Vận dụng phương pháp dạy học tích cực trong dạy môn chính trị ở trường cao đẳng kinh tế kỹ thuật miền nam thành phố hồ

Quá trình dạy học cần phát huy tính tích cực, tựgiác chủ động, bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng hợp tác trong tập thể,vận dụng kiến thức triết học, kinh tế chính trị, chủ nghĩa xã

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

ĐINH CAO TÍN

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG DẠY MÔN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG

KINH TẾ - KỸ THUẬT MIỀN NAM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

TP HỒ CHÍ MINH THÁNG 8 NĂM 2012

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

ĐINH CAO TÍN

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG DẠY MÔN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG

KINH TẾ - KỸ THUẬT MIỀN NAM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

CHUYÊN NGÀNH: LL & PPDH BỘ MÔN CHÍNH TRỊ

Mã số: 60 14 10

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Đăng Bằng

TP HỒ CHÍ MINH THÁNG 8 NĂM 2012

Mục lục

Trang

Mở đầu

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 5

6 Giả thuyết khoa học

7 Đóng góp của đề tài

8 9

Nội dung

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc vận dụng phương

pháp dạy học tích cực trong dạy môn chính trị tại trường Cao

đẳng kinh tế - kỹ thuật Miền Nam,Thành phố Hồ Chí Minh

10

1.1 Cơ sở lý luận của phương pháp dạy học tích cực môn chính trị 101.2 Cơ sở thực tiễn của phương pháp dạy học tích cực môn chính trị 27

Chương 2: Thực nghiệm phương pháp dạy học tích cực vào dạy

môn chính trị tại trường Cao đẳng kinh tế - kỹ thuật Miền Nam,

Thành phố Hồ Chí Minh.

41

2.1 Kế hoạch thực nghiệm phương pháp dạy học tích cực môn chính

trị tại trường Cao đẳng kinh tế - kỹ thuật Miền Nam

41

2.2 Nội dung thực nghiệm việc vận dụng phương pháp dạy học tích

cực môn chính trị tại trường Cao đẳng kinh tế - kỹ thuật Miền Nam

học tích cực môn chính trị tại trường Cao đẳng kinh tế - kỹ

thuật Miền Nam, Tp Hồ Chí Minh

3.1 Quy trình để thực hiện việc vận dụng phương pháp dạy học tích

cực vào dạy môn chính trị

A MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề cấp bách đạt ra hiện nay Điềunày có ý nghĩa quan trọng đối với tất cả các quốc gia trên thế giới nói chung vàViệt Nam nói riêng nhằm hướng tới mục tiêu giáo dục toàn diện để tạo ranhững con người mới đáp ứng được những yêu cầu của xã hội hiện đại

Toàn ngành giáo dục và đào tạo đang tích cực thực hiện chủ trương đổimới phương pháp dạy học với mục tiêu: “ Đổi mới và hiện đại hoá phương phápgiáo dục Chuyển từ việc truyền thụ tri thức thụ động, thầy giảng trò ghi sang

hướng dẫn người học chủ động tư duy trong quá trình tiếp cận tri thức, dạy chongười học phương pháp tự học, tăng cường tính chủ động, tự chủ của HS, sinhviên trong quá trình học tập.”

Quán triệt tư tưởng đó, những năm gần đây, việc đổi mới phương phápdạy học theo hướng vận dụng các phương pháp dạy học tích cực đang được ápdụng một cách rộng rãi Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện nay, việc vận dụngcác phương pháp dạy học tích cực trong dạy học môn chính trị còn nhiều hạnchế và chất lượng giảng dạy chưa cao, chưa đáp ứng được yêu cầu của thời đạimới

Trường Cao đẳng kinh tế kỹ thuật Miền Nam đã tiến hành đổi mớiphương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh; sau 4 nămthực hiện đã thu được nhiều kết quả khả quan Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khókhăn, vướng mắc Một bộ phận giáo viên chưa chịu khó cải tiến phương phápdạy học, vẫn còn hiện tượng "đọc chép" trong các giờ dạy; phương pháp chủ yếuvẫn là diễn giảng, thuyết trình Giáo viên làm việc quá nhiều Học sinh chưamạnh dạn trình bày quan điểm của mình, chưa thật sự chủ động sáng tạo trongquá trình tiếp nhận kiến thức Vì vậy cần đổi mới phương pháp dạy học phù hợpvới đặc trưng môn chính trị Quá trình dạy học cần phát huy tính tích cực, tựgiác chủ động, bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng hợp tác trong tập thể,vận dụng kiến thức triết học, kinh tế chính trị, chủ nghĩa xã hội khoa học vàpháp luật vào cuộc sống, tác động đến tình cảm, đem lại cho các em niềm vui,

sự yêu thích qua từng tiết học, từng bài học từ đó góp phần hình thành nhân

cách của mỗi học sinh Vì những lý do nêu trên, tôi chọn nội dung: Vận dụng

phương pháp dạy học tích cực trong dạy môn chính trị ở trường cao đẳng kinh tế kỹ thuật Miền Nam, Thành phố Hồ Chí Minh Làm đề tài luận văn caohọc thạc sỹ khoa học giáo dục

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Để góp phần thực hiện chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo giai đoạn2001–2010 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại quyết định201/2001/QĐ-TTg ngày 28/12/2001 về phương pháp đã đề ra: " Chuyển từ

chủ động tư duy trong quá trình tiếp cận tri thức; dạy cho người học phươngpháp tự học, tự thu nhận thông tin một cách hệ thống và có tư duy phân tích,tổng hợp và phát triển được năng lực của mỗi cá nhân; tăng cường tính chủđộng, tính tự chủ của học sinh, sinh viên "

Vận dụng các phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực củahọc sinh vào thực tiễn dạy học với mục đích lấy người học làm trung tâm là mộtvấn đề luôn được các nhà giáo dục quan tâm nghiên cứu, liên quan đến đề tài cóthể chia thành các nhóm vấn đề sau:

- Nhóm vấn đề về lý luận chung về phương pháp dạy học có những bài viếtcủa các tác giả như: Lê Nguyên Long với công trình: "thử đi tìm những phươngpháp dạy học hiệu quả" NXB Giáo dục, năm 1999 Nội dung của công trìnhnghiên cứu những vấn đề lý luận dạy học, phương pháp dạy học và nêu lên hệthống các phương pháp dạy học Thái Duy Tuyên với công trình:"những vấn đề

cơ bản giáo dục học hiện đại" NXB Giáo dục, năm 1999 trong công trình này,tác giả đã khái quát về phương pháp dạy học và nêu ra những quan điểm vềphân loại phương pháp dạy học Tác giả phân tích xu thế phát triển các phươngpháp dạy học Song, các vấn đề về định hướng và một số giải pháp đổi mớiphương pháp dạy học chưa được đề cập.“Dạy học và đổi mới”, của thạc sĩNguyễn Việt Bắc-phó hiệu trưởng trường Đại học Sài Gòn; tác giả nêu lên mộttriết lý như :có rất nhiều phương pháp dạy học,nên sử dụng phương pháp nàokhiến người học có mức độ lưu giữ kiến thức cao nhất,tạo lập cho người họckhả năng sáng tạo,tư duy độc lập, phê phán, khả năng hợp tác, thích ứng vớicuộc sống phát triển đầy biến động “Đổi mới nội dung chương trình đào tạo lànền tảng của việc đổi mới phương pháp giảng dạy” của tiến sĩ Nguyễn KhắcHùng.Tại Hội thảo khoa học đổi mới phương pháp giảng dạy năm học 2008 –

2009 Bài viết chỉ ra rằng: Trước khi đổi mới phương pháp giảng dạy, nhấtthiết phải đổi mới nội dung chương trình đào tạo.“Mối liên hệ giữa phươngpháp dạy học tích cực với phương tiện hiện đại” Thạc sĩ Hồ Thị Hương –giáoviên khoa nhà nước pháp luật.Tại hội thảo khoa học của trường chính trị Nghệ

An, tác giả chỉ ra nguyên nhân và cách phối kết hợp giữa phương pháp tích cực

và phương tiện hiện đại nhằm đạt kết quả cao trong quá trình giảng dạy

Phương pháp giảng dạy các bộ môn lý luận chính trị đã là một đề tàinghiên cứu khoa học xã hội cấp Nhà nước, do GS.TS Nguyễn Hữu Vui làm chủnhiệm đề tài đã được nghiệm thu Điều đó nói lên phương pháp không tách rờinội dung và đổi mới phương pháp cũng là vấn đề khó khăn không kém so vớiđổi mới nội dung

- Nhóm những vấn đề cụ thể như:Trong Tạp chí Lý luận chính trị, số

7-2002, TS Nguyễn Lương Bằng trong bài viết "Đổi mới phương pháp giảng dạy

lý luận Mác-Lênin ở các trường đại học hiện nay", đã cho rằng: "Mỗi phươngpháp giảng dạy đều có giới hạn của mình, ngoài giới hạn ấy phải áp dụngphương pháp khác, phải tìm cách sử dụng mọi phương pháp cho đúng chỗ Cácphương pháp có tính độc lập tương đối, chúng liên hệ với nhau, bổ sung chonhau và chỉ trong sự thống nhất với nhau chúng mới tìm thấy "sức mạnh" củamình ” Tác giả Phạm Thị Duyên có bài viết “Nâng cao chất lượng giảng dạycác môn học lý luận chính trị ở trường Cao đẳng sư phạm Vĩnh Phúc”.(Theowww.caodangvinhphuc.edu.vn ngày 02/4/2010) Từ thực tế việc giảng dạy tácgiả nêu lên các giải pháp về đổi mới phương pháp giáo dục các môn lý luậnchính trị.Thạc sĩ Phạm Thạch Hoàng với bài viết “Một vài ý kiến đóng góp vềđổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị ở bậc Đại học,Cao đẳng hiệnnay”

