Nâng cao chất lượng dạy học môn chính trị tại trường trung cấp kinh tế kỹ thuật cà mau, tỉnh cà mau trong giai đoạn hiện nay luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Nhờ sự chỉ đạo sát sao của Đảng và Nhà nước, của lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc giảng dạy môn chính trị trong các trường TC những năm gần đây đã có nhiều đổi mới về nội dung, chươ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

- -

ĐỖ HOÀNG XA

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN CHÍNH TRỊ TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP KINH TẾ - KỸ THUẬT CÀ MAU,

TỈNH CÀ MAU TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Chuyên ngành : LL&PPDH BỘ MÔN GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

Mã số : 60.14.10

Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Thái Sơn

Đồng Tháp - 2012

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮC

- TC : Trung cấp

- CNH – HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

- TCCN : Trung cấp chuyên nghiệp

- CNXH : Chủ nghĩa xã hội

- TT : Tư tưởng

Với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, tác giả luận văn xin cảm ơn đối với: Ban Giám hiệu, Khoa sau đại học, Khoa Giáo dục Chính trị trường Đại học Vinh; Các thầy cô giáo trực tiếp giảng dạy cho tôi trong suốt thời gian học tập ở lớp Cao học Giáo dục Chính trị khóa 18 tổ chức tại trường Đại học Đồng Tháp; TS Nguyễn Thái Sơn, Phó trưởng khoa Giáo dục Chính trị - người thầy, người hướng dẫn khoa học đã tận tình chỉ bảo và giúp đỡ trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn này

Đồng thời tôi xin chân thành cảm ơn: Ban Giám hiệu, Khoa sau đại học, trường Đại học Đồng Tháp; Chi bộ, Ban giám hiệu trường TC Kinh tế -

kỹ thuật Cà Mau; Gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn động viên, khích

lệ, đóng góp ý kiến, cung cấp tài liệu và hết lòng giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn

Đồng Tháp, ngày 12 tháng 9 năm 2012

Học viên thực hiện

Đỗ Hoàng Xa

Trang

A PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu 2

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 5

3.1 Mục đích 5

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 5

4.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài 5

4.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài 5

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu đề tài 5

6 Giả thuyết khoa học 6

7 Ý nghĩa thực tiễn và đóng góp của đề tài 6

8 Kết cấu của đề tài 6

B PHẦN NỘI DUNG 7

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP KINH TẾ - KỸ THUẬT 7

1.1 Cơ sở lý luận của việc nâng cao chất lượng dạy học môn chính trị ở trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật 7

1.1.1 Vai trò của môn chính trị trong chương trình đào tạo của trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật 7

1.1.2 Chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp, phương tiện cơ bản của môn chính trị trong trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật 17

1.1.3 Tính tất yếu của việc nâng cao chất lượng dạy học môn chính trị ở trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật trong giai đoạn hiện nay 31

môn Chính trị tại Trường Trung cấp 35

1.1.4.1 Chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về giáo dục chính trị trong các Trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật 35

1.1.4.2 Tác động của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta và ảnh hưởng của xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế 38

1.2 Cơ sở thực tiễn của việc nâng cao chất lượng dạy học môn Chính trị tại Trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật Cà Mau 42

1.2.1 Khái quát về Trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật Cà Mau 42

1.2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển Trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật Cà Mau 42

1.2.1.2 Cơ cấu tổ chức – chức năng và nhiệm vụ 44

1.2.1.3 Về đội ngũ giáo viên 46

1.2.1.4 Tình hình học sinh – sinh viên của nhà trường 47

1.2.2 Thực trạng dạy học môn Chính trị tại Trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật Cà Mau 50

1 2.2.1 Tình hình giáo viên giảng dạy môn Chính trị tại Trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật Cà Mau 50

1.2.2.2 Tình hình học tập môn Chính trị của học sinh Trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật Cà Mau 53

Kết luận chương 1 56

Chương 2 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP KINH TẾ - KỸ THUẬT CÀ MAU TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 57

2.1 Phương hướng cơ bản nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Chính trị tại Trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật Cà Mau 57

2.1.1 Nâng cao nhận thức của các chủ thể giáo dục về sự cần thiết nâng cao chất lượng dạy học Chính trị 57

và kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ cho học sinh 61

2.1.3 Bảo đảm sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong việc nâng cao chất lượng dạy học môn Chính trị 64

2.2 Một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Chính trị tại Trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật Cà Mau 67

2.2.1 Nâng cao năng lực vận dụng các phương pháp dạy học tích cực cho đội ngũ giáo viên giảng dạy môn chính trị 67

2.2.2 Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tự học, tự rèn luyện của học sinh trong học tập môn Chính trị 70

2.2.3 Đổi mới chương trình, nội dung môn Chính trị trong các Trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật theo hướng cập nhật, hiện đại 73

2.2.4 Đổi mới phương pháp dạy học môn Chính trị ở Trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật Cà Mau 74

2.2.5 Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện dạy học nhằm đổi mới, nâng cao chất lượng dạy và học môn Chính trị ở Trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật Cà Mau 79

2.2.6 Tăng cường động viên, khen thưởng giáo viên và học sinh có thành tích cao trong giảng dạy và học tập trong môn Chính trị 80

Kết luận chương 2 83

C PHẦN KẾT LUẬN 84

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 86

E PHIẾU ĐIỀU TRA THỰC NGHIỆM 90

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất nước chúng ta đang tiến hành công cuộc đổi mới toàn diện trên tất cả các mặt kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục… Trong đó, đổi mới giáo dục được xem là khâu đột phá Tiêu chuẩn hàng đầu để đánh giá sự phát triển của một đất nước chính là giáo dục và khoa học công nghệ Vấn đề đổi mới phương pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học đã được đề cập trong hầu hết các Văn kiện của Đảng từ sau Đại hội VI Nghị quyết Ban chấp hành Trung Ương Đảng lần thứ 2 khóa VIII đã chỉ rõ: “Đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy của người học Từng bước áp dụng phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh…”[12; 41]

Học sinh trong các trường Trung cấp (TC) là những thanh niên tạo nguồn cho đội ngũ tri thức, là “rường cột” là chủ nhân tương lai quan trọng của nước nhà Họ rất cần được quan tâm đào tạo, giáo dục, bồi dưỡng về mọi mặt và tạo mọi điều kiện để trở thành những người tiêu biểu cho thế hệ con người mới Việt Nam Trong sự nghiệp cách mạng, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến công tác giảng dạy môn chính trị ở các trường TC cho thanh niên nhằm giáo dục

lý tưởng cách mạng, nâng cao bản lĩnh chính trị, xây dựng những lớp người kế tục trung thành với lý tưởng, sự nghiệp cách mạng của Đảng và đất nước

Nhờ sự chỉ đạo sát sao của Đảng và Nhà nước, của lãnh đạo Bộ Giáo dục

và Đào tạo, việc giảng dạy môn chính trị trong các trường TC những năm gần đây đã có nhiều đổi mới về nội dung, chương trình, phương pháp dạy – học và quy trình kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn chính trị của học sinh Điều đó

đã góp phần tạo nên những học sinh tiên tiến có nhận thức tốt và ý thức chính trị cao, vươn lên lập thân, lập nghiệp, phát huy truyền thống cách mạng của dân tộc… Tuy nhiên, so với yêu cầu phát triển của đất nước trong thời kỳ cách mạng khoa học – công nghệ, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH – HĐH)

và tăng cường hội nhập quốc tế hiện nay thì chất lượng giảng dạy môn chính trị cho học sinh còn chưa ngang tầm

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, cần tìm ra những giải pháp khả thi để góp phần hữu hiệu vào việc nâng cao chất lượng dạy học môn chính trị cho học sinh, nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong sự nghiệp CNH – HĐH, hướng tới mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” thực hiện lý tưởng của Đảng “độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội (CNXH)”

Với ý nghĩa đó, tác giả đã chọn vấn đề: “Nâng cao chất lượng dạy học môn Chính trị tại Trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật Cà Mau, tỉnh Cà Mau trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài luận văn khoa học giáo dục, chuyên ngành

Lý luận và phương pháp giảng dạy chính trị

2 Tình hình nghiên cứu

Mục tiêu của nền giáo dục là mang đến cho người học niềm say mê học tập, khát khao được vươn tới những chân trời mới của tri thức với một niềm tin mãnh liệt rằng mình có thể thực hiện được khát vọng đó

Để thực hiện được mục tiêu đó không phải là đơn giản mà cần phải có sự đổi mới toàn diện Trong đó, chất lượng giảng dạy là khâu quan trọng góp phần thay đổi căn bản và toàn diện bộ mặt ngành giáo dục Vì vậy, trong thời gian qua

có rất nhiều công trình nghiên cứu khoa học của các tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu về vấn đề này Trong khuôn khổ của đề tài, tác giả luận văn đề cập một số công trình nghiên cứu về giải pháp nâng cao chất lượng dạy học nói chung và giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn chính trị nói riêng, cụ thể:

- “Các phương pháp dạy học hiệu quả” của Robert J.Marzano, Debra J.Pickering, Jane E.Pollock được tác giả Lê Văn Canh dịch và được Nhà xuất bản Giáo dục xuất bản năm 2011, các tác giả cho rằng: Nhân tố quan trọng nhất tác động đến việc học của học sinh là các thầy cô giáo Đồng thời, người giáo viên cần quan tâm đến việc người học học như thế nào chứ không phải chỉ quan tâm đến mỗi việc là hằng ngày cần phải dạy cái gì; họ cần có một tầm nhìn lâu

dài đối với việc lựa chọn, áp dụng những phương pháp giảng dạy thích hợp và từng bước thực hiện tầm nhìn lâu dài đó để nâng cao chất lượng giáo dục

- Giselle O.Martin – Kniep “Tám đổi mới để trở thành người giáo viên giỏi”, người dịch Lê Văn Canh và được Nhà xuất bản Giáo dục xuất bản năm

2011 Công trình nghiên cứu của tác giả trình bày những thủ thuật dạy học cụ thể để giáo viên vận dụng vào trường lớp học giúp mọi học sinh dù là học sinh

có năng khiếu, học sinh có khả năng nhận thức nhanh hay những học sinh yếu kém vẫn đạt được kết quả học tập mong đợi Với những gợi ý của tác giả trong cuốn sách này sẽ giúp giáo viên nâng cao chất lượng trong vai trò giảng dạy của mình

- Trong tác phẩm “Nghệ thuật và khoa học dạy học” của tác giả Marzano được GS.TS Nguyễn Hữu Châu dịch và được Nhà xuất bản Giáo dục xuất bản năm 2011, cho rằng: Mỗi giáo viên phải tự xây dựng phương pháp dạy học cụ thể cho học sinh của mình tại thời điểm thích hợp, tác giả còn sử dụng nhiều chứng cứ khoa học để chứng minh nghệ thuật dạy học, đồng thời, chỉ ra cho giáo viên những cách làm cụ thể để thực hiện nội dung giảng dạy của mình

