Thiết kế mô đun rèn luyện các kỹ năng dạy học tiếng việt cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học trường đại học vinh

Hiện nay, ở các trờng s phạm đào tạo giáo viên tiểu học nói chung, khoa Giáo dục tiểu học trờng Đại học Vinh nói riêng cha có một quy trình rènluyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho si

lê văn đăng

thiết kế mô đun rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học

trờng đại học vinh

Luận văn thạc sĩ giáo dục học

Vinh - 2008

lê văn đăng

thiết kế mô đun rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học

trờng đại học vinh

Chuyên ngành: Giáo dục học (bậc Tiểu học)

Tôi xin bày tỏ sự tri ân sâu sắc tới Tiến sĩ Chu Thị Thủy An, ngời luôn tận tình chỉ dẫn, giúp đỡ và tạo cho tôi niềm hứng thú trong công việc vốn đầy khó khăn và thách thức này.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến các giảng viên khoa Giáo dục tiểu học, Trờng Đại học Vinh đã dành những góp ý chân thành

và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài.

Vinh, tháng 12 năm 2008.

Tác giả

Mở đầu 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tợng và khách thể nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giới hạn của đề tài 3

7 Phơng pháp nghiên cứu 3

8 Cấu trúc của luận văn 4

Nội dung 5

Chơng 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn 5

1.1 Cơ sở lý luận 5

1.1.1 Kỹ năng dạy học Tiếng Việt 5

1.1.2 Mô đun rèn luyện kỹ năng dạy học Tiếng Việt 6

1.2 Cơ sở thực tiễn 11

1.2.1 Thực trạng nhận thức về sự cần thiết phải rèn luyện các kỹ năng dạy học tiếng Việt 11

1.2.2 Thực trạng rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học trờng Đại học Vinh 18

Tiểu kết chơng 1 26

Chơng 2. Thiết kế mô đun rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học 27

2.1 Nguyên tắc thiết kế mô đun rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học 27

2.1.1 Nguyên tắc mục tiêu 27

2.1.2 Nguyên tắc hệ thống 27

2.1.3 Nguyên tắc hiệu quả 28

2.1.4 Nguyên tắc khả thi 28

2.2.2 Giới thiệu chung về mô đun 292.2.3 Nội dung chính của mô đun 302.2.3.1 Tiểu mô đun 1: Rèn luyện kỹ năng phân tích chơng trình,

SGK Tiếng Việt tiểu học 32

Hoạt động 1: Tìm hiểu chơng trình, SGK Tiếng Việt tiểu học 33 Hoạt động 2: Tìm hiểu nội dung dạy học Tiếng Việt ở tiểu học

41

Hoạt động 3: Xây dựng quy trình tìm hiểu chơng trình, SGK

Tiếng Việt ở tiểu học 51

2.2.3.2 Tiểu mô đun 2: Rèn luyện kỹ năng kiểm tra, đánh giá

kiến thức và kỹ năng tiếng Việt 54

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm và ý nghĩa của việc kiểm tra,

đánh giá kết quả học tập môn Tiếng Việt ở tiểu học

56

Hoạt động 2: Tìm hiểu nội dung đánh giá kết quả học tập môn

Tiếng Việt ở tiểu học 60 Hoạt động 3: Tìm hiểu những loại hình kiểm tra kết quả học tập

môn Tiếng Việt ở tiểu học 70 Hoạt động 4: Tìm hiểu những công cụ đánh giá kết quả học tập

môn Tiếng Việt ở tiểu học 73 Hoạt động 5: Tìm hiểu quy trình kiểm tra đánh giá kết quả học

tập môn Tiếng Việt ở tiểu học 80

2.2.3.3 Tiểu mô đun 3: Rèn luyện kỹ năng bồi dỡng học sinh

giỏi, giúp đỡ học sinh yếu về Tiếng Việt 87

Hoạt động 1: Phát hiện những học sinh có năng khiếu (học sinh

giỏi) và những học sinh yếu về Tiếng Việt 89 Hoạt động 2: Tìm hiểu quy trình và cách tiến hành hớng dẫn

học sinh giỏi, giúp đỡ học sinh yếu về Tiếng Việt

96

Hoạt động 3: Tìm hiểu quy trình đánh giá kết quả bồi dỡng học

sinh giỏi và giúp đỡ học sinh yếu về Tiếng Việt 98

Hoạt động 1: Liệt kê và mô tả những đồ dùng dạy học thờng

đ-ợc sử dụng trong dạy học Tiếng Việt 102

Hoạt động 2: Lựa chọn đồ dùng dạy học cần thiết và phù hợp cho một giờ dạy Tiếng Việt 103

Hoạt động 3: Tìm hiểu cách thức sử dụng đồ dùng dạy học trong giờ dạy học Tiếng Việt 107

2.2.3.5 Tiểu mô đun 5: Rèn luyện kỹ năng tổ chức các hoạt động ngoại khóa kết hợp với việc rèn luyện kỹ năng sử dụng tiếng Việt cho học sinh tiểu học 110

Hoạt động 1: Tìm hiểu vị trí, vai trò của hoạt động ngoại khóa ở trờng tiểu học 111

Hoạt động 2: Xây dựng chơng trình hoạt động ngoại khóa nhằm nâng cao chất lợng hoạt động ngoại khóa với việc rèn luyện kỹ năng sử dụng tiếng Việt 114

Hoạt động 3: Xây dựng quy trình thiết kế hoạt động ngoại khóa .120

Kết luận chung 126

1 Kết luận 126

2 Đề xuất 127

Tài liệu tham khảo 128

mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Là ngời giáo viên cần phải có những kỹ năng s phạm nhất định,

một kỹ năng không thể thiếu đợc là kỹ năng dạy học các môn học ở bậc tiểuhọc, giáo viên với vai trò là một “ông thầy tổng thể”, đòi hỏi phải có kỹ năngdạy học các môn học đa dạng, trong đó, có kỹ năng dạy học tiếng Việt Kỹnăng dạy học Tiếng Việt của ngời giáo viên tiểu học lại càng trở nên quantrọng Sự quan trọng không chỉ thể hiện môn Tiếng Việt là môn học chính, màcòn thể hiện ở chỗ việc dạy tiếng Việt cho học sinh là cơ sở để các em có thểhọc tập tốt các môn học khác và hoà nhập đợc với môi trờng xung quanh củatrẻ Vì vậy, việc rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viênngành Giáo dục tiểu học là một nhiệm vụ quan trọng của nhà trờng s phạm

1.2 Trong vài thập kỷ gần đây, các khuynh hớng dân chủ, nhân văn và

thực dụng chủ nghĩa đã tác động mạnh mẽ tới việc hình thành triết lý dạy họchớng vào ngời học Từ đó, lý thuyết dạy học cá nhân hoá và dạy học theochuẩn ngày càng có chỗ đứng vững chắc Ngời ta đã coi ngời học là nguồn củachơng trình đào tạo, nghĩa là chơng trình đào tạo phải tạo cho ngời học cảmnhận học tập “thú vị gây hng phấn và tự chọn” và giúp họ “học thành công và

có thể học tập theo hoàn cảnh riêng của mình” Đó là điểm tựa, là cơ sở đểhình thành các kiểu thiết kế nội dung bài học theo “chơng trình hoá” và

“Algorit hoá” hay theo “hệ thống tín chỉ” khá phổ biến và rộng rãi Trong đó,vấn đề dạy học theo mô đun đã đợc nhiều nhà khoa học giáo dục nghiên cứu

và cha bao giờ vấn đề dạy học theo mô đun lại đợc quan tâm nh hiện nay

1.3 Thiết kế các bài học theo hớng mô đun hoạt động là một việc làm

rất cần thiết, nhằm tích cực hoá hoạt động, theo hớng kích thích óc sáng tạo vàkhả năng giải quyết vấn đề; chú trọng nhiều đến tính tích cực, chủ động và gâyhứng thú cho ngời học Qua đó, nâng cao hiệu quả tự học, tự rèn luyện cho sinhviên là cơ sở để góp phần đổi mới phơng pháp đào tạo giáo viên tiểu học ở trờng

Đại học Vinh hiện nay

1.4 Hiện nay, ở các trờng s phạm đào tạo giáo viên tiểu học nói chung,

khoa Giáo dục tiểu học trờng Đại học Vinh nói riêng cha có một quy trình rènluyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành tiểu học một cách

cụ thể và bài bản, cha có mô đun dạy học rèn luyện các kỹ năng dạy họcTiếng Việt riêng Việc rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh

viên chủ yếu đợc lồng vào môn Phơng pháp dạy học Tiếng Việt, qua các đợt

rèn luyện nghiệp vụ s phạm thờng xuyên, kiến tập và thực tập s phạm Vì vậy,

hiệu quả rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên là cha cao,

do đó sinh viên ra trờng chất lợng cha đáp ứng đợc yêu cần chuẩn hoá đội ngũgiáo viên tiểu học

Vì những lý do đó, chúng tôi chọn đề tài: “Thiết kế mô đun rèn luyện

các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học ờng Đại học Vinh”.

tr-2 Mục đích nghiên cứu

Thiết kế mô đun rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinhviên ngành Giáo dục tiểu học trờng Đại học Vinh, nhằm góp phần xây dựngquy trình rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành tiểuhọc, trang bị cho sinh viên tài liệu tự học, tự rèn luyện các kỹ năng dạy họcmôn Tiếng Việt

3 Đối tợng và khách thể nghiên cứu

3.1 Khách thể: Quá trình rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt

cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học trờng Đại học Vinh

3.2 Đối tợng: Mô đun rèn luyện kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh

viên ngành Giáo dục tiểu học trờng Đại học Vinh

4 Giả thuyết khoa học

Chúng tôi giả định rằng: Nếu thiết kế mô đun rèn luện kỹ năng dạy họcTiếng Việt một cách khoa học, phù hợp với điều kiện dạy học ở trờng Đại họcVinh hiện nay thì sẽ góp phần nâng cao hiệu quả rèn luyện kỹ năng dạy họctiếng Việt, giúp sinh viên ngành Giáo dục tiểu học khi ra trờng có kỹ năng dạyhọc môn Tiếng Việt thuần thục

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Tìm hiểu những vấn đề lý luận có liên quan đến đề tài “Thiết kế mô

đun rèn luyện kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dục tiểuhọc trờng Đại học Vinh”

