Tìm hiểu chế độ cưỡng bức trồng trọt của hà lan ở inđônêxia và hậu quả của nó

Kế thừa các nguồn tài liệu nêu trên và các kiến giải của những ngời đitrớc, để hiểu thêm vấn đề và nâng cao hiểu biết cho mình cũng nh để thấy rõ đợc bản chất bóc lột thâm độc của thực d

những từ viết tắt

2:V.O.C (Vareenigdost- Indishcompagnie): Công ty liên hợp đông ấn độ

hay còn gọi là công ty đông ấn

đặc biệt là với ấn Độ và Trung Quốc Nguồn tài nguyên thiên nhiên phongphú và vị trí địa lý thuận lợi của Inđônêxia trở thành điểm dòm ngó của thực

dân phơng Tây đang lăm le tràn sang phơng Đông, tìm kiếm thuộc địa và thịtrờng.

Đến cuối thế kỷ XVI, vơng triều Môgiôpahit bị sụp đổ đất đai bị chia sẻthành nhiều vơng quốc Ixlam Chính điều đó đã tạo điều kiện cho bọn thựcdân phơng Tây kéo đến xâm lợc Inđônêxia là một trong những quốc gia sớm

có mặt ngời châu Âu ở khu vực Đông Nam á Lúc đầu là ngời Bồ Đào Nha,Tây Ban Nha và kế đến là Hà Lan, Anh, Pháp và cuối cùng trong cuộc cạnhtranh giành giật thuộc địa, Hà Lan là kẻ đã đặt đợc ách cai trị của xứ nghìn

đảo này

Với bản chất cai trị độc ác và dã man, thực dân Hà Lan đã thi hànhnhiều chính sách khai thác, cai trị và bóc lột hết sức tàn bạo đến tận xơng, tủycủa ngời dân Inđônêxia, chúng không ngừng chinh phục và vơ vét nguyênliệu, bóc lột sức lao động, thu mua hơng liệu và gia vị với giá rẻ chở về chínhquốc phục vụ cho sự phát triển của chính quốc Điều này chúng ta có thể thấy

rõ ở hầu hết các thuộc địa của thực dân phơng Tây, bọn chúng không bỏ quamột thủ đoạn nào để bóc lột nhân dân thuộc địa, làm mục đích làm giàu chochính quốc, chúng biến thuộc địa thành thị trờng tiêu thụ hàng hóa chochúng

Để hiểu rõ hơn những thủ đoạn bóc lột dã man và tàn bạo của bọn thựcdân, cũng nh để thấu tỏ nổi khổ sở của nhân dân các nớc thuộc địa bị bóc lộtphải gánh chịu Chúng tôi đã bớc đầu đi sâu tìm hiểu "chế độ cỡng bức trồngtrọt" của Hà Lan ở Inđônêxia và hậu quả của nó

"Chế độ cỡng bức trồng trọt" thực chất là một chế độ bóc lột theo lối ỡng bức, bắt buộc nhân dân phải trồng một số loại cây công nghiệp đem lại lợinhuận cao cho chúng, đây là một thủ đoạn bóc lột hết sức nham hiểm đã làmcho nhân dân Inđônêxia rơi vào tinh cảnh khốn đốn Chế độ cỡng bức câytrồng đã làm chậm lại quá trình tan vỡ của quan hệ phong kiến trong nôngthôn của đất nớc này

c-Việc tìm hiểu các chính sách cai trị bóc lột của bọn thực dân phơng Tâynói chung và chính sách "cỡng bức trồng trọt" của Hà Lan ở Inđônêxia nóiriêng giúp chúng ta có thêm hiểu biết, nhận thức sâu hơn về bản chất của chủnghĩa thực dân, cũng nh cuộc đấu tranh chống chế độ áp bức bóc lột của nhândân Inđônêxia

Cũng thông qua việc nghiên cứu vấn đề trên, cho phép chúng ta rút ra

đ-ợc những bài học bổ ích trong công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế hiệnnay

Vì những lý do trên, chúng tôi đã quyết định chọn đề tài "chế độ cỡngbức trồng trọt" của Hà Lan ở Inđônêxia và hậu quả của nó làm khóa luận tốtnghiệp

2 Lịch sử vấn đề

Liên quan đến nội dung đề tài, từ trớc đến nay đã có rất nhiều côngtrình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nớc đề cập đến Vì khả năngngoại ngữ còn hạn chế, chúng tôi cha có điều kiện tiếp cận với những côngtrình nghiên cứu tiếng nớc ngoài Trên cơ sở những công trình nghiên cứu đã

đợc dịch thuật và những các công trình nghiên cứu của các nhà nghiên cứuViệt Nam, chúng tôi cố gắng tập hợp những t liệu cần thiết để giải quyết vấn

đề mà đề tài đặt ra

Trong công trình nghiên cứu của D.G.E Hall với tác phẩm "Lịch sử cácquốc gia Đông Nam á", tác giả đã đề cập tới chế độ cai trị và bóc lột của HàLan ở Inđônêxia và đặc biệt là "chế độ cỡng bức trồng trọt", tác giả đã đa ranhững nguyên tắc, nội dung và đã có những phân tích, đánh giá, cách nhìnnhận đối với chế độ cỡng bức này

Võ Văn Nhung trong "Lịch sử Inđônêxia", đã đề cập tới những thủ đoạnbóc lột mới của thực dân Hà Lan Đây là một công trình có nhiều đóng gópkhi nghiên cứu về lịch sử của Inđônêxia

Ngô Văn Doanh với tác phẩm “Inđônêxia những chặng đờng lịch sử",

đã khái quát lịch sử Inđônêxia qua những chặng đờng cụ thể và đã đa ra một

số chi tiết về chính sách cây trồng bắt buộc của Hà Lan (1830 - 1870)

Ngoài ra, còn có một số bài viết đăng trên các tạp chí, nhất là tạp chíNghiên cứu Đông Nam á, đã đề cập đến vấn đề đề tài đặt ra

Kế thừa các nguồn tài liệu nêu trên và các kiến giải của những ngời đitrớc, để hiểu thêm vấn đề và nâng cao hiểu biết cho mình cũng nh để thấy rõ

đợc bản chất bóc lột thâm độc của thực dân phơng Tây và hậu quả của sự bóclột đó, chúng tôi tiếp tục tìm hiểu "chế độ cỡng bức trồng trọt" của Hà Lan ởInđônêxia và hậu quả của nó, với cái nhìn tổng quát từ nhiều khía cạnh khácnhau

3 Phạm vi nghiên cứu

Trong phạm vi đề tài này chúng tôi tập trung giải quyết những vấn đềchủ yếu sau:

- Về nội dung: Khóa luận tập trung nghiên cứu chuyên sâu vào “chế độcỡng bức trồng trọt", ( hay nói cách khác là chính sách cây trồng bắt buộc của

Hà Lan) ở Inđônêxia

- Về không gian: Trên đất nớc Inđônêxia

- Về thời gian: Chủ yếu từ năm 1830 đến năm 1870

5 Bố cục khóa luận

Ngoài Phần mở đầu,Phần Kết luận, Tài liệu tham khảo, nội dung luậnvăn gồm 3 chơng:

Ch

ơng 1: Quá trình xâm lợc Inđônêxia của thực dân Hà Lan

1.1 Tình hình Inđônêxia trớc khi Hà Lan xâm lợc

1.2 Quá trình xâm lợc Inđônêxia của thực dân Hà Lan

Ch

ơng 2: "Chế độ cỡng bức trồng trọt" của thực dân Hà Lan ở Inđônêxia

2.1 Nguyên nhân dẫn tới sự ra đời "chế độ cỡng bức trồng trọt" củathực dân Hà Lan ở Inđônêxia

2.2 Những nội dung cơ bản của "chế độ cỡng bức trồng trọt"

2.3 Các biện pháp thực hiện và kết quả của"chế độ cỡng bức trồngtrọt"

2.3.1 Các biện pháp thức hiện chế độ cỡng bức

2.3.2 Kết quả của "chế độ cỡng bức trồng trọt"

Ch

ơng 3: Hậu quả của "chế độ cỡng bức trồng trọt"