Ngoài những công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài, đề tài còn tham khảo và tìm hiểu một số bài báo, tạp chí, các công trình nghiên cứu khoa học từ các tác giả trong nước như:

- Theo Th.s Nguyễn Thị Hải, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, trong bài tham luận đổi mới phương pháp dạy học chính trị do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức năm 2009 cho rằng, để nâng cao chất lượng giảng dạy môn chính trị trong các trường TC trước hết phải đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh Vì thông qua việc kiểm tra đánh giá, giáo viên sẽ cải tiến cách dạy làm tăng hiệu quả của việc dạy học; đối với học sinh, việc kiểm tra đánh giá sẽ kịp thời điều chỉnh hoạt động học của các em; đối với cán bộ quản lý việc kiểm tra đánh giá giúp nắm được thực trạng dạy và học của đơn vị mình, từ đó, kịp thời uốn nắn, khuyến khích hỗ trợ để đơn vị thực hiện mục tiêu giáo dục

- Trên tạp chí phát triển Giáo dục – Viện chiến lược và chương trình giáo dục số 76 tháng 4/2005, tác giả Phạm Quang Huân cho rằng: Để nâng cao chất lượng dạy học môn chính trị ở các trường TC và các môn khoa học Mác – Lênin

ở các trường Cao đẳng, Đại học trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay cần:

áp dụng các giải pháp mạnh mẽ để đổi mới sâu rộng phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra đánh giá theo hướng lấy người học làm trung tâm, phát huy tính chủ động, năng động và khả năng tự nghiên cứu của người học, học đi đối với hành, kết hợp lý luận với thực tiễn

- Trên tạp chí Giáo dục số 30 tháng 5/2002, tác giả Trần Tất Hùng với bài viết: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận Mác – Lênin”; Tác giả Lương Minh Cừ với bài viết “Một số ý kiến về công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho sinh viên hiện nay”, Tạp chí giáo dục số 60 tháng 6/2003; Tác giả Lê Bình “Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị” Lý luận chính trị số

03 – 2004; “Quán triệt, vận dụng Nghị quyết Đại hội IX, nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” Nhà xuất bản chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002 của Trung tâm bồi dưỡng cán bộ giảng dạy lý luận Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về dạy và học môn học Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong trường Đại học”, do Nguyễn Duy Bắc chủ biên, Nhà xuất bản chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004…

Các công trình trên đã có đóng góp quan trọng trong việc nêu rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò và yêu cầu của việc nâng cao hiệu quả chất lượng dạy học lý luận Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong các trường Cao đẳng và Đại học ở nước ta hiện nay Tuy nhiên, đây là vấn đề rộng lớn và phức tạp cần được tiếp tục đi sâu nghiên cứu Đặc biệt là vấn đề nâng cao chất lượng dạy học môn chính trị ở bậc TC hiện nay thì chưa có nhiều công trình nghiên cứu sâu mà chủ yếu dưới dạng các tham luận thông qua các buổi hội nghị do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức tập huấn hàng năm cho giáo viên giảng dạy chính trị ở các trường TC

Trên cơ sở trân trọng, kế thừa, tiếp thu những thành tựu và kết quả đã đạt

được của các công trình đi trước, đề tài tập trung nghiên cứu vấn đề: “Nâng cao chất lượng dạy học môn Chính trị tại Trường TC kinh tế - kỹ thuật Cà Mau, tỉnh Cà Mau trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài luận văn khoa học giáo dục,

chuyên ngành Lý luận và phương pháp giảng dạy chính trị

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Nghiên cứu lý luận và thực tiễn của công tác giảng dạy môn Chính trị tại trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật Cà Mau, tỉnh Cà Mau trong giai đoạn hiện nay Từ đó, tìm ra các giải pháp khả thi để góp phần hữu hiệu vào việc nâng cao chất lượng dạy học môn chính trị ở trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật

Cà Mau, nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong sự nghiệp CNH - HĐH

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ vai trò cũng như tính tất yếu của việc nâng cao chất lượng dạy

học môn chính trị ở Trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật giai đoạn hiện nay

- Đánh giá thực trạng dạy học môn chính trị tại Trường Trung cấp kinh tế

- kỹ thuật Cà Mau trong giai đoạn hiện nay

- Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn

chính trị ở Trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật Cà Mau

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

4.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Nghiên cứu thực trạng dạy học môn chính trị tại trường Trung cấp kinh tế

- kỹ thuật Cà Mau, tỉnh Cà Mau giai đoạn hiện nay Từ đó, đề ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn chính trị ở trường Trung cấp kinh tế -

kỹ thuật Cà Mau

4.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Để giải quyết tốt các vấn đề trên, đề tài chỉ tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận, thực trạng cũng như các giải pháp về nâng cao chất lượng dạy học môn chính trị tại trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật Cà Mau, tỉnh Cà Mau trong giai đoạn hiện nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu đề tài

- Đề tài thực hiện dựa trên những quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các quan điểm cơ bản về yêu cầu đổi mới giáo dục của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục qua các văn kiện Đại hội

Đảng Trên cơ sở nội dung, chương trình bài giảng môn chính trị và những tài liệu hướng dẫn bồi dưỡng giáo viên, chỉ đạo dạy học của Bộ giáo dục và Đào tạo cùng với các kết quả nghiên cứu của nhiều tác giả trong thời gian gần đây về vấn đề này

- Ngoài ra, đề tài còn sử dụng các phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng, phương pháp phân tích, tổng hợp, lịch sử - lôgic, so sánh, kết hợp phương pháp điều tra, phỏng vấn, xây dựng câu hỏi, biểu bảng, xử lý số liệu…

6 Giả thuyết khoa học

Kết hợp nhiều phương pháp dạy học khác nhau vào các tiết dạy môn chính trị sẽ phát huy được tính tích cực cho học sinh, qua đó có thể nâng cao được chất lượng và hiệu quả môn học ở trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật Cà

Mau, tỉnh Cà Mau trong giai đoạn hiện nay

7 Ý nghĩa thực tiễn và đóng góp của đề tài

- Góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn chính trị ở trường TC hiện nay

- Làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu và dạy học môn chính trị ở các trường TC

8 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục; nội dung

đề tài này gồm có 02 chương 8 tiết

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc nâng cao chất lượng dạy học môn Chính trị ở trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật

Chương 2: Phương hướng và các giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn chính trị ở trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật Cà Mau

B PHẦN NỘI DUNG

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC NÂNG CAO

CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN CHÍNH TRỊ

Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP KINH TẾ - KỸ THUẬT

1.1 Cơ sở lý luận của việc nâng cao chất lượng dạy học môn chính trị ở trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật

1.1.1 Vai trò của môn chính trị trong chương trình đào tạo của trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật

Chính trị là môn học quan trọng trong các trường Trung cấp chuyên nghiệp (TCCN) hiện nay Nó là một trong những môn thi tốt nghiệp của học sinh hệ TC Có thể nói những tư tưởng khoa học về chính trị, khi thâm nhập vào quần chúng thanh niên, học sinh không chỉ giúp họ trở thành những người chiến

sĩ có ý thức, chỉ ra cho họ những biện pháp hiện thực để đấu tranh cho thắng lợi hoàn toàn của lý tưởng chính trị cao đẹp Do đó, nhận thức đúng đắn, đầy đủ về môn học chính trị và vai trò của nó trong danh mục các môn học chung, bắt buộc đối với mọi hệ đào tạo TCCN là thực sự cần thiết trong giai đoạn hiện nay

Môn học chính trị góp phần phát triển con người toàn diện:

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội phải

có con người xã hội chủ nghĩa” [31; 448] Đức và tài là hai mặt của cùng một nhân cách con người, là những nội dung không thể thiếu trong giáo dục con người toàn diện Mục đích cuối cùng của giáo dục toàn diện nhằm tạo ra lớp người có năng lực và phẩm chất đáp ứng yêu cầu của thời đại Hồ Chí Minh xác định: “Trong việc giáo dục và học tập, phải chú trọng đủ các mặt: đạo đức cách mạng, giác ngộ xã hội chủ nghĩa, văn hóa, kỹ thuật, lao động và sản xuất”[24; 190] Giáo dục chính trị cho học sinh là một trong những nội dung quan trọng trong công tác giáo dục toàn diện, bởi ngoài kiến thức chuyên môn, người học sinh rất cần được trau dồi tư tưởng, đạo đức, lối sống, bồi dưỡng lòng yêu nước,

sự quan tâm tới cộng đồng… Nhờ đó, giúp họ dần tạo lập và kiên định lập

trường và bản lĩnh chính trị Đây là một công tác quan trọng, là tiền đề để chúng

ta có thể đào tạo ra một thế hệ cán bộ mới vừa giỏi chuyên môn, vừa vững vàng

về lập trường chính trị, có đạo đức cách mạng Từ đó đưa đất nước phát triển lên tầm cao mới trong thời kỳ đẩy mạnh hội nhập quốc tế

Ngoài ra, khi nói đến vấn đề này, trong quan điểm giáo dục Hồ Chí Minh chủ trương phải hết sức chú trọng việc kết hợp "học với hành", "lý luận phải liên

hệ với thực tế" [33; 496]; "học tập kết hợp với lao động sản xuất" [34; 174];

"nhà trường, đoàn thể, gia đình, xã hội đều phải kết hợp với nhau" [34; 330] Người luôn luôn nhấn mạnh vai trò của hoạt động thực tiễn trong việc hình thành nhân cách cá nhân, lấy hoạt động thực tiễn của con người làm tiêu chuẩn kiểm tra, đánh giá trình độ nhận thức và năng lực của con người toàn diện Vì vậy, nguyên tắc nhất quán mà Hồ Chí Minh nêu ra trong chiến lược

"trồng người", "giáo dục lại nhân dân" [28; 8] để hình thành con người toàn diện

ở Việt Nam là: "Phương châm, phương pháp học tập là lý luận liên hệ với thực tế phải biến những điều đã học thành hành động, cách mạng Học phải đi đôi với hành chứ không phải để nói suông" [37; 249]; "không nên đào tạo ra những con người thuộc sách làu làu, cụ Mác nói thế này, cụ Lênin nói thế kia nhưng nhiệm vụ của mình được giao quét nhà lại để cho nhà đầy rác" [37; 544]; "trong lúc học tập lý luận càng phải kết hợp với thực hành và tất cả các ngành khác đều phải: lý luận kết hợp với thực hành, học tập kết hợp với lao động" [34; 174]

Hồ Chí Minh cho rằng phương thức giáo dục này sẽ khắc phục được sự hạn chế, phiến diện của lối học "tầm chương trích cú" và tư tưởng "vạn ban giai hạ phẩm, duy hữu độc thư cao" chỉ biết sách vở, không biết đến thực tế đời sống

