Quá trình hình thành và phát triển của diễn đàn châu á bác ngao ( 2001 2012) luận văn thạc sĩ khoa học lịch sử

Là một thành viên của châu Á, Việt Nam đã và đang tham gia tích cựcvà có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển Diễn đàn Bác Ngao ngay từ khi thành lập đến nay, vì diễn đàn này có

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LỊCH SỬ

Người hướng dẫn khoa học:

TS HẮC XUÂN CẢNH

NGHỆ AN - 2013

Luận văn này được hoàn thành là kết quả công sức đóng góp của nhiều người Trước hết tôi xin chân thành cảm ơn TS Hắc Xuân Cảnh, người đã trực tiếp hướng dẫn tôi hoàn thiện công trình này Chính TS đã gợi mở, định hướng cho tôi ngay từ đầu khi lựa chọn đề tài, hình thành đề cương và đến thành quả cuối cùng.

Tôi cũng xin cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Lịch sử, Phòng Đào tạo Sau đại học của Trường Đại học Vinh đã động viên, tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành luận văn.

Cảm ơn các vị lãnh đạo nơi tôi đang công tác đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện được tâm nguyện của mình Cảm ơn các bạn đồng nghiệp, anh chị em trong lớp cao học lịch sử khóa 19 Trường Đại học Vinh

đã cho tôi niềm vui, sự tự tin để hoàn thành công việc.

Xin các thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp nhận nơi đây lòng biết ơn sâu sắc của tôi.

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 3

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 6

4 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 7

5 Nguồn tư liệu, phương pháp nghiên cứu 7

6 Đóng góp của luận văn 8

7 Bố cục của luận văn 9

NỘI DUNG 10

Chương 1 .SỰ RA ĐỜI, CƠ CẤU TỔ CHỨC VÀ NGUYÊN TẮC HOẠT ĐỘNG CỦA DIỄN ĐÀN CHÂU Á BÁC NGAO 10

1.1 Sự ra đời của Diễn đàn châu Á Bác Ngao 10

1.1.1 Vài nét về Thị trấn Bác Ngao và Diễn đàn châu Á Bác Ngao .10

1.1.2 Những nhân tố thúc đẩy sự ra đời của Diễn đàn Bác Ngao 12

1.1.3 Sự ra đời và mục tiêu của Diễn đàn châu Á Bác Ngao 17

1.2 Cơ cấu tổ chức, nguyên tắc và cơ chế hoạt động của Diễn đàn châu Á Bác Ngao 23

1.2.1 Cơ cấu tổ chức 23

1.2.2 Nguyên tắc hoạt động của Diễn đàn châu Á Bác Ngao 30

1.2.3 Cơ chế hoạt động của Diễn đàn châu Á Bác Ngao 33

1.3 Thành viên của Diễn đàn châu Á Bác Ngao 35

Tiểu kết chương 1 39

Chương 2 QUÁ TRÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA DIẾN ĐÀN CHÂU Á BÁC NGAO TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2012 41

2.1 Giai đoạn 2001 - 2004 41 2.1.1 Bối cảnh lịch sử 41

2001 đến năm 2004 43

2.2 Giai đoạn 2005 - 2008 49

2.2.1 Bối cảnh lịch sử 49

2.2.2 Nhiệm vụ và mục tiêu hoạt động 51

2.2.3 Những hoạt động chính 53

2.3 Giai đoạn 2009 - 2012 62

2.3.1 Những nhân tố mới tác động đến Diễn đàn châu Á Bác Ngao .62

2.3.2 Nhiệm vụ và mục tiêu hoạt động 66

2.3.3 Những hoạt động chính của Diễn đàn Bác Ngao 70

Tiểu kết chương 2 80

Chương 3 MỘT SỐ NHẬN XÉT VỀ DIỄN ĐÀN CHÂU Á BÁC NGAO .81

3.1 Thành tựu và hạn chế 81

3.2 Vai trò của Diễn đàn châu Á Bác Ngao đối với sự phát triển của châu Á và thế giới 88

3.3 Triển vọng phát triển của Diễn đàn châu Á Bác Ngao 94

3.3.1 Những thuận lợi và khó khăn đối với hoạt động của Diễn đàn châu Á Bác Ngao trong thời gian tới 94

3.3.2 Xu hướng phát triển của Diễn đàn châu Á Bác Ngao trong những năm tiếp theo 100

KẾT LUẬN 102

TÀI LIỆU THAM KHẢO 105 PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thế giới đang ngày càng diễn ra những thay đổi sâu sắc: xu thế đa cựchóa chính trị và toàn cầu hóa về kinh tế tiếp tục phát triển, mưu cầu hòa bình,hợp tác và phát triển đã và đang trở thành tiếng gọi đồng thanh của nhân dâncác nước và là dòng chảy chính của thời đại Cơ cấu kinh tế trong phạm vitoàn cầu đang gia tăng tiến độ điều chỉnh, tiến bộ khoa học - kỹ thuật mỗingày một mới, kinh tế tri thức đang khởi sắc, cạnh tranh quốc tế ngày càngquyết liệt Châu Á trong thế kỉ mới đang đứng trước những cơ hội to lớnnhưng cũng đối diện với những thử thách cam go

Là một châu lục lớn, châu Á chiếm đến 60% dân số thế giới, với tàinguyên hết sức phong phú, có lịch sử lâu đời, nền văn hóa đa dạng Giữa thế

kỉ trước sự biến chuyển to lớn và quật khởi của châu Á đã viết nên nhữngtrang huy hoàng về phát triển châu Á và cũng trở thành tiêu chí rõ rệt cho sựtiến bộ nhân loại Hướng vào thế kỉ mới, châu Á với lịch sử huy hoàng đóchắc chắn sẽ tạo nên nét văn minh tươi đẹp nhiều màu sắc hơn

Nhìn một cách tổng thể, trong những thập niên gần đây, với sự nỗ lựccủa các quốc gia châu Á, ý thức hợp tác khu vực bình đẳng cùng có lợi đangngày càng được tăng cường Các tổ chức hợp tác khu vực đang ngày càng thểhiện vai trò lớn trong việc thúc đẩy hợp tác khu vực Tổ chức hợp tác kinh tếchâu Á - Thái Bình Dương (APEC) không ngừng phát triển, hợp tác khu vựcĐông Á cũng đang chuyển động, Tổ chức hợp tác Thượng Hải (SCO) thìđang vận hành thuận lợi… Điều này tạo nên những kênh và cơ chế quan trọngđể các nước châu Á và khu vực mở rộng giao lưu, đi sâu hợp tác Thế nhưng

so với hợp tác ở khu vực châu Âu và Bắc Mỹ, hợp tác khu vực ở châu Á còntương đối lạc hậu Chính vì vậy, trước những thách thức và cơ hội do toàn cầu

hóa đem lại, châu Á cần thúc đẩy hợp tác hơn nữa trong các lĩnh vực, nhất làhợp tác kinh tế theo cả bề rộng lẫn chiều sâu.

Trong bối cảnh chung của xu thế hợp tác khu vực và quốc tế, năm

1998, nguyên Thủ tướng Australia là Bob Hawce, nguyên Thủ tướng NhậtBản Hosokawa, và nguyên Tổng thống Philippines Ramos đề ra ý tưởng vềthành lập một diễn đàn kinh tế riêng của châu Á theo mô hình của diễn đànkinh tế thế giới DAVOS (Thụy Sĩ) Ý tưởng này đã nhận được sự hưởng ứngnhiệt tình từ các nước châu Á, đặc biệt là Trung Quốc - một thành viên lớnnhất trong khu vực

Ngày 27/02/2001, Diễn đàn châu Á Bác Ngao chính thức được thànhlập, là kết quả của những nỗ lực từ phía các nước châu Á, nhất là Chính phủTrung Quốc và chính quyền Thành phố Quỳnh Hải, tỉnh Hải Nam Điều này

đã phản ánh được trào lưu phát triển của thời đại và nguyện vọng chung củacác nước châu Á

Diễn đàn châu Á Bác Ngao là diễn đàn mang tính quốc tế và phi chínhphủ, lấy các nước châu Á làm chủ thể, đồng thời mở cửa đối với các khu vựckhác, tạo điều kiện để nhân sĩ các nước gặp gỡ, đối thoại về các vấn đề pháttriển kinh tế khu vực, dân số và môi trường châu Á Diễn đàn này phản ánh nhucầu thời đại của các nước châu Á là mong muốn tăng cường đối thoại, tìm kiếmhợp tác, thực hiện phát triển chung trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế

Cho đến nay, sau 12 năm ra đời và hoạt động, Diễn đàn châu Á BácNgao đã và đang đạt được những thành tựu đáng ghi nhận trong việc thúc đẩyhợp tác giữa các quốc gia trong khu vực, cũng như giữa châu Á với các châulục khác Bên cạnh đó, những nét riêng biệt về cơ cấu tổ chức, nguyên tắchoạt động… của Diễn đàn châu Á Bác Ngao đang là những vấn đề cần đượctìm hiểu một cách sâu sắc nhằm rút ra những bài học cho việc hợp tác, liênkết khu vực và quốc tế

Là một thành viên của châu Á, Việt Nam đã và đang tham gia tích cực

và có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển Diễn đàn Bác Ngao ngay

từ khi thành lập đến nay, vì diễn đàn này có ý nghĩa quan trọng đối với sựphát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam nói riêng cũng như khu vực châu Ánói chung

Với ý nghĩa khoa học và thực tiễn trên, chúng tôi quyết định chọn vấn

đề “Quá trình hình thành và phát triển của Diễn đàn châu Á Bác Ngao (2001

- 2012)” làm đề tài Luận văn Thạc sĩ của mình nhằm góp phần tìm hiểu thêm

về một diễn đàn kinh tế trọng yếu ở khu vực châu Á

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Nghiên cứu về các diễn đàn như: Diễn đàn kinh tế châu Á - Thái BìnhDương (APEC), diễn đàn kinh tế Á - Âu (ASEM)… được nhiều học giả trongnước cũng như trên thế giới lưu tâm và đã có nhiều công trình được công bố.Tuy nhiên nghiên cứu về Diễn đàn châu Á Bác Ngao hầu như mới chỉ đượccác học giả quan tâm trong những năm gần đây Do đó việc tìm hiểu về Diễnđàn này là một vấn đề còn hết sức mới mẻ, đặc biệt là ở Việt Nam