Tác giả Nguyễn Kỳ, có bài viết “ Biến quá trình dạy học thành quá trình tựhọc” Tạp chí nghiên cứu giáo dục, số 3/1996, đã nêu lên thực chất của giảngdạy tích cực, lấy người học làm trung tâm

Phạm Văn Đồng, “Phương pháp dạy học tích cực một phương pháp vôcùng quý báu” Tạp chí nghiên cứu giáo dục, số 271/2004, tác giả đã chỉ raphương pháp dạy học tích cực là phương pháp người học phải đưa ra các câu hỏi

có tính khêu gợi đòi hỏi người nghe phải suy nghỉ tìm tòi để người học tự học vàham học

Các công trình, các bài viết trên đã đề cập đến nhiều khía cạnh khác nhaucủa việc đổi mới PPDH theo hướng vận dụng các PPDH tích cực vào quá trìnhdạy học cả về mặt lý luận và thực tiễn Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện nay,

cụ thể về việc vận dụng các PPDH tích cực vào giảng dạy môn chính trị cho họcsinh, sinh viên tại các trường trung cấp và cao đẳng.

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

3.1 Mục đích

Vận dụng tốt một số phương pháp dạy học tích cực để nâng cao chấtlượng dạy học môn chính trị ở trường Cao đẳng kinh tế - kỹ thuật Miền Nam,Tp.Hồ Chí Minh

- Thực nghiệm giảng dạy bằng phương pháp dạy học tích cực ở trườngCao đẳng kinh tế kỹ thuật Miền Nam,quận Gò Vấp,Tp.Hồ Chí Minh; nhằm kiểmchứng tính khoa học của phương pháp dạy học tích cực

- Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực thực hiện việc giảng dạy môn chínhtrị ở các trường trung cấp chuyên nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh bằngphương pháp dạy học tích cực

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu phương pháp dạy học tích cực môn chính trị ở Cao đẳng kinh

tế -kỹ thuật Miền Nam, thành phố Hồ Chí Minh

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung làm rõ nội dung, bản chất của phương pháp dạy học tíchcực môn chính trị và vận dụng một số phương pháp dạy học tích cực để nângcao chất lượng dạy học môn chính trị tại trường cao đẳng kinh tế - kỹ thuật MiềnNam, Thành phố Hồ Chí Minh

5 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này, tôi sử dụng các phương pháp sau đây :

- Phương pháp lý luận chung

- Phương pháp cụ thể:

+Phương pháp thực nghiệm sư phạm+ Phương pháp phân tích

+ Phương pháp tổng hợp+ Phương pháp quan sát

6 Giả thuyết khoa học

Trong quá trình dạy học môn chính trị tại trường Cao đẳng kinh tế - kỹthuật Miền Nam, Thành phố Hồ Chí Minh nếu ta sử dụng phương pháp dạy họcnhóm sẽ giúp cho học sinh lĩnh hội kiến thức một cách chủ động, tích cực vàsáng tạo Điều đó sẽ tạo ra những giờ học đạt hiệu quả cao và nếu có các giảipháp luôn luôn khả thi để vận dụng tốt phương pháp này sẽ nâng cao được chấtlượng dạy học môn giáo chính trị tại trường

7 Đóng góp của đề tài

- Đóng góp cho nhà trường: Khi nghiên cứu đề tài đạt hiệu quả sẽ phục

vụ cho việc làm tài liệu tham khảo, vận dụng trong thực tiễn công tác giáo dụcmôn chính trị cho học sinh Trường Cao đẳng kinh tế - kỹ thuật Miền Nam,Thành phố Hồ Chí Minh

- Đóng góp cho ngành: Trong quá trình nghiên cứu phân tích và rút ra kếtluận khả thi; đề tài sẽ góp phần hoàn thiện lý luận khoa học giáo dục về vậndụng phương pháp dạy học tích cực môn chính trị; nâng cao hiệu quả hoạt độnghọc tập môn chính trị tại các trường trung cấp chuyên nghiệp tại thành phố HồChí Minh

8 Bố cục luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3chương

Chương 1- Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc vận dụng phương pháp

dạy học tích cực trong dạy môn chính trị tại trường Cao đẳng kinh tế - kỹ thuậtMiền Nam, Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 2- Thực nghiệm việc vận dụng phương pháp dạy học tích cực

vào dạy môn chính trị Trường Cao đẳng kinh tế kỹ thuật Miền Nam, Thành phốPhố Hồ Chí Minh

Chương 3 – Quy trình và giải pháp vận dụng phương pháp dạy học tích

cực trong dạy học môn chính trị tại trường Cao đẳng kinh tế - kỹ thuật MiềnNam, Thành phố Hồ Chí Minh

B NỘI DUNG

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG DẠY MÔN CHÍNH TRỊ TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ - KỸ THUẬT MIỀN NAM, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

1.1 Cơ sở lý luận của phương pháp dạy học tích cực môn chính trị

phương pháp dạy học tích cực

1.1.1.1 Khái niệm phương pháp dạy học tích cực

Phương pháp dạy học tích cực, hiện đại xuất hiện ở các nước phương tây(ở Mỹ, ở Pháp ) từ đầu thế kỷ XX và được phát triển mạnh từ nửa sau thế kỷnày, có ảnh hưởng sâu rộng đến các nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam

Đó là cách thức dạy học theo lối phát huy tính tích cực chủ động của người học

Vì thế, người ta thường gọi phương pháp này là PPDH tích cực "Phương pháptích cực để chỉ những phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, chủ độngsáng tạo của người học Phương pháp tích cực hướng tới việc hoạt động hóa,tích cực hóa hoạt động nhận thức của người học nghĩa là tập trung vào phát huytính tích cực của người học chứ không là tập trung vào người dạy"[18; tr.1]

Theo tác giả Lê Thị Nhung Tuyết: "Phương pháp dạy học tích cực là sự

kết hợp những yếu tố tích cực của các phương pháp dạy học cụ thể, nhằm pháthuy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học trong quá trình học tập vàchiếm lĩnh tri thức dưới sự hướng dẫn, chỉ đạo của giáo viên"[24; tr.12]

Như vậy, phương pháp dạy học tích cực là phương pháp hướng tới việchoạt động hóa, tích cực hóa hoạt động nhận thức của người học, nghĩa là tậptrung vào phát huy tính tích cực của người học, chứ không phải là tập trung vàophát huy tính tích cực của người dạy, tuy nhiên để dạy học theo phương pháptích cực thì giảng viên phải nỗ lực nhiều hơn so với dạy theo phương pháp thụđộng

Phương pháp dạy học tích cực là những phương pháp dạy học theo hướng

hóa nhận thức của người học; nhằm bồi dưỡng, phát huy năng lực tự học sángtạo của người học; kết hợp quá trình dạy học với quá trình tự học, nghiên cứukhoa học và hoạt động thực tiễn

1.1.1.2 Đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực

+ Phương pháp dạy học tích cực là phương pháp lấy người học làm trung tâm

Phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm là dạy học hướng vàongười học, căn cứ vào người học, tập trung vào người học; tức là nhấn mạnh vaitrò của người học trong quá trình dạy học, khác với cách tiếp cận truyền thốnglâu nay là nhấn mạnh vai trò của người dạy Vì vậy, nếu người học không tựgiác chủ động, không có phương pháp học tốt thì hiệu quả của việc dạy sẽ rấthạn chế Khi đã coi trọng vai trò của người học, thì phải phát huy tính tích cực,chủ động của người học

+ Phương pháp dạy học tích cực dựa trên việc tổ chức các hoạt động học tập củangười học

Trong PPDH tích cực, người học phải được cuốn hút vào các hoạt độnghọc tập do giảng viên tổ chức và chỉ đạo, qua đó người học tự lực khám phá,trực tiếp quan sát, thảo luận, làm thí nghiệm, giải quyết vấn đề đặt ra theo cáchsuy nghĩ của mình, từ đó nắm được kiến thức, kỹ năng mới, vừa nắm được ph-ương pháp "tìm ra" kiến thức, kỹ năng đó Dạy học theo cách này thì giảng viênkhông chỉ giản đơn truyền thụ tri thức, mà còn hướng dẫn cách học cho sinhviên

+ Phương pháp dạy học tích cực chú trọng rèn luyện phương pháp tự học

Đối với PPDH tích cực, việc rèn luyện phương pháp học tập cho SVkhông chỉ là một biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học, mà còn là một mục tiêudạy học

Trong các phương pháp học thì cốt lõi là phương pháp tự học Nếu rènluyện cho người học có được phương pháp, kỹ năng, thói quen, ý chí tự học thì

sẽ tạo cho họ lòng ham học, khơi dậy nội lực vốn có trong mỗi con người, kếtquả học tập sẽ được nhân lên gấp bội Vì vậy, ngày nay người ta nhấn mạnh mặthoạt động học trong quá trình dạy học, nỗ lực tạo ra sự chuyển biến từ học tậpthụ động sang tự học chủ động, đặt vấn đề phát triển tự học ngay từ trong trường

phổ thông, không chỉ tự học ở nhà sau bài lên lớp, mà tự học cả trong tiết học có

