Phong trào cách mạng vinh bến thuỷ thời kỳ 1930 1945

Là một sinh viên tuy không sinh ra trên mảnh đất xứ Nghệ anh hùngnhng vinh dự tự hào đợc sống và học tập ở đây -Ngay trung tâm của khúcruột miền Trung nắng và gió - Thành phố Vinh, tôi t

Lời cảm ơn

Để hoàn thành khoá luận này, ngoài sự nỗ lực, cố gắng của bản thân, tôi còn nhận đợc sự hớng dẫn tận tình, chu đáo của Thầy giáo TS.Trần Văn Thức, sự góp ý chân thành của các thầy cô trong khoa Lịch sử

và sự động viên khích lệ của gia đình, bạn bè.

Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Thầy giáo ớng dẫn và xin gửi đến các thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp lời cảm ơn chân thành nhất.

Vinh, 5/2005

Mục lục

Trang

Chơng 1 : Vinh - Bến Thuỷ trong cao trào cách mạng 1930 - 1931 5

1.1 Vinh - Bến Thuỷ: Vị trí, truyền thống và tình hình kinh tế - xã hội 5

1.1.3 Tình hình kinh tế - xã hội 81.2 Cao trào cách mạng 1930 - 1931 ở Vinh - Bến Thuỷ 111.2.1 Phong trào cách mạng ở Vinh - Bến Thuỷ dới sự

tác động của Thanh niên và Tân Việt 111.2.2 Cuộc biểu tình ngày 1/ 5 ở Vinh- Bến Thuỷ 151.2.3 Cao trào cách mạng 1930 - 1931 ở Vinh - Bến Thuỷ 18

Chơng 2: Phong trào cách mạng ở Vinh - Bến Thuỷ từ 1932 - 1944

2.1 Vinh - Bến Thuỷ đấu tranh phục hồi lực lợng cách mạng

2.2.3 Vinh - Bến Thuỷ trong phong trào chống nguy cơ phát

xít và đòi quyền dân sinh dân chủ 342.3 Vinh - Bến Thuỷ trong thời kỳ 1939-1944 372.3.1 Chính sách của Pháp - Nhật 372.3.2 Sự chuyển hớng chỉ đạo của Đảng bộ theo đờng

lối chủ trơng của Đảng 402.3.3.Phong trào đấu tranh của quần chúng 44

Chơng 3: Khởi nghĩa giành chính quyền ở Vinh - Bến Thuỷ 48

3.1 Tình hình Vinh - Bến Thuỷ sau khi nhật đảo chính pháp 483.2 Chủ trơng phát động khởi nghĩa giành chính quyền ở

A Dẫn luận1.Lý do chọn đề tài:

Cách mạng tháng Tám là một sự kiện lịch sử vĩ đại Nó không nhữngmang ý nghĩa dân tộc sâu sắc mà còn mang ý nghĩa quốc tế to lớn

Để có đợc thắng lợi vĩ đại của cách mạng tháng Tám 1945 trong 15ngày, chúng ta đã phải chuẩn bị trong 15 năm gian khô, nhọc nhằn Trong

đó có một phần đóng góp đáng kể của nhân dân Vinh - Bến Thuỷ

Nghệ An là một tỉnh lớn của nớc ta, chiếm giữ vị trí quan trọng ở khu vựcBắc Trung kỳ - Vinh - Bến Thuỷ là trung tâm kinh tế - chính trị - xã hội củaNghệ An Từ khi có Đảng lãnh đạo, truyền thống yêu nớc, tinh thần cách mạngcủa nhân dân Vinh - Bến Thuỷ lại ngày càng đợc phát huy

Dới sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt của Đảng, đồng thời biết vậndụng một cách linh hoạt sáng tạo chủ trơng, đờng lối của Đảng vào thựctiễn địa phơng trong từng thời kỳ lịch sử, quần chúng nhân dân Vinh - BếnThuỷ đã đoàn kết một lòng, dũng cảm kiên cờng chiến đấu đánh đuổi thựcdân Pháp và phát xít Nhật ra khỏi quê hơng, giành chính quyền về tay nhândân, làm nên thắng lợi to lớn trong cuộc vận động cách mạng giải phóngdân tộc thời kỳ 1930 - 1945

Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, những trang sử vàng của dân tộc vẫn choilọi với những địa danh anh hùng trong đó có Vinh - Bến Thuỷ Những bàihọc kinh nghiệm của quá trình chuẩn bị khởi nghĩa và khởi nghĩa giànhchính quyền ở Vinh - Bến Thuỷ vẫn còn giữ nguyên giá trị và cần phải đợctiếp tục đi sâu tìm hiểu nghiên cứu

Là một sinh viên tuy không sinh ra trên mảnh đất xứ Nghệ anh hùngnhng vinh dự tự hào đợc sống và học tập ở đây -Ngay trung tâm của khúcruột miền Trung nắng và gió - Thành phố Vinh, tôi thiết nghĩ việc nghiêncứu về phong trào cách mạng Vinh - Bến Thuỷ 1930-1945 là một điều bổích góp phần làm sáng tỏ hơn nữa một thời kỳ lịch sử đầy sôi động củaVinh - Bến Thuỷ, đồng thời làm phong phú thêm nội dung và tầm vóc mộtthời kỳ lịch sử hào hùng của dân tộc 1930-1945

Với tất cả những lý do nêu trên, tôi lựa chọn: “Phong trào cách mạng ởVinh - Bến Thuỷ 1930-1945” làm đề tài nghiên cứu tốt nghiệp của mình

2 lịch sử vấn đề

Xét trên phạm vi toàn quốc, phong trào cách mạng giải phóng dântộc 1930-1945 là một giai đoạn đầy tiên của cách mạng Việt Nam dới sựlãnh đạo của Đảng, từ trớc tới nay đã có hàng loạt công trình đợc công bố:

“Cách mạng tháng Tám (1945)”, Ban nghiên cứu lịch sử Đảng, Nhà xuất

bản sự thật, Hà Nội, 1980; “Những sự kiện lịch sử Đảng”, tập 1, Ban nghiên

cứu Lịch sử Đảng Trung ơng, Nhà xuất bản Sự thật, Hà Nội, 1976; Văn kiện

Đảng của từng thời kỳ cách mạng trong đó có giai đoạn 1930-1945

Các công trình trên đã phần nào đề cập đến diễn biến chính của cáchmạng Việt Nam thời kỳ 1930-1945, trong đó có sự đóng góp đáng kể củaVinh - Bến Thuỷ

Tại Nghệ An, xét dới góc độ Lịch sử Đảng, trong các cuốn nh: “Lịch

sử Đảng bộ Đảng cộng sản Việt Nam tỉng Nghệ Tĩnh”, (sơ thảo) tập 1

(1925-1954), Nhà xuất bản Vinh, 1978; “Lịch sử Đảng bộ Nghệ An” tập 1

(1930-1954), Nxb CTQG, 1998, đã phản ánh khái quát quá trình đấu tranhcủa nhân dân Vinh - Bến Thuỷ dới sự lãnh đạo của Đảng bộ trong đấu tranhcách mạng thời kỳ 1930-1945

Tại Vinh, đã có những cuốn nh: “Lịch sử Đảng bộ Đảng cộng sản Việt Nam thành phố Vinh” (sự kiện), tập 1, Nxb Nghệ Tĩnh, 1987; “Lịch sử thành phố Vinh”, tập 1, Nxb Nghệ An, 1998 cũng đã khái quát quá trình

đấu tranh của quần chúng nhân dân Vinh - Bến Thuỷ Các xã, phờng cũng

đã tự hào viết về lịch sử của địa phơng mình và cả giai đoạn lịch sử hàohùng của Vinh - Bến Thuỷ trong phong trào cách mạng cả nớc đợc phản

ánh rõ nét trong các cuốn nh: “Lịch sử phờng Trờng thi” (sơ thảo), Nxb

Nghệ An, 1997; “Lịch sử xã Hng Lộc”, Nxb Nghệ An, 1997; “Lịch sử ờng Hồng Sơn”, Nxb Nghệ An, 1993; “Phờng Bến Thuỷ lịch sử đấu tranh cách mạng”, Nxb Nghệ An.

ph-Nhìn chung, các công trình trên đều đề cập tới những vấn đề của đềtài luân văn dới những khía cạnh, góc độ khác nhau, tạo điều kiện thuận lợicho chúng tôi kế thừa cả về nội dung và phơng pháp

3 đối tợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

Đối tợng của đề tài là phong trào cách mạng của nhân dân Vinh Bến Thuỷ thời kỳ 1930 - 1945.Trọng tâm của phong trào đấu tranh quậtkhởi của nhân dân Vinh - Bến Thuỷ trong cao trào cách mạng 1930-

-1931,phong trào dân chủ 1936-1939, phong trào giải phóng dân tộc

1939-1945 Do đó chúng tôi đi sâu tìm hiểu những vấn đề có liên quan trực tiếp

và gián tiếp tới đối tợng xác định trên

Phạm vi nghiên cứu của đề tài tính từ năm 1930 khi Đảng cộng sảnViệt Nam ra đời cho đến ngày Vinh - Bến Thuỷ khởi nghĩa giành chínhquyền thắng lợi 21/8/1945

4 Nguồn t liệu và phơng pháp nghiên cứu

Để thực hiện đợc đề tài này tôi đã thu thập đợc một số tài liệu cơ bản.Trớc hết là Văn kiện Đảng trong thời kỳ 1930 - 1945, lịch sử Đảng bộ Nghệ