Ở nước ngoài, ngay cả ở Trung Quốc, việc nghiên cứu về Diễn đàn BácNgao cũng còn hết sức ít ỏi, phần lớn chỉ mới dừng lại ở việc đưa tin về diễnbiến, kết quả của các hội nghị thường niên của Diễn đàn, còn những vấn đềkhác của Diễn đàn này được đề cập hết sức mờ nhạt Các nhà nghiên cứu củaviện Khoa học Xã hội Trung Quốc đã có một số bài viết đề cập đến vấn đề

này như: Điểm qua 10 lần hội nghị Bác Ngao của Triệu Hoa Thắng, Tạp chí Nghiên cứu Trung Quốc, 2012; Diễn đàn châu Á Bác Ngao - cơ hội tạo dựng

niềm tin của Hình Quảng Trình, TTXVN, 2009; Diễn đàn lịch sử, do Lê Văn

Sang (dịch), Tạp chí Nghiên cứu Trung Quốc, số 3, 2001 Đáng kể nhất là bài: Nhận thức chung Bác Ngao tiếp thêm sức sống mới cho sự phát triển của

châu Á của Vương Kim Tồn, Viện Nghiên cứu KHXH Trung Quốc, Tạp chí

The People Daily, 2012…

Ở Việt Nam, việc nghiên cứu về Diễn đàn châu Á Bác Ngao cũng còn

hết sức hạn chế, chưa đạt được kết quả nào đáng kể Nhìn chung, cho đếnhiện nay, khi đề cập đến Diễn đàn châu Á Bác Ngao chỉ mới dừng lại ở một

số bài viết dưới dạng đưa tin của các trung tâm, viện nghiên cứu đăng trên cáctạp chí: Nghiên cứu Trung Quốc, Nghiên cứu Đông Bắc Á, TTXVN… Cácbài báo này chủ yếu là đưa các thông tin bên lề về các hội nghị thường niêncủa Diễn đàn châu Á Bác Ngao Trong số đó, đáng kể nhất là Tạp chí nghiêncứu Trung Quốc số 4, 2001 với một loạt bài về công tác chuẩn bị và thông tin

xung quanh Hội nghị thành lập Diễn đàn châu Á Bác Ngao như: Đại hội

thành lập và bế mạc Diễn đàn châu Á Bác Ngao; Hội nghị ủy ban trù bị Diễn đàn châu Á Bác Ngao; Tuyên bố Diễn đàn châu Á Bác Ngao; Toàn văn bài phát biểu của Giang Trạch Dân và Tiền Kì Tham tại Đại hội thành lập Diễn

đàn châu Á Bác Ngao… Những thông tin này dù không nhiều nhưng là tài

liệu hết sức quý giá để chúng tôi hình thành những nhận thức ban đầu về Diễnđàn mới mẻ này

Năm 2002, Tạp chí Nghiên cứu Trung Quốc tiếp tục đăng tải các thôngtin về nội dung, quy mô, đánh giá của quốc tế về Hội thường niên lần thứ nhấtcủa Diễn đàn châu Á Bác Ngao Tạp chí nghiên cứu Trung Quốc, số 6, 2002

đăng bài: Toàn văn bài phát biểu của Chu Dung Cơ tại Hội nghị lần thứ nhất

Diễn đàn châu Á Bác Ngao và bài viết: Hội nghị thường niên lần thứ nhất:

đánh giá của dư luận và kết quả đạt được… Trong các năm tiếp theo, tạp chí

này cũng đăng tải khá đầy đủ về các thông tin liên quan đến hội nghị hàngnăm của Diễn đàn châu Á Bác Ngao

Ngoài Tạp chí Nghiên cứu Trung Quốc, các ấn phẩm của Bộ NgoạiGiao Việt Nam, TTXVN, Quan hệ quốc tế, Lao động, Tân Hoa xã, Tuần báoBắc Kinh (Trung Quốc)… cũng có một số bài đề cập đến Diễn đàn châu ÁBác Ngao Tiểu biểu là việc đăng tải toàn văn các bài phát biểu quan trọng

của các lãnh đạo cấp cao khi dự hội nghị như: Bài phát biểu của Ngô Bang

Quốc năm 2007; Bài phát biểu của Nguyễn Tấn Dũng năm 2009; Bài phát biểu của lãnh đạo các quốc gia tham dự năm 2013… Có thể nói, thông qua

các bài phát biểu dự hội nghị chúng ta có thể thấy được ý kiến đánh giá vànhững thông tin về quá trình tham gia và hợp tác của các nước châu Á trongdiễn đàn này Ngoài ra, diễn đàn còn được đề cập đến trên các hãng thông tấn:Reuter, Đài phát thanh quốc tế Trung Quốc…

Ngoài những thông tin đề cập trực tiếp đến Diễn đàn châu Á Bác Ngao,các học giả trong và ngoài nước cũng có những công trình đề cập đến tiếntrình phát triển của quốc tế và châu Á, đặc biệt là xu hướng toàn cầu hóa vàkhu vực hóa trong những năm cuối thế kỉ XX đầu thế kỉ XXI - những nhân tốtác động thúc đẩy sự ra đời, việc hình thành cơ chế, nguyên tắc và nội dung

hoạt động của Diễn đàn châu Á Bác Ngao Tiêu biểu như: Châu Á trong các

kế hoạch của Bắc kinh do Hồ Sĩ Quý dịch, NXB Lao động, H 2002; Thực

tiễn vĩ đại của việc mở cửa đối ngoại Trung Quốc, Triệu Nhân Vĩ, NXB

Chính trị Quốc gia, H 2003; Thế giới trong hai thập niên đầu thế kỉ XXI của Dương Phú Qúy, NXB Chính trị Quốc gia, H 2012; Khủng hoảng kinh tế

toàn cầu và giải pháp của Việt Nam của Nguyễn Hương Trinh, NXB Tổng

hợp, TP HCM, 2009; Trung Quốc những đóng góp với hợp tác Đông Á, nhiều

tác giả, NXB Chính trị Quốc gia, H, 2007; Kinh tế đối ngoại - xu hướng điều

chỉnh ở một số nước châu Á trong bối cảnh toàn cầu hóa và tự do hóa, của

Đỗ Đức Thịnh, NXB Thế giới, H 2003…

Những bài viết, công trình nghiên cứu, bản tin thông tấn trên đã đề cậpđến tình hình phát triển của thế giới và khu vực châu Á đầu thế kỉ XXI, cũngnhư quá trình ra đời và phát triển, các nội dung hoạt động của Diễn đàn châu

Á Bác Ngao Tuy nhiên, sự đề cập này là đứt đoạn, rời rạc theo từng thờigian, mà chưa xem xét Diễn đàn trong một chỉnh thể thống nhất, liên tục

Chính vì vây, nghiên cứu Diễn đàn châu Á Bác Ngao bằng một công trìnhkhoa học đầy đủ là một điều cần thiết

Nói tóm lại, cho đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu mộtcách chuyên sâu và hệ thống về quá trình hình thành và hoạt động của Diễnđàn châu Á Bác Ngao Những tài liệu mà chúng tôi tiếp cận được là tương đốiphong phú, cung cấp những thông tin đáng tin cậy để chúng tôi có thể nghiêncứu một cách chuyên sâu, toàn diện và hệ thống về quá trình ra đời và hoạtđộng của Diễn đàn châu Á Bác Ngao từ năm 2001 đến năm 2012

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu về quá trình hình thành, cơ cấu tổ chức, nguyên tắchoạt động, những hoạt động chính và đóng góp của Diễn đàn châu Á BácNgao từ năm 2001 đến năm 2012

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu quá trình hình thành và hoạt

động của Diễn đàn châu Á Bác Ngao thông qua việc nghiên cứu bối cảnh lịch

sử, quá trình vận động thành lập, cơ cấu tổ chức, nguyên tắc hoạt động, nhữnghoạt động chính cùng kết quả đạt được và mặt còn tồn tại của diễn đàn nàyqua các giai đoạn lịch sử Bên cạnh đó, luận văn cũng đưa ra những nhận định

về thách thức đối với sự phát triển của Diễn đàn châu Á Bác Ngao trong thờigian tới

Về thời gian: chúng tôi chọn mốc mở đầu là năm 2001 - năm đánh dấu

sự ra đời của Diễn đàn châu Á Bác Ngao Năm 2012 được chúng tôi chọn làmmốc kết thúc của việc nghiên cứu đề tài, do vậy, những sự kiện để nghiên cứu

về quá trình hình thành và phát triển của Diễn đàn châu Á Bác Ngao cũng chỉdừng lại đến năm 2012

Về không gian, luận văn chỉ tập trung nghiên cứu những nội dung trong

khuôn khổ hoạt động của Diễn đàn châu Á Bác Ngao

4 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Mục đích

- Thực hiện đề tài này, chúng tôi muốn làm rõ bối cảnh lịch sử, nhu cầu

và những nhân tố thúc đẩy sự ra đời của Diễn đàn châu Á Bác Ngao

- Làm rõ quá trình ra đời, cơ cấu tổ chức và hoạt động của Diễn đànchâu Á Bác Ngao

- Đưa ra những nhận xét về thành tựu, hạn chế và xu thế phát triển củaDiễn đàn châu Á Bác Ngao

- Nghiên cứu về Diễn đàn châu Á - Bác Ngao cũng nhằm mục đíchgiúp chúng tôi có thêm hiểu biết về một diễn đàn kinh tế khu vực đang hoạtđộng sôi nổi và có nhiều đóng góp cho hợp tác và phát triển của nhiều nướcnói riêng và châu Á nói chung

- Trên cơ sở những hoạt động chính của Diễn đàn châu Á Bác Ngao từnăm 2001 đến năm 2012, luận văn phân tích, đánh giá những thành tựu vàhạn chế của diễn đàn này qua các giai đoạn lịch sử Đồng thời nêu lên xu thếphát triển của Diễn đàn trong thời gian tới

5 Nguồn tư liệu, phương pháp nghiên cứu

5.1 Nguồn tư liệu

- Tư liệu chủ yếu là tài liệu gốc gồm văn kiện của Hội nghị thành lập

Diễn đàn châu Á Bác Ngao và các hội nghị thường niên của Diễn đàn nàyđược đăng tải trên trang Web chính thức của Diễn đàn châu Á Bác Ngao.