5.2 Tìm hiểu thực trạng về kỹ năng dạy học Tiếng Việt của sinh viên

ngành Giáo dục tiểu học trờng Đại học Vinh

5.3 Thiết kế mô đun rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho

sinh viên ngành Giáo dục tiểu học

6 Giới hạn của đề tài

Đề tài này chúng tôi tập trung nghiên cứu các vấn đề: Dạy học theo mô

đun, thực trạng rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên vàthiết kế các tiểu mô đun để rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cơ bản

mà chúng tôi cho rằng, sinh viên tiểu học khi ra trờng cũng nh giáo viên tiểuhọc đang trực tiếp giảng dạy còn yếu Hệ thống các kỹ năng dạy học TiếngViệt rất đa dạng và đòi hỏi phải có một thời gian dài để rèn luyện thành công,vì vậy, đề tài này chúng tôi cha có điều kiện tiến hành thử nghiệm, chúng tôi

sẽ tiến hành thử nghiệm sau khi thiết kế đầy đủ một hệ thống các kỹ năng dạyhọc Tiếng Việt cho sinh viên

- Khái quát hóa các nhận định độc lập

Nhằm thu thập các thông tin có liên quan làm cơ sở lý luận cho đề tài

7.2 Nhóm các biện pháp nghiên cứu thực tiễn:

Nhằm xử lý các số liệu trong quá trình ngiên cứu

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo luận văn có hai chơng:

Chơng 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn

Chơng 2 Thiết kế mô đun rèn luyện các kĩ năng dạy học Tiếng Việt

sinh viên ngành Giáo dục tiểu học trờng Đại học Vinh

nội dung Chơng 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Kỹ năng dạy học Tiếng Việt

1.1.1.1 Kỹ năng và kỹ năng dạy học

a Khái niệm kỹ năng

Kỹ năng là một khái niệm khá phức tạp Xung quanh khái niệm này đã

có nhiều định nghĩa khác nhau Có tác giả cho rằng “Kỹ năng là sự biểu hiệnkhách quan thực hiện hành động trên cơ sở kiến thức đã có Kỹ năng là tri

thức trong hành động” (Lu Xuân Mới: Lý luận dạy học đại học NXB

GD.H.2000) [125]

“Kỹ năng là khả năng của con ngời thực hiện có kết quả một hành độngnào đó bằng cách lựa chọn và vận dụng những tri thức, những kinh nghiệm, kỹnăng, kỹ xảo đã có để hành động phù hợp với mục tiêu, điều kiện thực tế” (Lê

Văn Hồng: Tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học s phạm NXB ĐHQG HN.

H.2001) [39]

Theo Từ điển tiếng Việt, “Kỹ năng là khả năng vận dụng kiến thức đã

thu nhận đợc trong một lĩnh vực nhất định vào thực tế” (Viện Ngôn ngữ, Từ

điển TV, NXB Đà Nẵng) [520].

Mặc dù có những cách định nghĩa kỹ năng khác nhau tuỳ vào cách tiếpcận của nhà nghiên cứu, nhng từ các định nghĩa trên chúng ta thấy rằng cáctác giả đều thống nhất: Kỹ năng bao giờ cũng gắn với một hành động hay mộthoạt động nào đó bằng cách lựa chọn và vận dụng những tri thức, những kinhnghiệm đã có để thực hiện hành động phù hợp với những điều kiện cụ thể.Khái niệm kỹ năng có thể đợc hiểu trên cơ sở các quan niệm về hoạt động,hành động, thao tác

b Khái niệm kỹ năng dạy học

Kỹ năng dạy học là sự thực hiện có kết quả một số thao tác hay một loạtcác thao tác phức tạp của một hay nhiều hành động dạy học bằng cách lựachọn và vận dụng những tri thức, những cách thức, những quy trình đúng đắn,

đảm bảo cho hoạt động dạy học của ngời giáo viên đạt kết quả cao

1.1.1.2 Hệ thống các kỹ năng dạy học Tiếng Việt ở tiểu học

Hệ thống các kỹ năng dạy học môn Tiếng Việt rất đa dạng và phongphú, nó có nhiều nét tơng đồng với kỹ năng dạy học các môn học khác Vìvậy, ngời giáo viên tiểu học ngoài việc nắm đợc kỹ năng dạy học các mônhọc, cần phải chỉ ra đợc sự khác biệt giữa kỹ năng dạy học Tiếng Việt với cácmôn học khác Kỹ năng dạy học Tiếng Việt cơ bản cần rèn luyện cho sinhviên ngành Giáo dục tiểu học, đó là:

- Kỹ năng tìm hiểu chơng trình, SGK, SGV và các tài liệu tham khảo

- Kỹ năng tìm hiểu trình độ, đặc điểm ngôn ngữ của học sinh

- Kỹ năng lập kế hoạch dạy học

- Kỹ năng tiến hành giờ dạy tiếng việt, đánh giá học sinh

- Kỹ năng kết kợp công tác chủ nhiệm, công tác Đoàn, Đội với việc dạyTiếng Việt cũng nh kỹ năng dạy Tiếng Việt trong các giờ dạy học khác

- Kỹ năng bồi dỡng học sinh giỏi, giúp đỡ học sinh yếu về Tiếng Việt

- Kỹ năng lựa chọn và sử dụng các đồ dùng trong giờ dạy học Tiếng Việt

- Kỹ năng tổ chức các hoạt động ngoại khoá kết hợp vơi việc dạy họcTiếng Việt

- Kỹ năng kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Tiếng Việt củahọc sinh

1.1.2 Mô đun rèn luyện kỹ năng dạy học Tiếng Việt

1.1.2.1 Khái niệm mô đun và mô đun dạy học

Thuật ngữ mô đun đợc sử dụng phổ biến trong kỹ thuật và đợc hiểu nhmột đơn vị tiêu chuẩn trong kỹ thuật hay một “nút chức năng” trong một cơcấu Sau này, ngời ta đã chuyển khái niệm mô đun trong kỹ thuật sang kháiniệm mô đun trong giáo dục với việc khai thác các tính chất đặc trng của nó

Các nhà nghiên cứu giáo dục, đã có nhiều quan khác nhau về mô đundạy học hay mô đun đào tạo:

- Đa-vít Va-uých trong cuốn “Chơng trình mô đun ” quan niệm “Thuật

ngữ mô đun đợc hiểu nh là một đơn vị độc lập, tự ban thân nó đã hoàn thiện,những đơn vị này có thể dùng để thêm vào những đơn vị khác để nhằm hớngtới thành công của một nhiệm vụ lớn hơn hoặc lâu dài hơn”

- Trong “Từ điển Bách khoa quốc tế về giáo dục” của nhóm G7, phát

hành năm 1985 đã đa ra định nghĩa: “Mô đun dạy học là một đơn vị hớng dẫndạy học và độc lập, tập trung chủ yếu vào một số mục tiêu đã xác định rõràng Nội dung của mô đun bao gồm các tài liệu và hớng dẫn cần thiết để thực

hiện mục tiêu đó Giới hạn của một mô đun chỉ có thể đợc xác định đối vớicác chỉ tiêu đợc nêu rõ Một mô đun bao gồm những nội dung sau: a) Nêu rõmục đích; b) Các chỉ tiêu tiên quyết cần đạt đợc; c) Các nội dung hớng dẫn; d)Kiểm tra chẩn đoán trớc khoá học; e) Những ngời thực hiện mô đun; g) Kiểmtra đánh giá sau khoá học; Đánh giá mô đun ”.

- Theo ILO (Tổ chức Lao động Quốc tế), “Mô đun là đơn vị học tập liên

kết tất cả các yếu tố của các môn học lý thuyết, các kỹ năng và các kiến thứcliên quan để tạo ra một năng lực chuyên môn Mỗi mô đun là đơn vị trọn vẹn

về mặt chuyên môn, vì vậy tơng ứng với một khả năng tìm việc Điều đó, cónghĩa là việc kết thúc thành công một mô đun sẽ tạo ra những kỹ năng tốithiểu cần thiết cho tìm việc làm Đồng thời, mỗi mô đun có thể hình thànhmột phần nhỏ chuyên môn của một ngời thợ lành nghề” [143]

- Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “Mô đun dạy học là một

ch-ơng trình dạy học tch-ơng đối độc lập, đợc cấu trúc một cách đặc biệt nhằm phục

vụ cho dạy học và chứa đựng sự mô tả cả mục tiêu dạy học, nội dung dạy học,phơng pháp dạy học và hệ thống công cụ đánh giá kết quả lĩnh hội gắn bó chặtchẽ với nhau tạo thành một chỉnh thể” [29]

- Theo Từ điển Anh-Việt: “Mô đun là một trong những bộ phận hoặc

đơn vị đã đợc chuẩn hoá và chế tạo riêng rẽ để ghép lại với nhau tạo thành mộtkiến trúc tổng thể” [145]

Mặc dù có nhiều cách định nghĩa mô đun khác nhau tuỳ thuộc vào mục

đích của nhà nghiên cứu, song qua phân tích các định nghĩa trên chúng ta thấycác tác giả đều có điểm thống nhất mô đun mang tính chất “trọn vẹn, độc lập,

đơn lẻ, tự hoàn thiện và có thể lắp ghép lại với nhau”

Từ khái niệm của mô đun chúng ta có thể đa ra khái niệm mô đun dạyhọc: Mô đun dạy học là một đơn vị chơng trình học tơng đối độc lập, đợc cấutrúc đặc biệt nhằm phục vụ cho ngời học và chứa đựng cả mục tiêu dạy học,nội dung dạy học, phơng pháp dạy học, và hệ thống công cụ đánh giá kết quảgắn bó chặt chẽ với nhau tạo thành một chỉnh thể

1.1.2.2 Mô đun và u thế của việc dạy học theo mô đun

a Sự khác biệt giữa dạy-học theo giáo trình truyền thống với dạy-học theo mô đun.