An, lịch sử Thành phố Vinh… Ngoài ra còn tham khảo thêm một số nguồntài liệu khác nh: Giáo trình Đại cơng Lịch sử Việt Nam, tập 2, Cách mạngtháng Tám 1945… Lịch sử các phờng nh lịch sử phờng Hồng Sơn, Bến Thuỷlịch sử đấu tranh cách mạng, phờng Trờng Thi…

Đề tài đợc tiến hành trên phơng pháp nghiên cứu của chủ nghĩa duyvật lịch sử nh phơng pháp lịch sử, phơng pháp logic là những phơng pháp cơbản để vận dụng nghiên cứu Ngoài ra chúng tôi còn sử dụng các phơngpháp chuyên ngành khác nh: phân tích, đối chiếu, so sánh

5 Đóng góp của đề tài

Khoá luận sẽ tái hiện một cách khách quan, toàn diện và có hệ thống

về phong trào cách mạng ở Vinh - Bến Thuỷ thời kỳ 1930-1945

Góp phần làm rõ thêm về vị trí, vai trò của Vinh - Bến Thuỷ đối vớicuộc vận động cách mạng giải phóng dân tộc thời kỳ 1930 - 1945 Và hyvọng đề tài sẽ bổ sung vào nguồn t liệu lịch sử địa phơng, đồng thời phầnnào giúp ít cho việc tìm hiểu và giảng dạy lịch sử địa phơng ở trờng phổthông

6 Bố cục của khoá luận

Ngoài Dẫn luận và Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục tranh ảnh,Nội dung đề tài kết cấu trong ba chơng:

Chơng 1 Vinh - Bến Thuỷ trong cao trào cách mạng 1930-1931.Chơng 2 Phong trào cách mạng ở Vinh - Bến Thuỷ từ 1932-1944Chơng 3 Khởi nghĩa giành chính quyền ở Vinh - Bến Thuỷ

B Nội dung

Chơng 1

Vinh - Bến Thuỷ trong Cao trào cách mạng 1930 - 1931

1.1 Vinh - Bến Thuỷ: Vị trí, truyền thống và tình hình kinh tế - xã hội

1.1.1 Vị trí

Vinh là một thành phố có vị trí chiến lợc quan trọng, có bề dày lịch

sử trong quá trình dựng nớc và giữ nớc Thành phố Vinh ngày này có toạ độkhoảng từ 18038’50” đến 18043’36” vĩ độ Bắc và từ 105056’30” đến

105049’50” kinh độ Đông Ngay từ thời phong kiến Vinh đã là điểm chốtgiữ xung yếu trên con đờng thiên lý Bắc Nam Ngày nay, Vinh đợc coi làcửa ngõ, là chìa khoá của vùng Bắc miền Trung, là trung tâm kinh tế - chínhtrị - xã hội của khu vực này

Về hình thể, Vinh có dạng gần giống nh một bàn tay mở, phía Tâygiáp huyện Hng Nguyên từ Cầu Đớc kéo dài đến xã Nghi Liên (Nghi Lộc),phía Đông từ ngã ba Mỏ Hạc đến giáp xã Nghi Thái (Nghi Lộc), phía Namgiới hạn bởi con sông Vĩnh Diện tích khoảng 62km2 Vinh từng đợc coi làvùng “địa linh nhân kiệt” với nhiều yếu tố sơn thuỷ hữu tình, xung quanh làcác dãy núi cao bao bọc, núi Hồng Lĩnh ở phía Nam núi Thành ở phía TâyNam, núi Cấm ở phía Bắc, núi Đại Huệ ở phía Tây Bắc, núi Quyết ở phía

Đông Nam Vị thế Vinh gần nh nằm tròn trong bức tờng thành kiên cố

Thành phố Vinh nằm ở hạ lu con sông Lam (còn có tên gọi khác làsông Rum, sông Thanh Long), là ranh giới tự nhiên phân chia thành phốVinh với Hà Tĩnh về phía Nam Vinh tiếp giáp với biển Đông tạo cơ hội đểVinh hớng ra thế giới bằng tuyến đờng biển quốc tế Dọc tuyến bờ biểnphía Đông thành phố Vinh có cảng Cửa Lò, cảng Cửa Hội và cảng sông BếnThuỷ Cảng Bến Thuỷ nằm trong địa phận thành phố ngày nay có tên gọitheo một đơn vị thuỷ quân là Đồn Thuỷ đóng trên sông Lam từ thời nhà Lê.Bến Thuỷ không chỉ là cửa ngõ của Vinh bằng đờng thuỷ mà từ lâu nó đã lànơi c dân sinh sống tập nập Khi thực dân Pháp xâm lợc thì Bến Thuỷ trởthành một thơng cảng sầm uất của Bắc Trung Bộ

Bên cạnh những thuận lợi nói trên Vinh - Bến Thuỷ còn có nhữngkhó khăn riêng đó là khí hậu ở đây khá khắc nghiệt, mùa nóng thì quá

nóng, mùa rét thì quá rét, ma lũ và gió bão luôn đe doạ gây thiệt hại nặng

nề cho đời sống của nhân dân Đây cũng là một trong những nhân tố gópphần hình thành nên tích cách của con ngời xứ Nghệ nói chung và Vinh -Bến Thuỷ nói riêng

Nhìn nhận về vị thế của Vinh - Bến Thuỷ, hẳn chúng ta không thểquên vua Quang Trung đã từng chọn nơi đây làm kinh đô cho nớc Đại Việtthống nhất Trong bức th gửi La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp ngày 03 tháng 9năm Thái Đức 11 (1788), ông đã viết: “Nhớ buổi hồi loan kỳ trớc lúc quahoàng sơn, quả cung đã từng mở xem địa đồ thấy ở huyện Chân Lộc, xãYên Trờng, hình thế rộng rãi, khí tợng tơi sáng Có thể chọn xây kinh đômới Thực là chỗ đất đẹp để đóng đô vậy [31,16]

1.1.2 Truyền thống

ý thức dân tộc và chủ nghĩa yêu nớc trên đất nớc ta nói chung vàVinh - Bến Thuỷ nói riêng là không tách rời nhau Trong kho lịch sử bằngvàng của công cuộc dựng nớc và giữ nớc đã chứng minh điều đó Trong hơnngàn năm Bắc thuộc, nhân dân ta đã anh dũng kiên cờng tích cực tham gianhiều cuộc đấu tranh chống ngoại xâm giành độc lập cho dân tộc Từ nhữngcuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trng, bà Triệu đến cuộc khởi nghĩa Lý Bí đãcho dân tộc ta hồi sinh với tên gọi mới Vơng quốc Vạn Xuân Để rồi đếnthế kỷ VII, Mai Thúc Loan lãnh đạo nhân dân Hoan - Diễn vùng dậy khởinghĩa chống ách cai trị hà khắc của nhà Đờng và thành Vạn An trở thànhquốc đô trong thời điểm ấy Năm 1285 nhân dân ở đây đã hoà mình cùngdân tộc kháng chiến chống Nguyên Mông Rồi đến thế kỷ XV vùng đấtnày lại đợc oai hùng đợc chọn là “đất đứng chân” để chống giặc Minh.Cuộc kháng chiến thắng lợi mở ra một thời kỳ hng thịnh bậc nhất trong lịch

sử chế độ phong kiến Việt Nam Đến lúc này Vinh mới thực sự đợc quantâm đặc biệt dới nhãn quan sáng suốt của Lê Lợi và Nguyễn Trãi Trong

“D địa chí” khi viết về Nghệ An Nguyễn Trãi ghi rằng: “Kỳ Lân và Lam ở

về Nghệ An” (đây là hai địa danh thuộc về Vinh bây giờ) là nơi hội tụ khíthiêng sông núi xứ Nghệ Vì vậy mà sau khi ngay sau chiến thắng giặcMinh, Lê Lợi đã cử ngay vị tớng tài là danh quốc công thần Nguyễn Xí vào

đóng đại bản doanh ở Vinh

Trên đờng tiến quân ra Bắc đánh đuổi quân Thanh (1788), QuangTrung đã dừng tại chân núi Dũng Quyết và núi Kỳ Lân để tuyển quân, chỉ

trong vài ngày đã có hàng vạn thanh niên xứ Nghệ tham gia nghĩa quân gópphần xứng đáng vào đại thắng quân Thanh tại Ngọc Hồi, Đống Đa mùaxuân Kỷ Dậu (1789) Và cũng tại đây Quang Trung đã cho xây dựng PhợngHoàng Trung Đô “Nay kinh đô Phú Xuân thì hình thể cách trở xa xôi, trịBắc Hà sự thể rất khó khăn Theo đình thần nghĩ rằng: “Chỉ có đóng đô ởNghệ An là độ vừa cân vừa có thể khống chế đợc trong Nam ngoài Bắc và

sẽ làm cho ngời tứ phơng đến kêu kiện tiện việc đi về” [31,42]

Thực dân Pháp đã nhòm ngó nớc ta từ lâu, ngày 01/9/1858 chúng nổsúng xâm lợc Việt Nam Phong trào yêu nớc của nhân dân diễn ra ở khắpnơi Riêng Nghệ An đã có những cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp rấtsớm và quyết liệt đó là cuộc khởi nghĩa dới sự lãnh đạo của Trần Tấn nổilên ở Thanh Chơng, của Đặng Nh Mai ở Nam Đàn… Tiêu biểu nhất là cuộckhởi nghĩa do Nguyễn Xuân Ôn và Lê Doãn Nhã lãnh đạo ủng hộ chiếuCần Vơng do vua Hàm Nghi ban ra Các cuộc khởi nghĩa này diễn ra ởnhiều nơi khác nhau trong tỉnh nhng đều có ảnh hởng mạnh mẽ tới Vinh -Bến Thuỷ