- Nguồn tư liệu là các công trình khoa học, các bài báo, tạp chí của cáchọc giả Việt Nam và nước ngoài, đăng trên các tạp chí Nghiên cứu TrungQuốc, Nghiên cứu Đông Bắc Á, Báo Nhân Dân…

- Các bài diễn văn, bài phát biểu, trả lời phỏng vấn của các nhà lãnhđạo các nước tham gia Diễn đàn châu Á Bác Ngao, được đăng tải trên: Bảntin Thông tấn xã Việt Nam và một số trang Web đáng tin cậy

Nguồn tư liệu mà chúng tôi sử dụng là tiếng Việt và tiếng Trung

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Trên cơ sở phương pháp luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh, chúng tôi sử dụng các phương pháp lịch sử và lôgic, phương pháp sosánh sử học… Đặc biệt chúng tôi còn sử dụng phương pháp sưu tầm, tập hợp

tư liệu có liên quan đến đề tài tại Thư viện các trường đại học, các Trung tâmlưu trữ quốc gia, các Viện nghiên cứu, các trang Web…, trong đó phươngpháp nghiên cứu lịch sử và phương pháp lôgic đóng vai trò quan trọng nhất

- Trong quá trình nghiên cứu trên cơ sở những phương pháp cụ thể trên,chúng tôi dùng phương pháp tổng hợp, thống kê, đánh giá sự kiện lịch sử mộtcách chân thực và khách quan nhất, đồng thời tác giả còn tiến hành so sánh,thẩm định, đối chiếu giữa các nguồn tư liệu tìm được

6 Đóng góp của luận văn

Luận văn có những đóng góp trên các khía cạnh sau:

- Là tài liệu tham khảo tương đối có tính hệ thống đầu tiên ở ViệtNam về quá trình hình thành và những hoạt động chính của Diễn đàn châu

Á Bác Ngao

- Trên cơ sở phân tích, so sánh, đánh giá những thành tựu và hạn chếcủa Diễn đàn châu Á Bác Ngao trong quá trình hoạt động từ năm 2001 đến

năm 2012, chúng tôi bước bầu đánh giá tác động của Diễn đàn đối với môi

trường hợp tác, phát triển ở khu vực châu Á và giữa châu Á với thế giới

- Luận văn cũng cung cấp một số dự đoán về xu thế phát triển của Diễnđàn châu Á Bác Ngao và châu Á trong tương lai

- Luận văn còn góp phần cung cấp nguồn tư liệu tương đối đầy đủ, tincậy về Diễn đàn châu Á Bác Ngao được khai thác từ báo chí, các viện nghiêncứu, các văn bản chính thức của diễn đàn… Đây là điều bổ ích trong hoàncảnh Việt Nam tham dự nhiều sân chơi hợp tác quốc tế nhưng lại thiếu thôngtin và tư liệu cần thiết

7 Bố cục của luận văn

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, Nộidung của luận văn gồm có 3 chương

Chương 1: Sự ra đời, cơ cấu tổ chức và nguyên tắc hoạt động của

Diễn đàn châu Á Bác Ngao.

Chương 2: Quá trình hoạt động của Diễn đàn châu Á Bác Ngao từ

năm 2001 đến năm 2012 Chương 3: Một số nhận xét về Diễn đàn châu Á Bác Ngao.

NỘI DUNG Chương 1

SỰ RA ĐỜI, CƠ CẤU TỔ CHỨC VÀ NGUYÊN TẮC HOẠT ĐỘNG

CỦA DIỄN ĐÀN CHÂU Á BÁC NGAO

1.1 Sự ra đời của Diễn đàn châu Á Bác Ngao

1.1.1 Vài nét về Thị trấn Bác Ngao và Diễn đàn châu Á Bác Ngao

Bác Ngao là một thị trấn thuộc tỉnh Hải Nam, Trung Quốc Đây là mộtthị trấn xinh đẹp với diện tích 31 km², tọa lạc ở bờ biển phía Đông huyệnQuỳnh Hải, nơi có sông Vạn Tuyền đổ ra phía Nam Bác Ngao được hìnhthành dựa trên một cảnh quan độc đáo và là nơi có môi trường sinh thái thiênnhiên được bảo tồn hoàn hảo nhất trên thế giới, với cảnh núi, sông, hồ, biển,đảo liền thành một dải, cùng phong cảnh tươi đẹp của rừng cây, bãi cát, suốinước nóng… Bên cạnh đó, tạo hóa đã ban tặng cho nơi đây khá nhiều hòn đảo

và dòng sông đẹp kỳ diệu Địa hình của Bác Ngao tương tự như: Miami của

Mỹ hay Gold Coast của Autraslia Còn ở châu Á, Bác Ngao là nơi duy nhất

có địa hình tuyệt đẹp này

Đến Bác Ngao, điểm nổi bật nhất là Trung tâm hội nghị Diễn đàn châu

Á Đứng từ xa nhìn sang, toàn cảnh trung tâm hội nghị này giống như mộtchiếc vỏ sò màu trắng khổng lồ Ngoài trung tâm hội nghị quốc tế cao cấp ra,Bác Ngao còn lấy Diễn đàn châu Á làm chủ đề, hoàn thiện thiết bị đồng bộhữu quan, xây dựng nên một loạt khách sạn, biệt thự, làng nghỉ mát, cũng nhưthiết bị vui chơi giải trí và rèn luyện sức khỏe…

Ngoài ưu thế về cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, những phong tục tậpquán bản địa và bầu không khí sinh hoạt yên tĩnh, cổ xưa và chất phác củaBác Ngao là những vẻ đẹp tiềm ẩn của thị trấn này Phía Nam thị trấn BácNgao là nơi cửa sông Vạn Tuyền đổ ra biển nổi tiếng của Hải Nam, ở đây có

một cồn cát đẹp như dải ngọc vươn dài 8,5 km, ngăn chia giữa nước sông vànước biển Đứng từ đây nhìn về phía trước là mặt biển bao la sóng nước cuồncuộn, mà phía sau là mặt sông phẳng lặng như tờ.

Thị trấn Bác Ngao nhỏ bé với khoảng 10.000 dân, nên thời gian nhộnnhịp nhất của thị trấn chính là lúc diễn ra hội nghị thường niên của Diễn đànchâu Á Vào thời gian này, ở Bác Ngao không chỉ riêng có du khách, mà còn

có cả quan chức chính yếu của các nước trong khu vực và trên thế giới

Với một lịch sử lâu dài, môi trường đẹp, khí hậu ôn hòa, cảnh quan độc

đáo, tài nguyên thiên thiên phong phú, giao thông thuận lợi, “Bác Ngao chính

là quà tặng của thiên nhiên, là thiên đường của tự nhiên” [56].

Về hành chính, thị trấn Bác Ngao thuộc đảo Hải Nam, nằm ở khu vựcven biển phía Đông Tỉnh Hải Nam được chia tách từ tỉnh Quảng Đông từtháng 4/1988 để thành lập một tỉnh Đây cũng là một đặc khu kinh tế lớn và

có tốc độ phát triển mạnh mẽ Trong vòng chưa đầy 10 năm, Hải Nam đã trởthành hòn đảo du lịch nổi tiếng của Trung Quốc, được mệnh danh là “NamHải Tình Sơn” Đặc biệt, những thay đổi ở hòn đảo này được xem là hình ảnhthu nhỏ của chính sách cải cách mở cửa hơn 20 năm nay của Trung Quốc, vàcũng là hình ảnh đại diện tiêu biểu nhất cho sự phục hưng của châu Á trongnhững năm qua

Với tất cả những nét độc đáo đó, thị trấn Bác Ngao, tỉnh Hải Nam,Trung Quốc xứng đáng được chọn là nơi đón chào ánh bình minh mới củachâu Á trong thế kỉ XXI

Diễn đàn châu Á Bác Ngao (tiếng Anh: Boao Forum for Asia - viết tắt

là BFA; tiếng Hoa: 博鳌亚洲论坛) là một diễn đàn kinh tế quốc tế mangtính phi chính phủ và phi lợi nhuận dành cho các nhà lãnh đạo chính phủ,doanh nghiệp và các nhà nghiên cứu của các nước châu Á và các châu lụckhác Mục đích của diễn đàn là nhằm chia sẻ tầm nhìn về mọi vấn đề trong

khu vực và trên thế giới Đây là diễn đàn được tổ chức mô phỏng theo Diễnđàn kinh tế thế giới DAVOS, Thụy Sĩ

Trụ sở của BFA đặt tại thị trấn Bác Ngao, phía Nam tỉnh Hải Nam,Trung Quốc Thị trấn Bác Ngao thuộc thành phố Quỳnh Hải, thuộc đảo HảiNam, nằm ở khu vực ven biển phía Đông Trung Quốc Đây là vùng đất cólịch sử lâu đời, môi trường đẹp, khí hậu ôn hoà, cảnh quan độc đáo, tàinguyên thiên phong phú và giao thông thuận lợi Với những nét độc đáo đó,

Bác Ngao được xem là nơi “đón chào ánh bình minh mới” của châu Á khi

bước vào thế kỉ XXI và là một trung tâm hội nghị mang tầm quốc tế

Ngay từ khi ra đời, Diễn đàn Bác Ngao đã dành được sự ủng hộ rộngrãi của các nước châu Á và sớm được chú ý trên toàn thế giới Diễn đànnhanh chóng trở thành nơi gặp gỡ của các nhà lãnh đạo chính phủ, các nhàkinh doanh, giới học giả châu Á và các châu lục khác đến đối thoại về các vấn

đề quan trọng ở châu Á cũng như trên toàn cầu Diễn đàn cam kết thúc đẩyhội nhập sâu hơn về kinh tế khu vực, để đưa châu Á thành một châu lục phồnvinh và phát triển Không giống như WTO hoặc những tổ chức, diễn đànthương mại đa phương khác, Diễn đàn Bác Ngao không có nghĩa vụ bắt buộccác thành viên khu vực tham gia hội nghị của mình Các hội nghị trong diễnđàn thảo luận chủ đề hàng năm phù hợp với tình hình thế giới, khu vực nhằmtìm kiếm cơ hội phát triển và khẳng định vị thế của châu Á trong nền kinh tếthế giới