3.1 Hậu quả của"chế độ cỡng bức trồng trọt" đối với Inđônêxia

3.2 Hậu quả của"chế độ cỡng bức trồng trọt"đối với Hà Lan

3.3 Sự phản kháng đối với "chế độ cỡng bức trồng trọt"

3.3.1 Sự phản kháng của nhân dân Inđônêxia

3.3.2 Sự phản kháng của d luận chính quốc

3.3.3 Sự phá sản hoàn toàn của "chế độ cỡng bức trồng trọt"

Kết luận

Tµi liÖu tham kh¶o

B Phần nội dungChơng 1: Quá trình xâm lợc Inđônêxia của thực

dân Hà Lan 1.1 Tình hình Inđônêxia trớc khi Hà Lan xâm lợc

Inđônêxia đất nớc của quần đảo nằm dọc theo hai bên đờng xích đạogiữa ấn Độ Dơng và Thái Bình Dơng trải dài 5110 km từ Tây sang Đông vềdiện tích nếu tính cả vùng hải phận rộng gần 5 triệu km2 So với thế giới thìInđônêxia là nớc rộng lớn thứ 3 thế giới và rộng nhất khu vực Đông Nam ávới 3.000 hòn đảo, nếu tính cả những hòn đảo không ngời thì lên tới 13.677hòn đảo lớn bé khác nhau Vì thế Inđônêxia đớc mệnh danh là quốc gia nghìn

đảo, trong đó có những đảo lớn nh Climantan, Xumatơra, Xavavêli, Giava Hình thể đất nớc nh một chuổi ngọc bích vấn vào đờng xích đạo

Là một đất nớc có vị trí địa lý thuận lợi, nằm trên ngã ba đờng hàngkhông quốc tế Có nhiều cảng biển thông thơng với nớc ngoài nối liền vớinhiều châu lục trên thế giới

Do điều kiện tự nhiên thuận lợi đã tạo cho Inđônêxia có một nguồn tàinguyên thiên nhiên phong phú kể cả trên đất liền và dới biển cả Chính vì vậynơi đây đã thu hút rất nhiều quốc gia trên thế giới tìm đến giao lu buôn bán,ngay từ thời cổ đại đã đợc xem là đất nớc của những "đảo vàng" qua đó chúng

ta có thể thấy Inđônêxia là một quốc gia có vị trí địa lý thuận lợi, tài nguyênthiên nhiên phong phú đa dạng, là một đất nớc có vị trí chiến lợc quan trọngtrong khu vực Đông Nam á và thế giới

Inđônêxia là một quốc gia có lịch sử phát triển lâu đời, nơi đây đợc xem

là một trong những cái nôi phát sinh ra loài ngời Các nhà khảo cổ học đã pháthiện ra xơng hóa thạch của ngời vợn Giava, cùng với sự tìm thấy rất nhiều cáccông cụ và các dấu vết của ngời xa, đặc biệt ở trung tâm Giava phát hiện rangời Hômôsapien Cách đây 40 đến 35 nghìn năm trớc công nguyên, tìm ranhững công cụ đồ đá giữa của Inđônêxia thuộc nền văn hóa Bắc Sơn - HòaBình

Đến đầu công nguyên chế độ công xã thị tộc ở Inđônêxia tan rã và bớc

đầu hình thành xã hội có giai cấp, quốc gia mà ngày nay ngời ta biết đến làTaruma, ở phía tây Giava và quốc gia Cantôni trên đảo Xumatơra Tại đây các

ông vua đầu tiên đã tôn thờ đạo Balamôn đồng thời công tác trị thủy đợc chútrọng, đã có sự giao lu buôn bán với bên ngoài nh Trung Quốc - ấn Độ

Đến cuối thế kỷ VII, quốc gia Xrivigiaya hình thành và phát triển, cùnglúc đó trên đảo Giava xuất hiện quốc gia Kalinga Đây là quốc gia phát triển t-

ơng đối mạnh, đặc biệt Kalinga là một vơng quốc sùng đạo vì vậy nó trở thànhtrung tâm phật giáo quan trọng trong thế kỷ VII - VIII Nhiều công trình kiếntrúc đợc xây dựng tạo nên một kỳ quan nổi tiếng đó là ngôi tháp Bôrobudua

Thế kỷ XI, Inđônêxia bớc vào thời kỳ thịnh trị dới triều vua Erơlanga,nhờ có cuộc có cuộc hôn nhân với công chúa Xumatơra mà đã đặt cơ sở cho

sự thống nhất Inđônêxia, sau các cuộc thôn tính cớp bóc diễn ra ác liệt giữacác vơng quốc

Đến thế kỷ XIII, trớc làn sóng xâm lợc của vó ngựa quân Mông Cổ làmkinh hoàng cả thế giới Inđônêxia mặc dù bị quân Nguyên xâm lợc và chiếm

đóng, nhng nhân dân Inđônêxia đã nổi lên chống lại quyết liệt, và cùng vớiviệc quân Nguyên bị 3 lần thất bại ở Việt Nam nên sau một thời gian chiếm

đóng quân Nguyên đã buộc phải rút toàn bộ quân khỏi đất nớc Inđônêxia

Sau khi chiến thắng quân Nguyên một vị tớng có tài nổi lên đó làCritaragiaza Vigiaya (đã lên làm vua) và bắt đầu xây dựng quốc gia, đóng đô

ở Môgiôpahit, mở ra một thời kỳ phát triển cực thịnh của chế độ phong kiến.Vơng triều Môgiôpahit phát triển thịnh đạt nhất dới triều Hayamvusuc, hiệu làRugia Sanagenna (1359 - 1389)

Trớc khi Hà Lan xâm nhập vào, xã hội Inđônêxia bớc vào giai đoạn suyvong của chế độ phong kiến Vơng triều Môgiôpahit tồn tại đến thế kỷ XVIthì phân liệt thành những quốc gia nhỏ hồi giáo

nh không có công cụ gì, Thơng nghiệp thì trao đổi bằng hiên vật, thủ côngnghiệp càng không có gì đời sống của nhiều bộ lạc rất lạc hậu, họ mặc cả vỏcây, còn nhiều hình thức hôn nhân nguyên thủy, ở các vùng "lãnh địa ngoài"

[10 - 135], tàn d của chế độ nô lệ tồn tại khá phổ biến, chính đây là chỗ đểbọn Hà Lan lợi dụng bắt cóc c dân, phát triển buôn bán nô lệ sang châu Mỹ,khai thác đồn điền hầm mỏ, tiến hành công cuộc tích lũy t bản nguyên thủy.Mác đã từng viết "không có gì tiêu biểu hơn là lối bắt cóc ngời địa phơng đảoXê-li-bơ để dùng làm nô lệ ở Giava họ có cả một tổ chức huấn luyện đặc biệt

để làm cái việc cớp ngời kiểu ấy"

Những vùng duyên hải, nhất là vùng duyên hải của đảo Giava, mà tỉ lệdân c chiếm 2/3 dân số Inđônêxia thì trình độ tổ chức xã hội đã phát triển đếngiai đoạn cao, quan hệ sản xuất phong kiến đã chiếm địa vị chủ đạo nông dân

là kẻ bị áp bức bóc lột nặng nề nhất ở Giava, công xã nông thôn là hình thức

tổ chức xã hội tồn tại một cách tơng đối phổ biến thông qua đó bọn phongkiến bóp nặn nông dân, trởng thôn tùy từng khu vực gọi là Bu-kun (Bukul),Pê-tin-ghi (Petilghi) hay Lu-sát (Lusah) đều là tầng lớp quý tộc có uy quyềncha truyền con nối, có quyền thu tô thuế trong thôn trên danh nghĩa ruộng đấtthuộc quyền sở hữu của Sun-tan (Sultan), kẻ đứng đầu vơng quốc Nông dânchỉ là những ngời lĩnh canh ruộng, họ không có quyền kế thừa, nhiều vùng đất

đai tiến hành chia lại hàng năm, dĩ nhiên đây là cơ hội tốt để bọn quan lại địaphơng chiếm lấy những mảnh đất tốt ở Inđônêxia hầu nh không có quanniệm chiếm hữu t nhân về ruộng đất, trừ những ruộng đất do Sun-tan ban tặngcho các xng thần và thân thích thì đợc đặc quyền cha truyền con nối đợcquyền bán đi, những thái ấp này là loại ruộng đất thuộc quyền sở hữu cá nhân

đặc biệt nhng ngay khi bán đi cũng phải đợc Sun-tan đồng ý thì mới đợc bán.Nông dân phải nộp thuế nặng nề đến 1/2 thu nhập thậm chí đến 2/3 thu hoạchcủa mình cho lãnh chúa, nhng thực tế qua tay địa chủ, trởng thôn và quan lạithu thuế địa phơng (Demang), số còn lại vào tay nhà nớc cũng chẳng là bao[10 - 136]