Giáo trình truyền thống Dạy học theo mô đun

Ngời dạy là trung tâm Ngời học là trung tâm

Ngời học thụ động Ngời học tích cực chủ động

Ngời dạy giữ vai trò chỉ đạo trong Ngời học chịu trách nhiệm về viêc

hoạt động học học của mình

Ngời dạy là nguồn tri thức chính Ngời học học từ nhiều nguồn

Ngời dạy nắm giữ các kiến thức Ngời học có vốn kiến thức riêng

Ngời dạy cho ngời học tri thức Ngời học tự xây dựng vốn tri thứcNgời dạy kiểm soát nguồn tài liệu

hỗ trợ học tập

Ngời học tận dụng mọi nguồn tài liệusẵn có

b u điểm của học theo mô đun

Khi học theo mô đun, ngời học có những lợi thế sau:

- Mô đun là một đơn vị học tập độc lập, là một tập hợp những tình hớngdạy học đợc tổ chức xoay quanh một vấn đề Nó là tài liệu tự học có hớng dẫn

đợc xây dựng một cách trọn vẹn, hoàn chỉnh Vì vậy, học theo mô đun chophép ngời học nắm đợc một cách đầy đủ những thông tin cần thiết mà khônglàm nhiễu mục tiêu cụ thể của môn học đang đợc lồng ghép tích hợp vào đó

- Mô đun dạy học đợc định hớng bởi mục tiêu dạy học, đợc xác định cụthể và rõ ràng và có thể đo lờng đợc Vì vậy, học theo mô đun có thể tự kiểmtra, tự đánh giá đợc, giúp ngời dạy và ngời học điều chỉnh quá trình dạy vàhọc một cách kịp thời

- Mô đun có kích cỡ lớn nhỏ khác nhau, tạo điều kiện cho việc “tháogỡ”, “lồng ghép” Mô đun độc lập trên cơ sở hoạt động cụ thể có thể thu hẹpkhoảng cách giữa cách dạy học, chú ý đến ngời dạy và ngời học Mô đun theokiểu hoạt động nh vậy cho phép nhằm chỉ ra một khái niệm cụ thể và tạo điềukiện cho việc tơng tác của ngời học, điều đó, cho phép ngời học hiểu thấu đáohơn tài liệu học tập Các mô đun theo kiểu hoạt động có thể sử dụng các bàitập lớn ở nhà, hoạt động trên lớp hoặc tài liệu tham khảo

- Học theo mô đun cho phép ngời học tiến lên theo nhịp độ thích hợpvới khả năng của mình

1.1.2.3 Đặc trng của mô đun rèn luyện kỹ năng dạy học Tiếng Việt

Khác với các giáo trình dạy học khác, mô đun rèn luyện kỹ năng dạyhọc Tiếng Việt có các đặc trng sau:

- Mô đun rèn luyện kỹ năng dạy học Tiếng Việt không nhằm mụctiêu cung cấp cho sinh viên hệ thống tri thức khoa học về môn Tiếng Việt

mà chủ yếu tập trung vào việc trang bị hệ thống các kỹ năng dạy học TiếngViệt cơ bản

- Xuất phát từ cái tên của mô đun, chúng tôi thiết kế mô đun này nhằm

đa ra quy trình rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt quan trọng cần phải

rèn luyện cho sinh viên Chúng tôi đã xây dựng quy trình cụ thể cho từng kỹnăng dạy học Tiếng Việt để rèn luyện cho sinh viên Điều này mang lại lợi íchthiết thực cho ngời học trong việc tự rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việtcho bản thân.

- Mô đun rèn luyện kỹ năng dạy học Tiếng Việt đợc thiết kế dựa trêncơ sở của lý luận về mô đun dạy học và thực tiễn kỹ năng dạy học tiêngViệt của giáo viên tiểu học, cũng nh quy trình dạy học rèn luyện các kỹnăng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên của khoa Giáo dục tiểu học tr ờng

Đại học Vinh

- Mô đun rèn luyện kỹ năng dạy học Tiếng Việt, một mặt không xa rời

lý luận dạy học, mặt khác đợc xây dựng trên cơ sở thực tiễn, nhằm phục vụcho thực tiễn dạy học Tiếng Việt hiện nay của giáo viên tiểu học Mục tiêucuối cùng của mô đun này là nhằm trang bị cho sinh viên một hệ thống các kỹnăng dạy học Tiếng Việt, giúp cho sinh viên khi ra trờng có đợc một hệ thốngcác kỹ năng dạy học Tiếng Việt thành thạo, đáp ứng đợc nhu cầu dạy học hiệnnay của bậc học

- Cũng nh các mô đun dạy học khác, mô đun rèn luyện kỹ năng dạy họcTiếng Việt có nhiều tiểu mô đun, mỗi tiểu mô đun là một đơn vị học tập hoànchỉnh, tồn tại trong mối quan hệ của toàn bộ mô đun Tính hoàn chỉnh của tiểumô đun đợc thể hiện rất rõ từ khâu mục tiêu của tiểu mô đun đến khâu đánh

giá kết quả thực hiện tiểu mô đun Mô đun rèn luyện các kỹ năng dạy học

Tiếng Việt, một mặt khắc phục những hạn chế của giáo trình dạy học truyền

thống, mặt khác phát huy đợc tối đa khả năng hoạt động của ngời học và đemlại hiệu quả thiết thực, tức thời sau những hoạt động nhất định

- Mỗi tiểu mô đun đợc thiết kế thành các hoạt động với những nhiệm vụ

cụ thể nhằm định hớng và chỉ dẫn ngời học tham gia một cách tích cực, chủ

động và sáng tạo trong quá trình học tập của mình Ngoài ra, những thông tin

bổ ích và chỉ dẫn trong mỗi tiểu mô đun là điều kiện rất quan trọng giúp chongời học đi đúng hớng, tránh sự mò mẫm mà các giáo trình dạy học kháckhông có đợc

- Mô đun rèn luyện kỹ năng dạy học Tiếng Việt không đi vào xây dựngquy trình rèn luyện kỹ năng dạy học của từng phân môn của môn Tiếng Việt ởtiểu học mà đi sâu vào xây dựng quy trình rèn luyện các kỹ năng dạy họcTiếng Việt cụ thể Vì vậy, một mặt ngời học cần phải nắm vững các kỹ năngdạy học tiếng Việt, mặt khác cần phải vận dụng một cách linh hoạt và sáng

tạo trong quá trình dạy học Tiếng Việt ở tiểu học để đạt đợc hiệu quả dạy họccao nhất.

- Mục tiêu của môn Tiếng Việt ở tiểu học nhằm cung cấp cho học sinhnhững kiến thức và kỹ năng sử dụng tiếng Việt cơ bản Vì vậy, mục tiêu cuốicùng của mô đun là cụ thể hoá mục tiêu của bậc học thành hiện thực, nghĩa làtrang bị cho sinh viên hệ thống các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cơ bản, giúpsinh viên khi ra trờng có thể rèn luyện kỹ năng sử dụng tiếng Việt cho họcsinh ở hai phơng diện (hoạt động của các giác quan và hoạt động của t duy),nhiều cấp độ và nhiều tình huống khác nhau, nhằm hoàn thành mục tiêu cụthể của từng bài học, từng lớp cũng nh cả bậc học

Nó không những trang bị cho sinh viên một hệ thống các kỹ năng dạy họcTiếng Việt cơ bản mà còn giúp sinh viên trau dồi kỹ năng dạy học Tiếng Việtthuần thục Trên cơ sở đó, bồi dỡng tình yêu nghề cho sinh viên ngay từ khicòn ngồi trên ghế nhà trờng Đặc biệt, những ngời trực tiếp giảng dạy mônTiếng Việt còn nhấn mạnh rằng, việc rèn luyện các kỹ năng dạy học TiếngViệt là một hớng đi quan trọng, đúng theo tinh thần đổi mới phơng pháp dạyhọc hiện nay Điều đó thể hiện ở những điểm sau:

- Thứ nhất, mặc dù vấn đề mô đun mới đợc du nhập vào Việt Nam, songtrên thế giới vấn đề dạy học bằng mô đun đã đợc triển khai từ những năm 50của thế kỷ XX và đem lại hiệu quả dạy học cao, nh ở Anh, Đức, Pháp, Mỹ, HàLan Điều đó cho thấy, dạy học theo mô đun là một vấn đề đáp ứng nhu cầucủa thời đại trong quá trình hội nhập quốc tế

- Thứ hai, việc đổi mới toàn diện nền giáo dục Việt Nam xã hội chủnghĩa là một việc làm có ý nghĩa sống còn đối với sự phát triển của đất nớctrong điều kiện hiện nay Trong đó, đổi mới phơng pháp dạy học là khâu độtphá để nâng cao chất lợng dạy học Quá trình đổi mới phơng pháp dạy học

một mặt khác phục những hạn chế của phơng pháp dạy học truyền thống, mặtkhác, nó đặt nền móng cho sự phát triển lâu dài của một nền giáo dục hiện

đại

- Thứ ba, các thầy cô giáo là những cán bộ giảng dạy lâu năm, bằngkinh nghiệm của mình đã chỉ ra rằng, việc dạy học theo giáo trình truyềnthống nh hiện nay đã phần nào làm giảm hứng thú học tập của sinh viên.Nhiều sinh viên cha chủ động, tích cực về việc học của mình, vì thế hiệu quảcủa quá trình dạy học là cha cao

- Thứ t, nhiều cán bộ giảng dạy còn nhấn mạnh rằng, việc thiết kế nộidung bài học theo mô đun có ý nghĩa hết sức thiết thực đối với ngời học Nókhông những tích cực hoá hoạt động học tập, kích thích óc sáng tạo, khả nănggiải quyết vấn đề của ngời học mà còn giúp cho ngời học tích cực, chủ động

và tự đánh giá đợc việc học một cách tối u nhất theo khả năng của mình Đồngthời, việc rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt dới dạng mô đun theomột quy trình khoa học và có nội dung phù hợp sẽ góp phần nâng cao hiệuquả rèn luyện các kỹ năng dạy học cần thiết cho sinh viên

Qua đó, chúng tôi thấy rằng việc thiết kế nội dung bài học để rèn luyệncác kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành tiểu học dới dạng mô

đun là vấn đề cần thiết Đó là cơ sở để nâng cao hiệu quả rèn luyện các kỹnăng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên, giúp sinh viên khi ra trờng đáp ứng đ-

ợc yêu cầu thực tiễn

1.2.1.2 Thực trạng nhận thức của sinh viên về sự cần thiết phải rèn luyện các kỹ năng dạy họcTiếng Việt

Để tìm hiểu thực trạng nhận thức của sinh viên về vấn đề rèn luyện các

kỹ năng dạy học Tiếng Việt theo mô đun, chúng tôi đã tiến hành điều tra 110sinh viên ngành Giáo dục tiểu học trờng Đại học Vinh và thu đợc kết quả nhsau:

Bảng 1. Nhận thức của sinh viên về việc cần thiết phải thiết kế mô đun rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt

tán thành %

1 Cần phải xây dựng quy trình rèn luyện các kỹ năng

dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dục

tiểu hoc dạng mô đun là một nhiệm vụ quan trọng

134/210 63.80

của nhà trờng s phạm đào tạo giáo viên tiểu học.