Tuy phong trào Cần Vơng thất bại nhng cuộc vận động cứu nớc ởNghệ An không vì thế mà suy yếu, ngợc lại Vinh - Bến Thuỷ còn đợc chọnlàm nơi nhóm họp và xuất phát của những nhà yêu nớc đơng thời Phan BộiChâu cũng từ đây mà lập ra hội Duy Tân và cổ động phong trào Đông Du.Tăng Bạt Hổ và Đặng Tử Kính cũng từ đây mà xuất dơng sang Nhật SauPhan Bội Châu thì lớp ngời Cộng sản đầu tiên nh Lê Hồng Phong, Lê HồngSơn … là những ngời công nhân đợc tôi luyện từ Vinh Trong số những ngờicon của xứ Nghệ ra đi tìm đờng cứu nớc có một ngời tiêu biểu nhất, là ngời

đầu tiên đã tìm ra con đờng cứu nớc đúng đắn nhất cho cách mạng ViệtNam là Nguyễn ái Quốc

Lịch sử của Vinh là một dòng chảy liên tục hoà mình vào tiến trìnhlịch sử dân tộc Việt Nam Trong quá trình ấy những sắc thái của con ngờiNghệ An nói chung và Vinh - Bến Thuỷ đã đợc hình thành Mang đầy đủtính cách của cộng đồng dân tộc Việt Nam nhng lại rất đậm đà sắc thái củangời dân xứ Nghệ: “Cơng trực, khảng khái, cần kiệm, giản dị, trung thực,hiếu học, giàu nghị lực, ý chi, can đảm, giảm xả thân, sẵn sàng hy sinh vìnghĩa lớn”

1.1.3 Tình hình kinh tế - xã hội

Sau khi chiếm đợc Nghệ An, thực dân Pháp rất bằng lòng với lỵ sởVĩnh An Trong con mắt của những kẻ kinh doanh t bản chủ nghĩa, thực dânPháp còn thấy đây là một mảnh đất hội tụ những thuận lợi và tiềm năng lớnlao khác Với chủ trơng “khai thác từng gói nhỏ” trớc tiên chúng tâm trungvào vùng Bến Thuỷ Bến Thuỷ từ một đồn binh, một bến sông dần mangtầm vóc một bến cảng, một cửa ngõ của một khu công nghiệp Bến Thuỷdần đi liền với Vinh nh Chợ Lớn kèm sau Sài Gòn nhng quy mô nhỏ béhơn, các địa danh Vĩnh Dinh, Vĩnh An đã đi vào lịch sử và đợc thay thếbằng tên gọi Vinh - Bến Thuỷ

Trong hai cuộc khai thác thuộc địa Vinh - Bến Thuỷ luôn là trọng

điểm, không ngừng đợc đầu t chỉnh sửa nhng chỉ đề phục vụ cho mục đíchthực dân mà thôi Những con đờng giao thông đờng sông, đờng biển, đờngbộ… đợc khai thông Các nhà máy ở Vinh - Bến Thuỷ mọc lên ngày càngnhiều: Công ty Lào bán lâm thuỷ sản (1900), Công ty lâm nghiệp thơng mại

Đông Dơng và Công ty Diêm Đông Dơng, Công ty vận tải ô tô Bắc Trung

kỳ và Lào (1903), Nhà máy Trờng Thi - Xởng xe lửa lớn thứ hai ở Đông

D-ơng (1908) Chính vì thế Vinh là nơi có đông đảo công nhân viên chức, thợhoả xa Các hiệu buôn khá lớn xuất hiện và nắm độc quyền nh Hiệu thuốcbắc của ngời Hoa, bông vải sợi của ngời ấn Độ, buôn lụa Phợng Lâu… Với

ba điểm quan trọng: Chợ Vinh - cầu Rầm - Bến Thuỷ Ba thị xã cận kề nhauVinh, Trờng Thi, Bến Thuỷ đợc nâng cấp và phát triển mạnh mẽ, cho đến tr-

ớc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất đã mang tầm vóc một đô thị công thơngnghiệp khá phát triển, dần dần trở thành một trung tâm kỹ nghệ và thơngmại xứ Trung Kỳ

Sau Chiến tranh thế giới lần thứ nhất, thực dân Pháp càng quan tâm

và đầu t nhiều vào Vinh - Bến Thuỷ Các nhà máy lớn lần lợt ra đời nhCông ty SIFA, Nhà máy ca Xatanh, Nhà máy rợu Sôva, Nhà máy cá hộpLaphích… đợc đầu t nhiều máy móc Chính vì vậy mà đến năm 1930, tổnglợng hàng xuất khẩu cảng Bến Thuỷ là 56.512 tấn Năm 1936 là 97.000 tấn[6, 56]

Năm 1929, thực dân Pháp xây dựng xong sân bay Vinh tại cánh đồngYên Đại Ngày 10/12/1927, chính quyền thực dân ra nghị định cho lập mộtthành phố biệt lập gọi là Vinh - Bến Thuỷ Ngày 18/1/1930, toàn quyền

Đông Dơng ra thêm Nghị định cho Vinh - Bến Thuỷ đợc lập ra 10 phố (từ

Đệ Thập đến Đệ Nhất), trong đó có những phố mang dáng dấp của làng quê

nh Đệ Cửu, Đệ Thập là đất đai làng Yên Dũng Hạ Thực dân Pháp quản lý

đô thị ngày càng chặt chẽ với nhiều thứ thuế vô lý nh: thuế mổ thịt, thuếtiền nhà… Việc lập phờng hội thì nhà nớc bảo hộ chỉ cấp phép cho những tổchức nghề nghiệp nào không có khả năng đe doạ đến công việc “trị an” của

họ Vinh - Bến Thuỷ bị siết chặt trong hai bộ máy hành chính cai trị: Namtriều và chính quyền bảo hộ của Pháp với hệ thống lính, mật thám, bọnbang tá và 12 nhà tù…

Về tình hình xã hội, sự phân hoá các thành phần xã hội khá rõ nét vàthái độ của các tầng lớp giai cấp trớc biến động của xã hội cũng khá rõràng Đối với t sản dân tộc, họ là một tầng lớp nhỏ luôn bị thực dân đế quốcchèn ép, họ không tập trung vốn nên khó phát triển,họ chẳng hơn quầnchúng lao động là bao,chính vì vậy họ cũng có ý thức chống đế quốc Tầnglớp tiểu t sản, viên chức, tri thức học sinh ở đây rất đông, đây vốn là nơi ctrú của nhiều thế hệ yêu nớc cách mạng nh Phan Đình Phùng, NguyễnXuân Ôn, Lê Văn Huân, Trần Phú, Hà Huy Tập, Phan Đăng Lu… Tầng lớptiểu t sản ở Vinh - Bến Thuỷ đại bộ phận là lớp tân học, họ làm đủ các nghề

nh dạy học, thầy thuốc, buôn bán… Phần lớn họ xuất thân từ những gia đình

có truyền thống yêu nớc, thơng dân Họ phải chứng kiến tận mắt và cămghét áp bức bóc lột Là lớp ngời năng động nhạy cảm với thời cuộc, mauchóng giác ngộ cách mạng nh Trần Phú, Hà Huy Tập… Chính họ là nhữngngời đã truyền bá t tởng yêu nớc và chủ nghĩa Mác-Lênin và giai cấp côngnhân và quần chúng lao động ở Vinh - Bến Thuỷ

Giai cấp công nhân - đây chính là lực lợng quan trọng quyết định sựphát triển về công nghiệp, thủ công nghiệp và kinh tế hàng hoá Họ chính làlực lợng quyết định nhất trong các cuộc đấu tranh cách mạng ở thành phốcũng nh trong tỉnh Vinh - Bến Thuỷ là nơi tập trung số lợng công nhân lớn1928-1929 đã lên đến 8.000 ngời, nhng lại chia làm nhiều loại nh phân biệt

rõ thợ áo xanh, thợ áo nâu hay cu li, thợ bán chuyên nghiệp Tiền lơng của

họ rất thấp, lại bị tận dụng triệt để sức lao động của đàn bà và trẻ em, họ bịrơi vào cảnh “ăn gạo chịu, bán lơng non” Chính vì vậy mà họ sớm trởthành lực lợng tiêu biểu nhất cho sức phát triển của xã hội Công nhân Vinh

- Bến Thuỷ là một đội ngũ thuần nhất, tuyệt đại bộ phận là ngời Việt Nam,phần lớn họ từ nông dân mà ra nên họ biết yêu thơng, chia sẻ, dìu dắt lẫnnhau

Vinh - Bến Thuỷ là một thành phố mang đặc thù của loại đô thị

ph-ơng Đông vừa có phố vừa có làng, phần đông c dân nửa cày ruộng, nửa làmthợ, thậm chí có xóm thuần nông Ngời nông dân thành thị ở Vinh - BếnThuỷ thì cơ cực bần hàn không kém gì bạn bè cùng giai cấp ở nông thôn,

họ cũng có tinh thần hăng hái, anh dũng nh công nhân, luôn sát cánh bêncông nhân để tranh đấu Tầng lớp dân nghèo thành thị có vai trò đáng kể,

họ là lớp ngời thấy rõ sự bất công trong xã hội, dễ giác ngộ, ý thức về thânphận của mình

Tất cả những đặc điểm trên đã khắc hoạ nên một bức tranh về Vinh Bến Thuỷ với sức sống tràn trề của một trung tâm kinh tế, chính trị, xã hội,quân sự không chỉ riêng Nghệ An mà còn của Bắc Trung kỳ Với phong tràocách mạng ở Trung kỳ thì Vinh - Bến Thuỷ không chỉ đâu đầu dậy trớc màcòn là nơi duy trì, nuôi dỡng, nhen nhóm, thắp sáng phong trào

-1.2 Cao trào cách mạng 1930 - 1931 ở Vinh - Bến Thuỷ.