1.1.2 Những nhân tố thúc đẩy sự ra đời của Diễn đàn Bác Ngao

1.1.2.1 Nhân tố quốc tế

Từ những năm 80 của thế kỉ XX, dưới tác động của cuộc cách mạngkhoa học - công nghệ, sự phát triển của nền kinh tế thế giới chịu sự tác độngcủa nhiều xu thế mới như: xu thế quốc tế hoá đời sống kinh tế thế giới; xu thếchuyển từ đối đầu sang đối thoại, từ sự biệt lập sang hợp tác với sự ưu tiên

các nguồn lực cho phát triển kinh tế… Trong đó, toàn cầu hoá và hội nhậpkinh tế quốc tế trở thành dòng chảy chính của thời đại và là một trong những

xu thế khách quan tác động mạnh mẽ đến sự phát triển của kinh tế thế giới

Toàn cầu hoá không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến lĩnh vực thương mại,

mà còn chi phối các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ, tài chính, đầu tư, đồng thời cótác động không nhỏ đến các lĩnh vực văn hoá, xã hội, môi trường ở nhữngmức độ khác nhau Toàn cầu hoá đã và đang mở ra những cơ hội và tạo điềukiện cho các nước trên thế giới khai thác đối đa những lợi thế của mình đểtăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội Bên cạnh đó, nó cũng đặt mỗi quốcgia, dân tộc trước sức ép cạnh tranh và những thách thức gay gắt, nhất là vớicác nước đang phát triển

Dưới động mạnh mẽ của quá trình toàn cầu hoá, trong những năm cuốithế kỉ XX, thế giới đã chứng kiến sự gia tăng nhanh chóng và mạnh mẽ củacác hoạt động liên kết kinh tế khu vực và quốc tế, diễn ra ở nhiều cấp độ khácnhau từ liên kết tam giác, tứ giác, đến liên kết khu vực như: EU, ASEAN,NAFTA… rồi liên khu vực như APEC, ASEM và cả liên kết toàn cầu nhưWTO Trong đó liên kết khu vực được coi là dòng chảy chính và đóng vai tròquan trọng trong phát triển kinh tế của mỗi quốc gia

Bước sang những năm đầu thế kỉ XXI, theo ước tính có khoảng 24 tổchức liên kết kinh tế khu vực có quy mô lớn, với những mức độ quan hệ khácnhau Xu thế liên kết kinh tế đã và đang lôi cuốn các nước, các nền kinh tếvào dòng chảy chung của thời đại Trong bối cảnh đó, hầu như không có quốcgia nào không là thành viên của một tổ chức liên kết kinh tế quốc tế Nhiềuquốc gia đồng thời là thành viên của những tổ chức liên kết kinh tế khác nhau

Đúng như Tổng thống Nga Dmitry Medvedev đã nhận định: “không thể cô

lập và ném một nước nào đó ra khỏi tiến trình của toàn thế giới Điều này liên quan đến triển vọng mở ra trước mỗi nước điều kiện thuận lợi để họ thể

hiện và khai thác tiềm năng của mình bằng cách tham gia trong tương tác kinh tế toàn cầu ” [26].

Cùng với xu thế toàn cầu hoá, xu thế khu vực hoá cũng phát triển mạnh

mẽ cả về chiều rộng lẫn chiều sâu Từ cuối những năm 80 của thế kỉ XX, liênkết kinh tế khu vực ở châu Âu và Bắc Mỹ được đẩy mạnh thêm một bước.Các nước thuộc liên hiệp châu Âu đã thoả thuận lập ra thị trường chung vàonăm 1992 và ráo riết hoàn thiện cho sự ra đời của một liên minh với một đồngtiền chung Ngày nay, Liên minh châu Âu thực sự đã trở thành mái nhà chungcủa các nước trong khu vực

Trong khi đó, so với dòng chảy hợp tác thế giới và khu vực, liên kết vàhợp tác ở khu vực châu Á vẫn còn nhiều hạn chế Có thể nói, trong quá trình

phát triển của kinh tế châu Á, những “trọng tài kinh tế” ở khu vực vẫn nằm trong tay nhiều “ông lớn” của thế giới, nhất là Mỹ Theo đó, trong quá trình

phát triển, do bị ảnh hưởng bởi các nền kinh tế châu Âu và Mỹ, nên rủi ro vềkinh tế đối với các nước trong khu vực châu Á là tương đối lớn Vì vậy, bướcsang thế kỉ XXI, vấn đề tăng cường hợp tác khu vực ở châu Á được đặt ra mộtcách cấp thiết hơn bao giờ hết Trong bối cảnh ấy, sự ra đời của Diễn đànchâu Á Bác Ngao đã phần nào đáp ứng được nhu cầu thời đại của các nướctrong khu vực

1.1.2.2 Nhân tố khu vực

Có thể nói, 90 đầu thế kỉ XX đối với châu Á là thời kỳ của chiến tranh vàxung đột, với đủ các loại hình và màu sắc Tuy nhiên, bước sang những nămnăm cuối thế kỉ XX, đầu thế kỉ XXI, tình hình thế giới đã thay đổi một cách

cơ bản có tính chất bước ngoặt Sự phát triển như vũ bão của cách mạng khoahọc công nghệ vào cuối thế kỉ XX đã làm cho lực lượng sản xuất của thế giớilớn mạnh chưa từng thấy Từ đó làm thay đổi tư duy con người về chiến tranh

và hoà bình, về tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội cũng như lợi ích quốc

gia và quan hệ quốc tế Tuy vẫn còn nhiều bất trắc nhưng có thể thấy rằng hoàbình, hữu nghị và hợp tác đang trở thành dòng chảy chính của thế giới khibước vào thế kỉ mới.

Là một bộ phận quan trọng của thế giới, khu vực châu Á của chúng takhông thể nằm ngoài dòng chảy đó Với hơn 50 quốc gia và dân số trên 3 tỉngười, châu Á nằm trên một dãi đất bao la với hàng trăm dân tộc, sắc tộc, vănhoá và tôn giáo khác nhau Đây là những thách thức lớn cho vấn đề hợp tácphát triển ở khu vực Dù còn nhiều hạn chế, nhưng những năm cuối thế kỉ

XX, đầu thế kỷ XXI, triển vọng hợp tác ở khu vực châu Á ngày càng đi vàothực chất hơn so với các châu lục và khu vực khác trên thế giới Có thể nói,nếu thế kỉ XIX là của châu Âu, thế kỉ XX là của Bắc Mỹ thì thế kỉ XXI theo

nhiều người dự đoán sẽ là “Thế kỉ châu Á” [43, tr 206] Đặc biệt, sự phát triển của Nhật cùng với sự vươn lên mạnh mẽ của “người khổng lồ Trung Quốc”,

đã chứng tỏ sự tiên đoán trên đang dần trở thành hiện thực Hiện nay, cùngvới ổn định tương đối về chính trị, sự khởi sắc về kinh tế của các nước trongkhu vực, quá trình hợp tác ở châu Á diễn ra nhanh chóng và hiệu quả trêntoàn châu lục Các tổ chức và diễn đàn khu vực như: Diễn đàn hợp tác kinh tếchâu Á - Thái Bình Dương (APEC), Hội đồng vùng vịnh ở Tây Nam Á(SAARC), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Tổ chức hợp tácThượng Hải (SCO)…ngày càng thu hút đông đảo các thành viên và đang từngbước thể chế hoá qua các hội nghị thượng đỉnh hàng năm cũng như các hộinghị chuyên đề ở cấp bộ trưởng và chuyên viên ở cấp khu vực nhỏ Bên canh

đó, châu Á đã hình thành nhiều cơ chế liên kết và hợp tác trên nhiều quy mô

và nhiều kênh chính thức và không chính thức Những cơ chế liên kết này đãphát huy tác dụng tích cực trong việc đẩy mạnh sự hợp tác vì sự phát triểnphồn vinh của các nước ở châu Á

Trong sự phát triển chung của châu Á, Đông Á luôn được coi là khu

vực năng động nhất Theo đánh giá, “khu vực này sẽ trở thành khu vực thành

đạt nhất trong “tam giác vàng” gồm: Đông Á, Bắc Mỹ, Châu Âu” của thế giới vào thế kỷ XXI [37; tr 257] Sự tăng trưởng với quy mô lớn đã và đang

đưa tổng thu nhập quốc nội GDP thực tế của 11 nền kinh tế Đông Á (NICs,ASEAN, Trung Quốc, Nhật Bản…) lên bằng và vượt qua Mỹ Trong đó, đángkể nhất là sự vươn lên của Trung Quốc trong những năm cuối thế kỷ XX, đầu

thế kỉ XXI Hamish Mr Rae cho rằng: “… nếu duy trì được đà phát triển

này, Trung Quốc với dân số 1,2 tỷ người, sẽ có tổng thu nhập quốc nội GDP lớn hơn trước Mỹ vào năm 2003 Thậm chí với tỷ lệ tăng trưởng bằng một nửa những năm 80, Trung Quốc sẽ vượt Mỹ vào năm 2014 Không thể không thấy được Trung Quốc sẽ là nền kinh tế lớn nhất thế giới vào năm 2020, một

vị trí chắc chắn sẽ cho phép Trung Quốc có nhiều ảnh hưởng trên chính trường quốc tế”[43] Sự phát triển của Trung Quốc là một trong những nhân

tố có tính quyết định làm sống lại nền kinh tế khu vực và góp phần làm sống

lại các “giá trị truyền thống của châu Á” [12]… Chính vì sự phát triển mạnh

mẽ này mà Trung Quốc và một số nước lớn ở châu Á muốn làm chủ vậnmệnh và tương lai phát triển của châu lục mình, gạt bỏ dần ảnh hưởng của Mỹ

và các nước châu Âu, đặc biệt là vai trò trọng tài kinh tế của Mỹ ở khu vựcchâu Á - Thái Bình Dương Với sự phát triển ấy, tất yếu dẫn đến sự thành lậpmột tổ chức thực sự của người châu Á, phục vụ cho vai trò đầu tàu của châu

Á trong tương lai Đây chính là nhân tố quan trọng nhất dẫn đến sự ra đời củaDiễn đàn châu Á Bác Ngao

Bên cạnh đó, sự ra đời của Diễn đàn Bác Ngao còn chịu tác động trựctiếp của cuộc khủng hoảng kinh tế năm 1997 Cho đến trước năm 1997, khuvực châu Á đang phát triển yên bình và đầy triển vọng, thu hút hơn một nửatổng số vốn đầu tư bên ngoài dành cho các nước đang phát triển Tuy nhiên,đến giữa năm 1997, một cuộc khủng hoảng tài chính trên diện rộng bắt đầuxuất hiện ở châu Á Cuộc khủng hoảng nổ ra đầu tiên ở Thái Lan vào tháng7/1977 và nhanh chóng ảnh hưởng đến các nền kinh tế khác trong khu vực