2 Việc rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho

sinh viên ngành tiểu học chỉ cần lồng ghép vào các

học phần Phơng pháp dạy học Tiếng Việt và thông

qua các đợt rèn luyện nghiệp vụ s phạm thờng

xuyên, kiến tập và thực tập s phạm nh hiện nay

76/210 36.20

Kết quả thu đợc ở bảng 1 cho thấy:

- Có 134/210 (63.80%) số ý kiến cho rằng: Cần phải xây dựng quy trìnhrèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dục tiểuhọc dạng mô đun là một nhiệm vụ quan trọng của nhà trờng s phạm đào tạogiáo viên tiểu học Điều đó cho thấy, phần đông sinh viên nhận thức đợc sựcần thiết phải xây một quy trình khoa học để rèn luyện các kỹ năng dạy họccho sinh viên, trên cơ sở nhận thức đợc hạn chế của việc rèn luyện các kỹnăng dạy học Tiếng Việt bằng cách lồng ghép nh hiện nay

- Có 76/210 (36.20%) số ý kiến cho rằng: Việc rèn luyện các kỹ năngdạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học chỉ cần lồng ghépvào các học phần phơng pháp dạy học Tiếng Việt và thông qua các đợt rènluyện nghiệp vụ s phạm thờng xuyên, kiến tập và thực tập s phạm Kết quảnày cho thấy, vẫn còn có những sinh viên đồng ý với quy trình rèn luyện các

kỹ năng dạy học Tiếng Việt nh hiện nay Điều đó cho thấy, số sinh viên nàycha nhận thức đợc hạn chế của quy trình cũ, đồng nghĩa với việc họ cha nhậnthức đợc tính u việt của việc xây dựng một quy trình rèn luyện các kỹ năngdạy học Tiếng Việt theo hớng mô đun dạy học

Trên cơ sở kết quả thu đợc và sự phân tích nh trên, chúng tôi thấy rằngquy trình rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáodục tiểu học hiện nay ở trờng Đại học Vinh là cha hợp lý và cha đáp ứng đợcnhu cầu và nguyện vọng của nhiều sinh viên

Bảng 2 Nhận thức của sinh viên về vấn đề dạy học theo mô đun và u

điểm của việc dạy học theo mô đun

tán thành %

1 Mô đun dạy học là một đơn vị chơng trình học

t-ơng đối độc lập, đợc cấu trúc đặc biệt nhằm phục

vụ cho ngời học và chứa đựng cả mục tiêu dạy

học, nội dung dạy học, phơng pháp dạy học, và hệ

thống công cụ đánh giá kết quả gắn bó chặt chẽ

với nhau tạo thành một chỉnh thể

38/110 34.54

2 Mô đun là một đơn vị học tập độc lập, là một tập

hợp những tình hớng dạy học đợc tổ chức xoay

quanh một vấn đề Nó là tài liệu tự học có hớng

dẫn đợc xây dựng một cấch chọn vẹn, hoàn chỉnh

Vì vậy, học theo mô đun cho phép ngời học nắm

đợc một cách đầy đủ những thông tin cần thiết mà

không làm nhiễu mục tiêu cụ thể của môn học

đang đợc lồng ghép tích hợp vào đó

35/110 31/81

3 Mô đun dạy học đợc định hớng bởi mục tiêu dạy

học, đợc xác định cụ thể và rõ ràng và có thể đo

l-ờng đợc Vì vậy, học theo mô đun có thể tự kiểm

tra, tự đánh giá đợc Giúp ngời dạy và ngời học

điều chỉnh kịp thời cách dạy và cách học của mình

một cách kịp thời

40/110 36.36

4 Mô đun có kích cỡ lớn nhỏ khác nhau, tạo điều

kiện cho việc “tháo gỡ”, “lồng ghép” Mô đun độc

lập trên cơ sở hoạt động cụ thể có thể thu hẹp

khoảng cách giữa cách dạy học, chú ý đến ngời

dạy và ngời học Mô đun theo kiểu hoạt động nh

vậy cho phép chỉ ra một khái niệm cụ thể và tạo

điều kiện cho việc tơng tác của ngời học, điều đó

cho phép ngời học hiểu thấu đáo hơn tài liệu học

tập Các mô đun theo kiểu hoạt động có thể sử

dụng các bài tập lớn ở nhà, hoạt động trên lớp

hoặc tài liệu tham khảo

32/110 29.09

5 Học theo mô đun cho phép ngời học tiến lên theo

nhịp độ thích hợp với khả năng của mình

43/110 50.95

Kết quả ở bảng 2 cho thấy:

- Có 34.54% sinh viên ngành Giáo dục tiểu học hiểu đúng khái niệmdạy học theo mô đun Điều này cho thấy, sinh viên có thể tiếp cận vấn đề dạyhọc theo mô đun mặc dù vấn đề này còn hết sức mới mẻ ở Việt Nam Kết quảnày chỉ ra rằng nếu vấn đề dạy học theo mô đun nếu đợc triển khai và vậndụng một cách khoa học vào quá trình dạy học sẽ mang lại kết quả khả quan

- Kết quả thu đợc ở các ô số 2,3,4,5 cho thấy nhận thức của sinh viên về

u điểm của việc dạy học theo mô đun có sự khác nhau Trong tổng số 440 lợtsinh đợc hỏi có 403 lợt sinh viên có nhận thức đúng về u điểm của việc dạyhọc theo mô đun (chiếm 34.09% tổng số lợt) Số sinh viên còn lại họ cha có đ-

ợc nhận thức đúng đắn về u điểm của việc dạy học theo mô đun (chiếm 65.91tổng số lợt) Trong đó, đặc biệt có nhiều ý kiến đã đồng ý với cả bốn u điểm

mà chúng tôi đa ra, điều đó cho thấy họ hộ đã phần nào nhận thức đợc u diểmcủa việc dạy học theo mô đun

Trên cơ sở kết quả thu nhận đợc, chúng ta có thể khẳng định rằng nhậnthức của sinh viên về khái niệm dạy học theo mô đun và u việt của dạy họctheo mô đun là khả quan Điều đó cho thấy, chúng ta có thể vận dụng vấn đềthiết kế bài dạy theo hớng mô đun để rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng

Việt cho sinh ngành tiểu học là một hớng đi đúng hớng, có ý nghĩa hết sứcquan trọng và có thể sẽ mang lại hiệu quả dạy học cao.

1.2.1.3 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý giáo dục về sự cần thiết phải rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học

Qua trò chuyện với cán bộ quản lý của các phòng giáo dục, chúng tôithấy rằng, hầu hết cán bộ quản lý giáo dục đều khẳng định:

- Kỹ năng dạy học nói chung, kỹ năng dạy học môn Tiếng Việt nóiriêng là một trong ba yếu tố tạo nên nhân cách của ngời giáo viên tiểu học

- Kỹ năng dạy học môn Tiếng Việt góp phần hoàn thiện tay nghề của

ng-ời giáo viên tiểu học Thiếu kỹ năng dạy học tiếng Việt, ngới giáo viên tiểu họckhông thể thực hiện có hiệu quả giảng dạy môn Tiếng Việt ở tiểu học

- Rèn luyện kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dụctiểu học là trang bị những công cụ dạy học Tiếng Việt cần thiết, đảm bảo chohoạt động nghề nghiệp của họ trong tơng lai đạt hiệu quả cao, là cơ sở để hoànthành mục tiêu giáo dục của bậc học

- Việc rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngànhtiểu học là một nhiệm vụ hết sức quan trọng của nhà trờng s phạm đào tạogiáo viên tiểu học Cùng với việc cung cấp cho sinh viên hệ thống tri thứckhoa học, các giá trị đạo đức thì việc rèn luyện các kỹ năng dạy học nóichung, kỹ năng dạy học Tiếng Việt nói riêng là một trong ba mục tiêu quantrọng góp phần làm nên nhân cách của ngời giáo viên tiểu học.Vì vậy, cầnphải xây dựng quy trình rèn luyện các kỹ năng dạy học cho sinh viên mộtcách khoa học và bài bản, trong đó có môn Tiếng Việt Sự quan trọng khôngchỉ thể hiện môn tiếng Việt là môn học chủ chốt, chiếm nhiều thời gian, màmôn tiếng Việt ở tiểu học nhằm hình thành và phát triển ở học sinh các kỹnăng sử dụng tiếng Việt (đọc, nghe, nói, viết), cung cấp những kiến thức sơgiản gắn trực tiếp với việc học tiếng Việt nhằm tạo ra ở học sinh năng lực sửdụng tiếng Việt để học tập; góp phần rèn luyện các thao tác t duy cơ bản.Vìvậy, giáo viên không thể thiếu kỹ năng dạy học môn học này

- Nhà trờng s phạm cần phải xây dựng quy trình và tiến hành rèn luyệncác kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học mộtcách khoa học để hình thành ở họ kỹ năng dạy học Tiếng Việt thuần thục, đápứng yêu cầu dạy học hiện nay đặt ra

1.2.2 Thực trạng rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học trờng Đại học Vinh

1.2.2.1 Thực trạng về quy trình rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học

Việc tìm hiểu thực trạng về quy trình và phơng pháp rèn luyện các kỹnăng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học đợc chúng tôitiến hành chủ yếu ở khoa Giáo dục tiểu học trờng Đaị học Vinh Trong nhữngnăm qua, nhà trờng đã có nhiều cố gắng trong việc đào tạo nghiệp vụ s phạm vàrèn luyện các kỹ năng dạy học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học

a Về quy trình rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt

Môn Tiếng Việt ở tiểu học bao gồm nhiều phân môn: Tập viết, Chính

tả, Luyện từ và câu, Kể chuyện, Tập làm văn, Tập đọc và học thuộc lòng Để

dạy tốt các phân môn này, nhà trờng đã tập trung vào việc rèn luyện cho sinhviên hệ thống các kỹ năng dạy học quá trình rèn luyện cha có một quy trình

rèn luyện cụ thể mà chủ yếu đợc lồng phép vào học phần Phơng pháp dạy học

tiếng Việt, qua các đợt thực hành rèn luyện nghiệp vụ s phạm thờng xuyê, kiến tập và thực tập s phạm.

b Hình thức rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt

Trong những năm qua, để rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việtcho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học, nhà trờng đã sử dụng kết hợp các hìnhthức, đó là:

b.1 Rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt thông qua học phần

Ph-ơng pháp dạy học tiếng Việt

Trong trờng s phạm, bộ môn Phơng pháp dạy học Tiếng Việt có nhiệm

vụ: Cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản về dạy học môn Tiếng Việt;rèn luyện các kỹ năng cơ bản về dạy học Tiếng Việt; bồi dỡng tình cảm nghềnghiệp, phẩm chất đạo đức của ngời giáo viên dạy môn tiếng Việt và phát triểnnăng lực tự học, tự nghiên cứu về phơng pháp dạy học tiếng Việt Nhiệm vụ củaphơng pháp dạy học Tiếng Việt là tối u hoá quá trình dạy học Tiếng Việt gópphần thực hiện mục đích đào tạo của nhà trờng

Với cách làm này, trong những năm qua, nhà trờng đã đào tạo đợc đông

đảo một đội ngũ giáo viên tiểu học có phẩm chất và năng lực dạy học TiếngViệt đáp ứng đợc yêu cầu của của nền giáo dục nớc nhà Tuy nhiên, với cách