"cốt được mảnh bằng để làm ông thông, ông phán, lĩnh lương nhiều, ăn ngon mặc đẹp" [29; 398]; "học một đường làm một nẻo" [31; 60], vốn tồn tại khá phổ biến trong xã hội cũ Việc kết hợp chặt chẽ giữa nhận thức lý luận với hoạt động thực tiễn, giữa kiến thức khoa học với lao động sản xuất, giữa học với hành đã góp phần làm cho con người toàn diện Việt Nam có những hiểu biết sâu rộng về các lĩnh vực của đời sống xã hội đồng thời có đủ năng lực hành động để tích cực tham gia vào công cuộc xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước, đem lại ấm no,

tự do hạnh phúc cho nhân dân, tạo ra chân trời rộng lớn cho sự phát triển toàn diện của con người Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh quang vinh

Hình mẫu con người toàn diện của thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH và phát triển kinh tế tri thức là con người có phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng, có chuyên môn, nghiệp vụ giỏi; có năng lực sáng tạo và luôn cập nhật được tri thức mới; có khả năng vận dụng những tri thức mang lại hiệu quả cao trong mọi hoạt động… Những tư chất đó do bẩm sinh thì ít, do đào tạo và tự đào tạo, rèn luyện qua thực tiễn thì nhiều Do vậy, không chỉ Đảng ta mà nhiều nước trên thế giới đều xem giáo dục – đào tạo là quốc sách hàng đầu cho sự phát triển Phù hợp nhu cầu phát triển con người với những tư chất nêu trên nền giáo dục nước ta trong đó giáo dục TCCN có mục tiêu đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp; trung thành với lý tưởng độc lập dân và CNXH; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân xã hội chủ nghĩa, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Môn chính trị ở bậc TCCN, với mục đích trang bị thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cộng sản và phương pháp luận biện chứng chính là góp phần đào tạo học sinh trở thành con người phát triển toàn diện Giúp cho học sinh có cái nhìn khách quan, chân thực về thế giới với những mâu thuẫn nội tại để thúc đẩy

xã hội tiến lên Chẳng hạn, trong bài 11 bài CNXH, chúng ta có thể chỉ cho các

em thấy được quy luật về sự phát triển các hình thái kinh tế - xã hội của chủ nghĩa Mác – Lênin đã chỉ ra sự mâu thuẫn nội tại trong lòng mỗi xã hội là sự mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất biểu hiện về mặt xã hội

là mâu thuẫn của giai cấp thống trị (đại diện cho quan hệ sản xuất) với giai cấp

bị trị (đại diện cho lực lượng sản xuất) Mâu thuẫn đến đỉnh điểm tất yếu diễn ra cuộc cách mạng cho ra đời hình thái kinh tế - xã hội mới cao hơn, thay thế hình thái kinh tế - xã hội cũ Theo quy luật đó, hình thái kinh tế - xã hội Cộng sản chủ nghĩa chắc chắn sẽ thay thế hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa Hiểu được vấn đề có tính quy luật này, học sinh sẽ có niềm tin vào sự nghiệp cách

mạng của Việt Nam là đúng đắn, rèn luyện và đóng góp thiết thực vào sự nghiệp cách mạng

Môn chính trị ở bậc TCCN được tổng hợp từ các khoa học như: Triết học Mác – Lênin, Kinh tế chính trị Mác – Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam và những vấn đề về đường lối, chính sách kinh tế, chính trị, văn hóa, đối ngoại ở Việt Nam do Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo, Nhà nước quản lý và nhân dân làm chủ

Môn học góp phần nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống xã hội chủ nghĩa cho học sinh Bản lĩnh chính trị là tổng hợp những phẩm chất tích cực của con người, nó thể hiện ở sự vững vàng, kiên định trong quan điểm, lập trường chính trị, không tỏ ra hoang mang, dao động trước những biến động chính trị và tác động phức tạp của cuộc sống xã hội cũng như những khó khăn, thách thức đối với bản thân, luôn trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với CNXH Bản lĩnh đó còn thể hiện ở việc dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm để thực hiện mục tiêu, lý tưởng đã chọn Thông qua việc học tập môn chính trị, bản lĩnh chính trị của học sinh được hình thành và nâng cao Thể hiện bản lĩnh đó ở sự trung thành với chế độ xã hội chủ nghĩa, lòng yêu nước chân chính, kiên định lập trường cách mạng, vững vàng trước những âm mưu, thủ đoạn tấn công của kẻ thù cũng như không hoang mang, dao động trước những biến động chính trị trên thế giới Đó chính là góp phần đào tạo lớp người kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp của Đảng và dân tộc Việt Nam Chiến lược giáo dục của Đảng và Nhà nước ta coi con người vừa là mục tiêu vừa là động lực để phát triển giáo dục nói riêng, phát triển đất nước nói chung Giáo dục con người vừa có “đức” và có “tài” trong đó “ đức” là cái gốc –

là cái cần, “tài” là quan trọng – là cái đủ Đó là hai mặt gắn bó khắn khít, không thể tách rời Xác định đạo đức là “gốc” của người cán bộ cách mạng, là thành tố quan trọng của nhân cách, Hồ Chí Minh từng chỉ ra “có tài mà không đức là người vô dụng” Có thể thấy, đạo đức trong sáng của người học sinh là một trong những điều kiện, hơn nữa là điều kiện tiên quyết để trau dồi lý luận Việc học tập môn học chính trị trong trường TCCN chỉ thực sự có kết quả khi học

sinh có động cơ học tập đúng đắn Nói cách khác, phẩm chất đạo đức của học sinh là điều kiện tiên quyết để học tập lý luận có kết quả Nó là động lực để phát huy tính chủ động, tích cực, để biến quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục Quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh có vai trò to lớn đối với sự hình thành nhân cách của họ Việc coi trọng giáo dục đạo đức, xây dựng đạo đức trong giáo dục lý luận cho học sinh không chỉ là đòi hỏi cho nhiệm vụ xây dựng đất nước, mà còn là đòi hỏi bức thiết của bản thân công tác giáo dục lý luận Lênin cho rằng, phải làm cho toàn bộ nhiệm vụ giáo dục đạo đức cộng sản Nói

về mục đích học tập lý luận của người cán bộ, Hồ Chí Minh cho là “học để làm việc, làm người rồi mới “làm cán bộ” Giáo dục học sinh qua môn học chính trị cần kết hợp giữa giáo dục những phẩm chất đạo đức truyền thống như: yêu nước, lòng nhân ái, vị tha, trung hiếu, cần, kiệm với các giá trị đạo đức mới như: chủ động, sáng tạo, tự lập, vượt khó,…cho học sinh là giáo dục đạo đức cộng sản; để làm việc, làm người và làm cán bộ

Giáo dục cho học sinh lối sống lành mạnh, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc cho học sinh Giáo dục cho học sinh tinh thần trọng nghĩa, trung thực, tôn trọng kỹ cương pháp luật, quy ước cộng đồng, bảo vệ môi trường, chống mọi tệ nạn và tiêu cực xã hội, tích cực bài trừ các hủ tục lạc hậu cản trở tiến bộ xã hội… Giáo dục cho các em có thái độ đúng, đấu tranh không khoan nhượng với thói hư tật xấu, lên án hành vi vô văn hóa, phi đạo đức Thông qua các hoạt động văn hóa, thể thao,… nhằm nâng cao nhận thức, ý thức bảo tồn và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; chống mọi biểu hiện văn hóa lai căng, xa lạ với thuần phong mỹ tục của dân tộc ta, làm biến dạng hoặc chuyển hóa nền văn hóa dân tộc Việt Nam đã được tạo dựng qua hàng ngàn năm lịch sử Bên cạnh đó, cần giáo dục các em nếp sống văn minh, tác phong công nghiệp, lối sống vì mọi người cho họ trong cả học tập lẫn sinh hoạt hàng ngày Đại hội lần thứ X của Đảng chỉ rõ: “ Xây dựng và hoàn thiện giá trị nhân cách con người Việt Nam, bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kỳ CNH - HĐH, hội nhập kinh tế quốc tế Bồi dưỡng các giá trị văn

hóa trong thanh niên, học sinh, sinh viên, đặc biệt là lý tưởng sống, lối sống, năng lực, trí tuệ, đạo đức và bản lĩnh văn hóa con người Việt Nam”[18; 106] Qua việc học tập môn chính trị, tạo nên những học sinh hăng hái đi đầu trên nhiều lĩnh vực, có thái độ, nhận thức tốt, ý thức chính trị cao, có ý chí vượt khó khăn, vươn lên lập thân, lập nghiệp, phát huy mạnh mẽ truyền thống xung kích cách mạng của những thế hệ thanh niên cách mạng lớp trước Họ góp phần tích cực giữ vững trật tự và an toàn xã hội; làm giàu cho bản thân và cho xã hội thông qua các phong trào hành động cách mạng

Giáo dục chính trị cho học sinh góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng quá trình CNH - HĐH, phát triển kinh tế tri thức và đẩy mạnh hội nhập quốc tế:

Học sinh là những thanh niên tri thức, có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển đất nước vì đây là một bộ phận quan trọng trong nguồn nhân lực chất lượng cao Đại hội lần thứ X của Đảng xem việc phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới nhằm sớm đưa đất nước ta thoát khỏi tình trạng kém phát triển và đến năm 2020, cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại là nhiệm vụ chính trị quan trọng nhất của toàn Đảng

và toàn dân trong giai đoạn hiện nay Để thực hiện nhiệm vụ đó, trong khi không xem nhẹ việc khai thác ngoại lực, biến ngoại lực thành nội lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội; Đảng ta cũng cho rằng, nội lực là chính, trong đó, quan trọng nhất là nhân tố con người Phát huy được nhân tố con người Việt Nam, nhất là thế hệ trẻ là cái bảo đảm cơ bản nhất cho thanh công của sự nghiệp đổi mới Nghị quyết Trung Ương 7 khóa X nhấn mạnh: “ Thanh niên được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người”[15; 41]

Trước yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước, quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng đòi hỏi phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên nhằm chăm lo, bồi dưỡng và phát huy cao nhất vai trò, sức mạnh của thanh niên trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa Hội nghị lần thứ bảy ban chấp hành Trung Ương khóa X chỉ rõ:

“Thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp CNH- HĐH đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng CNXH” [15; 41]… Từ đó, Nghị quyết nêu mục tiêu cụ thể trong những năm tới là: “Nâng cao nhận thức chính trị, bỗi dưỡng lý luận cách mạng cho thanh niên, nhất là học sinh, sinh viên Tập trung giáo dục, định hướng, cổ

vũ thanh niên thực hiện có hiệu quả “Cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” tạo sự chuyển biến thực sự trong đạo đức, lối sống và hành động của thanh niên” Đồng thời “xây dựng môi trường xã hội lành mạnh để thanh niên rèn luyện, phấn đấu và trưởng thành… có chính sách mang tính đột phá trong đào tạo nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao đáp ứng quá trình đẩy mạnh CNH – HĐH đất nước gắn với giải quyết việc làm, tăng thu nhập, hưởng thụ văn hóa, vui chơi, giải trí của thanh niên” [15; 44]