Tuy nhiên, trong học tập không phải mọi tri thức, kỹ năng, thái độ đều ược hình thành bằng những hoạt động độc lập cá nhân Lớp học là môi trườnggiao tiếp thầy - trò, trò - trò, tạo nên mối quan hệ hợp tác giữa các cá nhân trêncon đường chiếm lĩnh tri thức trong quá trình học tập Thông qua thảo luận,tranh luận trong tập thể, qua đó người học nâng mình lên một trình độ mới caohơn

đ-+ Phương pháp dạy học tích cực có sự kết hợp đánh giá của người dạy với tựđánh giá, tự điều chỉnh của người học

Trong dạy học, việc đánh giá học sinh, sinh viên không chỉ nhằm mụcđích nhận định thực trạng và điều chỉnh hoạt động học của trò, mà còn đồng thờitạo điều kiện nhận định thực trạng và điều chỉnh hoạt động dạy của thầy

Trước đây, người dạy giữ độc quyền đánh giá người học Trong PPDH tíchcực, người dạy phải hướng dẫn người học phát triển kỹ năng tự đánh giá để tựđiều chỉnh cách học Liên quan đến điều này, giảng viên cần tạo điều kiện thuậnlợi để sinh viên được tham gia đánh giá lẫn nhau Tự đánh giá đúng và điềuchỉnh hoạt động kịp thời là năng lực rất cần thiết cho sự thành đạt trong cuộcsống mà nhà trường phải trang bị cho sinh viên

1.1.2 Một số phương pháp dạy học tích cực có thể vận dụng trong dạy học môn chính trị

1.1.2.1 Phương pháp nêu vấn đề

- Quan niệm về phương pháp nêu vấn đề

Thực ra, quan điểm dạy học lấy học sinh làm trung tâm có mầm móng ngay

trong dạy học truyền thống, lấy giáo viên làm trung tâm thì trong phương phápdạy học hiện nay vai trò của người học được coi trọng, giáo viên chính là ngườigợi mở đưa học sinh vào tình huống có vấn đề và tự mình giải quyết vấn đề trên

cơ sở sự hướng dẫn của giáo viên Dạy học nêu vấn đề xuất phát từ luận điểmcho rằng: con người chỉ tích cực tư duy khi ở vào hoàn cảnh có vấn đề nảy sinh,khi con người phát hiện cái mâu thuẩn của lý luận hay thực tế mà tư duy cũkhông giải quyết được một cách tốt nhất

Đây là thành tựu mới nhất của lý luận dạy học hiện đại, đây là phươngpháp dạy học tìm tòi được đề cao trong thời gian gần đây, tư tưởng cơ bản củaphương pháp dạy học này là đưa quá trình học tập của học sinh gần hơn với quátrình tìm tòi phát hiện khám phá của chính các nhà khoa học Tư tưởng ấy được

lý giải bằng quan điểm cho rằng dạy học tìm tòi không có gì khác hơn là đưangười học vào chính cuộc tìm tòi có hiệu quả như chính các nhà khoa học cónghĩa là phương pháp dạy học nêu vấn đề sẽ kích thích nhu cầu thu nhận tri thứccủa bản thân người học, từng bước hình thành và phát triển năng lực tư duykhoa học độc lập, sáng tạo, biết tự mình đặt ra và giải quyết vấn đề thực tiễn củacuộc sống

Socrate: đã từng nêu lên khẩu hiệu "anh phải tự biết lấy mình" phươngpháp này được gọi là phương pháp Xôcrát nhằm mục đích phát hiện "chân lý"bằng cách đặt câu hỏi để gợi cho người nghe dần dần tìm ra kết luận mà ông dẫnngười ta [7; 59]; hay Khổng Tử thì cho rằng: "không tức giận vì muốn biết thìkhông gợi mở cho, không bực vì không rõ được thì không trình bày vẽ cho”[7;60];"phải để học sinh chạy trước mà nhận xét" chứ không bắt buộc trẻ emphải nhắm mắt theo những nhận định chủ quan của người thầy giáo”[7;60]

Để góp phần phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh mộttrong những yếu tố quan trọng nhất là phương pháp dạy học Có thể cùng mộtnội dung học sinh học tập có tích cực, có hứng thú, có để lại những dấu ấn sâusắc và khơi dậy tình cảm lành mạnh trong tâm hồn các em hay không? Phần lớnphụ thuộc vào phương pháp dạy học của từng giáo viên

Qua đó ta thấy rằng, phương pháp dạy học nêu vấn đề trong dạy học khôngchỉ nhằm mục đích truyền thụ tri thức mới cho người học mà còn thông qua đó

xây dựng phương pháp tư duy khoa học, hình thành và phát triển thói quen,năng lực nắm bắt những thành tựu mới của khoa học và vận dụng chúng vàothực tiễn.

Thực chất của kiểu dạy học nêu vấn đề là tạo ra một chuỗi tình huống cóvấn đề và điều kiện hoạt động của học sinh nhằm giúp học sinh độc lập giảiquyết các vấn đề trong học tập

Như vậy, dạy học nêu vấn đề là hoạt động có chủ đích của người giáo viênbằng cách đặt vấn đề học tập và tạo ra các tình huống có vấn đề, hướng dẫn họcsinh học tập, tạo điều kiện cho việc lĩnh hội tri thức và cách hành động mới,hình thành năng lực sáng tạo của học sinh

Vấn đề nêu ra trong giảng dạy và học tập có thể là một câu hỏi, một luận đềphải chứng minh, lý giải hay bác bỏ Vấn đề bao giờ cũng đòi hỏi giải quyết.Vấn đề học tập đặt ra khi giảng bài, tọa đàm khi học sinh nghiên cứu sách giáokhoa

Dạy học nêu vấn đề có một số đặc trưng cơ bản sau:

+ Tình huống có vấn đề

Theo thuyết thông minh: Tình huống có vấn đề là trạng thái của chủ thể cómột độ bất định nào đó trước lựa chọn một giải quyết trong nhiều giải pháp cóthể có nhưng chưa biết cái nào trong số đó sẽ xuất hiện; M.AMachinski coi tìnhhuống có vấn đề là một dạng đặc biệt của sự tác động qua lại của chủ thể vàkhách thể, được đặc trưng bởi một trạng thái tâm lí xuất hiện ở chủ thể trong khigiải quyết một bài toán mà việc giải quyết vấn đề đó lại cần đến tri thức mới,cách thức hành động mới chưa hề biết trước đó

Qua đó ta thấy rằng, tình huống có vấn đề là trạng thái tâm lí độc đáo củahọc sinh khi gặp phải chướng ngại nhận thức, xuất hiện mâu thuẫn nội tâm và cónhu cầu giải quyết mâu thuẫn đó, không phải bằng tái hiện hay bắt chước màbằng sự tìm tòi, sáng tạo tích cực, đầy hưng phấn đầu tiên và khi tới đích thì lĩnhhội được phương pháp giành kiến thức và cả niềm vui sướng của sự phát triển.+ Tình huống học tập:

Ý tưởng học tập và ghi nhớ được thay thế bởi ý tướng hoạt động và thể

càng tốt trong khuôn mẫu của nội dung dạy học Hoạt động là một mặt quantrọng của việc triển khai chương trình Ở đó chương trình được dùng trực tiếpnhư một công cụ giảng dạy Hoạt động học tập được tiến hành trong tình huốnggiáo dục hoặc học tập cần được kế hoạch hóa trong chương trình, trong đơn vịgiảng dạy ứng với một mục tiêu xác định, tình huống học tập gồm những thànhphần sau :

- Nội dung của môn học

- Tình huống khởi đầu

- Hoạt động của học sinh trong việc giải quyết vấn đề được đặt ra

- Kết quả hoạt động

- Đánh giá kết quả

Như vậy, tình huống có vấn đề hay tình huống học tập là trạng thái tâm lýxuất hiện khi con người gặp phải tình huống khó giải quyết, mà bằng tri thức đã

có, bằng cách thức đã biết không thực hiện được và thế phải lĩnh hội tri thức mới

và cách hành động mới Nó tóm lại tình huống có vấn đề hay tình huống học tập

là trạng thái tâm lý khi học sinh gặp mâu thuẫn giữa những điều đã biết vànhững điều chưa biết nhưng lại muốn biết

Tuy nhiên để có thể nêu vấn đề, giáo viên phải nắm vững bản chất của vấn

đề, nắm vững nội dung bài học Nếu không như vậy, giáo viên chỉ có thể nêu racâu hỏi mà học sinh chỉ cần đọc sách giáo khoa là có thể trả lời một cách dễdàng, không đòi hỏi phải có hoạt động tư duy Dạy học nêu vấn đề không phải lànhư vậy

Vậy, yêu cầu đặt ra đối với việc vận dụng phương pháp nêu vấn đề và giảiquyết vấn đề trong môn học đòi hỏi giáo viên phải tiến hành các bước sau:

- Đặt vấn đề: Giáo viên nêu vấn đề cần giải quyết cho cả lớp hoặc chotừng nhóm nhỏ; học sinh phát hiện, nhận dạng vấn đề cần giải quyết

- Giải quyết vấn đề: Trên cơ sở nhiệm vụ được giao, học sinh tiến hành

nghiên cứu, tìm hiểu, đặt ra các chứng cứ, số liệu… để giải quyết vấn đề được

giao, tìm ra các giải pháp khác nhau để giải quyết vấn đề và lựa chọn giải pháp

tối ưu nhất, cho kết quả tốt nhất.