1.2.1 Phong trào cách mạng ở Vinh - Bến Thuỷ dới sự tác động của Thanh niên và Tân Việt.

Nghệ Tĩnh nói chung và Vinh - Bến Thuỷ nói riêng khác với nhữngnơi khác ở nớc ta lúc bấy giờ là không có những đảng theo xu hớng t sản

Đấy là một trong những điều kiện thuận lợi để ngày 14/7/1925 những côngnhân, nhân dân lao động, tri thức tân học đã bí mật nhóm họp tại Rú ConMèo (phía Nam núi Quyết thuộc phờng Trung Đô ngày nay) bao gồm TrầnPhú, Trần Đình Thanh, Tôn Quang Phiệt, Lê Văn Huân… đứng ra tuyên bốthành lập Hội Phục Việt Đây là một tổ chức cách mạng ra đời sớm nhằmtập hợp lực lợng yêu nớc trong nhân dân đánh đổ thực dân Pháp, khôi phục

độc lập cho Tổ quốc Việt Nam Vinh - Bến Thuỷ - Trờng Thi trở thànhtrung tâm hoạt động là đầu mối liên lạc của hội Tổng bộ Phục Việt đã cử

đồng chí Lê Duy Điếm đã tìm liên lạc với những ngời hoạt động cách mạng

ở nớc ngoài Anh đã tìm đến Quảng Châu (Trung Quốc), tại đây anh đợctham dự lớp huấn luyện chính trị của Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên

do Nguyễn ái Quốc trực tiếp phụ trách

Trớc uy tín của Nguyễn ái Quốc và xu thế cách mạng mới lại đợcHội Thanh niên giúp đỡ, Tân Việt đã sớm nhận ra sự hơn hẳn về t tởng và đ-ờng lối của Thanh niên Hội Phục Việt sau nhiều lần đổi tên Phục Việt, HngNam … cuối cùng lấy tên là Tân Việt cách mạng Đảng

Đến năm 1929 chi bộ Tân Việt ở Vinh - Bến Thuỷ đã có 74 đảngviên, trong đó có 28 tri thức, 29 công nhân và, 10 nữ tiểu thơng và 7 dânnghèo Tiểu tổ Thanh niên có 40 đảng viên, 11 tri thức, 23 công nhân viênchức, 5 dân nghèo và 1 t sản [12,35] Tới giữa năm 1928 Hội Thanh Niên

và Hội Hng Nam đều đã có cơ sở xen kẽ trong các nhà máy trờng học vàmột số công sở tại thành phố Vinh Mà Vinh - Bến Thuỷ là trung tâm chỉ

đạo là đầu mối liên lạc của Hội Hng Nam ở Trung Kỳ Nên sự chỉ đạo củaTổng bộ Hng Nam và Kỳ bộ Thanh Niên Trung Kỳ đối với phong trào cáchmạng rất chặt chẽ có ảnh hởng lớn tới công nhân Vinh - Bến Thuỷ

Năm 1926 tổng Bộ Hng Nam đã tổ chức đón cụ Phan Bội Châu tạiVinh Tháng 3/1927 Kỳ bộ Thanh Niên phối họp với Hng Nam đâ làm lễtruy điệu cụ Phan Chu Trinh, thu hút hàng ngàn quần chúng trong thànhphố và phủ huyện lân cận tham gia

Ngày 11/4/1928, 500 công nhân nhà máy Diêm Bến Thuỷ và nhàmáy ca hãng SIFA đã biểu tình đòi tăng lơng, giảm giờ làm, chống cúpphạt và đánh đập công nhân [12,43] Đây là cuộc đấu tranh mở đầu chomột thời kỳ mới mà công nhân Vinh - Bến Thuỷ trở thành lục lợng nòng cốtcủa phong trào Ngày 2/6/1928 một chủ t sản ấn kiều ở phố Saro đã ức hiếpmột ngời nông dân làm cho quần chúng nhân dân phẫn nộ nổi dậy đấutranh

Cuối 1927 - đầu 1928 Chi Bộ Tân Việt trong nhà trờng đã lãnh đạohọc sinh Quốc học Vinh đứng dậy đòi: bỏ thói đánh đập, hà hiếp học sinh

Thực dân Pháp muốn cớp đất để xây dựng các xởng máy, trạm xe bếntầu, sân bay Nông dân các làng nh Yên Dũng, Đức Thịnh, Lộc Đa…đã đấutranh rất mạnh mẽ, công nhân đã thâm nhập vào đoàn nông dân để đấutranh giữ đất Từ phong trào đấu tranh của công nhân đã ảnh hởng đến nôngdân, học sinh và các tầng lóp khác Phong trào đã có sự đoàn kết, phối hợp

hỗ trợ lẫn nhau Những cơ sở cách mạng bí mật đợc lập ở nhiều nơi nh cửahàng nớc nắm ở phố Cô Đào, hiệu thuốc lào của bà Ký Hai, quầy vải của bàHàn Bình trong chợ Vinh…

Lúc này tại Vinh - Bến Thuỷ còn có phong trào vô sản hoá, nhiều trithức và học sinh đã đi vào các nhà máy, xí nghiệp để làm việc, tuyên truyềngiác ngộ anh em công nhân nh: Nguyễn Đức Cảnh, Nguyễn Trọng Cổn,Nguyễn Thị Nghĩa, các học sinh nh Chu Văn Biên, Phan Phúc Tờng… Qua

đây những tác phẩm cách mạng của Nguyễn ái Quốc nh Đờng Cách Mệnh

đợc truyền bá rộng rãi giúp cho công nhân và nhân dân lao động Vinh - BếnThuỷ hiểu đợc con đờng cách mạng mà dân tộc sẽ phải trải qua những giankhổ, hy sinh mà các chiến sỹ, các Đảng viên và quần chúng phải chịu đựng

đuổi đế quốc chủ nghĩa và Nam Triều phong kiến”, “Thực hiện chuyênchính vô sản và chủ nghĩa cộng sản” Kết quả là cuộc biểu tình đã thu đợcthắng lợi lớn, có đến 5 lá cờ búa liềm và 200 truyền đơn [5,28] Điều quantrọng là quần chúng đã hiểu đợc nớc Nga cách mạng và nhận rõ là phải đitheo con đờng mà LêNin đã thực hiện ở nớc Nga

Trớc sự phát triển của phong trào cách mạng ở Vinh - Bến Thuỷ.Cuối tháng 6/1929 đồng chí Nguyễn Phong Sắc với t cách là đại diện của

Đông Dơng Cộng Sản Đảng đã bí mật vào Vinh gặp đồng chí Võ Mai (tứcQuốc Hoa) và các đồng chí khác, thành lập nên Kỳ bộ Đông Dơng CộngSản Đảng Kỳ bộ chọn làng Vang (thuộc Đông Vĩnh - thành phố Vinh) làtrụ sở, xuất bản tờ báo “Bôsêvich” cùng nhiều truyền đơn kêu gọi quầnchúng nổi dậy đấu tranh Nhanh chóng xây dựng đợc các cơ sở bí mật ở cácnhà máy xe lửa Trờng Thi, trờng Quốc học Vinh… Tân Việt ở Vinh - BếnThuỷ cũng bị phân hoá thành hai nhóm, một nhóm nhanh chóng đợc tổchức vào Đông Dơng Cộng Sản Đảng, còn một nhóm khác thì kiên trì vận

động tổ chức hợp nhất Thanh niên và Tân Việt không đợc họ đã thành lập

Đông Dơng Cộng Sản Liên Đoàn So với Đông Dơng Cộng Sản Đảng thì

Đông Dơng Cộng Sản Liên Đoàn có cơ sở ở Vinh ít hơn

Nh vậy đến cuối năm 1929 ở Vinh - Bến Thuỷ đã diễn ra tình trạngsong song tồn tại hai tổ chức là Đông Dơng Cộng Sản Đảng và Đông DơngCộng Sản Liên Đoàn Cả hai tổ chức này đều lấy học thuyết cứu nớc củalãnh tụ Nguyễn ái Quốc làm chân lý cho sự nghiệp giải phóng Công táctuyên truyền, dân vận lúc này đợc tiến hành trên cơ sở các cơ quan ngônluận nh “Búa liềm”, “Bôsêvích”, “Công Hội đỏ”

Điều này cho thấy Vinh - Bến Thuỷ là một trung tâm sớm tiếp thuhọc thuyết cứu nớc mới, mở đờng cho một thời kỳ mới, quyết liệt hơn, mà

Công - nông là lực lợng nòng cốt Nhng một thực tế lịch sử tại Vinh - BếnThuỷ lúc này là sự tồn tại song song của hai tổ chức Cộng sản đã không thể

đi tới thống nhất ý kiến hợp nhất thành một tổ chức Cộng sản để thống nhấthành động Cả hai đều tích cực hoạt động lôi kéo,có lúc mâu thuẫn lẫn nhaulàm ảnh hởng đến sự phát triển chung của phong trào Yêu cầu thống nhấtcác tổ chức Cộng sản thành một chính Đảng vô sản đã trở nên cấp thiết hơnbao giờ hết