Thông qua việc học tập môn chính trị, trình độ và năng lực tư duy lý luận của học sinh được nâng cao; giúp học sinh khẳng định được bản thân và hội nhập vào xã hội hiện đại, góp phần phát triển và ứng dụng khoa học và công nghệ, vươn lên làm chủ khoa học và công nghệ hiện đại, đẩy mạnh sự nghiệp CNH - HĐH và xây dựng nền kinh tế tri thức Môn học chính trị sẽ trang bị cho học sinh phương pháp luận khoa học giúp các em nâng cao khả năng thích ứng với xu thế đẩy mạnh hội nhập và giao lưu quốc tế Trong môi trường hội nhập

và giao lưu quốc tế, học sinh có điều kiện thuận lợi để tiếp thu văn minh của nhân loại, học tập và ứng dụng những tiến bộ khoa học và công nghệ trên thế giới Các em trở nên tự tin hơn, tham gia ngày càng nhiều vào sự nghiệp phát triển đất nước

Môn học chính trị còn trang bị thế giới quan duy vật biện chứng giúp học sinh biết yêu lao động, thường xuyên tham gia lao động, học tập một cách nghiêm túc, đem lại chất lượng và hiệu quả cao Từ đó, các em có khả năng vươn lên làm chủ khoa học công nghệ tiên tiến để xứng đáng với vị trí và vai trò của mình trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc ta

Môn học chính trị góp phần đào tạo thế hệ cán bộ trẻ kế tục sự nghiệp cách mạng:

Trong sự nghiệp cách mạng, Đảng ta luôn đánh giá cao vai trò của thanh niên nói chung và thanh niên học sinh nói riêng Nghị quyết Trung Ương tư khóa VII của Đảng về công tác thanh niên trong thời kỳ mới đánh giá: “ Thanh niên là lực lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không phần lớn tùy thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc rèn luyện, bồi dưỡng thế hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của các mạng” [11; 82] Nghị quyết Trung Ương bảy khóa X của Đảng tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng đó và đề ra mục tiêu: “Tiếp tục xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam giàu lòng yêu nước, tự cường dân tộc, kiên định mục tiêu lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH; có đạo đức cách mạng, ý thức chấp hành pháp luật, sống có văn hóa, vì cộng đồng… Hình thành một lớp thanh niên ưu tú trên mọi lĩnh vực, kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc:…” [15; 43]

Học sinh có những phẩm chất quý báu như: trẻ, khỏe, có học thức, ham học, năng động, dám nghĩ và dám làm theo cái mới… Họ đại diện cho sức sống của thanh niên, sức mạnh của dân tộc Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, để những tiềm năng đó trở thành hiện thực, trở thành động lực trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, họ cần phải được định hướng đúng đắn trên cơ sở trang bị kiến thức một cách toàn diện, trong đó có nhận thức đầy đủ và sâu sắc

về hệ tư tưởng vô sản, đặc biệt là tạo lập niềm tin và sự trung thành với lý tưởng của Đảng

Thông qua môn học này sẽ góp phần củng cố niềm tin của học sinh vào sự lãnh đạo của Đảng, vào chế độ xã hội chủ nghĩa và hiện thực ngày càng tốt đẹp của công cuộc đổi mới đất nước Khi học sinh đã có niềm tin vững chắc thì sẽ quyết định khuynh hướng, mục đích và hiệu quả hoạt động của mình và sẽ trở

nên hăng say, tích cực trong học tập, công tác, đóng góp thiết thực cho đất nước, cho xã hội

Vai trò của môn học còn thể hiện qua việc giáo dục lý tưởng sống cho học sinh đó là: giáo dục lý tưởng cách mạng, lý tưởng của Đảng thể hiện ở sự hiếu học, ham hiểu biết, làm chủ tri thức, giáo dục lòng yêu nước, yêu CNXH và tinh thần đoàn kết dân tộc Lý tưởng là sự phản ánh hiện thực khách quan một cách đặc biệt trong ý thức của con người dưới dạng hình tượng, kiểu mẫu hay chuẩn mực, mà con người cần phải phấn đấu đạt tới Người có lý tưởng cao đẹp, thì không những sẽ có yêu cầu cao đối với chính bản thân mình mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm đối với những công việc của người khác Quá trình hiện thực hóa lý tưởng được bắt đầu từ việc xác định, củng cố niềm tin, rồi sau đó niềm tin sẽ trở thành một động lực quan trọng đối với hoạt động của con người

Lý tưởng cách mạng là nhân tố kích thích sự phấn đấu vươn lên làm chủ của con người trong tự nhiên, xã hội và bản thân

Lý tưởng của Đảng ta hiện nay chính là “Độc lập dân tộc gắn liền với CNXH” mà Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn Bởi vậy, môn chính trị ở bậc

TC có vai trò làm cho học sinh tin tưởng có cơ sở khoa học và trung thành tuyệt đối với lý tưởng đó

Hiện nay cuộc đấu tranh giữa lối sống đẹp và lối sống thực dụng đang trở nên quyết liệt Lối sống thực dụng đang hàng ngày, hàng giờ tác động vào thế hệ trẻ Vì vậy, giáo dục lý tưởng sống có ý nghĩa giữ gìn, nâng cao bản sắc văn hóa dân tộc, kế thừa, phát huy truyền thống đạo đức, những tập quán tốt đẹp, những mặt tích cực trong truyền thống của dân tộc Việt Nam

Môn học chính trị góp phần giáo dục học sinh trên lĩnh vực tư tưởng – văn hóa:

Môn học này trang bị cho các em những niềm tin, dũng khí và khả năng bảo vệ tư tưởng vô sản, bảo vệ Đảng cộng sản và chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo

vệ các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc và có sức đề kháng với “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch với các hình thức ngày càng thâm độc, tinh

vi

Chiến lược “diễn biến hòa bình” là một phần trong chiến lược toàn cầu phản cách mạng của các thế lực thù địch Đây là kiểu “chiến tranh không có khói súng, không đánh mà thắng” Một trong những con đường chủ yếu để giành được chiến thắng của chúng là gây được mâu thuẫn trong nội bộ đối phương để rồi mâu thuẫn đó ngày càng thúc đẩy “tự diễn biến”

Trong tình hình thế giới và khu vực tiếp tục có những diễn biến phức tạp, tiềm ẩn những yếu tố khó lường, nhiệm vụ của môn học là giáo dục cho học sinh đang đứng trước những thời cơ lớn và thách thức lớn Các thế lực thù địch vẫn tăng cường thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình”, thường xuyên dùng chiêu bài “ tôn giáo, dân chủ, nhân quyền”…hòng can thiệp vào công việc nội bộ của nước ta Chúng dùng nhiều âm mưu, thủ đoạn để chúng phá ta trên mọi lĩnh vực của đời sống chính trị, xã hội, tư tưởng, tâm lý… Đặc biệt là nhằm vào thanh niên, học sinh – sinh viên để lôi kéo, kích động họ chạy theo lối sống thực dụng, làm băng hoại đạo đức, làm chệch hướng xã hội chủ nghĩa, suy thoái về chính trị, tư tưởng, xa rời lý tưởng của Đảng và mất phương hướng chính trị

Lợi dụng giao lưu văn hóa và kinh tế thị trường, chiến tranh tâm lý, bằng nhiều con đường, dưới nhiều hình thức, kẻ thù đưa vào xã hội ta những thị hiếu tầm thường, những quan niệm dễ dãi về tự do, hòng dẫn đến tự do vô chính phủ, làm cho xã hội rối ren và sẽ lật đổ chế độ khi thời cơ đến Các thế lực thù địch

và phản động lợi dụng mở cửa để xâm nhập các giá trị theo quan niệm của họ Chẳng hạn như lấy tiêu chuẩn “nhân quyền, tự do kiểu Mỹ” để áp đặt, chi phối tinh thần của xã hội ta; đưa lối sống thực dụng, chủ nghĩa cá nhân cực đoan,… vào làm băng hoại nhiều giá trị đạo đức của nhân dân ta, nhất là thế hệ trẻ qua các phương tiện kỹ thuật thông tin ngày càng hiện đại… Qua giảng dạy môn học chính trị làm cho học sinh nhận thức rõ sự lợi dụng của các thế lực thù địch để

họ chủ động phòng tránh không bị sự lợi dụng đó

Từ đó, làm cho học sinh có nhận thức rõ và có thái độ phê phán, lên án những thói hư tật xấu trong xã hội như: tình trạng “phi văn hóa”, “dưới văn hóa” làm cho nhiều chuẩn mực giá trị xã hội nhiễu loại, thay đổi theo chiều hướng xấu; tình trạng vì đồng tiền và danh vị cá nhân mà chà đạp lên truyền thống đạo

đức, tình nghĩa con người; quan hệ thầy trò, bạn bè bị suy thoái; tệ nạn mại dâm,

ma túy, cờ bạc…

Môn học chính trị góp phần làm cho học sinh có được phẩm chất đạo đức

và lối sống lành mạnh trong điều kiện hết sức khó khăn, có sự tác động khách quan của cơ chế trị trường ở nước ta và thế lực thù địch thực hiện âm mưu “ diễn biến hòa bình” chống chủ nghĩa xã hội ở nước ta Việc xây dựng phẩm chất đạo đức và lối sống mạnh mẽ sẽ không phải chỉ là tuyên truyền, hô hào, kêu gọi học sinh làm việc thiện, không làm điều ác, là sống có tình có nghĩa, là phải hy sinh lợi ích riêng của cá nhân để phục vụ lợi ích chung… mà vấn đề cốt lõi là phải trang bị cho học sinh thế giới quan duy vật biện chứng một cách toàn diện và vững chắc Khi được giáo dục thế giới quan duy vật biện chứng sẽ hình thành ở học sinh nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa Từ đó, học sinh thấy được giá trị, ý nghĩa và mục đích cuộc sống của con người, “ không có gì quí hơn độc lập tư do” Đó là “bức tường thép” để ngăn chặn lối sống cá nhân chủ nghĩa, thực dụng trọng đồng tiền mà các thế lực thù địch gieo rắc trong học sinh ngày nay

1.1.2 Chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp, phương tiện

cơ bản của môn chính trị trong trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật

Trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật là một trường đào tạo bậc TC thuộc

hệ thống giáo dục TCCN, có nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của mỗi địa phương nói riêng và cả nước nói chung Ngày nay, trước sự phát triển như vũ bão của khoa học kỹ thuật và xu hướng hội nhập quốc tế, chất lượng đội ngũ nhân lực đang trở thành thách thức đối với mỗi quốc gia Đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ nhân lực, các trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật có vai trò hết sức quan trọng

Môn học chính trị là một trong các môn học quan trọng trong đào tạo Trung cấp kinh tế - kỹ thuật, môn học góp phần rèn luyện phẩm chất đạo đức, chính trị đáp ứng yêu cầu chung của người lao động tương lai Đồng thời môn học này cũng góp phần vào việc đào tạo người lao động năng động, sáng tạo, thích ứng với mọi sự phát triển đa dạng, nhanh chóng của xã hội, người công dân với trách nhiệm cao, con người phát triển toàn diện