- Kết luận vấn đề: Giáo viên tổ chức cho học sinh, cho các nhóm trình bày

kết quả của vấn đề đã được làm rõ, cả lớp cùng thảo luận kết quả và đánh giá kếtquả của từng cá nhân hay của cả nhóm, kết luận vấn đề đã được giải quyết và đềxuất vấn đề mới

Trong hướng dẫn dạy học, sách giáo viên môn học đã nêu 4 mức trình độcủa phương pháp đặt và giải quyết vấn đề như sau:

GV đặt vấn đề, nêu cách giải quyết vấn đề Học sinh thực hiện cách giảiquyết vấn đề theo hướng dẫn của GV GV đánh giá kết quả làm việc của HS

GV nêu vấn đề, gợi ý để HS tìm ra cách giải quyết vấn đề HS thực hiệncách giải quyết vấn đề với sự giúp đỡ của GV khi cần GV và HS cùng đánh giá

GV cung cấp thông tin tạo tình huống có vấn đề HS phát hiện và xác địnhvấn đề nảy sinh, tự lực đề xuất các giải thuyết và lựa chọn giải pháp HS thựchiện cách giải quyết vấn đề GV và HS cùng đánh giá

HS tự lực phát hiện vấn đề nãy sinh trong hoàn cảnh của mình hoặc củacộng đồng, lựa chọn vấn đề phải giải quyết HS giải quyết vấn đề, tự đánh giáchất lượng, hiệu quả, có ý kiến bổ sung của GV khi kết thúc [24;15]Quá trìnhnghiên cứu và thử nghiệm, chúng tôi nhận thấy tùy theo nội dung bài học vàtrình độ HS, GV có thể vận dụng phương pháp dạy học này theo các mức độ đãnêu trên cho phù hợp Tuy nhiên, khi vận dụng, cho dù ở mức độ nào thì GVluôn phải có sự chuẩn bị chu đáo, tỉnh táo trước các tình huống và cảm xúc của

HS khi trả lời các câu hỏi, khi giải quyết các vấn đề

Vận dụng phương pháp đặt và giải quyết vấn đề vào dạy học môn học cầnlưu ý một số điểm như sau:

Vấn đề nêu ra phải phù hợp với mục tiêu chương trình, mục tiêu bài học,tiết học và gắn với thực tiễn cuộc sống, phù hợp với trình độ HS, huy động đượcvốn sống, kiến thức của HS

Phải phát huy được sự suy nghĩ sáng tạo của người học

Cách giải quyết vấn đề phải là giải pháp tốt nhất, giải quyết vấn đề có hiệuquả nhất

Khi vận dụng cần kết hợp với các phương pháp dạy học khác như: thuyết

1.1.1.2 Phương pháp vấn đáp (Đàm thoại)

Phương pháp vấn đáp là phương pháp dạy học trong đó giáo viên đặt ranhững câu hỏi để học sinh trả lời hoặc để học sinh tranh luận với nhau và với cảgiáo viên, qua đó học sinh lĩnh hội được nội dung bài học và là một trong nhữngphương pháp được nhiều GV áp dụng ở nhiều môn học khác nhau và trong dạyhọc môn chính trị

“Phương pháp vấn đáp là quá trình tương tác giữa người dạy với ngườihọc, được thực hiện thông qua hệ thống câu hỏi và câu trả lời tương ứng về mộtchủ đề nhất định được người dạy và người học đặt ra Kết quả là dưới sự dẫn dắtcủa người dạy, người học thể hiện được suy nghĩ, ý tưởng của mình; khám phá

và lĩnh hội được đối tượng học tập’’[16;209]Như vậy, phương pháp vấn đáp(đàm thoại) là một kĩ thuật dạy học của GV, dựa vào những hiểu biết sẵn có của

HS, đặt ra một hệ thống câu hỏi gợi mở, kích thích tư duy để HS trả lời, tranhluận với nhau và với cả GV, liên tưởng giữa điều biết với thực tiễn, hình thành ở

HS những ý tưởng mới, đề xuất cách giải quyết những mâu thuẫn để HS lĩnh hộinội dung bài học, hiểu được các vấn đề về triết học, đạo đức, kinh tế, các chủtrương chính sách của Đảng, Nhà nước Việt Nam và các kiến thức về pháp luật.Căn cứ vào tính chất của hoạt động nhận thức có thể phân loại ba phươngpháp vấn đáp cơ bản như sau:

Vấn đáp tái hiện: Đó là khi GV đặt ra những câu hỏi chỉ yêu cầu HS nhớ lạikiến thức đã biết và trả lời dựa vào trí nhớ, không cần suy luận, không mất nhiềuthời gian, các câu hỏi thường không khó hiểu, HS không phải chuẩn bị trước ởnhà, những kiến thức đó đã có sẵn trong trí óc, HS chỉ cần tái hiện lại và trả lờitheo yêu cầu của câu hỏi

Vấn đáp giải thích - minh hoạ: Thực chất đây là hình thức nhằm mục đích

làm sáng tỏ một nội dung vấn đề nào đó trong bài học, GV nêu những câu hỏikèm theo những ví dụ minh họa để HS dễ hiểu, dễ nhớ cho người học Phươngpháp này đặc biệt sẽ phát huy được hiệu quả cao khi có sự hổ trợ của cácphương tiện nghe nhìn

Vấn đáp tìm tòi: Là khi GV dùng một hệ thống câu hỏi để hướng dẫn HStừng bước phát hiện những nội dung của bài học, những quy luật, bản chất của

vấn đề đang nghiên cứu, tìm hiểu Với phương pháp này GV là người tổ chức,hướng dẫn để HS tự lực phát hiện kiến thức mới và qua đó rèn luyện các kỹnăng trong nhận thức.

Để áp dụng phương pháp vấn đáp, GV cần tổ chức cho HS học tập theo cácbước như sau:

GV nêu câu hỏi cần được tìm hiểu trước cả lớp hoặc cho từng nhóm để HSsuy nghĩ

GV khích lệ HS phát biểu và đóng góp ý kiến

GV hoặc lớp trưởng liệt kê tất cả các ý kiến phát biểu của các thành viêntrong lớp lên bảng hoặc trên tờ giấy khổ lớn (A0, A3, A4…) không loại trừ một

ý kiến nào kể cả các ý kiến chưa chính xác trừ trường hợp trùng lặp, hoặc cho

HS trả lời vào phiếu học tập

Phân loại các ý kiến HS đã trả lời

Làm sáng tỏ những ý kiến chưa rõ ràng và khẳng định những ý kiến đúngđắn

GV tổng hợp ý kiến của HS và tạo điều kiện cho HS bổ sung ý kiến hoặcnêu các thắc mắc của mình nếu chưa hiểu vấn đề

Một số lưu ý khi sử dụng phương pháp vấn đáp trong dạy học môn chínhtrị:

Phương pháp vấn đáp (đàm thoại) có thể vận dụng để lý giải những vấn

đề trong phần triết học, đạo đức, pháp luật, các chủ trương chính sách củaĐảng, Nhà nước, song đặc biệt phù hợp với các vấn đề ít nhiều đã quen thuộctrong đời sống thực tế của HS và vận dụng các kiến thức liên môn đã được họcqua các môn học khác nhau, các kiến thức ở các phần, các bài đã học trước đó Khi sử dụng phương pháp này, câu hỏi nêu lên phải rõ ràng, bám sát nộidung, mục tiêu của bài học, phần học

Các ý kiến phát biểu nên ngắn gọn

Tất cả các ý kiến đều cần được GV hoan nghênh, chấp nhận

GV nên nhấn mạnh kết quả sự tham gia chung của HS sau mỗi phần, mỗinội dung để động viên, khuyến khích sự nhiệt tình của HS trong học tập

Trong quá trình dạy học, việc phân loại 3 phương pháp vấn đáp chỉ làtương đối, mang tính lý thuyết, quá trình thực hiện tùy theo nội dung bài học cáccâu hỏi vấn đáp có thể được thực hiện đan xen với nhau nhằm hướng tới mụctiêu bài dạy học.

1.1.1.3 Phương pháp thảo luận nhóm

“Phương pháp thảo luận nhóm là phương pháp dạy học mà trong đó nhómlớn (lớp học) được chia thành những nhóm nhỏ để tất cả các thành viên tronglớp đều được làm việc và thảo luận về một chủ đề cụ thể và đưa ra ý kiến chung

của nhóm mình về vấn đề đó, [18;223]

Khi vận dụng áp dụng phương pháp thảo luận nhóm dạy học GV cần tổchức cho HS được trao đổi, tranh luận với nhau về những vấn đề nội dung bàihọc, qua đó để đạt được mục đích dạy học

Trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, thảo luận nhóm làphương pháp được nhiều GV lựa chọn thực hiện, HS hưởng ứng khá nhiệt tình

Là phương pháp dạy học có nhiều ưu thế trong việc tăng cường học tập của các

cá nhân phối hợp với học tập hợp tác Qua đó thực hiện cũng thu được kết quảcao trong việc kích thích tư duy HS, tạo điều kiện để HS thể hiện mình

Phương pháp thảo luận nhóm có thể tiến hành theo 2 cách là thảo luận lớp

và thảo luận theo nhóm nhỏ Trong phạm vi đề tài nghiên cứu chúng tôi chỉ tậptrung làm rõ hình thức thảo luận nhóm nhỏ trong một lớp học

Dựa vào nội dung bài học, GV chuẩn bị các câu hỏi thảo luận, chia HS theonhóm nhỏ từ 5 – 10 em và giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm thảo luận 1 – 2 câu hỏi.Mọi ý kiến của các thành viên nêu lên trong nhóm phải được bàn bạc thốngnhất Sau khi thảo luận, mỗi nhóm cử một người lên trình bày kết quả trước cảlớp Sau phần trình bày của mỗi nhóm, GV hướng dẫn, điều khiển để cả lớpđược đóng góp ý kiến bổ sung Hệ thống câu hỏi của các nhóm chính là cấu trúcnội dung của bài học, hoặc một phần của bài học

Là một trong những phương pháp dạy học tích cực, phương pháp thảoluận nhóm nếu được sử dụng rộng rãi sẽ giúp cho HS tham gia một cách chủđộng vào quá trình học tập, khuyến khích tính tích cực ngay cả với những họcsinh rụt rè, nhút nhát trong học tập, tạo cơ hội để các em được tự thể hiện mình,

HS có thể chia sẽ kinh nghiệm, ý kiến hay cùng giải quyết một vấn đề, một tìnhhuống về triết học, đạo đức… trong chương trình môn chính trị bậc trung cấp.Phương pháp này đòi hỏi người học tích cực động não, cho phép mọi thành viêntrong nhóm được phát huy tối đa khả năng của bản thân trong hoạt động hợp tác,cộng tác, tương tác với mọi thành viên khác, được tạo mọi điều kiện để tham giatrực tiếp vào quá trình dạy học, được thể hiện quan điểm của mình.