đào tạo nh vậy cũng phần nào làm hạn chế hiệu quả rèn luyện các kỹ năng dạy

học Tiếng Việt cho sinh viên Bởi vì, nhiệm vụ rèn luyện các kỹ năng dạy học

Tiếng Việt là một trong những nhiệm vụ quan trọng của bộ môn Phơng pháp

dạy học tiếng Việt Với một thời lợng có hạn, cùng một lúc bộ môn này phải

thực hiện nhiệm vụ hết sức nặng nề này Vì vậy, không có đủ thời gian để tậptrung vào việc rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt một cách bài bản vàchuyên sâu Trong khi hệ thống các kỹ năng dạy học Tiếng Việt lại rất đadạng và phong phú, nó đòi hỏi phải có hình thức rèn luyện đa dạng và khoahọc Do đó, kết quả rèn luyện cha đáp ứng đợc yêu cầu dạy học ngày càng caocủa thực tiễn

b.2 Xây dựng quy trình rèn luyện nghiệp vụ s phạm toàn khoá cho sinh viên

Trong đào tạo nghiệp vụ s phạm, ngoài việc cung cấp cho sinh viên cáctri thức khoa học giáo dục, nhà trờng rất chú trọng hình thành ở sinh viênnhững kỹ năng s phạm cần thiết, trong đó có kỹ năng dạy học tiếng Việt Các

kỹ năng dạy học Tiếng Việt đợc hình thành trong quá trình rèn luyện nghiệp

vụ s phạm thờng xuyên, kiến tập và thực tập s phạm Trong những năm qua

nhà trờng rất coi trọng công tác rèn luyện nghiệp vụ s phạm thờng xuyên chosinh viên trong đó xác định rõ các công việc cụ thể mà sinh viên cần làm từnăm thứ nhất cho đến năm thứ t, nhằm mục đích rèn luyện các kỹ năng dạyhọc Tiếng Việt cho sinh viên

Chúng ta biết rằng, hiệu quả rèn luyện nghiệp vụ s phạm của sinh viênphụ thuộc rất nhiều vào môi trờng rèn luyện Vì vậy, nhà trờng đã tạo môi tr-ờng thuận lợi để rèn luyện nghiệp vụ s phạm cho sinh viên, trong đó có cả môi

trờng “giả định” (ở trờng s phạm) và môi trờng thực (ở trờng tiểu học) Trong

môi trờng giả định, sau khi sinh viên đợc cung cấp những kiến thức cơ bản vềphơng pháp dạy học tiếng Việt, sẽ vận dụng những kiến thức đã học để tiếnhành thực hành tại lớp nhằm rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho

sinh viên trên cơ sở “đối tợng giả định” Mặc dù rèn luyện trên đối t“ ợng giả

định” nhng lết quả của nó có ảnh hởng lớn đến kết quả rèn luyện ở “môi trờng thực” Vì vậy, nhà trờng đã rất chú trọng việc rèn luyện các kỹ năng dạy học

Tiếng Việt ở “môi trờng thực”, với thời gian mỗi kỳ hai tháng sinh viên đợcrèn luyện ở các trờng tiểu học có chất lợng tốt là một điều kiện rất tốt để sinhviên tự rèn luyện kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho bản thân bằng các hoạt

động nh: Dự giờ thăm lớp, công tác chủ nhiệm, tập dạy thử Kết quả rèn luyện

các kỹ năng dạy học Tiếng Việt đợc phản ánh rõ nhất qua các đợt kiến tập vàthực tập s phạm và đợc đánh giá một cách khách quan, thể hiện đúng hiệu quảcủa quá trình đào tạo giáo viên tiểu học.

Tuy nhiên, quá trình rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt đợc tiến

hành ở “môi trờng thực” đợc tiến hành muộn, hình thức rèn luyện còn bó hẹp,

cha tổ chức cho sinh viên có thể rèn luyện bằng các hoạt động ngoại khoá vàhoạt động xã hội Vì vậy, hiệu quả rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt chosinh viên ngành Giáo dục tiểu học là cha cao, sinh viên ra trờng cha thực sự đápứng đợc yêu cầu ngày càng cao của bậc học

1.2.2.2 Thực trạng về kết quả rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học

a Thực trạng kỹ năng dạy học Tiếng Việt của giáo viên tiểu học

Để tìm hiểu thực trạng về kết quả rèn luyện các kỹ năng dạy học mônTiếng Việt của nhà trờng s phạm đào tạo giáo viên tiểu học, chúng tôi đã tiếnhành điều tra 154 giáo viên tiểu học hiện đang trực tiếp giảng dạy ở các trờngtiểu học từ lớp 1 đến lớp 5 trên địa bàn thành phố Vinh- Nghệ An là: Trờngtiểu học Lê Lợi (42 giáo viên), Trờng tiểu học Lê Mao (40 giáo viên), Trờngtiểu học Hng Dũng I (36 giáo viên), Trờng tiểu học Hà Huy Tập II (36 giáoviên) Kết quả thu đợc nh sau:

Bảng 3 Tự đánh giá của giáo viên về các kỹ năng dạy học môn Tiếng Việt

TT Các kỹ năng dạy học tiếng

Việt

Mức độ Rất thành

thạo

Thành thạo

Khó khăn, lúng túng

1 Kỹ năng tìm hiểu chơng trình,

SGK Tiếng Việt tiểu học

35/154(22.72%)

102/154(66.23%)

17/154(11.03%)

2 Kỹ năng bồi dỡng học sinh

giỏi, giúp đỡ học sinh yếu về

Tiếng Việt

29/154(18.83%)

104/154(67.53%)

21/154(21.63%)

3 Kỹ năng kiểm tra, đánh giá kiến

thức và kỹ năng sử dụng tiếng

Việt của học sinh tiểu học

47/154(30.51%)

84/154(54.54%)

23/154(14.93%)

4 Kỹ năng lựa chọn các đồ dùng

dạy học trong giờ dạy học

Tiếng Việt

25/154(16.23%)

98/154(63.63%)

31/154(20.12%)

5 Kỹ năng tổ chức các hoạt động 28/154 87/154 48/154

ngoại khoá kết hợp với việc

rèn luyện các kỹ năng sử dụng

tiếng Việt cho học sinh tiểu

học

(18.18%) (50.64%) (31.16%)

Kết quả thu đợc ở bảng 3 cho thấy:

- Chỉ có 22.72% số ý kiến cho rằng, kỹ năng tìm hiểu chơng trình, SGKTiếng Việt tiểu học của họ là rất thành thạo Có 66.23% cho rằng họ ở mứcthành thạo Có 11.03% cho rằng họ còn gặp nhiều khó khăn, lúng túng trongviệc tìm hiểu chơng trình, SGK Tiếng Việt tiểu học

- Chỉ có 18.83% số ý kiến cho rằng, kỹ năng bồi d ỡng học sinh giỏi,giúp đỡ học sinh yếu về Tiếng Việtcủa họ rất thành thạo Có 67.53% chorằng họ ở mức thành thạo Có 21.63% cho rằng họ còn gặp nhiều khókhăn, lúng túng trong việc bồi dỡng học sinh giỏi, giúp đỡ học sinh yếu vềTiếng Việt

- Chỉ có 30.51% số ý kiến cho rằng, kỹ năng kiểm tra, đánh giá kiếnthức và kỹ năng sử dụng tiếng Việt của học sinh tiểu học của họ rất thànhthạo Có 54.54%) cho rằng họ ở mức thành thạo Có 14.93% cho rằng, họ còngặp nhiều khó khăn, lúng túng trong việc kiểm tra, đánh giá kiến thức và kỹnăng sử dụng tiếng Việt của học sinh tiểu học

- Chỉ có 16.23% số ý kiến cho rằng, kỹ năng lựa chọn các đồ dùng dạyhọc trong giờ dạy học Tiếng Việt của họ rất thành thạo Có 63.63% cho rằng

họ ở mức thành thạo Có 20.12% cho rằng họ còn gặp nhiều khó khăn, lúngtúng trong việc lựa chọn các đồ dùng dạy học trong giờ dạy học tiếng Việt

- Chỉ có 18.18% số ý kiến cho rằng, kỹ năng tổ chức các hoạt độngngoại khoá kết hợp với việc rèn luyện các kỹ năng sử dụng tiếng Việt cho họcsinh tiểu học của họ rất thành thạo Có 50.64% cho rằng, họ ở mức thành thạo

Có 31.16% cho rằng, họ còn gặp nhiều khó khăn, lúng túng trong việc tổ chứccác hoạt động ngoại khoá kết hợp với việc rèn luyyện các kỹ năng sử dụngtiếng Việt cho học sinh tiểu học

Kết quả này cho thấy, mức độ rất thành thạo của các kỹ năng trong sốcác ý kiến đợc hỏi là khác nhau và còn ở mức thấp Mức độ khó khăn, lúngtúng còn ở mức khá cao, trong khi mức độ thành thạo chỉ giao động trên mức50% số ngời đợc hỏi Trên cơ sở đó, chúng ta có thể kết luận rằng, nhà trờng

s phạm cần phải đổi mới phơng pháp đào tạo để tiếp tục rèn luyện các kỹ năngdạy học Tiếng Việt cho sinh viên.

b Thực trạng kỹ năng dạy học Tiếng Việt của sinh viên tiểu học mới

ra trờng

Để tìm hiểu thực trạng về kết quả rèn luyện các kỹ năng dạy học mônTiếng Việt của nhà trờng s phạm đào tạo giáo viên tiểu học, chúng tôi đã tiếnhành điều tra 57 sinh viên khoá 43 Tiểu học trờng Đại học Vinh hiện đangtrực tiếp giảng dạy ở các trờng tiểu học từ lớp 1 đến lớp 5 trên địa bàn thànhtỉnh Thanh Hoá, Nghệ An và Hà Tĩnh Kết quả thu đợc nh sau:

Bảng 4 Tự đánh giá của giáo viên tiểu học mới ra trờng về các kỹ năng dạy học môn Tiếng Việt

TT Các kỹ năng dạy học

Tiếng Việt

Mức độ Rất thành

thạo

Thành thạo

Khó khăn, lúng túng

1 Kỹ năng tìm hiểu chơng

trình, SGK Tiếng Việt tiểu

học

2/57(3.50%)

27/57(49.36%)

28/57(49.12%)

2 Kỹ năng bồi dỡng học sinh

giỏi, giúp đỡ học sinh yếu

về Tiếng Việt

6/57(10.52%)

104/154(52.63%)

21/57(36.84%)

3 Kỹ năng kiểm tra, đánh giá

kiến thức và kỹ năng sử

dụng tiếng Việt của học

sinh tiểu học

7/57(12.28%)

84/154(54.54%)

17/57(29.82%)

4 Kỹ năng lựa chọn các đồ

dùng dạy học trong giờ dạy

học Tiếng Việt

9/57(15.78%)

31/57(54.38%)

10/57(17.54%)

30/57(52.63%)

22/57(38.59%)

Kết quả thu đợc ở bảng 4 cho thấy:

- Có 3.50% số ngời đợc hỏi cho rằng, kỹ năng tìm hiểu chơng trình,SGK Tiếng Việt ở tiểu học của họ rất thành thạo Có 49.36% cho rằng họ ở

mức thành thạo Có 49.12% cho rằng, họ còn gặp nhiều khó khăn, lúng túngtrong việc tìm hiểu chơng trình, SGK Tiếng Việt tiểu học.

