng ¯ng c§u tø X v o
A
2.2.5 Bê · Vîi méi mæun M, c¡c i·u ki»n sau l t÷ìng
֓ng
i) M l UC-mæun
ii) Vîi b§t ký K 6c M v N 6 M ta câ K ∩ N 6c N
iii) Khæng tçn t¤i R-mæun X vîi mët mæun con thüc sü cèt y¸u Y sao cho mæun (X/Y ) ⊕ X nhóng trong M
2.2.6 Bê · Cho M l mët UC-mæun N¸u M l mët CS-y¸u mæun th¼ måi h¤ng tû trüc ti¸p cõa M công l CS-CS-y¸u
Trang 122.2.7 Bê · Cho M = M1 ⊕ M2 l UC-mæun sao cho
Soc(M1) 6e M1
v
Soc(M2) = 0 Khi â Hom(K, M1) = 0, trong â
K 6 Mj vîi {i, j} = {1, 2}
2.2.8 H» qu£ Cho M = M1⊕ M2 l mët UC-mæun sao cho Soc(M1) 6c M1 v Soc(M2) = 0 Khi â M l CS-y¸u mæun n¸u v ch¿ n¸u M1, M2 l CS-y¸u
2.2.9 H» qu£ Cho M = M1 ⊕ M2 l mët UC-mæun sao cho Soc(M1) 6e M1 v Soc(M2) = 0 Khi â M l CS-mæun n¸u
v ch¿ n¸u M1 v M2 l CS-mæun
2.2.10 Bê · Cho M = Ln
i=1
Mi l têng trüc ti¸p cõa húu h¤n c¡c mæun con ·u Mi cõa M
Gi£ sû r¬ng vîi ph¦n bò b§t ký K cõa M, tçn t¤i mët ch¿
sè i sao cho: K ∩ Mi 6= 0 N¸u M l UC-mæun th¼ M l CS-mæun
2.2.11 Bê · Cho M l mët mæun sao cho M/Soc(M) l
ìn th¼ M l CESS-mæun khi v ch¿ khi M l CS-mæun 2.2.12 Bê · ([2]) Måi CS-mæun l CESS-mæun
Chó þ i·u ng÷ñc l¤i cõa bê · tr¶n nâi chung khæng óng V½ dö Mæun M = (Z/Z3) ⊕ Q l CESS-mæun nh÷ng khæng
l CS-mæun
2.2.13 Bê · ([2]) Måi CESS-mæun l CS-y¸u mæun
Chó þ i·u ng÷ñc l¤i cõa bê · tr¶n nâi chung khæng óng V½ dö Mæun M = (Z/Z2) ⊕ (Z/Z8) l CS-y¸u mæun nh÷ng khæng ph£i l CESS-mæun
2.2.14 H» qu£ Cho M l mët UC-mæun vîi ¸ (Socle) cèt y¸u Khi â c¡c ph¡t biºu sau l t÷ìng ÷ìng:
i) M l CS y¸u-mæun
ii) M l CESS-mæun
Trang 13iii) M l CS-mæun.
2.3 Mæun tho£ m¢n i·u ki»n (P )
2.3.1 ành ngh¾a ([2]) Mæun M ÷ñc gåi l thäa m¢n i·u ki»n (P ) n¸u måi mæun con N cõa M ·u tçn t¤i mët h¤ng tû trüc ti¸p K cõa M sao cho Soc(K) 6 N 6 K
V½ dö Z-mæun Z l mæun tho£ m¢n i·u ki»n (P )
2.3.2 Nhªn x²t ([2]) CESS-mæun khæng ph£i bao gií công l mæun tho£ m¢n i·u ki»n (P )
2.3.3 Bê · Cho M l mët mæun chi·u ·u 2 sao cho Soc(M)
l mët h¤ng tû trüc ti¸p kh¡c 0 cõa M v M khæng ph£i l CS-mæun Khi â:
i) M khæng tho£ m¢n i·u ki»n (P )
ii) M l CESS-mæun
2.3.4 ành lþ Cho M l UC-mæun Khi â c¡c i·u ki»n sau l t÷ìng ÷ìng:
i) M tho£ m¢n i·u ki»n (P )
ii) M l mët CESS-mæun
iii) M l mët CS y¸u-mæun
2.3.5 H» qu£ Cho R l mët v nh giao ho¡n Khi â R l Dedekin khi v ch¿ khi måi UC-mæun tr¶n R tho£ m¢n i·u ki»n (P )
Trang 14KT LUN
Luªn v«n ¢ · cªp v gi£i quy¸t ÷ñc nhúng v§n · ch½nh sau
¥y
Tr¶n cì sð b i b¡o cõa Cesim Celik, chóng tæi ¢:
1 Xem x²t v chùng minh mët sè t½nh ch§t cõa CS- mæun v mët sè lîp mæun mð rëng cõa nâ nh÷: CESS - mæun, CS - y¸u mæun v mæun tho£ m¢n i·u ki»n (P )
2 Düa v o c¡c t½nh ch§t cõa UC - mæun, luªn v«n ¢ ch¿ ra
i·u ki»n º c¡c lîp mæun nâ tr¶n t÷ìng ÷ìng vîi nhau
Trang 15TI LIU THAM KHO
[1] Anderson.F.W and Fuller.K.R (1974), Rings and Categories
of Moduler, Springer Verlag, New York
[2] Celik, C, Harmanc, A.and Smith, P.F, Ageneralization of CS-modules, Comm.in Alg, 23 (1995), 5445-5460
[3] Dung.N.V, Huynh.D.V, Smith P.F, and Wisbauer, R Extend-ing Modules, Pitman Reseach Notes in Math Longman, 1994 [4] Harmanci, A.and Smith, P.F, Finite direct sums of CS-modules Houalon.J.Math, 19, (1993), 523-532
[5] Huynh.D.V, Dung.N.V and Wishauer, R, A Characterriza-tion of Module with finite uniform dimenCharacterriza-tion, Arch, Math, 57 (1991) 122-132
[6] Kamal, M.A and Mller, B.J.Extending modules over commu.ative domains, osaka J.Math, 25 (1988) 531-538
[7] Mohamed, S.H, and Mller, B.J.Continuous and discrete mod-ules, London.Math Soe, Lecture Notes series 147 Cambridge, 1990
[8] Smith, P.F.Modules for wich ever submodule has a unique closure, in Ring Theory (Editors, S.K.Jain) S.TRizvi, World Sci-entific, Singapore (1993) 303-313