Áp dụng phương pháp thảo luận nhóm vào dạy học môn chính trị cần phảitheo các bước sau:

GV giới thiệu chủ đề cần thảo luận và nêu các câu hỏi có liên quan đếnchủ đề, thời gian thảo luận

GV chia số HS của lớp thành các nhóm, chỉ định hoặc yêu cầu các nhómbầu nhóm trưởng, thư ký GV giao nhiệm vụ để các nhóm tiến hành thảo luận vàyêu cầu ghi kết quả thảo luận của nhóm ra giấy khổ lớn, bảng phụ, bản tronghoặc phiếu học tập

GV tổ chức cho các nhóm tiến hành thảo luận các nội dung đã được giaotrong thời gian quy định

Cử đại diện nhóm trình bày kết quả thảo luận trước lớp Các nhóm kháclắng nghe, chất vấn, trao đổi, bổ sung ý kiến

Giáo viên tổng kết các ý kiến

Đây là một phương pháp dạy học khó, mới được đưa vào dạy học trong cáctrường phổ thông, quá trình thực hiện gặp nhiều khó khăn do trong một lớp họctrình độ của các nhóm khác nhau, khi vận dụng chiếm nhiều thời gian của tiếthọc, vì vậy, đòi hỏi GV phải có kinh nghiệm trong việc tổ chức dạy học Khivận dụng phương pháp thảo luận nhóm cần lưu ý:

Đưa ra câu hỏi thảo luận phải sát với nội dung bài học và phù hợp với trình

độ HS, không được thảo luận khái niệm, định nghĩa hay những nội dung đãđược trả lời đầy đủ trong SGK

Cách chia nhóm phải hết sức linh hoạt, luôn thay đổi để tạo điều kiện chomỗi HS được giao lưu với tất cả HS trong lớp học chứ không phải chỉ là một sốngười cố định trong lớp

GV luôn theo dõi, giám sát việc thảo luận của học sinh Cần khích lệ mọi

HS cùng tham gia đóng góp ý kiến, không được chê bai một ý kiến nào

Kết quả thảo luận của các nhóm phải được trình bày trên bảng hoặc treoxung quanh tường lớp học để HS có cơ hội quan sát, ghi nhớ những điều mỗi emcần biết

Các “Nhóm trưởng”, “Thư kí” ở các nhóm cần được thay đổi luân phiên

để mọi HS đều được rèn luyện các kĩ năng cần thiết

Chỉ sử dụng phương pháp thảo luận nhóm ở những phần có nội dung khó,trọng tâm của bài học, chiếm nhiều thời gian của tiết dạy học

1.2 Cơ sở thực tiễn của phương pháp dạy học tích cực môn chính trị

1.2.1 Vai trò môn chính trị trong hệ thống giáo dục bậc trung cấp

Môn chính trị ở bậc trung cấp chuyên nghiệp đã góp phần thực hiện mụctiêu cấp học, cụ thể là thừa kế và phát triển kết quả giáo dục đạo đức ở tiểu học,Giáo dục công dân ở trường trung học cơ sở và giáo dục công dân ở trung họcphổ thông đã trang bị cho học sinh những giá trị tốt đẹp cho dân tộc, tiếp thu cóchọn lọc những tinh hoa văn hoá của nhân loại và thời đại Đồng thời, trang bịcho học sinh một thế giới quan, phương pháp luận khoa học đúng đắn để nhậnbiết, giải thích và giải quyết những vấn đề trong cuộc sống thường ngày, nângcao ý thức, trách nhiệm về quyền và nghiã vụ của mỗi công dân trong thời đạimới Đó là điều kiện cần thiết giúp học sinh có khả năng hội nhập vào cuộc sốngchung của nhân loại

Trong giai đoạn hiện nay, sự phát triển kinh tế xã hội của thế giới ngàycàng trở nên mạnh mẽ Để có thể tồn tại và đáp ứng yêu cầu ngày một cao của

sự phát triển đó, đòi hỏi người lao động hiện tại và trong tương lai phải có mộttrình độ toàn diện ở múc độ cao Vấn đề chất lượng nguồn lao động đang trởthành một yêu cầu bức thiết với các nước đang phát triển, các nước chậm pháttriển nói chung và cũng là một thách thức đối với Việt Nam trong giai đoạn hiệnnay.Thông qua lịch sử chúng ta thấy đất nước Nhật Bản, một đất nước mà thếgiới biết đến nghèo nàn về tài nguyên, bị kiệt huệ sau chiến tranh nhưng lại cómột sự phát triển đáng kinh ngạc mà thế giới gọi đó là một sự "phát triển thầnkỳ" Sở dĩ Nhật Bản lại có sự phát triển nhanh đến như vậy chính là nhờ có một

chiến lược giáo dục, chiến lược khai thác nguồn lực con người Việt Nam muốntiến kịp Nhật Bản, muốn tiến kịp trình độ phát triển của thế giới thì phải khaithác nguồn lực của con người-tài nguyên vô tận, yếu tố quyết định tốc độ pháttriển kinh tế xã hội đều là hết sức quan trọng.

Tâm lực - thể lực - trí lực, là ba yếu tố chủ yếu của con người.Bộ mônchính trị trong trường cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp là một môn khoahọc xã hội và nhân văn, hoạt động giáo dục tâm lực là cơ bản có ảnh hưởngkhông nhỏ đến sự phát triển nhân cách của học sinh và chiến lược phát triển conngười toàn diện, hài hòa

Giáo dục tâm lực tức là giáo dục các phẩm chất đạo đức, tư tưởng chính trị,lối sống, giáo dục các yếu tố tâm lý như ý chí, nghị lực, tư duy sáng tạo, năngđộng, là sự giáo dục về mặt tâm hồn, hướng một cuộc sống tinh thần lạc quan,hòa nhập với cộng đồng Thông qua đó giúp học sinh biết cách điều chỉnh đượccuộc sống cá nhân hướng tới cuộc sống lành mạnh

Trong hoạt động giáo dục, giáo dục tâm lực là điều kiện cho sự phát triểnthể lực và là cơ sở cho sự phát triển năng lực hoạt đông trí tuệ, năng lực hoạtđộng giao tiếp, ứng xử, lao động hoạt động xã hội, thích ứng với điệu kiện mới

Có thể nói trong giai đoạn hiện nay phát triển toàn diện và bền vững nguồnnhân lực có vai trò quan trong đối với sự phát triển của đất nước ta và luôn luônđược Đảng và nhà nước xác định rằng trong các văn kiện, nghị quyết đại hội củaĐảng

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của đảng đã khẳng định:''nâng caotrình độ dân trí, bồi dưỡng và phát huy nguồn lực to lớn của con người ViệtNam, là nhân tố quyết định thắng lợi công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa" Tiếp theo trong đai hội IX của Đảng cũng đã chỉ rõ mục tiêu trong chiếnlược phát triển kinh tế xã hội trong những năm đầu thế kỉ XXI: đưa nước ta khỏitình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất, tinh thần của nhândân, tạo nền tảng đến năm 2020 nước ta cơ bản trơ thành một nước công nghiệptheo hướng hiện đại Nguồn lực con người, năng lực khoa học và công nghệ, kếtcấu hạ tầng, tiềm lực kinh tế, quốc phòng an ninh được tăng cường, thể chế kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa được hình thành cơ bản, vị trí nước tatrên đường quốc tế được năng cao.