Giống như các cuộc khủng hoảng khác trong lịch sử, cuộc khủng hoảng này

tuy chỉ diễn ra ở Đông Á nhưng nó đã phát triển thành một “cơn bão tiền tệ”

tầm cỡ quốc tế và ảnh hưởng đến nhiều châu lục khác trên thế giới

Cuộc khủng hoảng năm 1997 đã làm cho người ta nhận thức rõ hơn sựcần thiết phải có một hệ thống tài chính ngân hàng vững mạnh, minh bạch

Do đó, chính phủ các nước châu Á đã kịp ban hành những quy chế nhằm điềutiết các dòng vốn vay nước ngoài Quan trọng hơn, các nhà lãnh đạo châu Á

đã xích lại gần nhau hơn nhằm tìm kiếm tương lai phát triển bền vững củakhu vực châu Á Theo đó, những thoả thuận cấp khu vực nhằm phát triển hệthống phòng ngừa khủng hoảng tái diễn được thúc đẩy ở châu Á như: sángkiến Chiềng Mai, tiến trình định giá và đối thoại kinh tế ASEAN + 3, sángkiến thị trường trái phiếu châu Á… Đặc biệt, cuộc khủng hoảng này là nhân

tố trực tiếp thúc đẩy nhiều nguyên thủ quốc gia trong khu vực nảy sinh ýtưởng thành lập một diễn đàn kinh tế châu Á và ý tưởng này đã dần được hiệnthực hoá trong năm đầu của thế kỉ XXI

1.1.3 Sự ra đời và mục tiêu của Diễn đàn châu Á Bác Ngao

1.1.3.1 Sự ra đời của Diễn đàn châu Á Bác Ngao

Trong 50 năm qua, các nước châu Á thông qua những nỗ lực của mình

đã có nhiều thành tựu đáng kể trong phát triển kinh tế, xã hội, có ảnh hưởngngày càng tăng trong các vấn đề quốc tế Đặc biệt trong ba thập niên cuối thế

kỉ XX, các nền kinh tế châu Á đã phát triển như một tổng thể, nhất là sự bùng

nổ của các nền kinh tế Đông Á đã làm cả thế giới kinh ngạc

Cho đến đầu thế kỉ XXI, hầu hết các nước châu Á đã chuyển sang thựchiện chính sách thương mại mở cửa và liên kết đầu tư theo những cơ chế hợptác song phương, đa phương ngày càng chặt chẽ Trong quá trình hợp tác đó,liên kết ASEAN + 3 đã bước vào giai đoạn phát triển mới Hiệp hội các nướcĐông Nam Á, hợp tác khu vực sông Mê Kông, hợp tác khu vực Nam Á cũng

đang được tăng cường mạnh mẽ Bên cạnh đó, hợp tác liên khu vực trong các

tổ chức, diễn đàn như: Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương,Hội nghị Á - Âu, hợp tác Đông Á - Mỹ Latinh đang bước vào lộ trình mới

Sự chuyển động mạnh mẽ trên dự báo châu Á đang có triển vọng rấtlớn trong hợp tác kinh tế khu vực Bởi vì, dù các nước trong khu vực đã thamgia vào diễn Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC),nhưng toàn bộ châu Á vẫn còn thiếu một diễn đàn, một sân chơi phục vụ lợiích và có quan điểm từ châu Á, dành cho các vấn đề châu Á Diễn đàn này sẽ

có sứ mệnh phục vụ cho sự phát triển phồn vinh và thịnh vượng của châu Á,đồng thời tăng cường vai trò hợp tác giữa các nước châu Á cũng như giữachâu Á và các châu lục khác

Xuất phát từ những nhu cầu trên, tháng 9/1998 cựu Tổng thốngPhilippin Fidel Ramos, cựu Tổng thống Australia Bob Hawke và cựu thủ

tướng Nhật Bản Morihiro Hosakawa đã đưa ra ý tưởng thành lập một “ Diễn

đàn kinh tế châu Á” tương tự như diễn đàn kinh tế thế giới WEF Sáng kiến

này ngay lập tức nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của các nhà lãnh đạo nhiềunước châu Á, đặc biệt là các nhà lãnh đạo Trung Quốc, vì chính phủ TrungQuốc luôn coi trọng và hỗ trợ sự hợp tác đa cấp, đa kênh, đa hình thức Cácnhà lănh đạo Trung Quốc cho rằng việc thành lập diễn đàn là điều kiện cầnthiết để tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau giữa các nước trong khu vực Mặt

khác, “khi thực lực kinh tế tăng lên, Trung Quốc cũng muốn tạo ra một diễn

đàn đối trọng với APEC để cạnh tranh ảnh hưởng và dần gạt bỏ ảnh hưởng của Mỹ ở châu Á” [49]

Trong bối cảnh trên, chiều ngày 26/2/2001, Chủ tịch Cộng hoà Nhândân Trung Hoa, Giang Trạch Dân, trong đợt đi khảo sát tại tỉnh Hải Nam đãgặp gỡ với đại biểu các nước tại hội nghị trù bị thành lập Diễn đàn châu ÁBác Ngao Tham dự hội nghị này, có đông đảo đại biểu đến từ 26 nước châu

Á, trong đó có đoàn đại biểu Việt Nam Tại Hội nghị, Chủ tịch Trung Quốc,Giang Trạch Dân cho rằng, việc thành lập Diễn đàn châu Á Bác Ngao chính

là “bổ sung hữu ích cho cơ chế hợp tác giữa các chính phủ và hi vọng diễn

đàn sẽ trở thành một kênh mới cho đối thoại và hợp tác khu vực, phát huy tác dụng tích cực cho sự phát triển phồn vinh châu Á” [29].

Ngày 27/2/2001, Đại hội thành lập Diễn đàn kinh tế châu Á được diễn

ra tại thị trấn Bác Ngao, thành phố Quỳnh Hải, tỉnh Hải Nam, Trung Quốc.Việc lựa chọn thị trấn Bác Ngao là dựa trên sự khuyến nghị của một số cựulãnh đạo châu Á Họ tin rằng, đặc khu kinh tế lớn này của Trung Quốc sẽ lànơi phù hợp chứng kiến sự ra đời của một diễn đàn mang tầm cỡ khu vực Đạihội thành lập diễn đàn đã diễn ra long trọng với sự tham dự của các quan chứcchính phủ, giới doanh nghiệp, giới học giả đến từ nhiều nước châu Á Sự rađời của diễn đàn đánh dấu một kỉ nguyên mới của quá trình hợp tác và pháttriển ở khu vực châu Á Chủ tịch Trung Quốc Giang Trạch Dân, đại diện

nước chủ nhà đã phát biểu kết thúc đại hội thành lập bằng niềm tin “… chúng

ta hãy tay siết chặt tay, cùng góp phần cố gắng tích cực vào việc thực hiện sự phát triển chung của các nước châu Á, tăng cường giao lưu và hợp tác giữa châu Á với các khu vực khác trên thế giới và mở ra tương lai phồn vinh, giàu mạnh và tốt đẹp của châu Á” [29].

Cũng trong Đại hội thành lập, các đại biểu tham dự đã nhất trí lấy têngọi chính thức của diễn đàn là Diễn đàn châu Á Bác Ngao và thống nhất đặttrụ sở của Diễn đàn tại thị trấn Bác Ngao, tỉnh Hải Nam, Trung Quốc Bêncạnh đó, Đại hội cũng thông qua mục tiêu, cơ cấu tổ chức, nguyên tắc hoạtđộng… của Diễn đàn

Có thể nói, sự ra đời của Diễn đàn châu Á Bác Ngao, không chỉ phảnánh xu thế của thời đại và nhu cầu hợp tác khu vực, mà còn tạo ra một “sânchơi” mới cho các nước trong khu vực châu Á Đây cũng là một biểu hiện

sinh động cho xu thế hợp tác và phát triển đa dạng của một châu lục đượcđánh giá là năng động nhất trên thế giới Sự ra đời của Diễn đàn Bác Ngao lànhân tố thúc đẩy sự liên kết khu vực nhằm đạt được mục tiêu chung là ổnđịnh và phồn vinh của châu Á.

1.1.3.2 Mục tiêu của Diễn đàn châu Á Bác Ngao

Trong bối cảnh quá trình liên kết và hợp tác kinh tế ở các khu vực vàtrên phạm vi toàn cầu phát triển mạnh, tự do hoá kinh tế, thương mại và đầu

tư trở thành xu hướng chủ đạo, thì Diễn đàn châu Á Bác Ngao ra đời là đápứng đúng lúc đối với yêu cầu và lợi ích của các nước châu Á vốn đang ngàycàng phụ thuộc vào nhau hơn Ban đầu Diễn đàn Bác Ngao hoạt động nhưmột hội nghị quốc tế phi chính phủ, lấy khu vực châu Á làm chủ, thảo luận vềcác vấn đề kinh tế khu vực, dân số và môi trường châu Á Hiện nay, diễn đàn

đã trở thành một kênh cấp cao để các nước châu Á và các châu lục khác thamgia vào các cuộc đối thoại về những vấn đề quan trọng của ở châu Á cũng nhưtrên thế giới Các hội nghị thường niên tại Bác Ngao đã thực sự trở thành nơithể hiện tiếng nói và lợi ích chung, mang đậm sắc thái châu Á Diễn đàn đã vàđang quy tập được nhiều nước tham dự, cho thấy sự đang dạng về trình độ,phong phú về phương thức phát triển kinh tế của châu lục Mặc dù giữa cácnước trong khu vực có nhiều điểm khác biệt nhưng đã gặp nhau ở điểm chung

là nhu cầu liên kết để phát triển Điều này một lần nữa khẳng định hợp tác,liên kết là nhu cầu chung của thời đại

Mục đích thành lập và hoạt động của Diễn đàn châu Á Bác Ngao đượcxác định ngay trong Hội nghị trù bị để thành lập Diễn đàn vào ngày26/2/2001 Tại hội nghị này, các đại biểu đã thông qua Tuyên bố diễn đàn, đặtnền móng cho sự phát triển bền vững của một diễn đàn mang tầm khu vực

Tuyên bố của Diễn đàn châu Á Bác Ngao đã đánh giá những thách thức

mà các nước châu Á phải đối mặt trong quá trình phát triển kinh tế và xã hội,

đồng thời nhận thức rõ tầm quan trọng của việc tiếp tục nỗ lực, tăng cường sựphụ thuộc lẫn nhau để ngày càng hoàn thiện hơn cơ chế hợp kinh tế của khuvực châu Á Bản Tuyên bố xác định rõ:

“- Chú ý đến sự khác nhau về môi trường kinh tế và xã hội, sự khác

biệt về giai đoạn phát triển kinh tế, sự đang dạng về truyền thống và văn hóa của các nước châu Á.