- Có 10.52% số ngời đợc hỏi cho rằng, kỹ năng bồi dỡng học sinh giỏi,giúp đỡ học sinh yếu về Tiếng Việtcủa họ nất thành thạo Có 52.63% chorằng, họ ở mức thành thạo Có 36.84% cho rằng, họ còn gặp nhiều khó khăn,lúng túng trong việc bồi dỡng học sinh giỏi, giúp đỡ học sinh yếu về TiếngViệt

- Có 12.28% số ngời đợc hỏi cho rằng, kỹ năng kiểm tra, đánh giá kiếnthức và kỹ năng sử dụng tiếng Việt của học sinh tiểu học của họ rất thànhthạo Có 54.54% cho rằng, họ ở mức thành thạo Có 29.82% cho rằng, họ còngặp nhiều khó khăn, lúng túng trong việc kiểm tra, đánh giá kiến thức và kỹnăng sử dụng tiếng Việt của học sinh

- Có 15.78% số ngời đợc hỏi cho rằng, kỹ năng lựa chọn các đồ dùngdạy học trong giờ dạy học Tiếng Việt của họ rất thành thạo Có 54.38% chorằng, họ ở mức thành thạo Có 17.54% cho rằng, họ còn gặp nhiều khó khăn,lúng túng trong việc lựa chọn các đồ dùng dạy học trong giờ dạy học tiếng Việt

- Có 8.77% số ngời đợc hỏi cho rằng, kỹ năng tổ chức các hoạt độngngoại khoá kết hợp với việc rèn luyện các kỹ năng sử dụng tiếng Việt cho họcsinh tiểu học của họ rất thành thạo Có 52.63% cho rằng, họ còn gặo nhiềukhó khăn, lúng túng trong việc tổ chức các hoạt động ngoại khoá kết hợp vớiviệc rèn luyện các kỹ năng sử dụng tiếng Việt cho học sinh

Qua đây, chúng tôi thấy rằng, các kỹ năng dạy học Tiếng Việt đợc điềutra ở mức độ thành thạo là rất thấp, thấp hơn nhiều so với những giáo viên đãgiảng dạy lâu năm ở mức độ thành thạo cũng thấp hơn nhiều so với nhữnggiáo viên giảng dạy lâu năm Trong khi đó, mức độ lúng túng, khó khăn lạicao hơn rất nhiều Điều này cho thấy, những giáo viên này đợc đào tạo ở trình

độ đại học (giáo viên cao cấp), trên thực tế ở các trờng tiểu nay những ngời cótrình độ nh vậy là không nhiều Con số này cũng phản ánh quy luật hình thành

kỹ năng nói chung, kỹ năng dạy học nói riêng, nghĩa là quá trình hình thànhcác kỹ năng dạy học cần phải có thời gian luyện tập qua thực tế giảng dạy Tuynhiên, con số cũng phản ánh đúng thực tế quá trình đào tạo giáo viên tiểu họchiện nay của nhà trờng s phạm Kết quả đào tạo mới chỉ dừng lại ở đó, trong khinhu cầu của xã hội đặt ra lại không nh vậy, rõ ràng với kết quả đào tạo nh vậy

là cha đáp ứng đợc yêu cầu của xã hội Vậy nhà trờng đào tạo giáo viên tiểuhọc cần có giải pháp gì để khắc phục hạn chế của quá trình đào tạo giáo viên

tiểu học Đây là một vấn đề chúng tôi cho rằng cần phải đổi mới quy trình vàhình thức rèn luyện các kỹ năng dạy học cho sinh viên một cách khoa họcnhằm phát huy tính tích cực trong học tập của sinh viên.

1.3 Tiểu kết chơng 1

Trong chơng này, trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề về lý luận mô

đun, dạy học theo mô đun và thực tiễn rèn luyện các kỹ năng dạy học TiếngViệt cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học, chúng tôi rút ra một số kết luận:

1.3.1 Nhận thức của cán bộ giảng day, cán bộ quản lý giáo dục, sinh

viên về việc rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngànhGiáo dục tiểu học dới dạng mô đun là vấn đề hết sức cần thiết

1.3.2 Thực trạng rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh

ngành Giáo dục tiểu học của trờng Đại học Vinh hiện nay cha thực sự manglại hiệu quả nh mong muốn và cha đáp ứng đợc nh cầu dạy học đặt ra

1.3.3 Quy trình rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt của nhà

tr-ờng đào tạo giáo viên tiểu học hiện nay cha thực sự mang lại hiệu quả mà thựctiến dạy học mong muốn

1.3.4 Thiết kế dạy học theo mô đun là một hớng đi mới phù hợp với

thực tiễn dạy học và xu thế phát triển của thời đại ngày nay

Từ những điều trên đây, chúng tôi thấy rằng, cần thiết phải thiết kế mô

đun rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dụctiểu học trờng Đại học Vinh là việc làm hết sức cần thiết để hoàn thiện quytrình rèn luyện kỹ năng dạy học cho sinh viên, trên cơ sở phát huy tính tíchcực, chủ động, sáng tạo của ngời học

Chơng 2 Thiết kế Mô đun rèn luyện các kỹ năng dạy học tiếng Việt cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học

trờng đại học vinh

2.1 Nguyên tắc thiết kế mô đun rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học

Để thiết kế mô đun dạy học rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việtcho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học thực sự có hiệu quả chúng ta phải dựatrên những nguyên tắc nhất định Sau đây là những nguyên tắc chỉ đạo quátrình thiết kế mô đun:

2.1.1 Nguyên tắc mục tiêu

Mục tiêu dạy học là cái mà nhà giáo dục mong muốn sau khi tiến hànhxong một hoạt động sẽ hình thành ngời học đợc những phẩm chất, năng lựcnào Cụ thể, ngời biên soạn mô đun phải trả lời đợc các câu hỏi: Ngời học phải

đạt đợc những gì sau khi học xong mô đun? Ngời học phải có khả năng làm

đ-ợc gì? Ngời học có thể sử dụng theo cách nào? Vì vậy, nguyên tắc mục tiêuchỉ ra rằng việc thiết kế mô đun rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt chosinh viên phải xuất phát từ mục tiêu chung của chuẩn nghề nghiệp giáo viêntiểu học

2.1.2 Nguyên tắc hệ thống

Nguyên tắc hệ thống đòi hỏi việc thiết kế mô đun phải đặt vào sự đổimới toàn diện của quá trình dạy học Mặt khác, thiết kế mô đun rèn luyện các

kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên phải đặt trong hệ thống với các mô

đun dạy học khác, đồng thời các mô đun phải đảm bảo là một đơn vị học tập

độc lập

2.1.3 Nguyên tắc hiệu quả

Hiệu quả của quá trình dạy học là cái đích mà nhà giáo dục quan tâmnhất, nó phản ánh quá trình dạy học đã đi đúng hớng hay cha đúng hớng Đây

là vấn đề mà ngời học bằng cách này hay bằng cách khác phải đạt đợc và phảilợng hoá đựơc Vì vậy, nguyên tắc này chỉ đạo việc thiết kế mô đun rèn luyệncác kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học phải

tính đến hiệu quả của nó sau khi triển khai và có gây đợc hứng thú cho ngờihọc hay không.

2.1.4 Nguyên tắc khả thi

Nguyên tắc này chỉ ra rằng việc thiết kế các mô đun rèn luyện các kỹnăng dạy học Tiếng Việt cho sinh viên phải áp dụng đợc rộng rãi, phù hợp vớimục tiêu đổi mới phơng pháp dạy và học hiện nay Đồng thời, tính đến hiệuquả sau khi thực hiện xong mô đun Mô đun đợc thiết kế phải dễ hiểu, dễ thựchiện và phù hợp với trình độ của sinh viên

2.2 Thiết kế mô đun rèn luyện kỹ năng dạy học tiếng Việt

2.2.1 Cấu trúc của mô đun rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt

Mô đun rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt gồm 2 phần: Hệ vào

và thân mô đun:

a Hệ vào của mô đun gồm:

- Tên gọi của mô đun

- Mục tiêu của mô đun: Gồm ba lĩnh vực:

b Thân mô đun: Gồm một loạt những tiểu mô đun, mỗi tiểu mô đun:

- Phần mở đầu (giống hệ vào của mô đun)

- Nội dung gồm:

+ Nhiệm vụ

+ Thông tin cho hoạt động

+ Đánh giá hoạt động

+ Thông tin phản hồi cho các hoạt động

2.2.2 Cách biên soạn một mô đun rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt

Khi biên soạn một mô đun cần thiết kế theo hình thức nh sau:

a Mục tiêu

- Kiến thức

- Kỹ năng

- Thái độ

b Giới thiệu chung về mô đun

- Đối tợng sử dụng

- Thời gian cần thiết để hoần thành mô đun

- Vị trí của mô đun trong chơng trình học

- Những điểm cần lu ý khi khi tiến hành

- Tài liệu tham khảo

- Đánh giá hoạt động 1: Xây dựng những câu hỏi, bài tập dới nhiềudạng khác nhau để kiểm tra mức độ đạt đợc của ngời học sau khi thực hiệnhoạt động học tập

- Thông tin phản hồi cho các hoạt động

Hoạt động 2: (Tên, thời gian)

(Thực hiện tơng tự nh hoạt động 1)

Hoạt động : (Tên, thời gian)

(Thực hiện tơng tự nh hoạt động 1)

2.2.3 Nội dung chính của mô đun rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt

Tên mô đun: Mô đun rèn luyện các kỹ năng dạy học Tiếng Việt cho

sinh viên ngành Giáo dục tiểu học trờng Đại học Vinh

- Về kỹ năng:

+ Tự rèn luyện kỹ năng dạy học Tiếng Việt theo mô đun

+ Vận dụng đợc các kỹ năng dạy học Tiếng Việt đã rèn luyện vào quátrình dạy học Tiếng Việt ở tiểu học

- Về thái độ: Tích cực, chủ động, sáng tạo trong quá trình học tập

b Giới thiệu chung về mô đun

- Đối tợng sử dụng: Sinh viên khoa Giáo dục tiểu học trờng Đại họcVinh

- Thời gian cần thiết để hoàn thành mô đun: Tiến hành từ học kỳ II củanăm thứ nhất đến hết khoá học

- Vị trí của mô đun: Mô đun có một vị trí rất quan trọng, nó cùng với

môn Phơng pháp dạy học Tiếng Việt góp phần cung cấp cho sinh viên những

kiến thức cơ bản về môn Tiếng Việt và những kỹ năng dạy học Tiếng Việtcần thiết

- Tài liệu tham tham khảo phục vụ cho việc học mô đun

1 Chu Thị Thuỷ An, “Chuẩn phẩm chất, kiến thức và kỹ năng về môn

Tiếng Việt của ngời giáo viên tiểu học trong giai đoạn hiện nay”, Kỷ yếu hội

thảo Chuẩn giáo viên tiểu học và vấn đề đào tạo giáo viên tiểu học trong“

giai đoạn hiện nay”, Vinh, 10, 2004.