Về chương trình môn học chính trị trong trường Trung cấp:

Chương trình môn học chính trị có một ý nghĩa quan trọng, bởi đó là cơ

sở cho việc thực hiện và quản lý hoạt động giáo dục chính trị Hơn nữa, chương trình là cơ sở cho học sinh chủ động xây dựng kế hoạch học tập của mình Nội dung và chương trình có quan hệ biện chứng với nhau Nhìn từ góc độ khái quát, quá trình giáo dục được sắp xếp theo một lôgic, một trình tự nhất định, phục vụ cho một mục tiêu giáo dục đã được xác định Còn chương trình là sự xác định nội dung, yêu cầu, trình độ của một cấp học Vì vậy, chương trình giáo dục vừa

là hình thức, vừa là sự thể hiện của nội dung giáo dục Hai mặt này nằm trong một thể thống nhất biện chứng, bổ sung, tác động lẫn nhau tạo thành một tổng thể hoàn chỉnh, là một trong những yếu tố quan trọng quyết định chất lượng, hiệu quả của giáo dục Với nội dung, chương trình phù hợp, đáp ứng được mục tiêu, yêu cầu của giáo dục sẽ đem đến chất lượng, hiệu quả giáo dục cao Ngược lại, nếu nội dung, chương trình giáo dục không đi đúng mục tiêu, không bám sát yêu cầu giáo dục thì không những không đem đến hiệu quả mà còn phản giáo dục

Năm 1991, Bộ Giáo dục và Đào tạo Quyết định số 375/QĐ-BGD&ĐT ngày 05 tháng 9 năm 1991 về việc ban hành chương trình môn học chính trị dùng cho các trường TC có hệ tuyển học sinh tốt nghiệp Trung học phổ thông Trong đó, môn học chính trị được xếp vào giảng dạy ở học kỳ I của năm thứ I và được gọi là các môn học chung; thời lượng môn học là 90 tiết và là một trong ba môn học được Bộ qui định thi tốt nghiệp cuối khóa của học sinh TC

Năm 2010, Bộ Giáo dục và Đào tạo ra Thông tư số 16/2010/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 6 năm 2010 về việc ban hành chương trình khung TCCN trong đó môn học chính trị dùng cho các trường TCCN

Ngày 07 tháng 3 năm 2012, Bộ giáo dục và Đào tạo ra Thông tư số 11/2012/TT-BGDĐT ban hành chương trình môn học giáo dục chính trị dùng trong đào tạo TCCN Theo điều 01 của Thông tư này quy định: Ban hành kèm theo Thông tư này chương trình môn học giáo dục chính trị dùng trong đào tạo trình độ TCCN thay thế Thông tư số 16/2010/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 6 năm

2010 về chương trình khung TCCN Theo Thông tư số 11/2012/TT-BGDĐT

ngày 07 tháng 3 năm 2012 môn giáo dục chính trị còn 75 tiết và cũng là một trong ba môn thi tốt nghiệp theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo Chương trình này nhằm giảm tải, thay thế môn giáo dục chính trị trước kia và được áp dụng cho năm học 2012 – 2013

Về nội dung môn học chính trị trong trường Trung cấp:

Theo Thông tư 16/210/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 6 năm 2010, môn

chính trị gồm 90 tiết với kết cấu 19 bài Chương trình này gồm nhiều khoa học cấu thành như: Triết học, Kinh tế chính trị, CNXH khoa học, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam và một số vấn đề liên quan đến chính sách kinh tế - văn hóa – xã hội của Đảng và Nhà nước trong thời kỳ quá độ ở Việt Nam Thực chất những nội dung đó có thể gôm lại thành ba phần như sau:

Phần thứ nhất: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin gồm

các bài: bài 1 đến bài 12 cụ thể như sau:

Bài 1: Chủ nghĩa duy vật khoa học (4 tiết): trong bài này giáo viên cần giúp học sinh nắm: định nghĩa vật chất; vận động là phương thức tồn tại của vật chất; nguồn gốc bản chất của ý thức; mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức

Bài 2: Những nguyên lý và quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật (4 tiết): học sinh cần nắm vững nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của hai nguyên lý; nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của ba quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật

Bài 3: Nhận thức luận khoa học và hoạt động thực tiễn của con người (5 tiết) trong bài này có 3 vấn đề chính học sinh cần nắm vững: Bản chất và con đường của nhận thức; thực tiễn và vai trò của thực tiễn; đổi mới nhận thức đối với các vấn đề của thời đại và trong nước ta hiện nay

Bài 4: Tự nhiên và xã hội – Những vấn đề môi trường sinh thái và dân số đối với xã hội (2 tiết) học sinh cần nắm mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội; môi trường sinh thái và vấn đề bảo vệ môi trường; dân số và ảnh hưởng của nó đối với sự phát triển xã hội

Bài 5: Lĩnh vực kinh tế của đời sống xã hội và những quy luật cơ bản của

sự vận động và phát triển của xã hội (4 tiết) có hai nội dung lớn giáo viên cần

giúp học sinh nắm: vấn đề sản xuất vật chất và phương thức sản xuất; nội dung ý nghĩa của các quy luật cơ bản của sự vận động và phát triển của xã hội

Bài 6: Cấu trúc xã hội: giai cấp và các tổ chức chính trị - xã hội (5 tiết) gồm các nội dung cơ bản như: định nghĩa, kết cấu giai cấp, đấu tranh giai cấp và vai trò của nó đối với sự phát triển xã hội, đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản; quan điểm của triết học Mác – Lênin về vấn đề dân tộc và gia đình

Bài 7: Con người, nhân cách, mối quan hệ cá nhân và xã hội (3 tiết) nội dung chính của bài này là: khái niệm và bản chất về con người; khái niệm và cấu trúc về nhân cách, nhân cách con người xã hội chủ nghĩa; mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội

Bài 8: Ý thức xã hội – đời sống tinh thần của con người (3 tiết) giáo viên giúp học sinh nắm 3 vấn đề lớn: khái niệm và cấu trúc của ý thức xã hội; những tính chất của ý thức xã hội; một số hình thái ý thức chủ yếu

Bài 9: Thời đại hiện nay (3 tiết) nắm vững quan niệm về thời đại lịch sử,

cơ sở khoa học phân chia thời đại lịch sử, nội dung của thời đại hiện nay, những mâu thuẫn, đặc điểm xu hướng của bối cảnh thế giới hiện nay; từ đó nâng cao nhận thức, có cơ sở khoa học để quán triệt đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ta trong sự nghiệp xây dựng CNXH

Bài 10: Chủ nghĩa tư bản (5 tiết) nắm khái niệm hàng hóa và nền sản xuất hàng hóa với sự ra đời của chủ nghĩa tư bản, những đặc điểm kinh tế của chủ nghĩa tư bản độc quyền; vai trò và địa vị lịch sử của chủ nghĩa tư bản

Bài 11: CNXH (4 tiết) làm rõ sự ra đời của CNXH là một tất yếu lịch sử; những đặc trưng cơ bản của CNXH nói chung và đặc trưng xã hội chủ nghĩa mà Đảng và nhân dân ta xây dựng trong thời kỳ quá độ lên CNXH; từ nhận thức lý luận và thực tiễn xây dựng CNXH cần hiểu những thành tựu và khuyết tật trong quá trình cải tạo và xây dựng CNXH; từ đó củng cố niềm tin vào con đường xây dựng chủ nghĩa mà Bác Hồ, Đảng và Nhân dân ta xây dựng

Bài 12: Thời kỳ quá độ lên CNXH (3 tiết) thấy rõ quá độ lên CNXH là một tất yếu; nhận thức đúng về khả năng, điều kiện để thực hiện CNXH bỏ qua

chế độ chủ nghĩa tư bản Từ đó, nhận thức rõ những đặc điểm cơ bản, mục tiêu

và phương hướng cơ bản của quá trình xây dựng CNXH ở nước ta

Tóm lại, nội dung môn chính trị từ bài 1 đến bài 12 gồm ba bộ phận cấu thành của chủ nghĩa Mác – Lênin đó là: Triết học Mác – Lênin, Kinh tế chính trị Mác – Lênin, CNXH khoa học Trong phần này, giáo viên trang bị cho học sinh thế giới quan duy vật và phương pháp luận biện chứng để các em tự tin hơn bước vào cuộc sống; cũng như trang bị cho các em cơ bản kiến thức phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin về CNXH

Phần thứ hai: Tư tưởng Hồ Chí Minh, trong phần này tập trung vào bài:

Bài 13: Tư tưởng Hồ Chí Minh (4 tiết) trang bị cho học sinh một số kiến thức như: Nguồn gốc, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh; những nội dung cơ bản trong tư tưởng của Người; học tập và vận dụng tư tưởng của Bác trong giai đoạn hiện nay

Phần thứ ba: Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam

Trong phần này tập trung từ bài 14 đến bài 19:

Bài 14: Đường lối và chính sách kinh tế (3 tiết) giới thiệu cho học sinh thấy được tầm quan trọng, ý nghĩa đường lối và chính sách kinh tế; những nội dung cơ bản của đường lối và chính sách kinh tế của Đảng; những thuận lợi và khó khăn của một số chính sách kinh tế của Đảng và Nhà nước ta hiện nay mà địa phương đang thực hiện; liên hệ thực tiễn của địa phương từ đó có những hành động góp phần phát triển kinh tế đất nước

Bài 15: Đổi mới và kiện toàn hệ thống chính trị, thực hiện và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa (3 tiết) trong bài này giáo viên cung cấp cho học sinh biết them về ý nghĩa, tầm quan trọng cảu việc đổi mới và kiện toàn hệ thống chính trị

ở nước ta; những nội dung cơ bản đổi mới và kiện toàn hệ thống chính trị; liên

hệ thực tiễn hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở mình

Bài 16: Chính sách xã hội (3 tiết) giúp học sinh thấy được ý nghĩa đường lối, chính sách xã hội của Đảng và Nhà nước, những đóng góp của học sinh vào chính sách xã hội ở trường học, địa phương

Bài 17: Chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước (3 tiết) tầm quan trọng và ý nghĩa đường lối, chính sách mở rộng quan hệ đối ngoại của Đảng; những nội dung cơ bản của đường lối và chính sách đối ngoại của Đảng; thực tiễn công tác đối ngoại trong thời gian qua

Bài 18: Đảng cộng sản Việt Nam đội tiên phong của giai cấp công nhân, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc (4 tiết) nội dung cơ bản của bài này là giúp học sinh nắm rõ quá trình hình thành, vai trò to lớn và ý nghĩa ra đời của Đảng cộng sản Việt Nam ; những nội dung cơ bản về xây dựng và chỉnh đốn Đảng ngang tầm đòi hỏi của thời kỳ mới Từ đó, liên hệ thực tiễn và học sinh cần có nhận thức và hành động đúng đắn