- Chú ý đến, mặc dù các nước châu Á có tính đa dạng phong phú, song các nước thống nhất về mục tiêu tranh thủ bình đẳng và duy trì phát triển, các nước đều có chung một nguyện vọng và quyết tâm tiến lên.

- Nhận thức con đường tốt nhất để xoá nghèo nàn lạc hậu, phát triển phồn vinh, nâng cao chất lượng đời sống là áp dụng công nghệ mới, thực hiện chiến lược hướng ngoại, nhằm khai thác đầy đủ tiềm lực to lớn về tài nguyên thiên nhiên và tài nguyên con người của châu Á.

- Vững tin vào đối thoại, phối hợp và hợp tác giữa các quốc gia châu

Á, cũng cố và tăng cường hơn nữa mối liên hệ kinh tế trong nội bộ châu Á, giữa châu Á và các khu vực khác trên thế giới, tăng cường thương mại và đầu

tư trong nội bộ châu Á, giữa châu Á với các khu vực khác trên thế giới” [28].

Do xác định đúng đắn đặc điểm và cách thức để khu vực châu Á pháttriển cũng như xu thế của thế giới, nên trong hội nghị trù bị, các nhà lãnh đạochâu Á đã thông qua mục tiêu hoạt động cơ bản của Diễn đàn Bác Ngao là:

“Phấn đấu xây dựng Diễn đàn châu Á Bác Ngao thành một diễn đàn chất lượng

cao mang đậm sắc thái châu Á, xúc tiến việc thực hiện mục tiêu phát triển của các quốc gia châu Á bằng con đường chỉnh hợp kinh tế khu vực” [28].

Để đạt được mục tiêu trên, Diễn đàn sẽ nỗ lực thực hiện những sứmệnh quan trọng là:

“- Cung cấp cho Chính phủ, các nhà thương gia hàng đầu, các chuyên gia, học giả các nước châu Á một nơi đối thoại cấp cao, để thúc đẩy và tăng cường liên hệ đầu tư và thương mại, thúc đẩy thành lập quan hệ đối tác,

trước những thách thức kinh tế mang tính toàn cầu thường xuất hiện, bày tỏ

rõ ràng quan điểm của châu Á.

- Tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau giữa các nền văn hoá châu Á, tăng cường trách nhiệm xã hội của các tập đoàn kinh doanh tư nhân trong khu vực.

- Xây dựng một môi trường thuận lợi, tăng cường quan hệ hoà hợp và cùng sinh tồn trong quá trình các tập đoàn thương nghiệp mưu cầu tăng trưởng và tiến bộ, để thực hiện duy trì phát triển kinh tế ở khu vực này.

- Đào tạo và phát triển khái niệm cơ chế mạng khu vực và khái niệm liên minh chiến lược khu vực, để tăng cường cơ hội đầu tư và thương mại giữa nội bộ châu Á và giữa châu Á với các khu vực khác trên thế giới trong tiến trình toàn cầu hoá.

- Ủng hộ chất xám cho việc khai thác tài nguyên con người, cũng như cho những hoạt động nghiên cứu quan trọng về khu vực, về quan hệ giữa khu vực và các khu vực khác trên thế giới” [28].

Như vậy, không giống như các tổ chức khu vực khác trên thế giới, ngay

từ đầu, Diễn đàn châu Á Bác Ngao đã xác định sự tồn tại của mình chỉ với tư

cách là “sân chơi” cấp cao để lãnh đạo các chính phủ, giới doanh nghiệp, giới

học giả các nước tham gia vào các cuộc đối thoại nhằm thúc đẩy sự hợp tác

và phát triển ở châu Á Điều này được lý giải bởi lý do là diễn đàn ra đờitrong bối cảnh liên kết khu vực đã tồn tại nhiều hình thức hợp tác đa dạng, đakênh như APEC, ASEAN +3, ASEM… Mặc dù các tổ chức hợp tác khu vựcphát triển sôi nổi nhưng trong các cơ chế hợp tác này chủ yếu lại bị chi phối

và ảnh hưởng bởi các nước lớn, nên các nước châu Á đặc biệt là đông đảo cácnước đang phát triển cần một nơi giao lưu về những vấn đề nội tại của châu

Á

Đáp ứng những nhu cầu nói trên, Diễn đàn châu Á Bác Ngao đã tíchcực theo đuổi mục tiêu tăng cường đối thoại, phối hợp và hợp tác giữa cácquốc gia châu Á, cũng cố và tăng cường hơn nữa mối liên hệ kinh tế trong nội

bộ châu Á và giữa châu Á với các khu vực khác trên thế giới Rõ ràng, vớimục tiêu theo đuổi trên, Diễn đàn châu Á Bác Ngao không giống với các tổchức khu vực khác nhấn mạnh đến mục tiêu tạo lập một hệ thống ưu đãi thuếquan, thị trường chung hay các nghĩa vụ mang tính bắt buộc Hơn nữa, diễnđàn này cũng khác hẳn sân chơi đối thoại ASEM (Diễn đàn hợp tác Á - Âu) làngoài việc theo đuổi mục tiêu giao lưu kinh tế còn nhấn mạnh đến vấn đề thúcđẩy đối thoại chính trị liên khu vực.

Để đạt được mục tiêu đề ra, sau khi thành lập Diễn đàn châu Á BácNgao đã lấy chủ trương “châu Á thực hiện cùng thắng” làm sứ mệnh củamình Sau đó, trong các hội nghị thường niên đều có chủ đề cụ thể nằm trong

khuôn khổ này Tiêu biểu như: năm 2002, diễn đàn lấy chủ đề “Thế kỉ mới,

thách thức mới, mới châu Á”, năm 2003 lại là “châu Á hợp tác thúc đẩy cùng phát triển”, đến năm 2004, diễn đàn lại thảo luận chủ đề “Châu Á mở cửa”…

Trên thực tế, với quá trình hoạt động hơn 10 năm, Diễn đàn châu Á BácNgao đã đóng một vai trò không nhỏ trong quá trình hợp tác, giao lưu và pháttriển tại châu Á Rõ ràng, tiềm năng hợp tác châu Á đang từng bước đượckhai thác và đi đúng hướng, châu Á đang trở thành một trong những khu vực

có sức sống sôi động nhất trên thế giới, đây chính là thời cơ mới cho các nướctrong khu vực khi bước vào thế kỷ mới

Ngoài theo đuổi mục tiêu giao lưu, phát triển và ổn định kinh tế, Diễnđàn châu Á Bác Ngao còn có nhiều hoạt động thúc đẩy sự giao lưu, phát triểntrên các lĩnh vực dân sinh khác như: Giáo dục, môi trường, văn hoá …

1.2 Cơ cấu tổ chức, nguyên tắc và cơ chế hoạt động của Diễn đàn châu Á Bác Ngao

1.2.1 Cơ cấu tổ chức

Để điều hành hoạt động, các nhà lãnh đạo sáng lập Diễn đàn châu ÁBác Ngao đã tích cực xây dựng và ngày càng hoàn thiện hơn về hệ thống

cơ cấu tổ chức của Diễn đàn Theo đó, Diễn đàn bao gồm những bộ phậnchính sau:

1.2.1.1 Đại hội đồng

Đại hội đồng là cơ quan cao nhất của Diễn đàn châu Á Bác Ngao,được tổ chức họp mỗi năm một lần trước khi diễn ra hội nghị thường niêncủa diễn đàn Cùng với Ban Thư kí, Đại hội đồng có trách nhiệm thông báolịch họp cho các thành viên và chuẩn bị nội dung, khâu tổ chức các cuộc họpthường niên

Quyền hạn của Đại hội đồng được xác định rõ trong điều lệ của Diễnđàn, là :

“- Xem xét các dự luật sửa đổi để thông qua các diễn đàn hàng năm.

- Chuẩn bị báo cáo và thông báo ngân sách hàng năm gửi cho Ban Thư kí để thông qua tại các hội nghị thường niên.

- Soạn thảo chương trình nghị sự và kế hoạch làm việc của Diễn đàn…” [53].

Nguyên tắc hoạt động của Đại hội đồng là sự nhất trí với đa số phiếu.Để một vấn đề được thông qua tại Đại hội đồng thì phải có ít nhất 2/3 sốthành viên trong Đại hội đồng nhất trí Các thành viên trong Đại hội đồng đều

có quyền biểu quyết như nhau Biểu quyết có thể được tiến hành bằng giơ tayhoặc bỏ phiếu kín Trong trường hợp bất khả kháng không thể tham dự, thànhviên vắng mặt có quyền chỉ định đại diện bỏ phiếu thay

Đặc biệt, trong phiên họp của Đại hội đồng, nếu 1/4 thành viên kiếnnghị triệu tập phiên họp đặc biệt của Đại hội đồng để thảo luận về vấn đề cấpbách không thể trì hoãn đến phiên họp tiếp theo thì Đại hội đồng sẽ triệu tậphọp để giải quyết

Trong Đại hội đồng thì Hội đồng Quản trị diễn đàn là cơ quan cao nhất,chịu trách nhiệm trước Đại hội đồng Hội đồng quản trị được bầu ra trong

phiên họp của Đại hội đồng, với nhiệm kỳ 3 năm Thành viên trong Hội đồng

có thể được bầu lại nhưng không quá 2 nhiệm kì liên tiếp Hội đồng Quản trịcũng họp mỗi năm một lần tại trụ sở chính, trước khi diễn ra phiên họp Đạihội đồng

1.2.1.2 Hội đồng

Cùng với sự tồn tại của Đại hội đồng, trong Diễn đàn châu Á Bác Ngaocòn có Hội đồng với thành viên là 15 Giám đốc Thành viên của Hội đồng chủyếu là các chính trị gia có tầm ảnh hưởng lớn, các quan chức cấp cao, cácchuyên gia, học giả và cả những nhà lãnh đạo kinh doanh Thành viên của Hộiđồng được bầu thông qua việc xem xét các định hướng chính sách và tầm nhìn vĩ

mô để hoạt động của Diễn đàn được thực hiện liên tục hàng năm Nhiệm kỳ củaHội đồng là 3 năm, các thành viên không được bầu quá 2 nhiệm kì liên tiếp

Đặc biệt, trong cuộc họp bầu thành viên Hội đồng phải chú ý đếnnguyên tắc cân bằng địa lí, nghĩa là không bầu quá nhiều thành viên trongcùng một nước Số lượng thành viên sau khi được sự chấp thuận của Đại hộiđồng có thể tăng hay giảm

Trách nhiệm của Hội đồng được ghi trong Điều lệ của Diễn đàn là:

“- Chịu trách nhiệm giám sát và quản lý Diễn đàn.