Công xã nông thôn chức năng quản lí hệ thống thủy lợi đê điều, chốnglại thiên tai, hạn hán vẫn giữ một vị trí quan trọng Tuy vậy cũng có một thực

tế là lúc bây giờ công xã nông thôn đang trên đà tan rã mặc dù xã viên cóquyền đợc chia ruộng đất, có quyền sử dụng bãi cỏ chung, cơ quan hành chínhcủa công xã cũng do bầu cử ra, nhng quyền thế tập của quý tộc rất lớn, bầu cửchỉ là hình thức trong công xã, hiện tợng bất công ngày càng nhiều, xã viênkhông có ruộng ngày càng đông họ phải thuê ruộng đất của bọn địa chủ giàu

có để cày cấy

Đến đầu thế kỷ thứ XVII, xã hội Inđônêxia bớc vào thời kỳ cuối củachế độ phong kiến Kinh tế hàng hóa đã bắt đầu phá hoại nền kinh tế tự nhiên,hiện tợng rõ rệt nhất là ở các thành phố vùng duyên hải, những hải cảng đãdần dần trở thành những trung tâm kinh tế - chính trị - xã hội của một vùnglớn, nền thủ công nghiệp vùng duyên hải cũng đặc biệt khá phát triển Côngnghiệp do chính quyền vơng quốc tổ chức sản xuất, quan hệ buôn bán, giữa v-

ơng quốc và các thơng nhân nớc ngoài, đặc biệt là ngoại kiều ngời TrungQuốc và ngời ấn Độ hoặc giữa thơng nhân Trung Quốc ả Rập, ấn Độ với nớcngoai rất phát triển, một hiện tợng phản ánh khá rõ là nhờ có thế lực kinh tếgiữa các lãnh chúa trấn thủ trong các quận của vơng quốc Đặc biệt là xu hớngphát triển thành những đơn vị thống nhất độc lập với vơng quốc đã khá phổbiến Chính điều này đã làm cho công ty Đông ấn của Hà Lan (V.O.C) tìm đ-

ợc đồng minh chống lại của quyền hành của Sun-tan làm suy yếu nền thống trịcủa các Sun-tan, và bắt các vơng quốc khác phải khuất phục

ơng tập hợp lực lợng chống lại vơng triều Môgiôpahit theo ấn Độ giáo, đạoIxlam vào theo con đờng buôn bán của các thơng nhân ả Rập bây giờ đã trởthành vũ khí của bọn thơng nhân thống trị, có quan hệ nhiều với thơng nghiệp

Vào niên đại 21 cuối thế kỷ XVI, vơng quốc ấn Độ giáo Môgiôpahit bịtiêu diệt, đất của vơng quốc này bị chia xẻ thành nhiều vơng quốc Ixlam trong

đó đáng chú ý là vơng quốc Mataram, Bantam…

Nh vậy cho đến trớc khi thực dân phơng tây tới xâm nhập thì tình hìnhInđônêxia đã bớc vào giai đoạn khủng hoảng, suy tàn của chế độ phong kiến

Do vị trí địa lý thuận lợi cộng với nguồn tài nguyên thiên nhiên phongphú và xu thế tràn sang phơng Đông, đặc biệt vùng Đông Nam á trù phú, bọnthực dân phơng Tây đang thèm khát thị trờng, thuộc địa, nguyên liệu và nguồnnhân công rẽ mạt Chính vì vậy mà Inđônêxia đã trở thành điểm thu hút đầu

tiên và cũng là nớc đầu tiên ở khu vực Đông Nam á có mặt bọn thực dân

ph-ơng tây đến xâm lợc

1.2 Quá trình xâm lợc Inđônêxia củathực dân Hà Lan

Trớc thế kỷ XV, ngời phơng Tây hiểu biết về phơng Đông rất ít nhng

đến thế kỷ XV, hơng liệu và các thứ vàng bạc châu báu qua bàn tay của các

th-ơng nhân ả Rập, ý tràn vào châu Âu, giữa thế kỷ XV ngời Thổ Nhĩ Kì chinhphục vùng cận đông, bọn chúng chuyên ăn cớp thu thuế nặng nền làm cho th-

ơng nhân đông Địa Trung Hải tiêu điều, ngoài đờng đi do Thổ Nhĩ Kỳ khốngchế, còn thì do ngời ả Rập nắm trong tay Sự phát triển kinh tế châu Âu cầnnhiều vàng bạc, nhng vàng bạc lúc này lại tràn ra ngoài vì buôn bán với phơng

Đông Những yêu cầu bức thiết phát triển kinh tế châu Âu đã tạo thành mộtlàn sóng đi tìm vàng sôi nổi Tình hình trên đã đòi hỏi các nhà hàng hải châu

Âu phải tìm ra những đờng biển mới qua ả Rập đến ấn Độ nhng phải tránhnhững con đờng do Thổ Nhĩ Kì khống chế, việc đầu tiên của sự thâm nhập làtìm kiếm ra con đờng biển Mùa xuân 1498, Vatcô Đơgama lãnh đạo một độiquân gồm 4 quân hạm đến thành phố Ca-li-cut ở ấn Độ, tháng 8 đội thơngthuyền nay chở đầy hơng liệu, vàng bạc cũng các thứ hàng xa xỉ của phơng

Đông về châu Âu, vì vậy sau chuyến đi này các thơng nhân châu Âu đã lụctục kéo nhau đến ấn Độ và tiến vào quần đảo Inđônêxia

Trong vòng 10 năm đầu ngời Bồ Đào Nha đã chiếm lĩnh một vài cứ

điểm trên bờ phía tây ấn Độ, sau đó 1509 có âm mu mở rộng thế lực xuống

Đông Nam á, bọn chúng đã tiến dần xuống, lúc đầu là đến Achê Sau khi pháthiện ra vị trí chiến lợc của eo biển Malăcca, năm 1511 ngời Bồ Đào Nha đãchiếm Malăcca

Năm 1512 ngời Bồ Đào Nha Đã tiến xa hơn, tiến hành xây dựng các cứ

điểm trên đảo Ambon ở Môluccu Năm 1592 xây dựng pháo đàiTécnát(Tecnade) chiếm quyền mua bán hơng liệu Do lực lợng và khả năngcủa ngời Bồ Đào Nha thờng không thể chiếm lĩnh đợc nhiều đất đai, họ đã xâydựng một số cứ điểm kiên cố có tính chất chiến lợc trên quần đảo Inđônêxia từcác điểm đó tỏa ra nhiều nơi tiến hành các cuộc chiến tranh chinh phục các bộlạc, bắt các bộ lạc cống nạp, tiến hành buôn bán bằng lừa đảo, ăn cớp, đángchú ý là bọn chúng tiến hành buôn bán nô lệ một cách dã man.tiếp sau ngời

Bồ Đào Nha là ngời Tây Ban Nha cũng tiến hành xâm nhập vào thị trờng củaquần đảo giàu có này

Năm 1522 ngời Tây Ban Nha đã đến Môluccu, đặt chân lên đảo Tidoselập trạm buôn bán ở đây, sau đó cũng nh các tên thực dân tàn bạo và nhamhiểm khác, đã lợi dụng mối thù hằn, xích mích giữa các bộ lạc để trục lợi xúidục các bộ lạc đấu tranh để chống lại ngời Bồ, sự cạnh tranh giữa Bồ Đào Nha

và Tây Ban Nha đã đợc giải quyết bằng việc thõa hiệp giữa hai bên

Bọn t bản phơng tây đã lợi dụng mâu thuẫn chiến tranh phân liệt giữacác vơng quốc hồi giáo khi vơng triều Môgiôpahit sụp đổ, để tiến hành chiếntranh chinh phục các hồi quốc Inđônêxia Nhng mặc dù vậy bọn thực dân ph-

ơng tây cũng đã vấp phải sức chống trả quyết liệt của c dân xứ đảo dừa này

Nh vậy trớc khi ngời Hà Lan tiến quân vào quần đảo Inđônêxia thì ngời

Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha đã có mặt tại xứ sở này rồi Thực dân Hà Lan cómặt muộn hơn so với 2 nớc trên, mặc dù tới muộn nhng với những thủ đoạnthâm độc, xảo quyệt, nên Hà Lan đã từng bớc đặt ách cai trị lên đất nớcInđônêxia và từng bớc đã loại bỏ đợc rất nhiều đối thủ cạnh tranh và cuối cùngmột mình độc chiếm Inđônêxia Chúng ta có thể thấy rõ đợc quá trình xâmnhập đó nh sau:

Sau cách mạng thế kỷ XVI, Hà Lan thoát khỏi sự đô hộ của Tây BanNha dành đợc độc lập nhng điều quan trọng là một quan hệ sản xuất xã hộimới đã thắng thế và đang phát triển, xã hội mới có những yêu cầu kinh tế mớicần đợc giải quyết