Bài 19: Những thắng lợi to lớn và bài học kinh nghiệm của cách mạng Việt Nam do Đảng cộng sản lãnh đạo (3 tiết) làm rõ vai trò lãnh đạo của Đảng dẫn đến những thắng lợi to lớn của cách mạng Việt Nam; những nội dung và ý nghĩa các bài học kinh nghiệm của Đảng

Trong phần ba này trang bị kiến thức lý luận chính trị cho học sinh, bởi hành trang vào đời của các em không thể thiếu hiểu biết về một số đường lối chính sách của Đảng như: CNH - HĐH; xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc

Tóm lại, chương trình và nội dung môn học chính trị ở bậc Trung cấp kinh tế - kỹ thuật biên soạn phù hợp với đối tượng học sinh ở bậc TC; giáo trình được biên soạn và đã có nhiều lần tái bản cho phù hợp với yêu cầu thực tiễn của Việt Nam, cũng như trong qúa trình giảng dạy giáo viên phải cập nhật những nội dung trong văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X (năm 2006), XI (năm 2011) để học sinh kịp thời nắm bắt đường lối và chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước; cũng như trong quá trình giảng dạy giáo viên cần mở rộng và trang bị thêm những tinh hoa tư tưởng chính trị của nhân loại và của dân tộc Việt Nam, làm cho môn giáo dục chính trị được phong phú hơn

Về hình thức giáo dục môn chính trị trong trường Trung cấp kinh tế -

kỹ thuật:

Giáo dục trên lớp: Đây là môn học lý thuyết, tính chất môn học trừu

tượng khó hiểu, nội dung bài giảng dài lượng thời gian tương đối ít Vì vậy giáo viên giảng dạy sẽ gặp rất nhiều khó khăn Tổng thời lượng thời gian giành cho môn học là 90 tiết với 60 tiết lý thuyết nghe giảng và 30 tiết thảo luận Điều này đòi hỏi giáo viên phải tận dụng tối đa thời gian trên lớp để chuyển tải những nội dung cơ bản, cốt lõi và hướng dẫn cách tự học, tự nghiên cứu để học sinh nắm được bản chất vấn đề của bài giảng, chứ không nhiều thời gian giải thích, phân tích và bắt buộc người học giành thời gian thích hợp cho việc tự học Mặt khác, trên lớp giáo viên cần tạo cho học sinh những cơ hội tranh luận, phản biện trong

cơ sở phạm vi bài học, nhằm tạo cho các em hứng thú và thấy được vai trò của các em đóng góp trong tiết dạy Nghĩa là, giáo viên hạn chế độc thoại hay nói cách khác là giáo viên chỉ giảng thao thao bất tuyệt, từ đó làm hạn chế hay mất dần đi tính hấp dẫn của môn chính trị

Giáo dục ngoại khóa: Ngày càng trở nên quan trọng và cần thiết đối với

học sinh, nhất là trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, khi trong xã hội thông tin trở nên rộng mở, đa dạng và thực hiện giảm tải chương trình môn học theo tinh thần chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo và việc giảm tải môn học chính trị sẽ được áp dụng cho năm học 2012 – 2013 Chính vì thế, việc định hướng và tổ chức các hoạt động ngoại khóa là công việc không thể thiếu đối với mỗi trường Giáo dục ngoại khóa có tác dụng bổ trợ kiến thức cho môn học chính trị chính khóa rõ nét nhất như: báo cáo chính trị đầu khóa, nghe chuyện thời sự, báo cáo chuyên đề, học Nghị quyết của Đảng… cần phải đặc biệt quan tâm lựa chọn nội dung, chọn người báo cáo có kiến thức sâu và khả năng truyền đạt tốt để nâng cao hiệu quả Bên cạnh đó, thông qua việc tổ chức các hoạt động như: kỷ niệm các ngày lễ lớn của đất nước, của ngành, hội thảo khoa học về những vấn đề chính trị - xã hội… để nâng cao hiểu biết về lý luận chính trị cho học sinh

Thông qua các hoạt động phong trào giúp học sinh có thể trao đổi kinh nghiệm học tập, kinh nghiệm nghiên cứu và mở mang thêm vốn sống thực tế, vận dụng kiến thức chính trị Các phong trào thường được tổ chức hỗ trợ giáo dục chính trị như:

Phong trào thi đua: Bác Hồ từng nói “Thi đua là yêu nước, yêu nước phải

thi đua” Môn học chính trị nhất là trong cơ chế thị trường cần khơi dậy động lực “cạnh tranh lành mạnh” của học sinh bằng các phong trào thi đua sôi nổi để nâng cao hiệu quả Các hình thức thi đua như: học tập tốt, rèn luyện tốt, thi tìm hiểu các kiến thức về chính trị, truyền thống cách mạng thông qua các sân chơi của học sinh như: cuộc thi olimpic môn chính trị, hội thi tìm hiểu về Đảng cộng sản Việt Nam về Bác Hồ, thi kể chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, theo dòng lịch sử… qua đó, những kiến thức chính trị được khắc sâu và vận dụng linh hoạt hơn

Phong trào hành động cách mạng: Thông qua phong trào thanh niên tình

nguyện, phong trào hiến máu nhân đạo vì cộng đồng, ủng hộ đồng bào bị lũ lụt, thiên tai, hoạt động hướng nghiệp, trang bị tri thức khoa học, tri thức về cuộc sống v.v chính là tạo điều kiện cho mỗi học sinh có cơ hội thể hiện tình cảm bản thân trước vận mệnh dân tộc, sự chia sẻ với cộng đồng khó khăn; được khẳng định mình, được cống hiến và được đáp ứng những nhu cầu chính đáng Các hoạt động về nguồn….nhằm ôn lại truyền thống lịch sử đấu tranh hào hùng của cha ông và niềm tự hào dân tộc cũng có tác dụng bổ trợ cho giáo dục chính trị

Phong trào văn thể: Thể dục thể thao không chỉ giúp cho học sinh rèn

luyện thể chất, giữ gìn sức khỏe, tăng sức đề kháng của cơ thể, tránh được bệnh tật, mà còn giúp học sinh hiểu được tinh thần đồng đội, sức mạnh của đoàn kết

và kỷ luật Các hoạt động văn nghệ như liên hoan văn nghệ, văn nghệ xung kích, thi đấu giao hữu thể dục thể thao… giúp mang lại sự vui tươi, lạc quan, tinh thân nhân văn, cách mạng cho học sinh

Ngoài ra, cần tăng cường các hoạt động hướng dẫn các kỹ năng sống; tổ chức các buổi nói chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; nghệ thuật giao tiếp, ứng xử nơi đông người; hướng dẫn hùng biện, thuyết phục, cách lắng nghe

người khác, rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng lãnh đạo, quyết định Qua đó, giúp học sinh có thể tự tin đương đầu với mọi khó khăn, thử thách trong học tập và cuộc sống, rèn luyện đạo đức, lối sống tốt

Tự giáo dục: Tự giáo dục là quá trình học sinh tự học hỏi, tiếp thu, chắt

lọc, tích lũy những tri thức, vốn sống bên ngoài một cách có hệ thống để phát triển tinh thần và thể chất của bản thân mình, để dần dần có được những phẩm chất và năng lực như mong muốn Nguồn cung cấp những thông tin tri thức đó

có rất nhiều như: sách báo, phim ảnh, internet, thực tế đời sống, Nói đến tự giáo dục là nói đến tính tích cực chủ đông, sáng tạo của học sinh, là sự tự vượt qua những trở ngại trong quá trình giáo dục để chiếm lĩnh những tri thức, kinh nghiệm của các thế hệ đi trước Đây là quá trình học sinh “tự thân vận động”, quá trình “tự giải quyết mâu thuẫn”, quá trình “tự phát triển” của học sinh Tự giáo dục được thực hiện dựa trên nền tảng một phẩm chất vốn có của con người: tính tích cực Vì vậy, phát triển tính tích cực xã hội là một trong những nhiệm vụ chủ yếu của môn học chính trị, nhằm đào tạo những con người năng động, thích ứng và góp phần phát triển cộng đồng Có thể xem tính tích cực như là một điều kiện, đồng thời là một kết quả của sự phát triển nhân cách trong quá trình giáo dục

Phát huy tính chủ động để học sinh tự mình hành động bằng sức lực, khả năng riêng của mình, không bị chi phối bởi người khác hoặc hoàn cảnh bên ngoài Mỗi học sinh khi nhận thức rõ được vấn đề thì có ý thức cao hơn trong việc tự tu dưỡng bãn thân Khi mỗi học sinh có ý thức tự giáo dục cao thì vấn đề

tu dưỡng bản thân trở thành nhu cầu tất yếu khách quan Nếu như quá trình “tự giáo dục” trang bị cho mỗi học sinh những kiến thức khoa học thì quá trình “tự rèn luyện” là việc vận dụng những kiến thức ấy vào thực tiễn Thực chất đây là hai mặt của một vấn đề, mặt lý luận và mặt thực tiễn của vấn đề tu dưỡng bản thân Trong việc “nâng cao nhận thức chính trị” đòi hỏi học sinh phải phát huy

cả hai mặt đó Bởi nếu chỉ có lý luận thì chỉ là lý luận suông, nhưng chỉ hành động mà không có cơ sở lý luận thì dễ dẫn đến sai hướng, lệch đường Điều đó cho thấy phải có phương pháp luận biện chứng trong việc phát huy tính tích cực,

chủ động, tự giáo dục, tự rèn luyện của học sinh trong việc nâng cao nhận thức chính trị

Để hoạt động tự giáo dục có hiệu quả, học sinh cần phải nêu cao ý thức trách nhiệm của mình đối với bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội; mặt khác

họ cần nhận thức được sự quan tâm giúp đỡ của gia đình, nhà trường và xã hội

để có được môi trường tự giáo dục lành mạnh và thuận lợi

Về phương pháp giáo dục môn chính trị ở trường Trung cấp kinh tế -

kỹ thuật:

Phương pháp giảng dạy: Hoạt động giảng dạy của giáo viên chính trị là

hoạt động đa dạng, phức tạp; là tác động có mục đích và tích cực vào toàn bộ quá trình nhận thức của người học Vì vậy, việc áp dụng phương pháp giảng dạy môn chính trị là yếu tố quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến chất lượng giảng dạy Tùy thuộc vào khía cạnh tiếp cận mà người ta phân loại phương pháp giảng dạy chính trị như sau:

- Căn cứ hiệu quả tác động: Phương pháp thụ động và phương pháp tích cực

- Căn cứ theo lịch sử: Phương pháp truyền thống và phương pháp hiện đại

- Căn cứ phương tiện: Phương pháp dạy học sử dụng phương tiện ngôn ngữ, phương pháp dạy học trực quan, phương pháp thực hành