Để thực hiện được mục tiêu đó, phát triển nguồn nhân lực là nhiệm vụ hàngđầu và là khâu đột phá của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạnhiện nay Đồng thời, phải hướng đến việc xây dựng con người Việt Nam pháttriển toàn diện, xây đựng đội ngũ những người lao động có phẩm chất và nănglực ngày càng cao và có cơ cấu hợp lý

Môn chính trị bậc trung cấp chuyên nghiệp ở nhà trường cao đẳng và trungcấp góp phần quan trọng trong quá trình xây dựng và phát triển toàn diện, nhiệm

vụ của các môn học nói chung và môn chính trị nói riêng là giáo dục cho họcsinh một hệ thống tri thức khoa học theo quy định của chương trình và độngviên học sinh vận dụng tri thức của môn học đã được giáo dục vào đời sống thựctế

Chính vì vậy, vai trò của môn chính trị bậc trung cấp tại trường Cao đẳngKinh tế - Kỹ thuật Miền Nam còn thể hiện trước hết ở vấn đề nhận thức tức làtrang bị cho học sinh niềm tin vào chân lí khoa học Một tình trạng rất dể nhậnthấy hiện nay trong xã hội, bênh cạnh những xu hướng này đang xoá bỏ mộtcách không thương tiếc những nguyên lý, giá trị mà học sinh được học trongtrường cao đẳng trung cấp hiện nay, khiến chúng ta không khỏi lo ngại Xét vềmặt hành động, môn chính trị thể hiện ở việc: kích thích người học đấu tranh vìđạo đức,chân lý khoa học, chính trị biến tri thức đạo đức, chính trị hành độngtheo tri thức đã được giáo dục vào hoạt động thực tiễn

Mỗi con người - mỗi công dân với tư cách là chủ thể trong đời sống xã hội,đời sống cộng đồng Vì vậy, họ là những người phải có khả năng tự ý thức, tựđánh giá, tự khẳng định mình, tự điều chỉnh mọi hoạt động của mình, tự chịutrách nhiệm trước những hành vi của chính mình và hơn thế nữa là tự nhận thứcmình trong hiện tại, tương lai Vai trò của môn chính trị bậc trung cấp còn thểhiện ở việc cung cấp cho học sinh những chuẩn mực đạo đức và pháp luật, đápứng được những yêu cầu về mặt phẩm chất và năng lực theo đòi hỏi của xã hộimột cách có hệ thống, phù hợp với lứa tuổi và nhận thức của học sinh, đồng thờitrang bị cho học sinh phương pháp luận để tư duy và hành động trong các quan

hệ xã hội vời tư cách là chủ thể của sự phát triển nhân cách, góp phần xây dựng,phát triển và cải tạo tự nhiên.

Mỗi học sinh, bên cạnh những phẩm chất chung, những yêu cầu chung củamột cộng đồng xã hội, bao giờ cũng có cái riêng, phẩm chất đặc trưng tạo nên sựthống nhất nhưng đa dạng, phong phú, nhiều vẻ trong các quan hệ xã hội, trongđời sống cộng đồng Một xã hội, một cộng đồng tốt đẹp phát triển hài hòa, bềnvững phải là một cộng đồng xã hội biết tôn trọng và phát huy bản sắc độc đáocủa mỗi con người, tạo điều kiện cho họ được cống hiến tài năng sức lực cho sựphát triển của xã hội

Có thể khẳng định, trong công cuộc đổi mới đất nước theo định hướng xãhội chủ nghĩa, Đảng ta đã hoàn toàn đúng khi xác định mọi kế hoạch xây dựng

và phát triển xã hội nhất thiết phải gắn bó với kế hoạch đầu tư cho chính sự pháttriển về nhân cách, trí tuệ, tình cảm, niềm vui và hạnh phúc của mỗi người dân,đặc biệt là học sinh những người chủ tương lai của nước nhà

Khi công cuộc đổi mới đất nước đã bước sang một giai đoạn mới "đẩymạnh công nghiệp hoá gắn liền với nền kinh tế tri thức", chúng ta cần xây dựng

và phát triển một đội ngũ những con người-công dân đông về số lượng, mạnh vềchất lượng, có đủ năng lực và phẩm chất cần thiết, đủ sức đáp ứng được nhữngyêu cầu ngày càng cao của công cuộc đổi mới đất nước Chính và vậy, mônchính trị ở nhà trường cao đẳng trung cấp hiện nay có vị trí, vai trò quan trọngtrong việc tạo ra những con người-công dân phát triển toàn diện về đạo đức, trítuệ, và những kỷ năng cơ bản; phát triển năng lực cá nhân, phát huy tính năngđộng sáng tạo; hình thành và phát triển con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa,xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân để đáp ứng ngày một tốt hơn nhữngđòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp "đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóagắn với phát triển nền kinh tế tri thức"

1.2.2 Mục tiêu của chương trình môn chính trị ở bậc trung cấp chuyên nghiệp:

* Về kiến thức:

Học sinh nắm được những nội dung cơ bản của thế giới quan duy vật và

Hiểu bản chất của thế giới là vật chất; vận động và phát triển theo nhữngquy luật khách quan là thuộc tính vốn có của thế giới vật chất; con người có thểnhận thức và vận dụng được những quy luật ấy.

Qua nội dung các bài học, HS nắm được mối quan hệ biện chứng giữa hoạtđộng của chủ thể với khách thể qua các mối quan hệ: thực tiễn với nhận thức,tồn tại xã hội với ý thức xã hội, con người là chủ thể của lịch sử và là mục tiêuphát triển của xã hội

Hình thành những khái niệm cơ bản về nhà nước,nắm bắt được chính sáchchủ trương của Đảng và nhà nước; cũng như quá trình vận động và những phátsinh và mâu thuẫn cơ bản của thời đại hiện nay

* Về kỹ năng: Thông qua các kiến thức đã được trang bị, HS vận dụngnhững tri thức triết học với tư cách là thế giới quan, phương pháp luận để phântích các hiện tượng tự nhiên, xã hội thông thường và các hiện tượng đạo đức,kinh tế, nhà nước, pháp luật ở các phần học sau

* Về thái độ:

Tôn trọng những quy luật khách quan của tự nhiên và của đời sống xã hội.Khắc phục những biểu hiện duy tâm trong đời sống hàng ngày, phê phán cáchiện tượng mê tín, dị đoan và tư tưởng không lành mạnh trong xã hội

Có quan điểm phát triển, ủng hộ và làm theo cái mới, cái tiến bộ, tham giatích cực và có trách nhiệm với các hoạt động của cộng đồng

Từ những kiến thức về nhà nước xã hội chủ nghĩa,tư bản chủ nghĩa và quyluận vận động của thời đại hiện nay;giúp người học có những nhận thức đúngđắn,đấu tranh chống những tư tưởng sai trái nhầm chống phá công cuộc xâydựng nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Tài liệu tham khảo: Rất đang dạng và phong phú bao gồm các câu chuyện,

lời giải một số từ, nội dung của bài học, các tài liệu, địa chỉ các nguồn tài liệucần tham khảo giúp cho học sinh trong quá trình nghiên cứu, tự học được thuậnlợi dễ dàng

Câu hỏi : Giúp học sinh khắc sâu, mở rộng kiến thức, trau dồi lý, đạo đức,rèn luyện kỹ năng, phát triển năng lực tư duy, vận dụng các tri thức đã được họcvào lý giải những vấn đề của tự nhiên, xã hội và con người Với các vấn đề đã

nêu trên cần phải đổi mới phương pháp dạy học để khai thác nội dung, các phầncủa SGK Sử dụng các phương pháp dạy học tích cực vào dạy học để phát huytính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh Đổi mới kiểm tra, đánhgiá, sử dụng trong các trường cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp hiện nay.

1.2.3 Thực trạng việc dụng phương pháp dạy học tích cực môn chính trị tại trường Cao đẳng kinh tế - kỹ thuật Miền Nam, Thành phố Hồ Chí Minh

* Khái quát về quá trình phát triển trường Cao đẳng kinh tế - kỹ thuật MiềnNam, quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước trong việc phát triển đào tạonguồn nhân lực tại địa bàn Tp.HCM và các tỉnh phía Nam Vào năm 2006 một

số nhà giáo, nhà đầu tư có tâm huyết đứng ra thành lập Hội đồng sáng lậpTrường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Miền Nam nhằm góp phần đào tạo nhânlực cho khu vực phía Nam và cho địa bàn Tp.HCM Sau 2 năm chuẩn bị và xúctiến các thủ tục, ngày 13/07/2007 Sở Giáo dục và Đào tạo Tp.HCM có công văn

số 1562/GDĐT-TC gởi UBND Tp.HCM về việc thành lập Trường Cao đẳngKinh tế - Kỹ thuật Miền Nam; ngày 09/08/2007 Sở Nội vụ Tp.HCM có tờ trình

số 577/TTr-SNV trình chủ tịch UBND Tp.HCM về việc thành lập Trường Caođẳng Kinh tế - Kỹ thuật Miền Nam; cho đến ngày 20/08/2007 UBND Tp.HCM

có công văn số 5384/UBND-VX kính gởi Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc đềnghị cho phép thành lập Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Miền Nam

Vào ngày 11/01/2008 Bộ Giáo dục và Đào tạo ra quyết định đồng ý vềnguyên tắc Thành lập Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Miền Nam

Ngày 11/01/2008 Bộ Giáo dục và Đào tạo ra quyết định số BGDĐT về việc công nhận Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng Trường Caođẳng Kinh tế - Kỹ thuật Miền Nam

214/QĐ-Sau thời gian dài Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng Trường chuẩn bịtài chính về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, cho đến ngày 28/07/2008 TrườngCao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Miền Nam chính thức ra đời, theo quyết định số4188/QĐ-BGDĐT ngày 28/07/2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo vềviệc thành lập Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Miền Nam

Trước khi đi vào hoạt động Nhà trường phải thông qua một số thủ tụctheo qui định của Bộ Giáo dục và Đào tạo gồm:

- Quyết định số 4221/QĐ-BGDĐT ngày 29/07/2008 về việc công nhận Hộiđồng quản trị Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Miền Nam

- Quyết định số 4222/QĐ-BGDĐT ngày 29/07/2008 về việc công nhận Chủ tịchHĐQT Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Miền Nam

- Quyết định số 4223/QĐ-BGDĐT ngày 29/07/2008 về việc công nhận Hiệutrưởng Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Miền Nam