- Xem xét các báo cáo để trình Đại hội đồng báo cáo thường niên của Diễn đàn và ngân sách hàng năm.

- Bổ nhiệm Tổng thư kí và Phó Tổng thư kí của Diễn đàn.

- Thảo luận Điều lệ sửa đổi của Diễn đàn

- Thông qua các quy tắc của diễn đàn" [53]

Trong các cuộc họp của Hội đồng có sự tham gia của Hội đồng Quảntrị diễn đàn Đứng đầu Hội đồng là Chủ tịch, chịu trách nhiệm hành chính củaHội đồng Hiện nay ông Yasuo Fukađa, cựu Thủ tướng Nhật Bản đang giữchức Chủ tịch của Hội đồng này

1.2.1.3 Ban Thư ký

Ngay từ trong hội nghị thành lập diễn đàn năm 2001, các đại biểu đãnhận thấy sự cần thiết phải có một cơ chế giúp việc hiệu quả để hỗ trợ vàphối hợp các hoạt động trong diễn đàn, nên đã nhất trí thành lập Ban Thư kídiễn đàn

Ban Thư ký do Tổng thư kí đứng đầu được Hội đồng bầu ra với nhiệm

kỳ 3 năm Trụ sở của Ban Thư ký đặt tại Bắc Kinh, Trung Quốc Trong Đạihội thành lập năm 2001, các thành viên đã nhất trí bầu ngài Ajit singh, nguyênTổng Thư kí ASEAN, người Malaisia làm Tổng Thư ký diễn đàn Ban thư kí

là cơ quan đại diện hợp pháp của Diễn đàn và thực hiện các nhiệm vụ sau:

“- Chịu trách nhiệm cho tất cả các cuộc họp của Diễn đàn.

- Chuẩn bị báo cáo công việc hàng năm và ngân sách của Diễn đàn để Hội đồng xem xét.

- Chịu trách nhiệm xây dựng hoặc sửa đổi các quy tắc của Diễn đàn và các quy định mới để Hội đồng phê duyệt.

- Chịu trách nhiệm kết nạp thành viên, liên lạc hàng ngày và các dịch

vụ liên quan khác

- Đồng thời chịu trách nhiệm về các vấn đề uỷ thác của Hội Đồng” [53].

Trong Ban Thư ký, Tổng Thư kí đóng vai trò là Giám đốc điều hành và chịutrách nhiệm lãnh đạo Ban Thư kí Tổng Thư ký được gia hạn nhiệm kỳ 3 năm nếuđược sự chấp thuận của Hội đồng, nhưng cũng không quá 2 nhiệm kỳ liên tiếp

Tổng Thư kí là người chủ trì các cuộc họp của Đại hội đồng và Hộiđồng, có quyền hạn tuyển dụng, sa thải hay đề bạt nhân viên của Ban Thư kí.Mặt khác, Tổng Thư kí có thể giao hoặc uỷ quyền cho ban điều hành chịutrách nhiệm về các vấn đề cụ thể Tổng Thư kí của Diễn đàn Bác Ngao hiệnnay là ông Chu Văn Trọng người Trung Quốc Giúp việc cho Tổng thư kí làPhó Tổng Thư ký và các nhân viên chuyên nghiệp

1.2.1.4 Viện Nghiên cứu và Đào tạo

Viện Nghiên cứu và Đào tạo được thành lập năm 2001, là cơ quan quantrọng đối với hoạt động của các cơ quan hỗ trợ trí tuệ Theo Điều lệ của Diễnđàn châu Á Bác Ngao, Viện Nghiên cứu có các chức năng chính sau:

- Nghiên cứu và phân tích về nền kinh tế thế giới, dựa trên các chủ đềhàng năm và vấn đề đặt ra; tổ chức việc soạn thảo và công bố các dự báo kinhtế kinh doanh liên quan đến Diễn đàn để cung cấp kịp thời cho việc phát triểnkinh tế trong khu vực, những thông tin này phải là thông tin mang tính chấtkhám khá đầu tiên

- Thảo luận và nghiên cứu các vấn đề trong khu vực và mối quan hệ vớicác đối tác quan trọng, các vấn đề thương mại và kinh tế tài chính liên quanđến Diễn đàn

- Chịu trách nhiệm chuẩn bị cho Hội nghị thường niên của Diễn đàncũng như các hội thảo và hội nghị khác Mặt khác, Viện cũng cung cấp và đàotạo nguồn nhân lực trí tuệ cho Diễn đàn, cho các nước thành viên và các đốitác khác Viện còn chịu trách nhiệm trong việc thiết lập mạng khu vực châu Á

và mạng lưới công việc trên toàn thế giới, đồng thời là trung tâm trao đổithông tin

Đứng đầu Viện Nghiên cứu và Đào tạo là Trưởng khoa, do Tổng Thư

ký đề cử, được Hội đồng bổ nhiệm hoặc được thông qua tuyển dụng mở

Để phát huy vai trò của mình, Viện đã thành lập một tổ chuyên gia caocấp châu Á để phục vụ cho việc phát triển kinh tế trong khu vực Đồng thờiDiễn đàn cũng có nhiều chính sách thu hút các chuyên gia quốc tế nổi tiếng

và các học giả tham gia Viện Nghiên cứu này

Ngoài việc thực hiện các chức năng cụ thể, Viện Nghiên cứu còn đều

đặn công bố 3 báo cáo thường niên: “Báo cáo thường niên: các nền kinh tế

mới nổi”, “Báo cáo thường niên quá trình hội nhập kinh tế trong khu vực châu Á” và “Báo cáo năng lực cạnh tranh nền kinh tế châu Á” Các báo cáo

này cung cấp những thông tin tham khảo hữu ích cho các nước trong và ngoàikhu vực Ngoài ra, hàng tuần, Viện cũng xuất bản Tạp chí “Kinh tế hàng tuầnchâu Á” cho các thành viên Đây là tài liệu cung cấp thông tin kinh tế cậpnhật nhất về tình hình kinh tế các nước châu Á Với những nỗ lực trong quátrình hoạt động, Viện Nghiên cứu và Đào tạo đã có nhiều đóng góp tích cựccho sự phát triển của Diễn đàn, xứng đáng là cánh tay phải đắc lực của Diễnđàn châu Á Bác Ngao trong hơn 10 năm qua Đứng đầu Viện nghiên cứu vàĐào tạo hiện nay là Tiến sĩ Phan Quân, người Trung Quốc.

1.2.1.5 Uỷ ban tư vấn

Ngoài bốn cơ quan trên, Diễn đàn châu Á Bác Ngao còn lập ra Uỷ ban

tư vấn, gồm những người nổi tiếng và có kinh nghiệm trong các lĩnh vực đểđóng góp tích cực cho các công việc của Diễn đàn Chức năng chính của Uỷban tư vấn đúng như tên gọi của nó là tư vấn về các vấn đề lớn và thườngxuyên của Diễn đàn

Đứng đầu Uỷ ban tư vấn là Chủ tịch Các thành viên của Uỷ ban tư vấnchủ yếu là những người từng hoạt động trong cơ quan Hội đồng Nhiệm kỳcủa Uỷ ban tư vấn là 3 năm, các thành viên được tái cử nhưng không quá 2nhiệm kỳ

Đặc biệt, các thành viên của Uỷ ban tư vấn không nhận tiền lương Tuynhiên, khi thực hiện chức năng với các chi phí phát sinh phù hợp quy định thìđược Diễn đàn thanh toán

Trong các cuộc họp thường niên của Diễn đàn, thành viên Uỷ ban tưvấn được mời với tư cách là khách mời tham gia hội nghị

Sơ đồ cơ cấu Diễn đàn châu Á Bác Ngao

Đại hội đồng

Hội đồng

Ban thư ký

Viện Nghiên cứu

& Đào tạo

Ủy ban tư vấn

1.2.2 Nguyên tắc hoạt động của Diễn đàn châu Á Bác Ngao

Cũng giống như các diễn đàn hoặc tổ chức khu vực khác, Diễn đànchâu Á Bác Ngao hoạt động với những nguyên tắc và cơ chế riêng của mình.Trong đó, nguyên tắc nổi bật nhất là nguyên tắc tự nguyện, không ràng buộc

và nguyên tắc bình đẳng cùng có lợi giữa các bên tham gia Hai nguyên tắcnày tương đối phổ biến ở các diễn đàn khu vực Đi sâu vào các lĩnh vực hợptác, những nguyên tắc này được cụ thể hoá hơn nhằm điều chỉnh một cách sátsao, phù hợp trong quá trình hợp tác khu vực

Những nguyên tắc trên được đề cập khá rõ trong Tuyên bố của Diễnđàn được công bố trong Hội nghị thành lập năm 2001 Bản tuyên bố này trìnhbày rõ tôn chỉ, mục tiêu, điều luật, lĩnh vực kinh doanh, quy định các loạithành viên, trình tự kết nạp thành viên mới, nhiệm vụ cụ thể của các cơ quan

và lãnh đạo Diễn đàn

Trong các nguyên tắc hoạt động của Diễn đàn, nguyên tắc bình đẳngcùng có lợi đóng vai trò quan trọng nhất Điều này xuất phát chủ yếu từ tínhchất đa dạng của các thành viên tham gia Diễn đàn

Có thể thấy, Diễn đàn châu Á Bác Ngao là một tập hợp gồm đại diệncủa các nền kinh tế có sự khác nhau về điều kiện địa lý và trình độ phát triển,trong đó có cả những nền kinh tế lớn nhất, phát triển nhất của châu Á và cảnhững nền kinh tế nhỏ, kém phát triển hơn trong khu vực Do vậy, việc nhấnmạnh đến mối quan tâm chung, lợi ích chung đã làm cho các thành viên yêntâm khi tham gia vào Diễn đàn Hơn nữa, nguyên tắc bình đẳng cùng có lợicũng được xem là nguyên tắc hàng đầu của các tổ chức hợp tác trên thế giớihiện nay Đây chính là nguyên tắc giúp cho các thành viên của Diễn đànhướng tới mối liên kết gắn bó và thực chất hơn