1.2.2 Cuộc biểu tình ngày 1/ 5 ở Vinh- Bến Thuỷ

Ngày 3/2/1930 Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời trên cơ sở hợp nhấtcác tổ chức Cộng sản ở Việt Nam Đó là một bớc ngoặt lịch sử vô cùngquan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam Nó chứng tỏ rằng giai cấp vôsản ta đã trởng thành và đủ sức lãnh đạo cách mạng

Tháng 3/1930 Xứ uỷ Trung Kỳ đợc thành lập, tỉnh Đảng bộ Vinh trựctiếp chỉ đạo phong trào cách mạng ở Vinh - Bến Thuỷ Tiếp đó việc thànhlập riêng một Thành bộ Vinh và cử đồng chí Lê Mao trực tiếp phụ tráchchính là sự nhận thức đợc tầm quan trọng của Vinh - Bến Thuỷ trong sựnghiệp đấu tranh cách mạng dân tộc

Về tổ chức Đảng ở Vinh - Bến Thuỷ ta thấy tháng 2/1930 Đông

D-ơng Cộng Sản Đảng thành lập đợc 4 chi bộ Cộng sản với 25 Đảng viêntrong đó có 13 Đảng viên là công nhân ở hai xí nghiệp lớn: Trờng Thi vàDiêm Bến Thuỷ nh: Chi bộ Trờng Thi có 11 Đảng viên, Chi bộ nhà máyDiêm Bến Thuỷ có 2 Đảng viên đều là công nhân [24,46] Nhng đếnkhoảng tháng 6/1930 tại đây đã có 9 Chi bộ Đảng trong các nhà máy: Chi

bộ Trờng Thi 12 Đảng viên, Chi bộ tập đoàn khuân vác 18 Đảng viên, Chi

bộ nhà máy Diêm 18 Đảng viên, Chi bộ hoả xa (ga Vinh) 3 Đảng viên… [6,88] Bên cạnh các chi bộ nhà máy, Vinh - Bến Thuỷ lúc này đã thành lậpcác Chi bộ phờng nh phờng Hàng Cá, phờng Thịt Trâu Các Chi bộ đờngphố, Chi bộ nhà lao Vinh, Chi bộ lính Lê Dơng ngời Đức ở nông thôn cócác Chi bộ Lộc Đa, Yên Dũng, Đức Thịnh, Yên Lu, Đức Quang, Yên Đại…các đoàn thể quần chúng đợc quan tâm phát triển nh: Công Hội đỏ, Tổ chứcThanh niên Cộng sản Đoàn, Đội Xích vệ đỏ, Hội phụ nữ giải phóng, NôngHội đỏ, Sinh Hội đỏ… phong trào đấu tranh của công nhân, nông dân vàquần chúng nhân dân lao động ở Vinh - Bến Thuỷ đã diễn ra liên tục vàmạnh mẽ

Ngay giữa tháng 3/1930 đã nổi lên 2 cuộc bãi công và đấu tranh củacông nhân nhà máy ca Thái Hợp, nhà máy rợu Sô Va Sang đến tháng 4phong trào đấu tranh mạnh mẽ hơn, tiêu biểu là cuộc đấu tranh của 500công nhân nhà máy Diêm Bến Thuỷ đòi tăng lơng, giảm giờ làm không

đánh đập công nhân…[6,91] Nhận thấy phong trào công nhân không thểdừng tại đây nên ngày 18/4/1930 Hội nghị Xứ uỷ Trung Kỳ họp tại Vinhquyết định cho Vinh - Bến Thuỷ tổ chức lễ kỷ niệm ngày quốc tế lao độngngày 1/5 Mọi công việc đợc tiến hành nhanh chóng, nhng mật thám Pháp

đánh hơi đợc chủ trơng của Xứ uỷ Trung Kỳ nên chúng dùng mọi thủ đoạn,biện pháp để đối phó Nên việc chuẩn bị cho kỷ niệm ngày 1/5 hết sức khẩntrơng, ráo riết

Đêm 27/4/1930 tại nhà đồng chí Nguyễn Phúc (phố Đệ Thập) đã diễn

ra hội nghị Bí th các Chi bộ Cộng sản khu vực Vinh - Bến Thuỷ Tại Hộinghị đã thống nhất cho công - nông biểu tình, tuần hành đa yêu sách lêntoàn sứ Vinh Mục tiêu đấu tranh đòi các quyền lợi nh tăng lơng, giảm giờlàm cho các thợ thuyền, bỏ các thứ thuế vô lý: thuế thân, thuế chợ, thuế

đò…

Từ ngày 29 - 30/4/1930 anh chị em công nhân đã phá dây điện thoạicắt liên lạc của bọn thống trị Truyền đơn đợc trải khắp nơi: nhà máy, đờngphố, công sở, trờng học, trại lính… cờ đỏ búa liềm tung bay trên nhiều đờngphố và các vùng lân cận, các Đảng viên và Hội viên Công Hội đỏ của cácnhà máy phân công nhau đi về các khu phố, khu vực lân cận lên kế hoạchgiúp đỡ các cơ sở giúp đỡ chuẩn bị cho biểu tình

Từ sáng 1/5/1930, Tỉnh bộ Vinh do Lê Mao phụ trách, trực tiếp chỉ

đạo đã huy động đợc 12 nghìn nông dân các làng Yên Dũng, Lộc Đa, ĐứcHậu, An Hậu kéo vào thành phố phối hợp với công nhân đòi chính quyềnthực dân thực hiện các yêu sách nh tăng lơng, giảm giờ làm, giảm su thuế…

Đoàn biểu tình quần áo chỉnh tề, hoà bình và hân hoan, hát vang bài Quốc

tế ca:

“Hỡi ai nô lệ trên đời,Hỡi ai cực khổ đồng thời đứng lên!

Bất bình này chịu sao yênPhá cho tan nát một phen cho rồi!…” [17,490]

Bất chấp sự ngăn chặn của bọn lính Pháp, đoàn biểu tình vẫn hùngdũng tiến lên, kéo qua các nhà máy Trờng Thi, Bến Thuỷ phối hợp hành

động với công nhân Bọn chỉ huy ra lệnh bắn đoàn biểu tình nhng binh línhchỉ bắn lên trời, quá hoảng loạn trớc khí thế đấu tranh của quần chúng têngiám binh Pơti và tên chủ nhà máy Diêm liền xả súng vào đoàn biểu tìnhlàm 6 ngời chết là 18 ngời bị thơng, hàng trăm ngời bị bắt Máu của thợthuyền, máu của công nhân Vinh - Bến Thuỷ đã đỏ tơi nhuộm khắp ngã ba

đờng Bến Thuỷ Cuộc biểu tình thị uy đã phải giải tán Nhng thực dân Phápphải thừa nhận rằng cuộc biểu tình chấm dứt bằng đổ máu đã kích động sâusắc vào d luận quần chúng Ngay sau đó báo Lao khổ của Xứ uỷ Trung Kỳ(ra ngày 2/5/1930) “theo gơng hy sinh của dân cày Nghệ An” đã viết: “anh

em, chị em không thể do dự đợc nữa, phải nhớ lấy những ngời bị tàn sát ởBến Thuỷ, phải theo gơng trớc mà hăng hái hy sinh để phản đối vụ bắn giếtquần chúng ở Bến Thuỷ”

Cuộc biểu tình ở Vinh - Bến Thuỷ ngày 1/5/1930 tuy bị giải tán,

nh-ng đã giành đợc thắnh-ng lợi là biểu dơnh-ng lực lợnh-ng của thợ thuyền, dân cày,

đợc binh lính hởng ứng Lần đầu tiên trong lịch sử cách mạng xứ ta, Công Nông - Binh bắt tay nhau giữa trận tiền Đánh dấu một thắng lợi lớn laokhông chỉ cho công nông Nghệ An mà còn cho công nông khắp nơi trongcác nớc Cuộc biểu tình thật xứng đáng với sự suy tôn của đồng chí và đồngbào cả nớc:

-“Kìa Bến Thuỷ đứng đầu dậy trớc

Nọ Thanh Chơng tiếp bớc tiến lênNam Đàn, Nghi Lộc, Hng NguyênAnh Sơn, Hà Tĩnh một phen dậy rồi”

(Ninh Viết Giao, Thơ văn Xô Viết Nghệ Tĩnh)

1.2.3 Cao trào cách mạng 1930 - 1931 ở Vinh - Bến Thuỷ.

Cuộc biểu tình ngày 1/5/1930 đã mở đầu cho cơn bão tạp cách mạng

ở Nghệ An - Hà Tĩnh Trớc hết là phong trào công nhân ở các nhà máy Vinh

- Bến Thuỷ Ngày 10/5/1930, 500 công nhân Nhà máy Diêm đã nổi dậy bãicông, đa yêu sách đòi yêu sách ngày làm 8 giờ, thi hành luật bảo hiểm xãhội, chống khủng bố và đàn áp những ngời tham gia biểu tình Tháng6/1930, nhiều cuộc đấu tranh của công nhân đã diến ra: 300 công nhân Nhàmáy ca SIFA, 400 công nhân khuân vác Bến Thuỷ, 120 công nhân Nhà máyTrờng Thi, 1000 công nhân Nhà máy ca Thái Hợp, tiếp đó 1000 công nhân