Xa kia thơng nhân Hà Lan là ngời “khuân vác trên biển”, là kẻ môi giơivận chuyển hàng hóa thổ sản của phơng Đông từ thủ đô Bồ Đào Nha là Lit-bon sang các nớc châu Âu, nay trớc sự phát triển của Hà Lan ngời Tây BanNha và Bồ Đào Nha rất lo sợ vua Tây Ban Nha là Philip II đã ra lệnh tịch thucác tàu của Hà Lan đậu ở các bến của Tây Ban Nha, do đó Hà Lan không thể

đến Lit-bon để tìm hơng liệu phân phát cho châu  nh trớc nữa vì ngời TâyBan Nha và Bồ Đào Nha luôn giữ bí mật về đờng đi từ phơng Tây sang phơng

Đông để nắm lấy đặc quyền hơng liệu và vàng bạc, do đó ngời Hà Lan muốngiải quyết vấn đề này chỉ có một cách tự mình tìm ra con đờng mới để đi đếnphơng Đông, vì thế họ đã đi vòng phía Đông và phía Tây Bắc Băng Dơng nh-

ng không có kết quả

Đến năm 1595 Coccnêlixơ Hutman, ngời Hà Lan len lỏi buôn bán ởLit-bon đã khám phá ra đợc bí mật hàng hải và thơng mại của Bồ Đào Nha ởcác đảo Xuđa (Inđônêxia), nhng âm mu của y bị bại lộ và bị chính quyền Tây

Ban Nha bắt giam Y tìm về Amxtecđam xoay tiền chuộc tội và đợc tự do, về

đến Hà Lan y cùng ngời em là Phêrêđêrich cổ động thành lập công ty phơng

xa (compagsinvanvere), công ty này trang bị 4 tàu với 250 thủy thủ, khởi hànhvào tháng 2 năm 1595 đến đảo Engganô, gần cực nam Xumatơra Vào tháng

6 năm 1596 đến đợc vơng quốc Bantam tây (Gia va) và cuối tháng 6 năm đó

họ đã kí đợc thơng ớc với vua Bantam, nhng khi đến vơng quốc Achê thì đã bịnhân dân chống lại Hutman và một số thủy thủ bị giết, em của y bị cầm tù,những ngời còn sống sót đã lên đờng về nớc, mang theo một số hơng liệu, gia

vị đạt đợc nhiều lãi cho nên giới thơng mại Hà Lan đã nhiệt liệt hoan nghênhchuyến đi trên [17 - 36]

Nh vậy sau chuyến đi của Hutman, đờng đi đã mở vì thế những chuyến

đi sau nối tiếp lên đờng sang phơng Đông Chỉ trong 3 năm, Hà Lan đã tổchức đợc 14 chuyến đi về phơng Đông, lợi nhuận thu đợc sau các chuyến đilên đến 400% Phơng Đông đầy vàng bạc và lời lãi kếch xù, đã làm bọn thơngnhân châu Âu cạnh tranh quyết liệt

Vì cạnh tranh với Bồ Đào Nha nên thơng thuyền của Hà Lan bị đánh

đắm khá nhiều, để có đầy đủ sức mạnh bảo đảm cho các chuyến đi và pháthuy tác dụng, uy hiếp ngày càng lớn đối với các dân tộc phơng Đông, Hà Lanthấy cần phải lập lại tổ chức kinh doanh của mình, vì vậy họ đã tập hợp cáccông ty nhỏ thành một công ty lớn để có thể cạnh tranh đơng đầu với các đốithủ trên, công ty Đông ấn (V.O.C) ra đời từ đó

Ngày 20/3/1602, Hà Lan quyết định tập hợp các công ty lại thành lập ramột công ty liên hợp Đông ấn (Vqreenigdeost-Indish Compagnie) gọi tắt là(V.O.C) Công ty này nắm độc quyền bóc lột nhân dân Inđônêxia gần 2 thế

kỷ, đợc chính phủ Hà Lan chủ quyền lũng đoạn buôn bán từ Hảo Vọng Giác

đến đông nam châu Mĩ và toàn bộ khu vực đông ấn Độ Các hội buôn kháckhông có quyền buôn bán ở khu vực rộng lớn này, công ty Đông ấn Hà Lan đ-

ợc quyền đại diện cho chính phủ kí kết các hiệp ớc với nớc ngoài, có thể xâydựng đồn lũy, tổ chức quân đội, cai trị, t pháp và phát hành tiền tệ, nói chungquyền hạn của công ty nh quyền hạn của một chính quyền nhà nớc vậy Nhà nớc

Hà Lan còn quy định quyền hạn của công ty (V.O.C) có hiệu lực trong 21 năm và

có thể gia hạn Thực tế thì công ty này đã tồn tại 200 năm

Sau khi đã toàn quyền quyết định mọi việc, đại diện cho thực dân HàLan, công ty Đông ấn V.O.C đã tìm mọi thủ đoạn để chiếm đoạt bằng đợc

Inđônêxia Mở đầu cho công cuộc xâm lợc là các cuộc cạnh tranh với Bồ ĐàoNha trên các đảo của Inđônêxia để chiếm các trạm buôn bán của ngời Bồ, th-

ơng nhân Hà Lan đã cho thấy có hai khả năng hấp dẫn đó là:

1 Kẻ cạnh tranh với Hà Lan là một đối thủ đang trên đà đi xuống

2 Xứ sở mà Hà Lan xâm chiếm rất giàu có hơng liệu [10 - 140]

Sau khi chiếm đợc Ambon và Tecnat từ tay Bồ Đào Nha 1609, Hà Lan

đã hối lộ lãnh chúa Giacacta, để đợc quyền xây dựng nhà ở và các kho bên bờsông, bọn thực dân Hà Lan muốn xây dựng pháo đài ở Bantam nhng vấp phải

sự chống đối mạnh mẽ của vơng quốc này Bọn Hà Lan đã ngạo mạn xây dựngpháo đài ở Giacacta (sau này đổi thành Batavita), ở đây trở thành trung tâm ăncớp của bọn chúng

Năm 1610, Hà Lan chiếm Bantam và đóng chốt ở đây, chúng đã cử mộttên toàn quyền phụ trách các thơng điếm, các pháo đài các lực lợng lục, hảiquân thuộc về công ty V.O.C, chúng thành lập hội đồng Đông ấn nhng tổchức này chỉ có quyền t vấn Với tên toàn quyền Cun (Jampicterzoo Coen)lãnh nhiệm từ năm 1618 đến năm 1623, từ năm 1627 đến năm 1629 nền móngthực dân chủ nghĩa Hà Lan đã đợc đặt ra ở Inđônêxia Mặc dù lúc này thựcdân Anh cạnh tranh mạnh mẽ, nhng với sự khôn khéo và lanh lợi Hà Lan đãtừng bớc xâm chiếm các hòn đảo khác

Năm 1641 chúng mở rộng phạm vi chiếm đóng bằng việc tấn côngchiếm lấy Malăcca và bằng những phơng pháp mua chuộc bỉ ổi Hà Lan đãchiếm đợc Malăcca từ tay ngời Bồ Đào Nha

Vào khoảng giữa thế kỷ XVII, Hà Lan đã kiểm soát đợc cả vùng đôngInđônêxia, dựa vào hiệp ớc bất bình đẳng với vơng quốc Xulavêdi, công ty

Đông ấn đã khống chế cả quần đảo hơng liệu này Công ty Đông ấn Hà Lan

đã dòm ngó vơng quốc giàu có Mataram từ lâu nhng phải đến khi cuộc khởinghĩa của nông dân dới sự lãnh đạo của Turunôgiôgiô chống lại Sun- tanAmangkusat vua của Mutaram thì Hà Lan mới có cơ hội giúp Sun-tanAmakusat đánh dẹp cuộc khởi nghĩa của Turunôgiôgiô, và sau khi dẹp đợccuộc khởi nghĩa trên, Hà Lan đã buộc Sun-tan Amangkusat II vua củaMataram phải kí hiệp ớc nhợng tất cả các cảng trong Mataram cho Hà Lan

Trong thời kỳ đầu của quá trình xâm lợc mở rộng Mục đích của công

ty Đông ấn V.O.C là đặt chân một cách vững vàng trên những hòn đảo chínhcủa Inđônêxia Bọn chúng không từ bỏ một thủ đoạn bỉ ổi nào để đoạt đợc

mục đích xâm lợc, chúng luôn khoét sâu mâu thuẫn giữa các vơng quốc, vàngay cả trong nội bộ của vơng quốc, đặc biệt chúng luôn chú ý tới 2 vơngquốc lớn là Mataram và Bantam, chúng còn lợi dụng giúp các vua chúa và cácthế lực chống đối trong nớc để khống chế các vơng quốc này Có khi chúngdùng vũ lực, có khi chúng dùng thủ đoạn lừa đảo để chiếm các cứ điểm quantrọng trên quần đảo Inđônêxia.