Hơn 10 hình thành và phát triển của Diễn đàn châu Á Bác Ngao đã chothấy, nguyên tắc bình đẳng cùng có lợi là hoàn toàn phù hợp và thiết thực với

một khu vực vốn đa dạng, có sự khác biệt về trình độ phát triển, chế độ chínhtrị xã hội, văn hóa như châu Á Với nguyên tắc này, Diễn đàn đã giải tỏa đượcmối lo ngại của một số nước thành viên là nước đang phát triển, rằng sựchênh lệch về trình độ phát triển kinh tế, khoa học và công nghệ có thể dẫn tới

sự lệ thuộc bất bình đẳng của họ vào các nền kinh tế tiên tiến hơn

Nguyên tắc bình đẳng cùng có lợi cũng được thể hiện rõ trong cơ cấusắp xếp lãnh đạo tại các cơ quan của Diễn đàn Theo quy định, tại các cơ quancủa Diễn đàn, khi bầu cử lãnh đạo phải luôn chú ý đến nguyên tắc cân bằngđịa lí Nghĩa là không được bầu quá nhiều thành viên trong cùng một nước, vìđây là một tổ chức của mang tính khu vực

Bên cạnh nguyên tắc bình đẳng, Diễn đàn Bác Ngao còn hoạt động dựatrên nguyên tắc tự nguyện Nguyên tắc này được thể hiện đó là:

Thứ nhất: Diễn đàn chỉ là một tổ chức phi chính phủ, không lợi nhuận,

được tổ chức thường xuyên nhằm thảo luận các vấn đề nổi bật trong khu vực

và quốc tế để tăng cường mối liên hệ kinh tế trong nội bộ châu Á, giữa châu

Á với các khu vực khác Ngay từ khi thành lập, các đại biểu nhất trí xem BácNgao như một diễn đàn thảo luận, trao đổi để tìm kiếm phương thức phát triểntốt nhất cho châu Á và thúc đẩy hợp tác trong nội bộ khu vực

Thứ hai: Do chỉ là một tổ chức quốc tế phi chính phủ, nên Diễn đàn

Bác Ngao không đưa ra những chỉ thị, điều kiện có tính bắt buộc đối với cácthành viên Các hoạt động hợp tác đều dựa trên cơ sở tự nguyện vì một mụctiêu chung là sự phát triển phồn vinh, thịnh vượng của châu Á

Nguyên tắc này thể hiện rất rõ trong quy trình hoạt động của các thànhviên Diễn đàn Diễn đàn khuyến khích sự tham gia của các tổ chức, công ty

và cả các cá nhân có tầm ảnh hưởng cùng quan tâm đến sự phát triển của máinhà chung châu Á Nếu không có điều kiện để tiếp tục tham gia tiếp, thànhviên gửi đơn xin ra khỏi Diễn đàn, hoặc nếu hai năm liên tiếp không tham gia

các hoạt động của Diễn đàn mà không có phản hồi hợp lí thì sẽ bị loại khỏidanh sách thành viên.

Bên cạnh đó, các hoạt động của Diễn đàn cũng chỉ mang tính chất làcác cuộc hội thảo quốc tế, cùng thảo luận những vấn đề cần thiết chung.Những thông tin trong các cuộc họp này cũng chỉ mang tính chất tham khảochứ không phải là những chỉ thị hay nguyên tắc có tính chất bắt buộc đối vớicác thành viên

Ngoài hai nguyên tắc cơ bản trên, Diễn đàn châu Á Bác Ngao còn

hoạt động dựa trên nguyên tắc “mở” Nghĩa là Diễn đàn Bác Ngao không chỉ

là diễn đàn của người châu Á, mà còn khuyến khích sự tham gia của cácthành viên khác trên thế giới Không phải đến bây giờ mà ngay trong nhữngnăm đầu sau khi thành lập, thành viên của Diễn đàn có nhiều tổ chức, công

ty đến từ các khu vực khác trên thế giới Trong đó, thành viên đến từ châu

Âu và Bắc Mỹ khá đông đảo Điều này không chỉ chứng tỏ sức hút của Diễnđàn mà còn thể hiện được sự sôi động trong sân chơi liên kết hợp tác ở khuvực châu Á

Có thể thấy, tương lai mà Diễn đàn châu Á Bác Ngao hướng tới sẽ làmột tổ chức phi chính phủ mang tính chất toàn cầu, nhằm thảo luận về cácvấn đề phát triển ở châu Á Do vậy, ngay từ bây giờ, quy mô của hội nghịthường niên đã có hơn 1500 đại biểu chính thức tham dự, bao gồm quan chứcchính phủ, lãnh đạo doanh nghiệp, các chuyên gia, học giả và đại diện báochí Trong đó, tỉ lệ đại biểu giới doanh nghiệp chiếm khoảng 55%, đại biểuchính phủ 20%, đại biểu các giới truyền thông chiếm 20%, còn 5% là cácchuyên gia và học giả [50]

Phát biểu tại Hội nghị thành lập Diễn đàn châu Á Bác Ngao năm 2001,

Phó Thủ tướng Trung Quốc Tiền Kỳ Tham cho rằng: “Đây là một diễn đàn

mang tính mở, là diễn đàn đối thoại bình đẳng, tập trung nhiều trí tuệ, mang

lại nhiều lợi ích” [24] Ông còn nhấn mạnh: “Diễn đàn được xem như một nơi thu nhập tin tức, mở rộng giao lưu”[24] Trong khi đó, Thủ tướng Malaysia

Ajit Sigh thì cho rằng: “Diễn đàn thông qua bàn bạc và thảo luận sẽ đưa ra

nhiều sáng kiến mới để giải quyết các sự vụ châu Á và thế giới” [21] Năm

2009, với tư cách là đại biểu tham dự diễn đàn, Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm

Đào một lần nữa nhấn mạnh: “… dù là nước lớn hay nhỏ, giàu hay nghèo,

chúng ta phải giúp đỡ và hỗ trợ lẫn nhau để đảm bảo rằng tất cả các nước đều có lợi ích thực sự từ sự phát triển kinh tế hiện nay ” [26] Rõ ràng, với

nguyên tắc hoạt động đã nêu, Diễn đàn châu Á Bác Ngao đã thể hiện là mộtdiễn đàn không chính thức, phi chính phủ, phi lợi nhuận, được tổ chức mộtcách thường xuyên nhằm tăng cường mối liên hệ và thúc đẩy sự phát triển ởkhu vực châu Á

1.2.3 Cơ chế hoạt động của Diễn đàn châu Á Bác Ngao

Ra đời trong bối cảnh tiến trình toàn cầu hoá, khu vực hoá ngày càng

có chuyển động rõ nét, nhu cầu liên kết, hợp tác trong khu vực ngày càng bứcthiết, nên Diễn đàn châu Á Bác Ngao trở thành tổ chức đầu tiên lấy châu Álàm cơ sở, hoạt động vì sự phát triển và thịnh vượng của các nước thành viênchâu Á Diễn đàn ra đời chính là sự bổ sung hữu ích cho Diễn đàn Hợp táckinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) và Diễn đàn kinh tế thế giớiDAVOS (Thụy Sĩ) Tinh thần của Diễn đàn được xác định là chia sẻ lợi ích,giao lưu tích cực, ưu ái chân thành, nên hơn 10 năm qua Diễn đàn đã trởthành sân khấu giao lưu chính của giới doanh nghiệp, học thuật, quan chứcchính phủ trong khu vực nhằm tìm kiếm phương thức phát triển của châu Á

Tuyên bố Diễn đàn châu Á Bác Ngao năm 2001 đã xác định: “Diễn

đàn là một tổ chức hội nghị quốc tế phi chính phủ, phi lợi nhuận được tổ chức một cách thường xuyên để giải quyết các vấn đề quốc tế “[28] Để đạt

được điều này, ngay từ đầu, các đại biểu đã thảo luận và thống nhất cơ chế

hoạt động của Diễn đàn Cơ chế hoạt động của Diễn đàn cũng được trình bày

rõ trong Tuyên bố của Diễn đàn và tiếp tục được hoàn thiện trong quá trìnhhoạt động sau này

Ngay từ khi thành lập, cơ chế hoạt động của Diễn đàn châu Á BácNgao được xác định là mỗi năm tổ chức hội nghị thường niên một lần tại địađiểm cố định Bác Ngao Bên cạnh đó, Tuyên bố của Diễn đàn còn nêu rõ: Đạihội đồng là cơ quan cao nhất của Diễn đàn sẽ được tổ chức mỗi năm một lầnđể thảo luận về các chủ đề nổi bật của châu Á

Như vậy, khác với các tổ chức và diễn đàn khu vực khác, tại Diễn đànchâu Á Bác Ngao, thành viên của hội nghị thường niên rất phong phú, đadạng Là một diễn đàn phi chính phủ nên quan chức cấp cao các chính phủ tới

dự có phần hạn chế, chủ yếu là cấp Bộ trưởng phụ trách vấn đề kinh tế Thànhviên đông đảo nhất trong các hội nghị là giới doanh nhân, đại diện các tậpđoàn, các công ty lớn ở châu Á và trên thế giới Trong hội nghị thường niênđại biểu giới doanh nhân luôn chiếm khoảng 3/4 số đại biểu tham dự hội nghị

Mặc dù mỗi năm chỉ tổ chức hội nghị toàn thể một lần nhưng trongkhuôn khổ của hội nghị có rất nhiều cuộc thảo luận về các vấn đề nổi bật củachâu Á và thế giới Ngoài các cuộc hội nghị bên lề để các doanh nghiệp trong

và ngoài khu vực tiến hành giao lưu và tìm hiểu lẫn nhau, thúc đẩy hợp tácphát triển ở châu Á, trong chương trình nghị sự của các hội nghị hàng nămcòn tổ chức nhiều cuộc đối thoại giữa quan chức chính phủ các nước để tăngcường sự tin cậy lẫn nhau và giải quyết những vấn đề các bên cùng quan tâm

Diễn đàn châu Á Bác Ngao không có cơ chế ràng buộc chặt chẽ thànhviên, nhưng nếu trở thành thành viên chính thức, Diễn đàn sẽ tạo nhiều điềukiện thuận lợi cho thành viên khi đến tham dự các hoạt động hàng năm Quantrọng hơn, với cơ chế hoạt động linh hoạt, Diễn đàn đã và đang trở thành mộtsân khấu giao lưu, thu hút ngày càng đông đảo các thành viên tham gia