Tuy nhiên, những cách phân loại trên chí có ý nghĩa tương đối Không có phương pháp nào tối ưu, vì vậy phải có sự kết hợp giữa các phương pháp trong quá trình giảng dạy Luật giáo dục ban hành năm 2005 cũng đề cập đến yêu cầu

về phương pháp trong hệ thống giáo dục quốc dân ở nước ta hiện nay: “phải biết phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập

và ý chí vươn lên”[38; 9] Bởi vậy, phát huy tiềm năng vốn có của học sinh, khơi dậy tính tích cực, chủ động, sáng tạo ở họ bằng các phương pháp giảng dạy tích cực

Phương pháp tích cực trong giảng dạy ở bậc TC là cách thức làm việc của người thầy hướng vào việc tích cực hóa hoạt động học tập và phát triển tính sáng tạo của học sinh Trong đó, người thầy đóng vai trò thiết kế, tổ chức quá trình đi

đến thông tin, tri thức, còn học sinh là người thi công, người chủ động thực hiện bản thiết kế đó Các phương pháp giảng dạy tích cực thường dùng hiện nay như: phương pháp vấn đáp, phương pháp nêu vấn đề, phương pháp thảo luận nhóm, phương pháp tình huống, phương pháp đóng vai, phương pháp “bể cá vàng”, phương pháp chuyên gia, phương pháp trực quan (sử dụng các phương tiện như: máy vi tính, bảng điện tử, máy chiếu Overhead, máy chiếu đa năng Projector, giấy khổ to, bút dạ… trình chiếu chương trình power point)

Việc thay đổi, điều chỉnh thời lượng giảng dạy và những thách thức đặt ra cho đội ngũ giáo viên môn chính trị hiện nay, đòi hỏi trước hết phải thay đổi chính mình, nâng cao trình độ lý luận, cập nhật thông tin, kiến thức mới và linh hoạt sử dụng nhiều phương pháp giảng dạy, lấy học sinh làm trung tâm, để dạy cách học trở thành một trong những mục tiêu đào tạo chứ không chỉ là một trong những giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo

Phương pháp học tập: Học tập là quá trình tự giác, tích cực tiếp thu tri

thức khoa học của người học dưới sự điều khiển sư phạm của người dạy Để việc học tập có hiệu quả, đòi hỏi mỗi học sinh phải có phương pháp học tập phù hợp Phương pháp học tập là phương pháp của quá trình nhận thức Đó là từ nhận biết, mô tả, giải thích và vận dụng tri thức khoa học lĩnh hội được để làm giàu vốn tri thức và kinh nghiệm thực tiễn của người học Có nhiều phương pháp học, tùy theo cách phân loại:

- Dựa vào điều kiện có học ở trường, học ở nhà, học ngoài xã hội

- Theo trình tự học có phương pháp nghe giảng, phương pháp tự học, phương pháp tự ôn tập, phương pháp làm bài thi và bài kiểm tra

- Theo mức độ chủ động, ta có phương pháp học dưới sự hướng dẫn của giáo viên, phương pháp tự nghiên cứu, phương pháp thảo luận nhóm và phương pháp tham gia hoạt động thực tiễn…

Bước vào các trường TC là học sinh đến với môi trường học tập mới và với lượng kiến thức tiếp thu rất phong phú Vì vậy, việc thích nghi với phương pháp giảng dạy mới, môi trường mới thì phương pháp học tập, nghiên cứu mới rất quan trọng đối với các em Quá trình học tập môn chính trị không phải chỉ

bắt đầu trên lớp học khi học sinh nghe giáo viên giảng bài hoặc trao đổi, tranh luận với bạn học Quá trình này chỉ thật sự bắt đầu, khi học sinh chuẩn bị một cách tích cực các điều kiện cần thiết để tiếp cận môn học như: đọc trước giáo trình, tìm tài liệu có liên quan Khi đọc sách, học sinh cần suy ngẫm để hiểu những điều trong sách rồi tìm cách liên kết những kiến thức đó với bài giảng của giáo viên, liên hệ với thực tiễn xã hội để nhớ lâu hơn, hiểu sâu hơn về những luận điểm trong sách cũng như trong bài giảng Sự chuẩn bị tư liệu này càng trở nên hiệu quả hơn khi đi liền với nó là một sự chuẩn bị về tâm thế để có thể tiếp cận kiến thức chính trị, khái quát cao một cách chủ động và sáng tạo Cụ thể là:

Trên lớp học: Học sinh chủ động nghiên cứu, tìm hiểu tham gia giải quyết các vấn đề giáo viên đưa ra trong nội dung bài học, tập trung chú ý theo dõi bài giảng nhằm tìm hiểu, nắm vững nội dung, hăng hái trả lời các câu hỏi của giáo viên, hăng hái phát biểu ý kiến của mình trước vấn đề giáo viên và các bạn khác nêu ra; mạnh dạn thắc mắc, yêu cầu giảng viên giải thích cặn kẽ những điều chưa hiểu…

Ở nhà: Học sinh hoàn thành những nhiệm vụ được giao, các bài tập, tích cực đọc sách báo và tài liệu tham khảo; vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn, chủ động vận dụng kiến thức kỹ năng đã học để nhận thức vấn đề mới…

Ngoài ra, học sinh cần tích cực tham gia các hoạt động ngoại khóa của lớp

và của nhà trường

Phương pháp học tập của học sinh có vai trò quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả học tập của học sinh Mỗi học sinh có thể lựa chọn một phương pháp riêng hoặc kết hợp các phương pháp tùy theo hoàn cảnh

Phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập: Kiểm tra, đánh giá là

nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả của việc dạy học Không thực hiện tốt nhiệm vụ này sẽ không có động lực buộc học sinh tự học và như vậy dạy học không còn ý nghĩa tích cực nữa Kiểm tra, đánh giá là hoạt động thu thập thông tin định tính và định lượng về kết quả học tập của học sinh trong suốt quá trình học tập môn học, đối chiếu với mục tiêu môn học làm

cơ sở cho việc xếp hạng học sinh và các quy định quản lý khác Đó là một bộ

phận cấu thành của phương pháp dạy học và rèn luyện các kiến thức và kỹ năng

mà giáo viên mong muốn học sinh phải đạt được

Kiểm tra, đánh giá là một bộ phận hợp thành thống nhất với quá trình dạy

và học Thông qua kiểm tra, đánh giá người dạy nắm được trình độ, năng lực của người học, phát hiện những sai sót, uốn nắn kịp thời, điều chỉnh có hiệu quả hoạt động dạy và học đang tiến hành Đồng thời, kiểm tra, đánh giá giúp ta nắm được mức độ thực hiện mục tiêu của môn học Đối với học sinh, kết quả kiểm tra, đánh giá là thước đo trình độ và sự nỗ lực học tập của bản thân Do có vai trò quan trọng như thế nên hoạt động kiểm tra, đánh giá đòi hỏi phải có phương pháp khoa học, phù hợp, vừa phát huy khả năng của học sinh, vừa đánh giá chính xác, công bằng kết quả học tập của họ Có hai cách kiểm tra, đánh giá: thường xuyên và định kỳ Về cơ bản có hai phần chính: Một là, đánh giá các hoạt động của học sinh, gồm: nghe giảng, ghi chép trên lớp, tham dự đầy đủ các buổi học theo quy định, tích cực tham gia trình bày, phát biểu tại các buổi thảo luận, tọa đàm, hội thảo; Hai là, đánh giá học sinh thông qua các bài thi theo tuần, tháng và cuối môn học, học kỳ

Hiện nay, các trường TCCN nói chung và Trung cấp kinh tế - kỹ thuật nói riêng phương pháp kiểm tra, đánh giá phổ biến là: Phương pháp thi tự luận, phương pháp thi vấn đáp, phương pháp thi trắc nghiệm…

Đối với môn học chính trị thì hình thức thi tự luận được đánh giá là phù hợp nhất, bởi lẽ, với hình thức thi này, học sinh được rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề một cách chính xác, lôgíc dưới hình thức viết, đồng thời sẽ kích thích khả năng sáng tạo của học sinh Tuy nhiên, hình thức thi tự luận phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức thi, chấm thi Hơn nữa, chúng ta cần phải thay đổi cách dạy và cách ra đề cho thi tự luận đối với môn chính trị ở bậc TC Trước đây, giáo viên thường “thầy đọc trò chép”, học sinh trả bài như trong giáo trình hay như trong bài giảng của thầy đã cho ghi, như vậy, thi tự luận lại giúp cho học sinh trở thành “những cỗ máy photocopy” Chính vì vậy, áp dụng phương pháp giảng dạy nêu vấn đề cho học sinh tự nghiên cứu thêm, tự đọc và thảo luận

sẽ khắc phục phần nào được hạn chế này Giáo viên có thể ra các dạng đề thi

mở, vận dụng kiến thức vào việc giải quyết một vấn đề nào đó của thực tiễn, như vậy, dù học sinh có được mang sách vào cũng không thể chép nổi, tất nhiên, khi chấm bài, giáo viên sẽ vất vả hơn, nhưng đổi lại, vừa hữu ích đối với học sinh, vừa đánh giá được kết quả học tập thực chất của họ

Thi vấn đáp cũng có thể áp dụng trong quá trình kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh với môn học chính trị Nhưng cũng chỉ nên áp dụng phương thức này đối với lớp có ít học sinh Đối với hình thức thi này giáo viên

có thể tạo cho học sinh khả năng trình bày vấn đề lý luận trước người khác, rèn luyện khả năng hùng biện, phát biểu, tự tin đối mặt với các tình huống đặt ra, đây là điều rất cần thiết cho học sinh TC vì thời gian các em chỉ học hai năm và những khả năng trên môn chính trị có thể giúp học sinh rèn luyện tốt

Hình thức thi trắc nghiệm hiện nay sử dụng khá phổ biến ở hầu hết tất cả các môn Tuy nhiên để làm tốt hình thức thi này, giáo viên phải xây dựng ngân hàng đề thi trắc nghiệm và phải đảm bảo các yêu cầu như: mỗi câu có bốn phương án lựa chọn, không có phương án tổng hợp (bằng hai hoặc ba phương án còn lại), các phương án phải tương đương về độ dài, ngắn và đều phải có tác dụng gây nhiễu Cách trình bày câu hỏi, hoặc lời dẫn phải đúng cách Cùng một khóa, học sinh phải được thi một đề giống nhau, nhưng khác nhau về vị trí các câu hỏi và các phương án trả lời Ngân hàng đề thi này cần có sự bổ sung, chỉnh sửa thường xuyên

Phương tiện được dùng trong quá trình giảng dạy môn chính trị:

Cơ sở vật chất phục vụ dạy học môn chính trị: Bên cạnh nội dung,

chương trình học tập hoàn chỉnh thì khâu chuẩn bị đầy đủ điều kiện cơ sở vật chất phục vụ cho học tập cũng đóng vai trò không kém phần quan trọng trong việc quyết định chất lượng, hiệu quả học tập Cơ sở vật chất, phương tiện phục

vụ cho công tác giảng dạy nói chung bao gồm: diện tích khuôn viên trường, nhà hiệu bộ, phòng làm việc, nghiên cứu của cán bộ, giáo viên, thư viện, phòng học máy vi tính, phòng lab học ngoại ngữ, giảng đường, hội trường, hệ thống các phương tiện hỗ trợ giảng dạy như: máy đèn chiếu, máy projector, micro không dây, các phương tiện khác (bảng, giấy khổ lớn, bút dạ…)… đặc biệt là giáo trình

và đề cương bài giảng Ngoài ra, cơ sở vật chất phục vụ cho công tác giáo dục còn là những điều kiện về ăn, ở, sinh hoạt, về vật chất cũng như tinh thần ở ký túc xá Đó là những điều kiện không thể thiếu đối với học sinh học tập tại trường Những điều kiện đó sẽ tạo nên môi trường thuận lợi giúp họ phấn khởi,

tự tin, yên tâm học tập

Cơ sở vật chất phục vụ học tập, về thực chất, chính là những phương tiện giúp cho giáo viên và học sinh thực hiện tốt công việc của mình trong quá trình giảng dạy và học tập Có phương tiện tốt sẽ tạo điều kiện thuận lợi giảng dạy và học tập đạt hiệu quả, chất lượng cao Ngược lại, nếu không được quan tâm đúng mức đến vấn đề này, hiệu quả giáo dục sẽ hạn chế, cho dù đội ngũ giáo viên giỏi, có sự cố gắng vượt bậc của học sinh

1.1.3 Tính tất yếu của việc nâng cao chất lượng dạy học môn Chính trị

ở Trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật trong giai đoạn hiện nay

Định hướng nâng cao chất lượng dạy học cũng như đổi mới phương pháp dạy và học đã được xác định trong Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII (1 - 1993), Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII (12 - 1996), được thể chế hóa trong Luật Giáo dục (12 - 1998), được cụ thể hóa trong các Chỉ thị của Bộ Giáo dục

và Đào tạo, đặc biệt là Chỉ thị số 15 (4 - 1999) Như vậy, trong những năm vừa qua, quán triệt quan điểm đổi mới giáo dục của Đảng, nhà trường đã tích cực đổi mới phương pháp dạy học bộ môn chính trị, tạo nên sự chuyển biến tích cực về chất lượng đào tạo Tuy nhiên, việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng môn chính trị ở trường Trung cấp kinh tế - kỹ thuật Cà Mau diễn

ra chưa mạnh mẽ, chưa đi vào chiều sâu, thiếu tính vững chắc và hiệu quả chưa cao Trong giảng dạy, hiện tượng độc thoại của thầy vẫn phổ biến, giáo viên ngại vận dụng các phương pháp dạy học mới do phải chuẩn bị nhiều

Do việc đổi mới phương pháp dạy học ở trường còn thiếu tính đồng bộ, chưa đột phá vào những khâu chủ yếu của quá trình dạy học Như chúng ta đã biết môn chính trị có hai nhiệm vụ rất rõ ràng là giáo dục cho học sinh một hệ thống tri thức khoa học theo những quy định của môn học và động viên học sinh vận dụng những tri thức môn học vào thực tiễn của cuộc sống Trong nhà trường

TC, môn chính trị được xếp cùng loại với các môn khoa học có nhiệm vụ trang

bị cho học sinh một hệ thống tri thức khoa học theo quy định của chương trình môn học Nhưng nhiệm vụ này của môn chính trị có đặc điểm khác biệt so với các môn học khác Bộ môn chính trị vấn đề giáo dục lòng tin cho học sinh là một vấn đề quan trọng, một yêu cầu giáo dục thể hiện đậm nét cuộc đấu tranh giữa các xu hướng khác nhau trong xã hội Yêu cầu này phải được quán triệt một cách sâu sắc trong quá trình dạy học Ở đây không phải chúng ta phủ nhận vai trò giáo dục lòng tin của các môn học khác, nhưng trong thực tế giảng dạy, những bài học của các môn học khác, việc thực hiện yêu cầu này không phải là vấn đề gay gắt như đối với môn chính trị Hầu hết nội dung bài học nào của môn chính trị đều đặt ra yêu cầu này Và thực tế dạy môn chính trị đã cho ta thấy rằng để thực hiện được yêu cầu này là đều hết sức khó khăn Chúng ta dễ dàng nhận thấy rằng trong xã hội bên cạnh những xu hướng tích cực còn có những xu hướng tiêu cực và chính xu hướng tiêu cực này đã xóa bỏ không thương tiếc những nguyên lý mà học sinh đã được giáo viên giáo dục trong nhà trường TC

về thế giới quan, nhân sinh quan, về bản chất tốt đẹp của CNXH, về các nguyên tắc đạo đức của dân tộc ta mà thay vào đó là lối sống đua đòi, hiện tượng lai căng mất gốc đã đánh mất đi bản chất tốt đẹp của con người Việt Nam

Mặt khác, để đáp ứng được những yêu cầu đòi hỏi khắt khe của thị trường nhân lực mang tính quốc tế, thì đòi hỏi giáo dục phải có rất nhiều thay đổi Bởi bản thân giáo dục đào tạo vừa là một kênh tham gia toàn cầu hoá, vừa là lĩnh vực đào tạo những con người để làm tốt công việc giao lưu hợp tác, đối ngoại quan hệ trên nhiều lĩnh vực ở bình diện quốc tế Thành công trên hội nhập giáo dục là cơ sở để tiến hành một sự hội nhập sâu rộng và bền vững, chứng tỏ năng lực giao hoà và phát triển của con người Việt Nam Nước ta thực hiện hội nhập sâu rộng vào thế giới thì giáo dục đào tạo càng đóng vai trò, trách nhiệm to lớn

và sẽ phải đối mặt với không ít những thách thức Rồi đây việc giáo dục lý luận Mác - Lênin sẽ như thế nào, đó là một điều quan ngại chính đáng, khi thực hiện giáo dục có tính hội nhập, đảm bảo năng lực hội nhập thì trong đó lĩnh vực giáo dục lý luận chính trị Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh không phải là một

khuôn viên đóng kín để có khả năng loại trừ những tác động ảnh hưởng từ bên ngoài Việt Nam phải giải quyết bài toán là làm sao để đạt trình độ thế giới, tức

là phải "chuẩn hoá", "hiện đại hoá", "chuyên môn hoá", "quốc tế hoá" vừa phải xây dựng được giữ được một nền giáo dục với dấu ấn Việt Nam với những nét truyền thống và hệ giá trị xã hội chủ nghĩa Trách nhiệm đó đang đặt lên vai những nhà giáo, mà trước hết theo tôi những người làm công tác giáo dục lý luận chính trị - tư tưởng đóng vai trò không nhỏ

Ngày nay, đổi mới, mở cửa hội nhập càng đi vào chiều sâu, đòi hỏi công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học, giảng dạy các môn khoa học Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và môn chính trị ở bậc TC nói riêng phải được đổi mới toàn diện, sâu sắc và coi đó là nhiệm thường xuyên, liên tục trong các trường, nhằm góp phần củng cố thế giới quan, phương pháp luận duy vật biện chứng, củng cố niềm tin vào sự nghiệp cách mạng của Đảng, trang bị cơ sở phương pháp luận khoa học cho việc nhận thức đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước và tham gia đấu tranh tư tưởng, lý luận chống lại những luận điệu xuyên tạc, bóp méo các quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

Ở nước ta hiện nay “Tình trạng suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên…Những biểu hiện xa rời mục tiêu, lý tưởng CNXH chưa được khắc phục Các thế lực thù địch vẫn đang ráo riết thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình”, gây bạo loạn lật đổ, sử dụng các chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền”, “dân tộc”, “tôn giáo” hòng làm thay đổi chế

độ chính trị ở nước ta” [18; 22] Từ thực tiễn đó, dạy học chính trị ở các trường

TC trở nên cấp thiết Giáo dục nhà trường, nhất là giáo dục TC là đào tạo con người, cung cấp nhân lực trình độ TC cho xã hội, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước, do đó, phải chú trọng đào tạo kỹ năng chuyên môn, kỹ năng mềm cho học sinh để họ có thể sống và làm việc bằng chính năng lực của mình Song không nên quên rằng, không thể thành nghề nếu không thành người, nghề nghiệp cũng không còn mang ý nghĩa xã hội tích cực, hữu ích nếu chủ thể của nó lệch lạc về

tư tưởng, đạo đức và lối sống, khiếm khuyết trong nhân cách Vì vậy, cái quan trọng nhất là phải đào tạo ra những con người có đạo đức, có nhân cách, có bản lĩnh Theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo thì để nâng cao chất lượng dạy học hiện nay là chuyển từ dạy học thụ động sang dạy học phát huy tính chủ động, sáng tạo của của học sinh làm chuyển biến vị trí của người học từ thụ động sang chủ động, từ đối tượng tiếp nhận tri thức sang chủ thể tìm kiếm tri thức để nâng cao hiệu quả trong quá trình học tập Đó là chuyển từ học tập ghi nhớ thụ động sang học tập tích cực chủ động sáng tạo, chú trọng phương pháp tự học, tự rèn kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, đổi mới phương pháp học tập của học sinh bắt buộc phải đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên và đổi mới cả môi trường đang diễn ra các hoạt động giáo dục Cốt lõi của việc nâng cao chất lượng dạy học là nhằm phát huy tính tích cực của học sinh và chống đọc – chép môn chính trị là thay đổi cách dạy học của giáo viên để từ đó tác động đến học sinh, lấy học sinh làm trung tâm phải được giáo viên thực hiện một cách đồng bộ và có hiệu quả Đây chính là quan niệm dạy học mới yêu cầu học sinh tự chiếm lĩnh tri thức mà thực chất là không ngừng phát huy tính tích cực của học sinh để thích ứng nguồn thông tin ngày càng phong phú Để có thể làm được điều này đòi hỏi người học phải ở nhà không chỉ đọc sách giáo khoa, soạn câu hỏi Sau khi đọc, học sinh dùng bút gạch dưới những ý chính, ý quan trọng đồng thời trả lời được một số câu hỏi gợi ý của giáo viên và sách giáo khoa Từ đó, phát hiện và ghi nhận các vấn đề bằng câu hỏi để vào lớp có thể trao đổi với các học sinh khác hoặc trao đổi với giáo viên Điều quan trọng là khi giáo viên giao cho học sinh hệ thống các câu hỏi thì yêu cầu học sinh được giao câu hỏi phải hoàn thành công việc Ở trên lớp, khi thảo luận, học sinh vận dụng tư duy để trả lời các câu hỏi của giáo viên với phương châm: tai nghe, mắt nhìn, óc suy nghĩ, tay ghi, học sinh phải biết tự làm việc với sách giáo khoa là yêu cầu cần thiết, mở lối con đường nghiên cứu trong phạm vi học tập, phù hợp với trình độ và yêu cầu Điều quan trọng hơn là học sinh biết phát hiện vấn đề, đặt ra câu hỏi yêu cầu chứ không chỉ dựa vào sách giáo khoa và bài giảng của giáo viên trên lớp Không những thế học sinh còn biết tự kiểm tra đánh giá ngay