Đến cuối những năm 20 của thế kỷ XVII, bằng sức mạnh thơng mại vàngoại giao Hà Lan đã loại đợc đối thủ mạnh của mình là Bồ Đào Nha nắm vững -

u thế đối với các nớc đến tranh giành quyền lợi với Hà Lan ở Inđônêxia Công ty

Đông ấn Hà Lan ngày càng khuếch trơng thế lực tăng cờng bóc lột nhân dânInđônêxia, chúng còn bắt nông dân đảo Môluccu nhổ bỏ những hơng liệu thừa,chứ không đợc bán cho các tàu ngoại quốc khác đang lén lút lui tới buôn bán, tàn

ác hơn là chúng đàn áp dã man các cuộc khởi nghĩa

Từ năm 1690, chúng còn tiến hành những cuộc viễn chinh hoongghi(tức là tổ chức các đoàn tàu chạy nhanh) để kiểm soát chặt chẽ hơn việc trồngtrọt và vơ vét hơng liệu thẳng tay bắt bớ, tra tấn những ngời vi phạm luật lệcủa công ty

Mặc dù đã mở rộng phạm vi chiếm đóng cùng với việc bóc lột nhân dânInđônêxia ngày càng khắt khe hơn công ty V.O.C có vẻ phồn thịnh, tiền lời từ20% đến 40% chia cho các cổ đông, nhng công ty ngày càng lâm vào tìnhtrạng khủng hoảng vì càng mở rộng đất đai thì càng phải có nhiều quân chiếm

đóng, khiến chi phí tăng lên ngoài ra còn phải trấn áp các cuộc khởi nghĩa nổilên chống lại, viên chức công ty thì tham ô, nhân dân Inđônêxia thì đói khổkhông đủ sức mua hàng hóa của công ty Bên cạnh đó còn phải cạnh tranhquyết liệt với các tàu buôn lớn của Anh, Pháp thờng hay tìm đến buôn bán HàLan là một nớc thơng nghiệp nên khó có thể cạnh tranh với các nớc côngnghiệp đang lên nh Anh, Pháp hơn nữa Hà Lan còn phải chịu ảnh hởng củacuộc chiến tranh giành độc lập của 13 bang thuộc địa Mỹ (1780 - 1784), cáchmạng t sản Pháp 1789, vì vậy mà công ty Đông ấn sau 200 năm làm ma làmgió ở Inđônêxia đã tuyên bố phá sản, số nợ của công ty lên đến 134 triệughuiđơ năm 1799, tất cả số nợ của công ty do chính phủ Hà Lan chịu nhng tấtcả xí nghiệp t sản thuộc về chính phủ Hà Lan

Sau khi công ty Đông ấn V.O.C sụp đổ chính phủ Hà Lan đã trực tiếpnắm mọi quyền hành bộ máy xâm lợc và cai trị ở Inđônêxia, cũng từ đó chínhphủ Hà Lan càng đẩy mạnh việc hoàn thành xâm lợc đất nớc nghìn đảo này.

Lúc công ty Đông ấn chấm dứt sự tồn tại thì Hà Lan đã nắm đợc các

đảo Giava, Palembang, Bangiamaxin, Macaxa, Menađô và Tecnô còn bờ tâyXumatơra, Anbom và Bantam thì lại trở thành thuộc địa của Anh năm 1795

Đầu thế kỷ XIX Hà Lan trở phụ thuộc Pháp dới thời Napôlêông I HàLan buộc phải tham gia phong trào phong tỏa của Anh, mâu thuẫn giữa Anh

và Hà Lan ở các thuộc ngày càng gay gắt

Năm 1811, quân đội Anh tấn công Hà Lan ở Giava và nhanh chóng thu

đợc thắng lợi, chiếm đợc Inđônêxia, ngời Hà Lan thua trận bởi vì họ đã mất đi

sự ủng hộ của ngời dân Inđônêxia, vì thế Anh đã đặt đợc ách thống trị lên đấtnớc Inđônêxia từ năm 1811 đến năm 1814, tức là sau khi Napôlêông thất bạinăm 1814, Anh mới trả lại thuộc địa Inđônêxia cho Hà Lan

Hà Lan trở lại Inđônêxia đã vấp phải sự kháng cự mạnh mẽ của nhândân Inđônêxia, ngời Hà Lan đã phải điều động toàn lực, với một lực lợng quân

sự lớn khuất phục hồi giáo Palembang trở thành thuộc địa của mình Ngời HàLan còn tiến vào miền trung Xumatơra đánh bại lực lợng của Padri và thiết lậpcơ sở ở Minang, Cabau Thế nhng chỉ sau đó ít lâu vào năm 1824 thực dân HàLan đã phải đơng đầu với cuộc khởi nghĩa Giava do hoàng tử Đipônêgiôrôlãnh đạo quân Hà Lan đã phải chịu những tổn thất nặng nề mà đã có lúc quân

Hà Lan tởng nh bó tay không thể khuất phục nổi, nhng sau đó với kinhnghiệm thực dân nhà nghề, Hà Lan đã một mặt dùng u thế võ lực tấn công uyhiếp, vì vậy cuộc khởi nghĩa đã bị thất bại, nhng quá trình đấu tranh của nócòn kéo dài tới 1830 mới thất bại hoàn toàn cuộc khởi nghĩa của Đipônêgiôrôlãnh đạo kéo từ 1825 - 1830 đã để lại cho Inđônêxia nhiều bài học quý, ngờianh hùng Đipônêgiôrô luôn đợc nhân dân Inđônêxia tôn thờ mãi mãi

Nh vậy cuộc khởi nghĩa của Đipônêgiôrô đã đặt dấu chấm hết cho thời

kỳ tìm kiếm hệ thống cai trị và bóc lột thuộc địa kiểu mới của ngời Hà Lan

Cho đến cuối thế kỷ XIX ở Inđônêxia duy nhất chỉ còn vơng quốc Achêhùng mạnh là cha biến thành thuộc địa của Hà Lan còn hầu hết các vơng quốckhác đều rơi vào tay của thực dân Hà Lan

Trong quá trình xâm lợc và đô hộ, cai trị của bọn thực dân Hà Lan,chúng đã sử dụng nhiều hình thức khác nhau, lúc thì dùng vũ lực đàn áp lúc

thì mua chuộc, cá thủ đoạn đó đều rất tàn ác và nham hiểm, chúng đã sử dụngnhiều chính sách khai thác và bóc lột rất thâm độc, bọ chúng đã tiến hành độcquyền về buôn bán hơng liệu, thi hành nhiều chính sách bóc lột tàn bạo nh bắtnông dân nhổ lúa trồng cây hơng liệu, bóc lột sức lao động của nông dân.Những thủ đoạn trên đợc sử dụng từ khi công ty Đông ấn đến khi chính phủ

Hà Lan trực tiếp cai trị Nhng thủ đoạn bóc lột tàn bạo nhất đó là "chế độ cỡngbức trồng trọt" đợc thực hiện từ năm 1830 đến 1870, chế độ cỡng bức này là

điển hình cho việc bóc lột tàn ác dã man của bọn thực dân phơng Tây nóichung và thực dân Hà Lan nói riêng

Chơng 2: "chế độ cỡng bức trồng trọt" của Hà Lan ở

Inđônêxia 2.1 Nguyên nhân dẫn tới sự ra đời của "chế độ cỡng bức trồng trọt"

Có rất nhiều nguyên nhân khiến Hà Lan phải đa ra "chế độ cỡng bứctrồng trọt" áp đặt lên Inđônêxia, nhng tựu chung lại có mấy nguyên nhân cơbản sau:

Thứ nhất: do sự cạnh tranh quyết liệt của các nớc t bản phơng tây đặcbiệt là t bản Anh

T bản Anh là nớc công nghiệp đang lên nên có rất nhiều tiềm lực kinh

tế và ngoại thơng, lại có hạm đội hải quân lớn mạnh vào loại nhất thế giới lúc

đó, nên việc kiểm soát đi lại trên biển rất dễ dàng, vì vậy Anh trở thành mối đedọa lớn nhất đối với Hà Lan ở Inđônêxia So với các đối thủ khác của Hà Lan

nh Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha thì Anh mạnh hơn cả, hạm đội của Anh đãnhiều lần tấn công tàu buôn của Hà Lan, trực tiếp cạnh tranh thuộc địa với HàLan tại Inđônêxia Vào năm 1801, Anh đã tấn công Hà Lan trên đất Inđônêxia