Nhà máy Diêm, điện, ca, phu kéo xe tay cùng đình công một lợt để đòi bọnchủ phải thực hiện những yêu sách đã nêu [6, 102]

Trớc làn sóng đấu tranh của công nhân, chính quyền thực dân đã phải

ra lệnh cho các quan lại và binh lính không đợc dùng vũ khí bắn giết dânbiểu tình, tăng lơng cho thợ, đuổi những tên cai gian ác hay đánh đập thợthuyền

Sang tháng 7 năm 1930, phong trào đấu tranh ở Vinh - Bến Thuỷ lạibớc lên một nấc thang mới quyệt liệt hơn Hàng ngàn công nhân các Nhàmáy Trờng Thi, Diêm, ca Thái Hợp, Lao Chiên, rợu Sova phối hợp cùngbiểu tình đòi chính quyền thực dân thực hiện các yêu sách đã nêu Đặc biệt,trong tháng này công nhân Nhà máy Diêm đã ba lần nổi dậy đấu tranh đa ranhững quyền lợi thiết thực nh lấy cai phụ nữ trông coi và soát xét chị em,cải thiện điều kiện sinh hoạt cho ngời lao động, đuổi tên cai Chuyên gian

ác Cuộc bãi công diễn ra quyết liệt, Tổng công hội Vinh ra “Lời báo cầnkíp” kêu gọi công nhân và nhân dân lao động trong tỉnh ủng hộ Phong tràoủng hộ dấy lên mạnh mẽ trong các nhà máy ở Vinh - Bến Thuỷ

Ngày 14/7/1930, kỷ niệm ngày Công xã Pari, hơn 600 dân làng YênDũng, Đệ Thập tập hợp ở Linh Kiên ủng hộ cách mạng Pháp, nêu yêu sách

đòi chính phủ thuộc địa giảm thuế khoá, trả lại ruộng đất cho dân cày

Thực dân Pháp đã tăng cờng truy lùng, bắt, bắn giết, thêm nhiều đồnbốt tháp canh mật thám để khống chế đàn áp phong trào cách mạng Để đáplại thái độ của chính quyền thực dân và tay sai Ngày 01/8/1930, các nhàmáy ở Vinh - Bến Thuỷ đều tiến hành rải truyền đơn kêu gọi hởng ứng ngàyQuốc tế chống chiến tranh Công nhân các Nhà máy Ca, Nhà máy Diêm đã

tổ chức mít tinh phản đối chiến tranh đế quốc Kêu gọi công nhân hãy đoànkết siết chặt hàng ngũ, phối hợp với nông dân và binh lính đoàn kết lại đấutranh chống đế quốc Pháp và Nam triều phong kiến

Ngày 20/8/1930, hàng trăm thợ, phụ nữ và trẻ em ở Nhà máy Diêm,quán ở các làng Yên Dũng kéo lên dinh Bang Tá thành phố để đòi thảnhững công nhân là ngời nhà của mình bị bắt Phong trào đấu tranh củacông nhân lao động Vinh - Bến Thuỷ vẫn mạnh mẽ quyết liệt nh bão táp:21/8/1930 công nhân Nhà máy Ca Lao Chiên, 22/8/1930 công nhân Nhàmáy Trờng Thi, Nhà máy Diêm 23/8/1930 công nhân Nhà máy Diêm lại

đấu tranh, công nhân hãng SIFA đã đấu tranh và ủng hộ lẫn nhau Cho tớilúc này phong trào cách mạng đã phát triển cao hơn trớc về quy mô mức độ

với sự tham gia của công nhân, nhân dân lao động đều khắp cả nông thôn

và thành thị Trong các cuộc bãi công chính trị có các yêu sách kinh tế vàtrong các cuộc đấu tranh kinh tế có tính chất chính trị rõ rệt

Những đợt sóng bão táp cách mạng đã đẩy chính quyền thực dânPháp, phong kiến tay sai vào hoang mang lúng túng, tên Saten khâm sứTrung kỳ đã thú nhận trong bản báo cáo gửi chính phủ Pháp ngày15/7/1930 rằng: “Lâu nay, chúng ta chỉ biết những phơng pháp hoạt độngcủa các Đảng cách mạng cũ Lần này các quan lại hình nh lúng túng, bốirối về sự tổ chức hoàn hảo của Cộng sản theo kiểu châu á Tình thế ấy đã

đặt chúng ta vào tình trạng đôi đờng khó xử, hoặc là nghiêm trị thì khôngsao tránh khỏi bị phản đối và có thể bị cô lập, hoặc là có thể có thái độkhoan hồng thì bị d luận cho chúng ta là bất lực yếu đuổi”

Phong trào cách mạng vẫn phát triển, ngày 9/4/1930, toàn thể côngnhân Nhà máy Diêm đình công Ngày 06/9/1930, 600 công nhân nhà máyVinh - Bến Thuỷ, đấu tranh của công nhân không đơn lẻ mà có sự ủng hộcủa nông dân một cách mạnh mẽ ở ngoại thành có khoảng 20.000 nôngdân đợc huy động tổ chức mít tinh, biểu tình ủng hộ công nhân đa yêu sách[6, 105] Lịch sử cách mạng Việt Nam với những trang vàng có ghi nhận sựkiện đánh dấu ngày Xô Viết Nghệ Tĩnh 12/9/1930 - một cuộc biểu tình toànhuyện Hng Nguyên - biểu tình Thái Lão, thành uỷ Vinh đã vận động côngnhân và nhân dân lao động ở Vinh - Bến Thuỷ hởng ứng và tham gia biểutình nhng thực dân Pháp đã đáp máy bay ném bom xuống đoàn biểu tình,

đã ném bom triệt phá làng mạc Thực dân Pháp đã điên cuồng chống phá,chúng đã phải thú nhận: “Trong 70 năm thống trị chúng cha bao giờ phải

đàn áp đến nh thế” Nguyễn ái Quốc trong th gửi Quốc tế Cộng sản đã ghirõ: “Thiệt hại 625 ngời, nông dân bị máy bay ném bom và súng máy giếtchết, 8 làng bị triệt hạ, hơn 1000 chiến sĩ bị bắt giam, hàng trăm ngời bị

đem đi đày” [30 ,175]

Trong phong trào đấu tranh ấy Hng Nguyên có 8.000 ngời thì trong

đó đã có 300 công nhân Vinh - Bến Thuỷ tham gia chỉ đạo Báo chí T sảnlúc đó đã viết: “Nếu máy bay chỉ đến chậm độ 15 phút thì quân bạo động

đã có thể cớp đợc cả Vinh - Bến Thuỷ”

Cuộc đàn áp dã man trong ngày 12/9/1930 là một tổn thất nặng nề

đối với phong trào công nhân Vinh - Bến Thuỷ, bắt bớ tù đày và sa thảicông nhân làm cho các nhà máy không còn đủ lực lợng đông đảo để tổ chức

những đợt đình công, bãi công rầm rộ nh tháng trớc Ngày 21/9/1930, hơn

200 công nhân Nhà máy Diêm bị mất việc biểu tình trớc cổng nhà máyphản đối hành động đuổi thợ và tội ác tàn sán quần chúng của đế quốc, tbản Ngày 23/9/1930, 100 công nhân Nhà máy Ca Lao Chiên đình công để

tỏ thái độ hởng ứng cuộc biểu tình Thái Lão Ngày 25/9/1930 số công nhânthất nghiệp trong thành phố kéo đến phá kho thóc chia cho ngời nghèo

Tháng 10/1930, thành lập Đảng bộ Thành phố Vinh trực thuộc Xứ uỷTrung Kỳ Sự kiện này khẳng định việc tăng cờng hơn nữa hoạt động của cơ

sở Đảng ở Vinh - Bến Thuỷ để bảo vệ và duy trì phong trào đấu tranh khôngchỉ cho chính mình mà còn đi đầu dẫn trớc tiên phong cho nông dân trongcuộc đấu tranh tự giải phóng mình, giải phóng dân tộc khi đã có sự soi đờngcủa cơng lĩnh giải phóng dân tộc theo con đờng cách mạng vô sản

Từ sau ngày 1/5/1930 đến đầu tháng 8 năm 1930, chỉ tính riêng làngYên Dũng Thợng và làng Lộc Đa đã có 7 cuộc đấu tranh biểu tình của nôngdân vì quyền lợi thiết thực nh giảm tô thuế, đòi lại ruộng đất Các làng đều

có Nông hội đỏ Khi chính quyền Xô Viết đợc thành lập thì Vinh - BếnThuỷ cũng có các làng đợc mang danh hiệu Làng Đỏ nh Làng Đỏ YênDũng Thợng, Làng Đỏ Yên Dũng Hạ, Làng Đỏ Lộc Đa Vinh - Bến Thuỷ

có Nông hội đỏ, Sinh hội đỏ, Cứu tế đỏ, thanh niên Cộng sản Đoàn và phụnữ giải phóng là những đoàn thể mang phẩm chất đỏ nên sau này Vinh cũng

tự hào đợc gọi là thành phố Đỏ vì thế mới có Nghệ An Đỏ

Cuối năm 1930, đầu năm 1931, đế quốc Pháp và phong kiến Namtriều càng tăng cờng đàn áp phong trào cách mạng ở Nghệ Tĩnh Trong hainăm (1930-1931), riêng Vinh - Bến Thuỷ đã có hàng trăm cán bộ Đảng viên

và quần chúng bị bắt bớ, có tới 41 ngời bị bắn chết ngay trong các cuộcbiểu tình, truy lùng và trong nhà lao Sở mật thám Vinh còn để lại một danhsách gồm 107 tù chính trị là những ngời sinh sống ở Vinh - Bến Thuỷ vàcác xã ngoại thành Nhà lao Vinh chật ních những tù chính trị Chúng còn