2 Chu Thị Thuỷ An, “Các hình thức hoạt động ngoại khoá của phân

môn Luyện từ và câu” Tạp chí Giáo dục, số Đặc biệt, tháng 11, năm 2007.

3 Chu Thị Thuỷ An, Chu Thị Hà Thanh, Dạy học Luyện từ và câu ở

tiểu học, Dự án phát triển giáo viên tiểu học, Hà Nội, 2007.

4 Lê Thị Thanh Bình, “Hình thành kỹ năng dạy học Tập đọc cho sinh

viên ngành Giáo dục tiểu học”, Tạp chí Giáo dục, số 145, 2006.

5 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tiếng Việt và Phơng pháp dạy học Tiếng Việt

ở tiểu học, (Dự án phát triển giáo viên tiểu học), NXB Giáo dục, Hà Nội, 2006.

6 Nguyễn Thị Hạnh, Một số vấn đề đổi mới đánh giá kết quả học tập

môn Tiếng Việt ở Tiểu học, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007.

7 Nguyễn Hữu Hợp, “Xây dựng chơng trình nhằm nâng cao chất lợngrèn luyện kỹ năng tổ chức hoật động giáo dục cho sinh viên s phạm tiểu học”,

Tạp chí Giáo dục, số 70, 2003.

8 Phạm Minh Hùng, “Tìm hiểu kỹ năng dạy học của giáo viên tiểu

học”, Tạp chí Giáo dục, số 124, 2004.

9 Phạm Minh Hùng, Hình thành kỹ năng dạy học một số môn học cho

sinh viên ngành Giáo dục tiểu học, Đề tài cấp Bộ, Mã số: B2005-42-78,

Vinh, 2006

10 Lê Phơng Nga, Lê A, Lê Hữu Tỉnh, Đỗ Xuân Thảo, Đặng Kim Nga,

Phơng pháp dạy học Tiếng Việt 1 NXB Đại học s phạm, Hà Nội, 2003.

11 Lê Phơng Nga, Lê Hữu Tỉnh, Đỗ Xuân Thảo, Phơng pháp dạy học

ở Tiếng Việt 1, tập 1, NXB Đại học s phạm, Hà Nội, 2005.

12 Lê Phơng Nga, Nguyễn Trí, Phơng pháp dạy học Tiêng Việt 2, NXB

Đại học s phạm, Hà Nội, 2005

13 Nguyễn Trí, Nguyễn Minh Thuyết, Hoàng Hoà Bình, Nguyễn Thị

Hạnh, Chơng trình và SGK tiểu học 2000- môn Tiếng Việt, (tài liệu bồi dỡng

giảng viên s phạm và các bộ chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo), NXB Giáo dục,

Hà Nội, 2000

14 Nguyễn Trí, Dạy và học Tiếng Việt ở tiểu học theo chơng trình mới,

NXB Giáo dục, Hà Nội, 2002

2.2.3.1 Tiểu mô đun 1: Rèn luyện kỹ năng phân tích chơng trình, SGK Tiếng Việt tiểu học

a Mục tiêu:

- Về kiến thức:

+ Xác định đợc cấu trúc của chơng trình, SGK Tiếng Việt tiểu học

+ Liệt kê đựơc những những nội dung cơ bản của chơng trình, SGKTiếng Việt tiểu học

- Về kỹ năng:

+ Phân tích đợc chơng trình, SGK Tiếng Việt tiểu học

+ Tiến hành so sánh, đối chiếu những yêu cầu cơ bản của chơng trình

về môn Tiếng Việt với các môn khác

+ Xác định đợc những yêu cầu cơ bản về môn Tiếng Việt cần rèn luyệncho học sinh trong quá trình dạy học

- Về thái độ: Tích cực, chủ động, nghiêm túc tìm hiểu chơng trình, SGKTiếng Việt tiểu học

b Giới thiệu chung về tiểu mô đun:

- Vị trí của tiểu mô đun trong mô đun: Trong toàn bộ các kỹ năng dạyhọc Tiếng Việt, kỹ năng phân tích chơng trình, SGK Tiếng Việt giữ một vai

trò hết sức quan trọng, nó là khâu mở đầu cho quá trình dạy học Tiếng Việt cóhiệu quả.

- Nội dung chính của tiểu mô đun: Tiểu mô đun có các nội dung chính

đó là:

+ Tìm hiểu cấu trúc của chơng trình, SGK Tiếng Việt tiểu học

+ Tìm hiểu những nội dung của chơng trình, SGK Tiếng Việt tiểu học.+ Đa ra đợc quy trình tìm hiểu chơng trình, SGK tiểu học

- Thời gian cần thiết để hoàn thành tiểu mô đun: 6 tiết

- Những điểm cần lu ý khi tiến hành tiểu mô đun: Khi tiến hành tiểu mô

đun này sinh viên cần phải có chơng trình, SGK và các tài liệu tham khảo cầnthiết

- Tài liệu phục vụ cho tiểu mô đun: Để học tập tiểu mô đun này, sinhviên cần có những tài liệu sau:

1 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chơng trình tiểu học mới, NXB Giáo dục, 2002.

2 Đỗ Đình Hoan, Một số vấn đề cơ bản của Chơng trình tiểu học mới,

NXB Giáo dục, 2002

3 Đặng Thị Lanh, SGK Tiếng Việt Lớp 1, 2, 3, 4 theo chơng trình mới,

NXB Giáo dục, 2002

Hoạt động 1 Tìm hiểu chương trình, SGK Tiếng Việt tiểu học

Thời gian: 2.5 tiết

Nhiệm vụ

1 Thảo luận nhóm trao đổi với nhau về:

- Quan niệm về chương trình

- Những căn cứ để xây dựng chương trình

- Phân phối chương trình môn Tiếng Việt ở tiểu học

- Những điểm mới của chương trình 2000 so với chương trình CCGD

2 Tìm hiểu SGK Tiếng Việt tiểu học

Thảo luận nhóm, trao đổi với nhau về những vấn đề:

- Đặc điểm SGK Tiếng Việt ở tiểu học

- Cấu trúc SGK Tiếng Việt ở tiểu học

Th«ng tin cho hoạt động 1

1 Ch¬ng tr×nh m«n TiÕng ViÖt ë tiÓu häc

Trong gi¸o dục, chương tr×nh l yà y ếu tố hết sức quan trọng cã tÝnh chấtquyết định đến chất lượng gi¸o dục V× vậy, đ· v à y đang cã nhiều nh nghiªnà ycứu v hoà y ạt động thực tiÔn tham gia nh»m lµm s¸ng tỏ bản chất, vị trÝ, vai trßcũng như nội dung, h×nh thức biểu hiện, của chương tr×nh trong qu¸ tr×nhdạy học

a Quan niệm về chương tr×nh

Việc đưa ra định nghĩa chương tr×nh kh«ng phải l vià y ệc đơn giản.Thuật ngữ n y trong thà y ời kỳ văn minh Hy Lạp miªu tả c¸c m«n học đượcgiảng dạy trong nh trà y ường Nội h m cà y ủa thuật ngữ n y à y được mở rộng trongthế kỷ XX, bao gồm tất cả c¸c m«n học TÝnh phức tạp của vấn đề đến mức cãtới hơn 20 định nghĩa về chương tr×nh, chẳng hạn:

- Ch“ ương tr×nh l t à t ất cả kiến thức dự kiến m nh tr à t à t ường cã tr¸ch nhiệm giảng dạy” Hạn chế của định nghĩa n y à y ở chỗ c¸i m ngà y ười học thulượm được chỉ từ phÝa nh trà y ường m kh«ng nghà y ĩ tới kiến thức m ngà y ười họcmong muốn

- Ch“ ương tr×nh l to n b à t à t ộ kiến thực thực tế cung cấp cho học sinh để

họ cã thể đạt được c¸c kỹ năng v ki à t ến thức ở nhiều nơi” Định nghĩa n yà ymang tÝnh kinh tế, bởi nã khuyến khÝch người học thể hiện năng lực trong c¸c

tổ chức kinh tế v dà y ẫn đến việc x©y dựng chương tr×nh mang tÝnh năng kỹthuật

- Ch“ ương tr×nh l s à t ự tr×nh b y, di à t ễn tả cã hệ thống viÖc dạy học được

dự kiến trong một khoảng thời gian nhất định m s à t ản phẩm của sự tÒinh b y l à t à t một hệ thống x¸c định với nhiều th nh t à t ố kh¸c nhau nhằm chuẩn bị, thực hiện

v à t đ¸nh gi¸ một c¸ch tối ưu việc dạy học” Định nghĩa n y à y được nhiều người

sử dụng v quan t©m nhià y ều trong c¸c t i lià y ệu khoa học

Cho đến nay quan niệm về chương tr×nh l mà y ột phức hợp bao gồm c¸c

b Những căn cứ để x©y dựng chương tr×nh

Khi chương tr×nh, cần xuất ph¸t từ một số căn cứ mang tÝnh tiền đề,định hướng cã thể xem l sà y ợi chỉ xuyªn suốt chương tr×nh Theo M¸t-x¬ và yGuy-lÝt-x¬, đã l :à y

- Thứ nhất, căn cứ v o bà y ản chất m«n học

M«n häc được lựa chọn th nh nà y ội dung chương tr×nh Vậy th× việcquyết định chọn m«n n y hay bà y ỏ m«n kh¸c dựa trªn cơ sở n o? à y Điều n yà yphụ thuộc v o à y đặc điểm bªn ngo i v bªn trong cà y à y ủa bất kỳ m«n học