đến 1811 Anh đã chiếm đợc Inđônêxia từ tay Hà Lan, đến năm 1814 sau khi

đế chế Napôlêông sụp đổ Anh trao trả Inđônêxia cho Hà Lan Song bọn thựcdân Anh đã nhắm sẽ dùng phơng pháp cạnh tranh kinh tế để ở lại, Anh ỷ vào uthế công nghiệp của mình tin chắc sẽ đẩy đợc Hà Lan ra khỏi địa vị thống trịkinh tế

Trong cuộc chiến tranh Anh - Hà, hải quân Hà Lan đã bị đánh tan hầuhết Hà Lan không còn đủ sức để kháng chế các cảng cửa khẩu nữa, điều nàylàm cho bọn thực dân rất lo sợ

Sau khi khôi phục lại quyền thống trị ở Inđônêxia, Hà Lan định lợidụng chính sách của Rây-phơ-lit, sức lao động có đợc sự giải phóng nhất định,nông dân đở bị ràng buộc về thânh phận, thị trờng cũng tự do phát triển hơn.Tuy vậy nhng t bản Hà Lan là t bản thơng nghiệp, nông dân tự do sản xuấtnông phẩm có tính chất hàng hóa đem bán ra thị trờng với giá rẻ mạt và muanhững vật dùng cần thiết cho họ, điều này chỉ có lợi cho Anh và Mỹ, vì bằng

số lợng hàng hóa của mình Anh, Mỹ sẽ đẩy lùi Hà Lan để giành lấy kháchhàng, kết quả là Hà Lan sẽ bị thiệt, nông dân bị bóc lột kiểu ấy sẽ càng nghèokhổ, không có tiền nộp thuế, thu nhập chính của Hà Lan là buôn bán và thuthuế đều có nguy cơ Năm 1819 thơng thuyền của Anh đến Giava có 62 chiếc,

Mỹ có 53 chiếc trong khi đó Hà Lan chỉ có 43 chiếc, sự chênh lệch này chứng

tỏ công việc cạnh tranh buôn bán của Hà Lan kém hơn nhiều so với Anh vàMỹ.

Là chủ của thuộc địa, tất nhiên Hà Lan sẽ không chịu để tình trạng trên,

đó là cha nói đến tình hình tài chính bi thảm của Hà Lan buôn bán thua lỗ dẫn

đến phải vay nợ, Hà Lan trở thành con nợ của công ty t bản nớc ngoài, đặcbiệt là t bản Anh Chính vì lẽ đó mà nguy cơ thuộc địa Inđônêxia sẽ rơi vàotay Anh là rất có thể Cùng với sự cạnh tranh quyết liệt của t bản phơng Tâyvào thị trờng Inđônêxia và Hà Lan đã phải tìm đến một hình thức bóc lột mới,vừa phải đủ chi phí vừa phải thu lợi nhuận cao, nhn lại duy trì hình thức đó ởmức độ lạc hậu, tuy lạc hậu mà hiệu quả rất cao, so với các hình thức bóc lộtkhác thì đây là một hình thức bóc lột mang tính chất lạc hậu hơn tuy vậy kếtquả của nó lại nhiều hơn ngời ta tởng đó là chế độ cỡng bức bóc lột cây trồngbắt buộc hay nói cách khác là chế độ "cỡng bức trồng trọt"

Thứ 2: Do làm ăn thua lỗ của công ty Đông ấn V.O.C dẫn đến việc phásản của công ty, và số nợ của công ty ngày càng lớn đòi hỏi chính phủ phảigánh vác trách nhiệm bù lỗ trả tiền lãi của số nợ công ty

Công ty Đông ấn V.O.C thành lập năm 1602, trong thời gian đầu là mộtcông ty mạnh, mục đích là thu đợc lợi nhuận to lớn và nắm độc quyền về muabán, chiếm lĩnh đất đai và cứ điểm, công ty V.O.C nắm độ quyền bóc lột nhândân Inđônêxia gần hai thế kỷ, đợc chính phủ Hà Lan cho phép toàn quyền tạithuộc địa Công ty V.O.C đã tiến hành xâm chiếm những vùng đất củaInđônêxia Thời kỳ này chính là thời kỳ t bản Hà Lan tiến hành tích lũy t bảnnguyên thủy nhờ vào việc buôn bán có tính chất ăn cớp, thực dân Hà Lan đãthu lại những món lợi nhuận kếch xù, công ty Đông ấn Hà thu lợi nhuận cókhi lời đến 2500% số vốn và dành đợc quyền lũng đoạn mua bán hơng liệu,

đánh bại đợc những đối thủ cạnh tranh với mình đó là Tây Ban Nha, Bồ ĐàoNha, công ty Đông ấn đã khống chế đợc việc buôn bán hơng liệu trên các đảoInđônêxia Tóm lại mục đích của công ty là phục vụ quyền lợi cho chính quốcbảo vệ độc quyền việc buôn bán, thu mua nguyên liệu, sản phẩm của nôngdân Vua chúa phải buộc nông dân trồng các loại cây có lợi cho công ty vớiquy mô nhất định, thu hoạch và nhập cảng thông qua công ty, công ty tùy ýquy định giá cả

Cho đến thế kỷ thứ XVIII, qua nhiều cuộc đọ sức và chủ yếu là cuộcchạy đua về tôc độ phát triển, lực lợng kinh tế t bản Anh đã vợt lên đẩy t bản

Hà Lan xuống, do vậy mà công ty Đông ấn ngày càng gặp khó khăn, việc duytrì quyền lũng đoạn buôn bán của mình, bên cạnh đó trong tổ chức của công

ty đã lộ rõ ra nhiều khe rạn nứt Sự làm ăn buôn bán của công ty không còn

đ-ợc lời lãi nh trớc nữa, thu nhập ngày càng giảm xuống thậm chí là chi nhiềuhơn thu

Chính phủ Hà Lan muốn giữ cho công ty khỏi tan vỡ, và để giữ đợc thịtrờng giàu có của mình nên đã giúp đở công ty về vật chất và quân đội đểchống lại quân Anh vì t bản Anh đang ngày càng lấn chân vào Inđônêxia, đểcứu vãn tình thế công ty đã tăng cờng mở rộng diện tích, càng bóc lột baonhiêu thì càng hao ngời tốn của bấy nhiêu, vì sự chống đối của Inđônêxiangày càng mạnh mẽ và quyết liệt hơn

Dù cố gắng thế nào đi nữa công ty Đông ấn Hà cũng không thể cứu vãn

đợc số mệnh lịch sử của công ty, bọn thực dân Anh ngày càng phong tỏa mạnhthuộc địa của Hà Lan, công ty Đông ấn Hà chỉ biết bóc lột mà không lo bồi d-ỡng nâng cao sản xuất, nông dân bị bòn rút đến tận xơng tủy, không còn cóthể nào làm đợc chức năng khách hàng cho công ty nữa, công ty chỉ lo vơ vét,

mà không lo xây dựng công nghiệp khai thác để có thể tiếp tục bóc lột nhiềuhơn Thêm vào đó nhân viên của công ty đã tham ô một cách trắng trợn, nhiềutên giàu lên một cách rất nhanh chóng, có tên lơng tháng chỉ 700 ghunđơ vềnớc mang theo cả chục triệu ghunđơ

Buôn bán thua lỗ, nhân viên tham ô, ăn cắp, lại thêm chiến tranh liênmiên phí tổn rất lớn, tất cả những nguyên nhân trên làm cho công ty suy sụpnhanh chóng, năm1785 nợ của công ty là 55 triệu ghunđơ, năm 1795 lên tới

125 triệu, đến năm 1799 tức là lúc công ty phá sản số nợ đã lên đến 134 triệughunđơ, tiền lãi ngày càng cao

Trên thực tế thì độc quyền của công ty đã mất rồi, đến năm 1799 công

ty tuyên bố giải tán, tất cả số nợ nần của công ty do chính phủ Hà Lan chịu,nhng với số tiền quá lớn và ngày càng tăng vì số tiền lãi ngày càng cao

Để trả số tiền nợ mà chính phải gánh chịu cho công ty Đông ấn Hà,chính phủ Hà Lan đã trực tiếp cai trị và dùng rất nhều chính thâm độc nhằmthu những món tiền lớn để nhằm trả hết nợ cho công ty, và khôi phục lại địa vịthống trị của mình ở thuộc địa Vì vậy chính phủ Hà Lan đã tìm ra một phơngthức bóc lột mới có hiệu quả hơn, để nhằm đa lại những kết quả lớn hơn đó là

"chế độ cỡng bức trồng trọt" hay nói cách khác là chính sách cây trồng bắt

buộc do Vandenbosh đa ra, với "chế độ cỡng bức trồng trọt" này chính phủ HàLan hi vọng sẽ đem lại những hiệu quả to lớn.