- Quyết định số 5772/QĐ-BGDĐT ngày 04/09/2008 về việc mở ngành đào tạoTrung cấp chuyên nghiệp của Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Miền Namvới các ngành đào tạo: Kế toán doanh nghiệp thương mại dịch vụ; Tài chính -ngân hàng; Bảo dưỡng kỹ thuật máy tính và mạng máy tính; Nghiệp vụ hướngdẫn du lịch

- Quyết định số 6012/QĐ-BGDĐT ngày 11/09/2008 về việc giao Trường Caođẳng Kinh tế - Kỹ thuật Miền Nam đào tạo trình độ Cao đẳng hệ chính quy vớicác ngành đào tạo: Tin học ứng dụng; Kế toán; Quản trị kinh doanh; Tài chínhngân hàng

- Quyết định số 676/QĐ-BGDĐT ngày 03/02/2009 về việc giao Trường Caođẳng Kinh tế - Kỹ thuật Miền Nam đào tạo trình độ Cao đẳng hệ chính quy vớingành đào tạo: Quản lý đất đai

- Quyết định số 693/QĐ-BGDĐT ngày 04/02/2009 về việc cho phép mở ngànhđào tạo hệ Trung cấp chuyên nghiệp của Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuậtMiền Nam với các ngành đào tạo: Xây dựng dân dụng và công nghiệp; Quản trịvăn phòng

- Quyết định số 2537/QĐ-BGDĐT ngày 25/03/2009 về việc giao Trường Caođẳng Kinh tế - Kỹ thuật Miền Nam đào tạo trình độ Cao đẳng hệ chính quy vớingành đào tạo: Công nghệ kỹ thuật công trình xây dựng

- Quyết định số 4378/QĐ-BGDĐT ngày 30/06/2009 về việc cho phép mở ngànhđào tạo hệ Trung cấp chuyên nghiệp của Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuậtMiền Nam với ngành đào tạo: Dược sỹ trung cấp; Điều dưỡng

- Quyết định số 8612/QĐ-BGDĐT ngày 28/09/2009 về việc cho phép mở ngànhđào tạo hệ Trung cấp chuyên nghiệp của Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuậtMiền Nam với ngành đào tạo: Địa chính, Luật, Thiết kế và Quản lý Web, Quản

lý đô thị

- Quyết định số 1254/QĐ-BGDĐT ngày 05/04/2010 về việc cho phép mở ngànhđào tạo hệ Trung cấp chuyên nghiệp của Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuậtMiền Nam với ngành đào tạo: Y sỹ y học dự phòng, Vật lý trị liệu/Phục hồichức năng

- Quyết định số 548/QĐ-BGDĐT ngày 13/02/2012 về việc giao cho Trường Caođẳng Kinh tế - Kỹ thuật Miền Nam đào tạo trình độ cao đẳng hệ chính quy 02ngành : Dược và Điều dưỡng

Đặc điểm học sinh trường Cao đẳng kinh tế - kỹ thuật Miền Nam, quận GòVấp, Thành phố Hồ Chí Minh

+ Khối trung cấp 2 năm : 2.000 học sinh

+Khối trung cấp 2 năm 3 tháng: 200 học sinh

Từ năm học 2008-2009 số lượng học sinh bậc trung cấp được tuyển vàohọc chỉ là xét tuyển từ phổ thông vào và có thêm bậc trung cấp 2 năm 3 tháng( chỉ vừa học xong trung học cơ sở), từ đó dẫn đến trình độ của học sinh khôngđồng đều nên quá trình nhận thức và vận dụng những tri thức khoa học cũng hạnchế

*Hoạt động và thành tích dạy học môn chính trị của trường

Từ năm 2008 -2009 khi nhà trường được Bộ cho tuyển sinh đào tạo bậctrung thì hoạt động của môn chính trị rất đa dạng, đặc biệt hơn là ngoài giáotrình đào tạo chính trị của bộ giáo dục thì Khoa cũng biên soạn một tài liệugiảng dạy kèm theo giáo trình chuẩn của Bộ thì nó giúp cho học sinh trang bịkiến thức triết học, kinh tế chính trị, đạo đức, pháp luật từ đó hình thành thế thếgiới quan và phương pháp luận khoa học, đồng thời cũng góp phần hình thànhnhân cách của con người

Ngoài các hoạt động nêu trên giáo viên môn chính trị còn tham gia các hoạtđộng như :

+ Tham gia thi giáo viện dạy giỏi khối Đại học Cao đẳng do Sở giáo dục tổchức và cũng đạt thành tích trong hội thi.( 2 giải 3)

+ Tham gia “ Tư vấn pháp luật” cô Nguyễn Thị Kim Thoa làm chủ nhiệm.+ Hướng dẫn học sinh tham gia hội thi “Olympic các môn triết học Mác –Lênin”

- Thực trạng học tập môn chính trị ở trường Cao đẳng kinh tế - kỹ thuậtMiền Nam, quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

Tác giả tiến hành điều tra, khảo sát 152 học sinh của 4 lớp Trung cấp tàichính 1 (TCTC1), Trung cấp tài chính 2 (TCTC2),Trung cấp xạy dựng 1(TCXD1), trung cấp xây dựng 2 (TCXD2( ở trường Cao đẳng kinh tế - kỹ thuậtMiền Nam để tìm hiểu nhận thức của học sinh về vai trò của môn chính trị vàthái độ đối với môn học Đa số học sinh nhận thức đúng vai trò, vị trí của mônchính trị trong nhà trường có 92% học sinh cho rằng chính trị là môn học rất cầnthiết, bổ ích Chỉ có 42/175 học sinh thích học môn chính trị chiếm(24%)133/175 học sinh học có thái độ bình thường đối với môn học chiếm(76%, ) cábiệt có 7/175 học sinh không thích học môn chính trị, số học sinh nhận xét đây

là môn học khó chỉ có 32% Với thái độ học tập như thế sẽ ảnh hưởng rất lớn đếnchất lượng học tập, bởi vì nếu học sinh có thái độ, động cơ đúng đắn trong họctập thì sẽ tham gia các hoạt động một cách tích cực, tự giác, chủ động sáng tạohơn, kết quả học tập sẽ cao hơn

Bảng 1: Nhận thực của học sinh về vai trò của môn chinh trị và thái độ đối vớimôn học:

TT Nội dung câu hỏi và các phương án trả lời Tổng hợp ý

2Môn chính trị đối với em là môn học:

Bảng 2: Kết quả học tập môn chính trị năm học 2011 - 2012:

Từ 6.4 đ

- Thực trạng giảng dạy môn chính trị ở trường Cao đẳng kinh tế - kỹ thuậtMiền Nam, quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay:

Để chuyển tải kiến thức môn chính trị đến học sinh yêu cầu đặt ra đối vớingười dạy cao hơn trong quá trình “dạy người” Nội dung chương trình mônchính trị đòi hỏi tính thực tiễn, giáo dục niềm tin chân lý và sự vận dụng nhữngkiến thức, quan điểm của triết học, kinh tế, chính trị, đạo đức để giải thích cácvấn đề của xã hội, các nội dung của các bộ môn khoa học khác, vậy nên nếu họcsinh không nắm được kiến thức môn chính trị, không có thế giới quan, phương

học tập cũng như ước mơ của tuổi trẻ trong thời kỳ CNH, HĐH đất nước.Vì vậy,việc giảng dạy “ không đơn giản chỉ truyền đạt tốt nội dung những áp của nó,

từ đó gắn với thực tiễn, giải đáp được những vấn đề đặt ra từ nguyên lý, quy luật

là đủ, mà phải nắm được tinh thần, lập trường, quan điểm phương pháp thựctiễn”[3;86 ]

* Đội ngũ giảng dạy môn chính trị của trường Cao đẳng kinh tế kỹ thuậtMiền Nam gồm 4 thầy, cô giáo, độ tuổi từ 28-32 Trình độ đào tạo tốt nghiệp đạihọc chính quy, trong đó có một giáo viên đã có bằng thạc sĩ Thời gian công tác

có 3 giáo viên giảng dạy từ 5 năm trở lên, chỉ có một giáo viên có thâm niêncông tác 2 năm

Đối với công việc các thầy, cô giáo luôn yêu nghề, yêu học sinh, vui vẻ,nhiệt tình với công việc, Thầy cô luôn là tấm gương mẫu mực để học sinh noitheo Trong mỗi bước phát triển, trường đã góp phần thực hiện thành côngnhiệm vụ : Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Việc vậndụng các phương pháp dạy học tích cực vào dạy học môn chính trị ở trường Caođẳng kinh tế - kỹ thuật Miền Nam hiện nay tuy có chuyển biến nhưng còn gặpnhiều khó khăn, vướng mắc, chưa thật sự được thực hiện đồng bộ trong trường,

ở tất cả GV trong các giờ dạy học

Dạy và học môn chính trị hiện nay có nhưng thuận lợi và khó khăn nhấtđịnh, từ thực trạng nêu trên cho chúng ta thấy những nguyên nhân khách quan

và chủ quan hiện nay

Năng lực chuyên môn của giáo viên đa phần được đào tạo đúng chuyênngành, tuổi đời phần lớn còn trẻ, năng động, đủ điều kiện để truyền thụ kiếnthức, giúp học sinh lĩnh hội được tri thức khoa học và hình thành được thế giớiquan và phương pháp luận khoa học có thể vận dụng vào cuộc sống, đội ngũgiáo viên được đào tạo và giảng dạy theo chuyên ngành thì chất lượng của mônchính trị được nâng lên một bước nhưng vẫn còn tồn tại những bất cập, như:Vẫn còn một bộ phận giáo viên chưa thật sự có tâm quyết với môn mình dạy,còn tình trạng thầy đọc trò chép chưa để cho học sinh có thời gian làm việc mộtcách chủ động nên không phát huy được tính tích cực của học sinh trong học tập

Kết luận chương 1

Qua việc phân tích, cơ sở lý luận và thực tiễn của việc vận dụng phươngpháp dạy học tích cực môn chính trị ở bậc trung cấp chuyên nghiệp tại trườngcao đẳng kinh tế - kỹ thuật Miền Nam cho thấy rằng, để phát huy tính tích cực,chủ động, sáng tạo trong học tập, nghiên cứu của học sinh chúng ta có thể sửdụng nhiều phương pháp và hình thức dạy học khác nhau.