áp dụng cả lệnh thiết quân luật ở đây Với chính sách huỷ diệt Cộng sản của

đế quốc Pháp làm cho phong trào công nhân và Xô Viết Nghệ Tĩnh thiếucán bộ, Đảng viên nghiêm trọng Những ngời con u tú của Đảng lần lợt rơivào tay của kẻ thù nh Lê Mao, Lê Viết Thuật rồi hy sinh anh dũng, là nhữngmất mát lớn lao không gì bù đắp nổi của phong trào cách mạng Vinh - BếnThuỷ nói riêng, Nghệ Tĩnh nói chung Dù những khó khăn tác động từ bênngoài vào Đảng ta vẫn kiên trì bảo vệ thànhquả cách mạng ở thành phố

cũng nh ở nông thôn nhằm duy trì sự tồn tại của Xô Viết, lực lợng cán bộ

Đảng viên tuy còn rất mỏng nhng chính là sức sống mãnh liệt của Đảngtrong lòng địch:

Nhà máy Diêm còn 15 Đảng viên ,17 hội viên Công hội đỏ

Nhà máy Trơng Thi còn 7 Đảng viên, 75 hội viên Công hội đỏ

Yên Dũng Thợng còn 12 Đảng viên, 568 hội viên Công hội đỏ

Lộc Đa còn 7 Đảng viên,227 hội viên Công hội đỏ

Phong trào đấu tranh của công nhân lúc này đã chuyển hẳn về nôngthôn.Ngày11/12/1930 hơn 100 công nhân nhà máy Trờng thi,1000 côngnhân nhà máy ở Bến Thuỷ và nông dân nội thành đã tập trung ở sân bayLapich biểu tình kỷ niệm Công xã Quảng Châu.Ngày28/12/1930,3000 côngnhân Vinh - Bến Thuỷ và nông dân các xã ở phía Nam hai huyện HngNguyên, Nghi Lộc tập trung ở đồn điền dự lễ truy điệu các chiến sỹ hy sinhtrong cuộc biểu tình 12/9 ở Hng Nguyên [12, 79-80] Đây là buổi lễ đợc tổchức nghiêm trang và lớn nhất ở Vinh - Bến Thuỷ trong cao trào 1930-1931

Cuộc chiến đấu ngoan cờng của Công-nông dới sự lãnh đạo của

Đảng đã làm cho thực dân Pháp phải thay Tổng đốc ba lần: Hồ Đắc Khải,Phạm Bá Hổ, Nguyễn Khoa Kỳ đây đều là những con chó săn không làmchủ đợc tình hình

Sang đến năm 1931 phong trào đấu tranh của Vinh - Bến Thuỷ đã yếudần vì tổn thất quá nặng nề.Nhng trong thời gian ngắn từ tháng 1 đến tháng

4 năm 1931đã có tới 16 cuộc đấu tranh của công nhân nhà máy Vinh - BếnThuỷ cùng với nông dân nhng quy mô nhỏ hơn,thời gian ngắn hơn.Tớitháng 6/1931 trên địa bàn Vinh - Bến Thuỷ còn 6 nhà máy và 1 cửa hiệubuôn giữ đợc tổ chức, tổng số đảng viên ở đây là 61 ngời

Vẫn hoạt động dới sự che chở của quần chúng nhân dân

Phong trào đấu tranh của công nhân Vinh - Bến Thuỷ đã bị đàn áp

đẫm máu Song từ thực tiễn đấu tranh dới sự lãnh đạo của Đảng cộng sảntrong những năm 1930-1931 Vinh - Bến Thuỷ đã chứng minh đờng lối cáchmạng mà Đảng ta nêu ra là đúng đắn, do vậy nó đã xâm nhập vào quầnchúng tạo nên một sức mạnh vật chất to lớn Phong trào đã đạt đợc mộtthắng lợi lớn là lần đầu tiên trong lịch sử cách mạng xứ ta công - nông binh

đã bắt tay nhau đi giữa trần tiền, giáng một đòn đích đáng vào chủ nghĩa đế

quốc và phong kiến Giai cấp công nhân đã chứng tỏ vai trò lãnh đạo củamình đối với phong trào đấu tranh cách mạng ở Vinh - Bến Thuỷ, Giai cấpcông nhân đã lôi kéo đoàn kết đợc nông dân, binh lính, học sinh đấu tranh

đòi những quyền lợi thiết thực của mình, từ đấu tranh kinh tế đã kết hợp với

đấu tranh chính trị và ngợc lại Lần đầu tiên trong lịch sử công nhân thế giới

đợc chứng kiến ở một nớc thuộc địa dới sự lãnh đạo của giai cấp công nhân

đã tiến hành một cuộc diễn tập cách mạng dài nh ở Nghệ Tĩnh mà “Vinh Bến Thuỷ đi đầu dậy trớc”

-Phong trào cách mạng ở Vinh - Bến Thuỷ phát triển mạnh mẽ vàquyết liệt cho tới khi không thể ở đỉnh cao đợc nữa thì lắng dần chứ không

bị dập tắt nh cuộc bạo động ở Yên Bái khi bị thực dân Pháp đàn áp khủng

bố Đấy chính là sức bền bỉ của nhân dân dới sự lãnh đạo đúng đắn, sángsuốt của Đảng cộng sản, góp phần củng cố lòng tin của công nông cả nớcvào sức mạnh đoàn kết đấu tranh của mình dới sự lãnh đạo của Đảng cộngsản

Phong trào cách mạng ở Vinh - Bến Thuỷ phát triển mạnh mẽ đếncao trào nhng đã không lập đợc chính quyền Xô Viết nh nông dân Nam

Đàn, Thanh Chơng mà chỉ có một số Làng Đỏ Xô Viết nh Làng Đỏ YênDũng, Làng Đỏ Lộc Đa… Hạn chế này của phong trào cho thấy rằng Vinh -Bến Thuỷ cha có sự kết hợp giữa đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang

để giành chính quyền Nhng là một khúc dạo đầu không thể thiếu đợc đểgóp phần làm cho cao trào cách mạng 1930-1931 vào Xô Viết Nghệ Tĩnhtrở thành cuộc tổng diễn tập đầu tiên của cách mạng Dân tộc Dân chủ Nhândân ở Việt Nam

Chơng 2 Phong trào cách mạng ở Vinh - Bến Thuỷ

và nhiều nhà lao khác trong tỉnh, tính đến tháng 7/1932 còn có tới 1.347 tùnhân Thực dân Pháp đã thay đổi sắp xếp lại các quan lại binh lính tay sai ởthành phố cũng nh nông thôn để dễ cai trị, kiểm soát chặt chẽ hơn Chúngcòn đánh lừa d luận bằng một số việc làm mang tính chất cải lơng nhỏ giọt:tuyên bố ân xá một số tù chính trị, xây đập nớc Bến Thuỷ… Về kinh tế vớichiêu bài chấn hng kinh tế thực dân Pháp cho mở một hiệu “Hng công đạichấn” nhằm thu hút, khuây lãng những tù chính trị mới đợc tha, ra thông tcho phép các nhà máy nhận lại và nhận thêm thợ

Về văn hoá, giáo dục cho lập các trờng học t và cải tổ nền giáo dụccấp tiểu học để lôi kéo, sao nhãng những tri thức mới ra tù nhằm giữ chân

và an phận họ Thậm chí chúng còn huênh hoang: “Hữu Nghệ Tĩnh bất phú,Vô Nghệ Tĩnh bất bần” Nhng dù bom đạn, súng máy, đốt nhà, dồn binh,tuyên truyền của chính phủ, báo chí… đều bất lực, không dập tắt nổi phongtrào cách mạng của Nghệ Tĩnh Vì thế, bọn đế quốc Pháp đã nghĩ ra mộtthủ đoạn mới: tổ chức những cuộc biểu tình phản cách mạng và bắt quầnchúng tham gia… Nhng ở các thôn xã có nông dân cách mạng thì khó mà tổchức đợc nh ở thành phố, nơi mà chúng chỉ tập hợp đợc một số ngời ngốcnghếch mà thôi Dù là “bàn tay sắt bọc nhung” nhng thực dân Pháp vẫnkhông áp chế đợc phong trào cách mạng ở Vinh - Bến Thuỷ Những ngờiCộng sản và quần chúng vẫn một mực giữ vững lòng kiên trung với lý tởngCộng sản Những Đảng viên trong tù biến nhà tù thành trờng học, bí mậtthành lập các Chi hội trong nhà tù, lu hành một số tờ báo cách mạng: Đềlao tuần báo, Tiếng nhà pha, Tiểu thuyết “Giọt máu hồng” Họ là những tấmgơng để các tù nhân khác noi theo, tiêu biểu nh Trần Phú trớc khi qua đờicòn nhắn nhủ lại “Hãy giữ vững ý chí chiến đấu”

Các Đảng viên, cán bộ ở ngoài vẫn kiên trì âm thầm lặng lẽ hoạt

động để gây dựng phong trào dới sự che chở của quần chúng nhân dân Các

Đảng viên còn lợi dụng sự mị dân hay tính chất công khai hợp pháp của cácphờng hội mà tìm cách giác ngộ quần chúng và tổ chức các cuộc đấu tranhchống lại chính quyền thực dân phong kiến nh làng Yên Dũng, ĐệThập.v.v