Thứ 3: Do phải đối phó với sự phả kháng mạnh mẽ của nhân dânInđônêxia, đặc biệt là cuộc khởi nghĩa của Đipônêgiôrô (1825 - 1830), cànglàm cho Hà Lan phải điêu đứng, đòi hỏi phải điều chỉnh lại việc khai thác bóclột thuộc điạ

Trong quá trình khai thác bóc lột của Hà Lan mà đại diện là công ty

Đông ấn V.O.C, thì chúng phải luôn đối phó với sự nổi dậy không ngừng củacác vơng quốc Inđônêxia, ngay từ khi bắt đầu xâm nhập Hà Lan đã phải đụng

độ với các cuộc chiến đấu anh dũng của nhân dân quốc đảo này Rất nhiều lần

Hà Lan phải gánh chịu những khó khăn, chúng phải vất vả, chật vật lắm mớitừng bớc lê chân lên đất Inđônêxia, tuy vậy nhng chúng cũng phải chịu thiệthại hết sức nặng nề về ngời và của Sau khi công ty Đông ấn giải tán, chínhphủ Hà Lan trực tiếp cai trị đã phải đơng đầu với các cuộc khởi nghĩa lớn, cáccuộc khởi nghĩa đã làm cho Hà Lan phải gánh chịu những thất bại nặng nềtrong đó đáng kể nhất và tiêu biểu nhất là cuộc khởi nghĩa do hoàng thân

Đipônêgiôrô lãnh đạo năm 1825 đến năm 1830 Chính cuộc khởi nghĩa này đã

có lúc làm thực dân Hà Lan phải có lúc nản chí tởng không có thể khuấtphục, đàn áp đợc Nhng sau đó do những thủ đoạn mua chuộc lật lọng gâychia rẽ nội bộ lãnh đạo cuộc khởi nghĩa, do vậy mà sau một thời gian Hà Lan

đã đàn áp đợc cuộc khởi nghĩa này

Đây là cuộc khởi nghĩa dân tộc kéo dài trong 5 năm, đã thu hút đợc

đông đảo quần chúng tham gia, nó phản ánh sự quật khởi của dân tộcInđônêxia, dới sự lãnh đạo của vị anh hùng dân tộc Đipônêgiôrô bọn thực dân

Hà Lan, mặc dù đàn áp đợc cuộc khởi nghĩa nhng chúng cũng phải mất mộtthời gian khá dài, phí tổn lên đến 2000 vạn tiền, quân lính chết tới 8000 ngờicồn quân lính bản xứ chết tới 7000 ngời

Sau cuộc khởi nghĩa này chi phí đã tăng lên đến mức chính phủ Hà Lankhó có thể chịu đựng đợc, điều này đã khiến cho bọn thực dân Hà Lan thấycần phải có những biện pháp bóc lột mới, mong muốn tìm ra đợc một kiểubóc lột cần thiết mà kiếm đợc lợi nhuận nhanh nhất, trong một thời gian ngắnnhất, để có thể khắc phục đợc tình hình khốn đốn mà Hà Lan đang phải đơng

đầu gánh chịu, chính vì thế mà bọn thực dân nhà nghề đã nghĩ ra đợc mộtcách bóc lột mới đó là áp dụng "chế độ cỡng bức trồng trọt" lên đất nớc

Inđônêxia, chúng hi vọng với chế độ cỡng bức này sẽ khắc phục đợc tình hìnhkhó khăn trên.

Thứ 4: Là do d luận ở Hà Lan chỉ trích mạnh mẽ cộng với khó khăntrong nớc, đó là cuộc khởi nghĩa của nhân dân Bỉ thắng lợi, đã làm cho tìnhthế Hà Lan ngày càng nguy ngập Nạn thất nghiệp diễn ra trầm trọng do cuộccạnh tranh với hàng hóa của Anh, thơng mại với Inđônêxia cha đợc phục hồi,bên cạnh đó tiền nợ lãi của hai chính phủ, một ở thuộc địa Batavita, một ởchính quốc, buộc chính phủ Hà Lan phải đảm phụ mọi kinh phí cho cả haichính phủ, tiền nợ lãi hàng năm tăng lên từ 15.423.000 đồng Hà Lan năm

1814 đến 24.825.000 đồng năm 1830

D luận Hà Lan cho rằng chế độ thực dân không có lợi nữa, vì nhìn tìnhtrạng Hà Lan lúc này đang trong giai đoạn khủng hoảng khốn đốn, ở thuộc địathì vừa bị nhân dân nổi dậy chống đối vừa chịu sự cạnh tranh gay gắt của hànghóa Anh, Mỹ tràn vào theo chiều hớng không có lợi cho Hà Lan Bên cạnh đó

ở trong nớc lại bị xáo động nổi lên chống lại Hà Lan của nhân dân Bỉ, saunhiều cuộc chiến tranh, nhân dân đã đứng lên đấu tranh đòi tách khỏi sự lệthuộc của Hà Lan và cuối cùng với sự thõa thuận giữa các cờng quốc châu Âu,nớc Bỉ đã đứng ở vị trí trung lập, tách khỏi sự lệ thuộc của Hà Lan , điều nàychứng tỏ sự đấu tranh của nhân dân Bỉ đã hoàn toàn thắng lợi, đã tách ra khỏi

Hà Lan thành một nớc trung lập, tình hình đó dẫn đến Hà Lan bị mất một sốthuộc địa vì vậy càng làm cho Hà Lan rơi vào tình trạng khủng hoảng

Ngoài những nguyên nhân cơ bản trên, còn có một số nguyên nhân nữakhiến chính phủ Hà Lan phải đa ra chế độ "cỡng bức trồng trọt", đó là do địa

vị của Hà Lan trên đất Inđônêxia ngày càng rời rạc, yếu đi một cách rõ nét saukhi phải đơng đầu với cuộc khởi nghĩa của ĐipôNêgiôrô(1825 - 1830), vị trícủa Hà Lan ngày càng giảm sút trên trờng quốc tế do phải cạnh tranh gay gắtvới các nớc t bản công nghiệp nh Anh, Mỹ Chính phủ Hà Lan muốn khôiphục lại địa vị thống trị của mình thì đòi hỏi phải có một biện pháp cai trị bóclột khác mang lại hiệu quả hơn để vừa dành lại vị trí của mình trên thơng tr-ờng, vừa khôi phục lại chế độ thống trị ở thuộc địa, do vậy mà chế độ "cỡngbức trồng trọt" đã ra đời, sau khi ra đời thì nó đáp ứng đầy đủ những yêu cầutrên của chính phủ Hà Lan

Những tình hình trên đã làm cho chính phủ Hà Lan đứng trớc một tháchthức lớn, để cứu nguy cho tình trạng trên vua Hà Lan là Wiliam nhận thắy cần

phải có một cách tiếp cận mới đối với vấn đề tài chính ở Giava, ông đã cửJohannesVandenbosh đến thay cho Grimes làm toàn quyền ở Inđônêxia, vì thếVandenbosh đã cho ra đời một kế hoạch nhằm cứu vãn tình thế cho Hà Lan

đang trong cơn hấp hối, đó là ông đã đề ra "chế độ cỡng bức trồng trọt" ápdụng đầu tiên ở Giava

Tóm lại tất cả những nguyên nhân trên đã dẫn đến sự ra đời của chế độ

"cỡng bức trồng trọt "

2.2 Những nội dung cơ bản của chế độ " cỡng bức trồng trọt"

"Chế độ cỡng bức trồng trọt" là một dự án mang tên chế độ canhtác(Kultusesytem) do viên toàn quyền mới đến Giava vào tháng 1- 1830, viêntoàn quyền đó là Vandenbosh, ông là một ngời tự thân làm nên sự nghiệp củamình, trởng thành từ cuộc đời binh nghiệp ở Giava, ông đã khai hoang mộtvùng đất vô chủ ở Batavita, do tranh cãi với Đanđêu (viên toàn quyền cũ ởGiava) nên ông đã bị trục xuất về nớc Năm1810 bị bắt làm tù binh ở Anhtrong 2 năm, rồi giữ chức tổng tham ma trởng quân đội vơng quốc liên hiệp