Vận dụng phương pháp dạy học tích cực đối với môn chính trị ở trungcấp chuyên nghiệp đòi hỏi: Giảng viên phải biết phát huy mặt tích cực và hạnchế nhược điểm của phương pháp truyền thống, kết hợp linh hoạt các phươngpháp dạy học tích cực trong cùng bài giảng, sử dụng nhiều hình thức tổ chức dạyhọc đa dạng, phong phú, phù hợp với nội dung từng mục, từng chương, từngphần của giáo trình; phù hợp với đặc trưng môn học

Để kiểm chứng phần lý luận và thực tiễn của việc vận dụng phương phápdạy học tích cực môn chính trị ở bậc trung cấp chuyên nghiệp tại trường Caođẳng kinh tế - kỹ thuật Miền Nam chúng ta cần phải tiến hành thực nghiệm sưphạm về vận dụng các phương pháp dạy học tích cực này

Chương 2

THỰC NGHIỆM PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC VÀO DẠY MÔN CHÍNH TRỊ TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ - KỸ THUẬT MIỀN NAM, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

2.1 Kế hoạch thực nghiệm phương pháp dạy học tích cực môn chính trị tại trường Cao đẳng kinh tế - kỹ thuật Miền Nam, Thành phố Hồ Chí Minh.

Thực nghiệm phương pháp dạy học tích cực môn chính trị ở bậc trung cấpchuyên nghiệp được tiến hành đúng theo giáo án thì chất lượng tiết học sẽ tốthơn, tác động thúc đẩy học sinh tích cực học tập Nếu đạt hiệu quả thì sẽ tiếnhành vận dụng vào quá trình dạy học môn chính trị bậc trung cấp tại trường Caođẳng kinh tế - kỹ thuật Miền Nam Đồng thời có thể nghiên cứu và vận dụng vàodạy học môn chính trị cho học sinh các trường trung cấp chuyên nghiệp kháctrên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Thời gian thực nghiệm: Học kỳ I, năm học: 2011 -2012, Tuần thứ 2, tiết 1đến tiết 5

Địa điểm thực nghiệm: Trường Cao đẳng kinh tế kỹ thuật Miền Nam;Ngành kinh tế và ngành kỹ thuật; lớp TCTC 1, TCTC 2 ( khoa kinh tế) và lớpTCXD 1, TCXD 2 ( Khoa kỹ thuật) Tất cả các học sinh của 4 lớp trên thuộcnăm thứ nhất của khóa 4 (năm học 2011 -2012)

Sau khi nghiên cứu chúng tôi lựa chọn đối tượng thực nghiệm và đối chứng

là học sinh trung cấp chuyên nghiệp năm thứ 1 năm học 2011 -2012 như sau:

- Hai lớp thực nghiệm là lớp TCTC1 và TCXD 1

- Hai lớp đối chứng là lớp TCTC2 và TCXD 2

2.2 Nội dung thực nghiệm việc vận dung phương pháp dạy học tích cực môn chính trị tại trường Cao đẳng kinh tế - kỹ thuật Miền Nam, Thành phố Hồ Chí Minh

Giáo án 1: Bài 1 Chủ nghĩa duy vật khoa học ( Lớp thực nghiệm )

A Mục đích yêu cầu

Học sinh nắm được những nội dung cơ bản sau:

- Khái niệm vật chất, ý thức theo quan điểm duy vật biện chứng

- Phương thức và hình thức tồn tại của vật chất

B Phương pháp và tài liệu phục vụ dạy học

Phương pháp dạy học: Nêu vấn đề; đàm thoại; thảo luận nhóm;

hướng dẫn học sinh tự học và kết hợp các phương pháp đó

Tài liệu, phương tiện phục vụ dạy học:

- Giáo trình chính trị

- Tài liệu tham thảo có liên quan

- Các phương tiện kỹ thuật hỗ trợ: Máy tính, máy chiếu, loa máy,

C.Nội dung bài giảng

Hoạt động của thầy

Các nhà duyvật trướcMác quanniệm về vậtchất như thếnào?

Vật chất là một hay một số chất tự có,đầu tiên, là cơ sở sản sinh ra toàn bộ thếgiới Cụ thể là:

- Duy vật cổ đại: Đồng nhất vật chất vớimột số vật thể như nước, lửa, không khí,nguyên tử,

- Duy vật cận đại: Coi nguyên tử là phần

tử nhỏ nhất không thể phân chia được nữa,nguyên tử là bất biến

- Tóm lại: P.P

đàmthoại

Quan niệm của các nhà triết học duy vật trước Mác

về vật chất tuy có những ưu điểm nhất định trong việcgiải thích cơ sở của thế giới, nhưng vẫn còn nhiều hạnchế?

- Hạn chế: P.P nêu

vấn đềkết hợpvới đàmthoại

+ Không phân biệt được vật chất với vật thể+ Không hiểu được bản chất của ý thức cũng như mốiquan hệ giữa ý thức và vật chất

+ Không xác định được biểu hiện của vật chất trongđời sống xã hội, nên không có quan điểm duy vật khigiải quyết các vấn đề xã hội

đề kếthợp vớidiễngiảng

Cơ sở (hoàn cảnh)

ra đời Định

nghĩa vậtchất của V.I

Lênin

là gì ?

- Sự phát triển của khoa học tự nhiên

cuối thế kỷ XIX, đã bác bỏ quan điểm

duy vật trước Mác về việc "quy vật chấtvào vật thể, coi sự tồn tại của nguyên tử

là tồn tại của vật chất" Chủ nghĩa duytâm đã lợi dụng cơ hội này để khẳngđịnh bản chất "phi vật chất" của thế

giới Trong bối cảnh lịch sử đó, Lênintiến hành tổng kết thành tựu khoa học tựnhiên, vạch rõ ý đồ xuyên tạc của triếthọc duy tâm, đồng thời khẳng định bảnchất vật chất của thế giới và đưa ra địnhnghĩa vật chất.

P.Pthuyếttrình

Định nghĩa

vật chất của

Lênin đượcnêu ra nhưthế nào?

“Vật chất là một phạm trù triết họcdùng để chỉ thực tại khách quan đượcđem lại cho con người trong cảm giác,được cảm giác của chúng ta chép lại,chụp lại, phản ánh và tồn tại không lệthuộc vào cảm giác.”

đề kếthợp vớidiễngiảng

Định nghĩa vật chất của

Lênin baogồm những

nội dung gì?

- Vật chất là phạm trù triết học dùng đểchỉ mọi sự vật Vật chất là vô hạn, vôtận, không sinh ra, không mất đi,

- Vật chất tồn tại khách quan, khôngphụ thuộc vào ý thức, bất kể sự tồn tại

ấy con người đã nhận thức được haychưa

- Vật chất là cái gây nên cảm giác ở conngười Còn cảm giác, ý thức chỉ là sựphản ánh của vật chất

P.Pthuyếttrình kếthợp vớiđàmthoại

Định nghĩavật chất củaV.I.Lênin có

ý nghĩa phương pháp luận ?

- Đã khái quát được 2 mặt trong vấn đề

cơ bản của triết học duy vật biện chứng,(khẳng định vật chất có trước, ý thức cósau, vật chất quyết định ý thức)

- Định nghĩa này bao gồm cả vật chấttrong đời sống xã hội, tạo ra sự thốngnhất giữa chủ nghĩa duy vật biện chứngvới chủ nghĩa duy vật lịch sử

- Định nghĩa này trang bị thế giới quan

duy vật, PP luận biện chứng, mở đườngcho khoa học phát triển, đi sâu khámphá thế giới, đem lại niềm tin cho conngười trong nhận thức, cải tạo thế giới.

b) Phương thức và hình thức tồn tại của vật chất

- Ăngghen đã

định nghĩa vận động như

-kể từ sự thay đổi vị trí đơn giản cho đến

tư duy” Tóm lại, vận động là mọi sự biếnđổi nói chung

P.Pđàmthoại

- Vì sao nói:

"

Vận động là một phương thức tồn tại, một thuộc tính cố hữu

của vậtchất”?

Vì, thông qua vận động mà các vật thể

biểu hiện sự tồn tại của mình, biểu hiệnnhững đặc điểm, thuộc tính để con ngườinhận thức nó, để phân biệt dạng vật chấtnày với dạng vật chất khác Vận động củavật chất là tự thân vận động, nguồn gốccủa nó nằm ngay trong chính bản thân vậtchất Sự tồn tại của vật chất luôn gắn liềnvới vận động; nếu không vận động thì vậtchất không tồn tại

- Vận độngcủa vật chấtbao gồm

những hình thức vận động cơ bản nào ?

- Vận động sinh học: sự biến đổi của các

cơ thể sống, biến đổi cấu trúc gen v.v…