Đặc điểm bªn ngo i cà y ủa m«n học đề cập đến độ chÝnh x¸c v phà y ạm vicủa m«n học đã, mang ý nghĩa thực tiễn vượt ra ngo i phà y ạm vi hiện cã củangười học

Đặc điểm bªn trong đề cập đến tÝnh l«gic cố hữu của m«n học Bất kỳm«n học n o cà y ũng cã c¸c nguyªn tắc tổ chức, tÝnh l«gic bªn trong kh«ngđược vi phạm

- Thứ hai, căn cứ v o bà y ản chất của x· hội

Đối với bất kỳ m«n học n o, vià y ệc quan t©m đến tÝnh hữu Ých trở th nhà ytiªu chÝ quan trọng M«n học v cà y ả chương tr×nh phải cã gi¸ trị thiết thực giópngười học kh«ng chỉ nắm vững kiến thức, m cßn và y ận dụng kiến thức v oà yviệc biến đổi thực tiễn Kiến thức, kỹ năng b¾t nguồn Ýt nhất l mà y ột phần tử

x· hội v cã thà y ể ¸p dụng như một c«ng cụ với nguyªn lý “ học đi đ«i với

h nh, lý lu à t ận gắn liền với thực tiễn” của nền gi¸o dục nước nh Tà y ất nhiªn,phải chó ý cả đến lợi Ých trước mắt v là y ợi Ých l©u d i khi x©y dà y ựng chươngtr×nh

- Thứ ba, căn cứ v o bà y ản chất c¸ nh©n

Điều hiển nhiªn l c¸ nh©n l mà y à y ột thực tiễn kh«ng thể lặp lại Kh«ng

cã c¸ nh©n n o già y ống bất kỳ c¸ nh©n n o Do à y đã, mét ch¬ng tr×nh kh«ng baogiê phô hîp nh nhau víi tÊt c¶ ngêi häc

Sự phát triển của người học là sự phát triển tổng hợp, hài hoà các yếu

tố trí tuệ và cảm xúc, lý trí và tình cảm, thể chất và tâm hồn Theo quan điểmnày, nội dung chương trình được lựa chọn không chỉ dựa vào những yếu tốthúc đẩy sự phát triển của mỗi cá nhân theo một yêu cầu chung, mà còn dựavào động lực, kinh nghiệm của mỗi cá nhân

- Thø t: Căn cứ vào đặc điểm sinh lý, khả năng nhận thức, nhu cầu,điều kiện giao tiếp nâng dần yêu cầu phân môn đối với học sinh

Tuy nhiên, không chỉ kinh nghiệm của bất kỳ cá nhân nào cũng trởthành một trong những yếu tố quyết định việc lựa chọn nội dung chươngtrình Điều này, phải dựa vào khuôn mẫu phát triển chung phù hợp với cáiđược cho là nhu cầu và sở thích của cá nhân Khi đó chương trình trở thànhphương tiện hàm chứa một loạt các đề xuất có tiềm năng thay đổi đối với mỗi

cá nhân người học Theo quan điểm này, chương trình cũng là một loạt các đềxuất dành cho giáo viên về cách vận dụng những cơ hội trong dạy học nhằmthúc đẩy sự phát triển của người học

c.Phân phối chương trình môn Tiếng Việt ở tiểu học.

c1.Thời gian dành cho môn học

Líp 1 Líp 1 Líp 3 Líp 4 Lớp 5

Chínhtả

Tậpviết

Tậplàmvăn

Luyện

từ vàcâu

Kểchuyện

c3 Những điểm mới của chương trình 2000 so với chương trình CCGD

So với nội dung chương trình CCGD nội dung chương trình TiếngViệt mới có nhiều ®iÓm míi, điều đó được thể hiện ở một số phân môn cụthể như sau:

- Phân môn Học vần: ở lớp 1 được dạy trong 24 tuần đầu nhằm dạy cho

học sinh các kỹ năng cơ bản: đọc, viết được âm, vần mới, đọc trơn từ, tiếngcâu có trong bài học, luyện nói các câu đơn giản gắn với các hình ảnh trongtranh minh họa gần gũi với các chủ đề Ngoài ra, một số bài ôn tập còn giúphọc sinh củng cố kỹ năng đọc, viết các âm, vần đã học, biết hết tiếng (từ) với

âm, vần đã học từ đó phát triển lời nói của mình

- Phân môn Chính tả, Tập viết: Chú trọng hình thành ở các học sinh các

quy định, kỹ thuật viết chữ đúng mẫu, viết nhanh theo quy tắc chính tả tiến tớiviết ngày càng đẹp, có kỹ năng sử dụng chữ viết làm phương tiện giao tiếp ởdạng lời viết

- Phân môn Tập đọc, Kể chuyện: So với nội dung chương trình CCGD,

nội dung chương trình mới phong phú và đa dạng hơn về mặt thể loại vănbản, nhằm hình thành kỹ năng đọc, kỹ năng nói, giúp học sinh có được những

kỹ năng giao tiếp được trong nhiều môi trường khác nhau

- Phân môn Luyện từ và câu: Ở chường trình CCGD, nội dung luyện từ

và câu thuộc các phân môn từ ngữ, ngữ pháp được bắt đầu từ lớp 2-3, mỗi

tuần có một bài dạy chung Từ ngữ - Ngữ pháp Lớp 4-5: Có số tiết học từ

Ngữ - Ngữ pháp, tổng số tiết tăng gấp đôi so với lớp 2-3 và có thêm giờ dạy

lý thuyết ngữ pháp

SGK mới, tiết Luyện từ và câu được bố trí sau tiết Tập đọc, phân phối

theo tuần chủ điểm Về kiến thức từ vựng, ngữ liệu lấy từ các bài Tập đọc theocác chủ điểm để giúp học sinh nắm được nghĩa của từ trong các ngữ cảnh cụthể Về ngữ pháp: Cung cấp cho học sinh các khái niệm, từ loại, dấu câu, cáckiểu cơ bản, tập sử dụng các kiểu câu thông qua phân tích ngữ liệu liên quan

Tất cả các đơn vị về kiến thức tiếng việt đều được chuyển tải tới họcsinh thông qua hệ thống bài tập Các kỹ năng vân dụng các đơn vị kiến thứcvào hoạt động giao tiếp ngôn ngữ được củng cố, phát triển sau phần luyện tậptrên lớp, qua các hoạt động nói, viết ngoài giờ học

- Phân môn TËp làm văn: Điểm mới của chương trình mới so với

chương trình CCGD thể hiện:

+ Dạy tập làm văn là dạy nghi thức lời nói tối thiểu: Chào hỏi, tự giớithiệu, cảm ơn, chia buồn, dùng một số kỹ năng phục vụ cho học tập và giaotiếp hàng ngày, dạy kể một số việc đơn giản, tả sơ lược về người và vật xungquanh theo gợi ý bằng tranh, câu hỏi nên kỹ năng nghe, hiểu, trả lời câu hỏitheo nội dung truyện

+ Ở khâu ra đề, trước đây chú ý đến tính nhận thức, thành phần nộidung sự vật Hiện nay, đề bài tập làm văn hướng tới các đối tượng quenthuộc, tạo nhu cầu giao tiếp, tạo điều kiện giao tiếp gần gũi với các em, thôngqua đó, rèn luyện các kỹ năng tạo văn bản thông thường

2 Sách giáo khoa Tiếng Việt tiểu học

a ĐÆc điểm của SGK tiếng việt tiểu học

SGK Tiếng Việt tiểu học từ lớp 1 đến lớp 5 là tổng hợp của các phân môn

(Tập đọc, Chính tả, Luyện từ và câu, Tập viết, Học vần, Tập làm văn, Kể chuyện),

riêng Học vần chỉ có ở lớp 1 và lớp 1 chưa có phân môn Tập viết.

Mỗi bộ SGK Tiếng Việt của một lớp gồm 2 tập khổ 17x14 cm (tập 1 và

tập 2), trong đó, có 2 tập là SGK và 2 tập là sách Bài tập Tiếng Việt

SGK Tiếng Việt từ lớp 1 đến lớp 5 được viết theo đơn vị bài học, mỗibài học thường có các thành phần sau:

+ Phần ngữ liệu (hoặc thông tin) gồm kênh chữ và kênh hình minh hoạcho các ngữ liệu hoặc thông tin của bài học

+ Phần chú giải

+ Phần bài tập thực hành hoặc câu hỏi tìm hiểu

b Cấu trúc của SGK tiếng việt tiểu học

- SGK Tiếng Việt từ lớp 1 đến lớp 5 được trình bày dưới dạng các chủđiểm, mỗi chủ điểm thường ứng với một tuần Nội dung bài học của các phânmôn thường xoay quanh các chủ điểm đó

- Mỗi tuần ở các lớp có các phần được sắp xếp theo trật tự khác nhau

đó là:

+ Lớp 1: Trong 24 tuần đầu, cứ 1 tuần có 10 tiết Học vần và 2 tiết học

tập viết Các tuần còn lại được bố trí như sau:

1 Tập đọc 2 Tập viết 3 Chính tả 4 Tập đọc

5 Chính tả 6 Tập đọc 7 Kể chuyện

+ Lớp 2: Mỗi tuần có 9 tiết được sắp xếp như sau:

1 Tập đọc (2 tiết) 2 Kể chuyện 3 Chính tả 4 Tập đọc (1tiết)

5 Luyện từ và câu 6 Tập viết 7 Chính tả 8 Tập làm văn

+ Lớp 3-4-5: Mỗi tuần có 8 tiết được sắp xếp như sau:

1 Tập đọc 2 Kể chuyện 3 Chính tả 4 Tập đọc

5 Luyện từ và câu 6 Tập viết 7 Chính tả 8 Tập làm văn

- Cả năm học, có 4 tuần dành cho ôn tập, kiểm tra, trong đó có 2 tuần

ôn tập giữa kỳ (kỳ I và kỳ II) và 2 tuần kiểm tra (kỳ I và kỳ II) Nội dung «ntËp, kiểm tra tập trung vào các kỹ năng tiếng Việt mà học sinh đã được họcqua các phân môn

Đánh giá hoạt động 1

Câu 1: Phân tích ưu, nhược điểm của các quan niệm về chương trình.

Lấy ví dụ

Câu 2: Đánh dấu (x) vào ô trống trước câu trả lời đúng.

Những căn cứ để xây dựng chương trình là:

 a) B¶n chất m«n học  c) Bản chất c¸ nh©n

 b) Bản chất xã hội  d) Tất cả các ý kiến trên

Câu 3: Trình bày những điểm mới của chương trình Tiếng Việt mới so

với Chương trình CCGD

Câu 4: Theo anh (chị) cách sắp xếp nội dung bài học các phân môn

SGK tiếng việt mới theo trật tự như vậy có hợp lý không? Vì sao?