Tại Vinh - Bến Thuỷ, công nhân và lao động cùng đứng lên đấu tranh

đòi những quyền lợi chính đáng, đòi tự do nh phong trào đấu tranh của côngnhân nhà máy Diêm đầu năm 1932 Ngày 1/5/1933 truyền đơn kỷ niệmngày quốc tế lao động đợc trải khắp Vinh - Bến Thuỷ Ngày 16/7/1933 côngnhân nhà máy xe lửa Trờng Thi đình công đòi chủ phải gọi số công nhân bị

đuổi trở lại làm việc Cuộc đấu tranh đã thắng lợi

Đấy là dấu hiệu cho thấy phong trào đã dần phục hồi Để đánh lạc ớng bọn địch thì các cơ sở Đảng đợc chuyển thành các Hội quần chúng nhChi bộ sở lục bộ thành Công hội lục bộ; Chi bộ học sinh quốc học thànhSinh hội, Chi bộ phụ nữ đờng phố thành Hội phụ nữ vận động nhng bêntrong vẫn là những tổ chức hoạt động kiên cờng không nhân nhợng quyềnlợi về chính trị với t bản Để tiếp tục tuyên truyền những chủ trơng của

h-Đảng Ngày 25/1/1932 Khu uỷ Vinh đã cho ra đời tờ báo “Sóng cáchmạng” Tháng 4/1932 đồng chí Nguyễn Xuân Linh đợc cử làm Bí th Khu

uỷ Ngày 22/1/1933 Khu uỷ Bến Thuỷ đợc phục hồi và Khu uỷ Vinh đãhoạt động trở lại Các đồng chí Đảng viên kiên trung ngời thì đợc chở chethoát đợc nanh vuốt của kẻ thù nh đồng chí Nguyễn Thức Hoè, NguyễnNgọc Cửu ở Nghi Lộc, Võ Nguyên Hiến ở Diễn Châu tìm bắt mối liên lạcvới Ngô Tuân lập ra hiệu ảnh Văn Lan ở Vinh làm cơ sở hoạt động cáchmạng trong nớc và hiệu may ở Lạc Khòn (Xiêm) làm cơ sở cách mạng ở n-

ớc ngoài Cùng với sự giúp đỡ của Quốc tế Cộng sản thì sang năm 1934Ban lãnh đạo Hải ngoại của Đảng đợc thành lập do Lê Hồng Phong đứng

đầu

Đầu năm 1935 Vinh - Bến Thuỷ bớc vào nhiệm vụ mới, Chi bộ YênDũng đợc tỉnh uỷ giao cho nhiệm vụ chuẩn bị tài chính, hành lý cho hai đạibiểu đi dự đại hội ở Ma Cao Cùng đó nhân dân Vinh - Bến Thuỷ và cáclàng lân cận: Đức Thịnh, Lộc Đa cũng bí mật gom góp lơng thực tài chínhcho đoàn Ngày 10/2/1935 bến sông Cửa Tiền bí mật tiễn các đồng chí NgôTuân, Võ Nguyên Hiến để rồi họ theo con đờng xuyên sơn sang Thái Lan

mà lên Ma Cao (Trung Quốc), dự Đại hội đại biểu lần thứ nhất của ĐảngCộng sản Đông Dơng (từ ngày 27 - 31/3/1935)

Cho tới lúc này dới sự lãnh đạo của Đảng bộ thành phố phong tràocách mạng ở Vinh - Bến Thuỷ đã trải qua chặng đờng đầy máu lửa do sựkhủng bố trắng tàn khốc của đế quốc Pháp mà vợt lên để sang một thời kỳmới quyết liệt hơn, gian khổ hơn nhng tất thắng

2.2 Vinh - Bến Thuỷ trong cuộc vận động dân chủ 1936-1939 2.2.1 Phong trào Đông Dơng Đại hội và đón Gôda tại Vinh - Bến Thuỷ

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ nhất đợc tiến hành tại Ma Cao (TrungQuốc) từ ngày 27-31/3/1935 Đảng cộng sản Đông Dơng vẫn tồn tại và lãnh

đạo cách mạng Đến tháng 7/1935 Vinh - Bến Thuỷ đã nhận đợc Nghịquyết của Đại hội, Nghị quyết kêu gọi các cơ sở Đảng mới phục hồi hãythống nhất một cơng lĩnh và hành động để Đảng đợc phục hồi và tăng cờngcả về tổ chức lẫn t tởng

Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929-1933 đã đem lại hậu quả vôcùng nghiêm trọng Chủ nghĩa phát xít đã ra đời và lò lửa chiến tranh đãxuất hiện ở châu Âu, châu á, hoà bình thế giới bị đe doạ nghiêm trọng Tr-

ớc tình hình trên Quốc tế Cộng sản đã triệu tập Đại hội lần thứ VII (tạiMaxcơva) Đảng Cộng sản Việt Nam với đoàn đại biểu do đồng chí LêHồng Phong dẫn đầu sang tham dự, tại Đại hội này Lê Hồng Phong đợc bầuvào Ban chấp hành Quốc tế Cộng sản Đại hội đã xác định kẻ thù chính vànhiệm vụ cụ thể đó chính là chống chủ nghĩa phát xít, chống chiến tranh,giành dân chủ hoà bình Muốn hoàn thành nhiệm vụ thì phải thành lập mặttrận nhân dân rộng rãi với các giai cấp, tầng lớp khác

Trong khi đó tại Pháp (6/1936) chính phủ do Leong Blum (ngời của

Đảng cộng sản Pháp) lên nắm chính quyền Với chủ trơng nới rộng quyềnlợi dân chủ ở Việt Nam nh ân xá chính trị phạm, lập Uỷ ban điều tra tìnhhình thuộc địa, thực hiện những cải cách xã hội, đây là điều kiện thuận lợicho nhân dân ta

ở trong nớc do ảnh hởng của khủng hoảng kinh tế 1929-1933, đờisống của các tầng lớp nhân dân hết sức khó khăn, nông dân mất ruộng đất,công nhân mất việc tiếp tục tăng Yêu cầu của nhân dân ta lúc này là tự dodân chủ và cải thiện đời sống Đảng ta nói chung và Đảng bộ Vinh - Bến

Thuỷ nói riêng phải nắm lấy yêu cầu này để lãnh đạo nhân dân bớc vào thời

kỳ đấu tranh mới

Ngày 26/7/1936, Ban chấp hành Trung ơng Đảng hội Hội nghị tạiThợng Hải (Trung Quốc) dới sự chủ trì của đồng chí Lê Hồng Phong đãquyết định tạm gác khẩu hiệu độc lập và ruộng đất để tập trung chống chế

độ phản động thuộc địa, chống phát xít, chống chiến tranh đòi tự do cơm

áo, hoà bình Muốn thế phải tập hợp rộng rãi quảng đại nhân dân từ thànhthị đến thôn quê, từ dân tộc tiên tiến cho đến các bộ lạc hậu tiến, từ phần tử

có giác ngộ cho đến những lớp dân chúng mấy lâu còn yên tĩnh rụt rè naycùng tham gia mặt trận thống nhất

Tại Vinh- Bến Thuỷ sau khi thành lập Thành uỷ Vinh cuối năm 1935,các chi bộ ở nhà máy xí nghiệp và các chi bộ đờng phố đã bí mật lãnh đạophong trào cách mạng Trớc hết là phong trào Đông Dơng Đại hội đợc tổchức tại Vinh.Thực dân Pháp nắm đợc tầm quan trọng của phong trào đốivới cách mạng Việt Nam nên đã tìm mọi cách cản trở, phá hoại Chúng đã

đứng ra sai Trần Bá Vinh cùng các nhà t bản cho triệu tập một cuộc họpmang danh nghĩa Đông Dơng Đại hội nhng nội dung, mục đích của chúng

là chống lại những nguyện vọng của quần chúng nhân dân Thành uỷ Vinh

và Tỉnh uỷ Nghệ An đã có những biện pháp khôn khéo để đập tan âm mucủa chúng Đông Dơng Đại hội đợc tiến hành tại hội trờng Quảng Tri ngày20/9/1936, là một cuộc đấu tranh giữa t tởng dân chủ, dân sinh, hoà bình do

Đảng ta khởi xớng và ý đồ chống phá của bọn tay sai bán nớc Với uy tínlớn của mình cuối cùng Đảng đã nắm hoàn toàn quyền chủ động điều hành

Đại hội và tiến hành phổ biến nội dung đấu tranh đòi quyền, tự do dânchủ,phản đối chủ nghĩa phát xít, đói cơm áo, hoà binh cho quần chúng Quaphong trào này cho thấy, ngay sau khi khôi phục Đảng đã nhanh chóng nắmlấy phong trào để lãnh đạo phong trào, phát triển phong trào Đảng kiênquyết đấu tranh đến cùng chống những hành động của các phần tử cơ hội,

do dự tìm cách ngăn cản việc bầu cử các Đại biểu Đại hội theo nguyên tắcdân chủ

Phong trào lan rộng khắp các nhà máy ở Vinh - Bến Thuỷ, nhất làNhà máy Trờng Thi Tháng 2/1937, Uỷ ban hành động Nhà máy Trờng Thi

đa đơn lên Công sứ Nghệ An xin phép đợc tổ chức Đông Dơng Đại hội.Công sứ Nghệ An cho phép công nhân chỉ đợc cử Đại biểu đến họp tại nhàbang tá thành phố Nhng Uỷ ban hành động của nhà máy đã vận động gần