Hà Lan và sau đó về hu để nghiên cứu kinh tế chính trị Trong các bài viết củamình ông đã chỉ trích mạnh mẽ chủ nghĩa tự do méo mó của Đanđêu và Rây-phơ-lit, ông là nhà cải cách thực tiễn hơn là một triết gia, với t cách là ngờisáng lập ra hội từ thiện, ông đã làm nhiều việc để giảm bớt sự nghèo đói kinhkhủng ở các thành thị ở Hà Lan bằng cách lập ra các khu định c tự cung, tựcấp ở những huyện ít canh tác hơn Năm 1827 ông đợc cử đi làm một nhiệm

vụ đặc biệt là phục hồi lại sự phồn vinh của vùng tây ấn Độ của Hà Lan, mộtnăm sau ông trở về với một bản báo cáo đã gây ấn tợng đối với Wiliam, do đónhà vua đã cử Vandenbosh đến thay cho Grimes để ông ta có thể thử nghiệm

kế hoạch của mình ở vùng đông ấn Độ vì thế Vandenbosh đã có thể thực hiện

đợc kế hoạch của mình tại Giava.[7 - 805]

Xét trên nhều mặt thì "chế độ cỡng bức trồng trọt" là một hệ thống giaonộp cỡng bức trớc đây với một hình thức mới, nghĩa là cũng bắt buộc nôngdân trồng một số loại cây có lợi cho chúng, nhng trớc thì phải bán sản phẩm

để lấy tiền nộp thuế, chế độ cỡng bức này kết hợp những cái tệ hại nhất trongchính sách thực dân kiểu V.O.C, kiểu Đanđêu, kiểu Rây-phơ-lit để hiểu rõ hơn

về nội dung chế độ cỡng trồng trọt mà Vandenbosh đa ra chúng ta hãy tìmhiểu qua ba kiểu bóc lột nêu trên

- Đầu tiên là kiểu bóc lột của công ty ấn Độ V.O.C

Công ty V.O.C lợi dụng khuất phục các lãnh chúa làm tay sai tiếp sứccho chúng bóc lột nông dân, do lợi ích thu đợc từ tiền bạc hối lộ đút lót của

Hà Lan mà bọn lãnh chúa phong kiến đã cấu kết với bọn thực dân ép buộcnông dân phải trồng thêm các cây công nghiệp nh cà phê ấn, chàm ấn v.v…

để phục vụ cho hàng xuất khẩu, nông dân sống khổ cực không có đất cấy lúa,thiếu gạo ăn mà phải trần lng ra lao động cho bọn quý tộc và thực dân nhiềunơi nông dân nổi lên chống lại sự thống trị của bọn chúng, nhng đều bị bọnchúng đàn áp, khủng bố một cách dã man, công ty V.O.C dùng mọi biện phápbắt buộc nông dân nhổ lúa, phá hoa màu, trồng cây xuất khẩu, thậm chí cònchiếm lấy đất đai của ngời nông dân, trắng trợn cho ngời gia tăng thuế, ngoàiviệc buôn bán mang tính chất ăn cớp nh ép giá những nông phẩm mà chúngmua theo giá rẻ mạt, chúng còn bắt nông dân gánh thêm nhiều thứ thuế vô líkhác bên cạnh đó chúng còn dùng chính sách chia để trị, chia Inđônêxiathành nhiều vùng, nhiều khu vực để dễ bề cai trị

- Kiểu bóc lột của Đanđêu(Đanđêuxơ)

Đầu năm 1808 Đanđêu đợc Luibônapactơ cử sang làm toàn quyền ởInđônêxia, chính sách của y đa ra rất tàn bạo nên ngời ta gọi y là "thống chếsắt [17 - 48] trong vòng 4 năm cai trị, Đanđêu đã đa ra một số cải cách khác

nh sau: các chúa địa phơng không đợc quyền tự trị nữa, chỉ là những phụchính đại diện cho nhà nớc Hà Lan, Đanđêu còn lập ra tòa án riêng cho ngờinớc ngoài Về mặt kinh tế hắn bắt nhân dân làm su dịch, đắp đờng suốt ở đảoGiava kéo dài 1300 km, mỗi xã phải làm xong một đoạn đờng trong thời giannhất định nếu quá hạn mà cha làm xong thì xã trởng sẽ bị treo cổ Con đờngchỉ làm xong trong một năm mà tổn phí không biết bao nhiêu sức, bao nhiêutiền của và sinh mệnh của nông dân, Đanđêu buộc nông dân trồng cà phê mỗigia đình phải 100 cây, năm năm sau 2/5 thu hoạch phải đa đến kho nhà nớcthực dân ở ven biển, tiền vận tải về phần nông dân chịu, và cà phê phải là thứtốt nhất, phải lột lựa sẵn nếu không làm nh thế thì mỗi xã đóng cho nhà nớc sốtiền tơng đơng với giá trị thu hoạch nói trên, nhà nớc thực dân mua số lợng càphê thừa dới giá thị trờng, cà phê cũng phải đem đến kho, tiền vận tải cà phê

do nông dân chịu, Đanđêu khuyến khích việc khai thác cá nhân của ngời HàLan, bán cho họ nhiều đất đai ở phía tây và đông Batavita, chủ đất đợc phépbóc lột tùy ý nông dân

Đanđêu còn lo việc phòng thủ ở Giava hắn tổ chức lại quân đội tăngquân số từ 4000 lên 18000, lập ra các xởng quân nhu, quân dụng mở trờngpháo thủ Xêmarang, lập ra một y viện và xây dựng công sự , pháo đài bằng x-

ơng máu của nhân dân Inđônêxia, những việc làm này nhằm mục đích vơ vétcho chính quốc và chuẩn bị chống lại sự tấn công của quân Anh trên đấtInđônêxia kiểu bóc lột của Đanđêu rất thâm độc về kinh tế lẫn chính trị, y còn

ra sức cũng cố lực lợng quân sự để tạo nên một công trình phòng thủ thuộc địacủa mình

- Kiểu bóc lột của Rây-phơ-lit

Sau khi chiếm đợc Inđônêxia từ tay Hà Lan, Anh phái Rây-phơ-lit đếnlàm tổng đốc ở Batavita, Rây-phơ-lit là một tên thực dân xảo quyệt trungthành hết lòng phục vụ cho sự nghiệp thực dân t bản Anh Khi làm tổng đốc ởGiava y đã tìm mọi cách để không cho ngời Hà Lan vào Inđônêxia và ngay cảngời nớc khác cũng vậy

Đối với bọn lãnh chúa phong kiến, ban đầu thì mua chuộc họ để đẩybọn Hà Lan đi, nhng khi đã nắm trong tay thuộc địa Inđônêxia thì chúng lạitrở mặt Rây-phơ-lit trắng trợn cách chức các lãnh chúa không nghe theo lệnhcủa y Rây-phơ-lit chia Giava ra làm 16 quận, trên danh nghĩa y cho các lãnhchúa phong kiến giữ các chức quận trởng, nhng trên thực tế chẳng có quyềnhành gì, vì bên cạnh đó còn có các quan chức ngời Anh khống chế, các lãnhchúa thực chất đã trở thành bù nhìn tuân theo lệnh của chúng

Về mặt tài chính Rây-phơ-lit tuyên bố quốc hữu hóa ruộng đất, biếnnông dân Inđônêxia thành tá điền lĩnh canh cho thực dân Anh Ruộng đất chia

ra các loại tốt xấu khác nhau, quy định mức tô thuế, từ 1/5 đến 1/2 thu hoạch,thuế thu theo các đơn vị xã, thôn do cơ quan tài chính thu

Rây-phơ-lit cũng bắt chớc Đanđêu, đem ruộng đất bán cho ngời châu

Âu, ngời ấn, ngời Trung Quốc để xây dựng đồn điền, Y hi vọng hòa bình ởchâu Âu sắp đến, hơng liệu cả quần đảo và sản phẩm nhiệt đới lại có thể trànvào châu Âu và đem lại những món lợi lớn, do đó trong một vài khu vực y vẫngiữ phơng pháp bóc lột giao dịch trung cổ của ngời Hà Lan bắt nông dân trồnghơng liệu

Về t pháp Rây-phơ-lit tiến hành một số biện pháp chừng mực sức sảnxuất, y ra lệnh cấm nuôi nô lệ, năm 1814 cấm bán nô lệ, theo ngời Anh ở