Hình tượng thiếu nhi trong mỹ thuật việt nam hiện đại giai đoạn từ năm 1986 đến nay

Trong các đề tài được phản ánh, mảng sáng tác về đề tài thiếu nhi và phản ánh nó vào trong tác phẩm nghệ thuật là nguồn cảm hứng của không ít nghệ sĩ nói chung và họa sĩ nói riêng.. ĐÓNG

-

TRẦN THỊ MỸ

HÌNH TƯỢNG THIẾU NHI

TRONG MỸ THUẬT VIỆT NAM HIỆN ĐẠI

GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1986 ĐẾN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ MỸ THUẬT

TP.HCM- 2011

-

HÌNH TƯỢNG THIẾU NHI TRONG MỸ THUẬT VIỆT NAM HIỆN ĐẠI

GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1986 ĐẾN NAY

CHUYÊN NGÀNH MỸ THUẬT TẠO HÌNH

MÃ SỐ: 602125 LUẬN VĂN THẠC SĨ MỸ THUẬT

HV: TRẦN THỊ MỸ

LỚP: CAO HỌC KHOÁ IX

HDKH: TS TRỊNH DŨNG

TP HCM- 2011

Mục lục

PHẦN DẪN LUẬN 2

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 2

3 MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 4

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 4

5 PHUƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU- NGUỒN TÀI LIỆU: 4

6 ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN 5

7 KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN 5

CHƯƠNG 1 7

1.1 Vai trò của thiếu nhi trong xã hội 7

1.2 Hình tượng thiếu nhi trong nghệ thuật tạo hình Việt Nam giai đoạn trước năm 1986 9

CHƯƠNG 2 15

2.1 Khái quát nền mỹ thuật Việt Nam từ năm 1986 đến nay 15

2.2 Những chủ đề chính về đề tài thiếu nhi trong mỹ thuật Việt Nam hiện đại giai đoạn từ 1986 đến nay 18

2.2.1 Chủ đề ký ức tuổi thơ 18

2.2.2 Chủ đề tuổi thơ nông thôn 22

2.2.3 Chủ đề tuổi thơ vui chơi 33

2.2.4 Chủ đề học tập 43

2.2.5 Chủ đề tuổi thơ kém may mắn 47

2.2.6 Chủ đề tuổi thơ với lãnh tụ 56

2.2.7 Chân dung 57

2.2.8 Chủ đề thiếu nhi các dân tộc thiểu số 61

CHƯƠNG 3 65

3.1 Những bài học kinh nghiệm qua quá trình nghiên cứu 65

3.3 Cc tác phẩm tốt nghiệp 70

PHẦN K ẾT LU ẬN 80

T ÀI LIỆU THAM KHẢO

HÌNH MINH HOẠ

PHẦN DẪN LUẬN

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Từ sau ngày thống đất nước và nhất là từ ngày nhà nước ta thay đổi chính sách mở cửa giao lưu về văn hoá, kinh tế với nước ngoài thì đã có nhiều chuyển biến ở mọi tầng lớp, mọi thành phần giai cấp về cách suy nghỉ, quan điểm trong nhiều lĩnh vực của cuộc sống Điều đó có ảnh hưởng không ít đến ý tưởng sáng tác của các văn nghệ sĩ, trong đó có hoạ sĩ Trong các đề tài được phản ánh, mảng sáng tác về đề tài thiếu nhi

và phản ánh nó vào trong tác phẩm nghệ thuật là nguồn cảm hứng của không ít nghệ sĩ nói chung và họa sĩ nói riêng

Trước đây, có nhiều tác phẩm nghệ thuật sáng tác về đề tài thiếu nhi đã diễn tả nét hồn nhiên đáng yêu của trẻ em được người xem chú ý

Ở lĩnh vực mỹ thuật, mảng đề tài này chưa thu hút được các nhà nghiên cứu, phê bình mỹ thuật có thể do các tác phẩm đề tài thiếu nhi giai đoạn đổi mới còn thiếu những tác phẩm đặc sắc so với các thời kỳ trước Đó là lý do khiến hầu như việc phân tích, bình luận các tác phẩm

về đề tài này chưa được quan tâm đúng mức

Đây là mảng đề tài mang tính thời sự cần được nghiên cứu và phản ánh nên người viết chọn chủ đề này làm đề tài luận văn có tên : “ Hình

tượng thiếu nhi trong mỹ thuật Việt Nam hiện đại giai đoạn từ 1986 đến nay”

2 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Từ trước đến nay đã có rất nhiều hoạ sĩ vẽ tranh có đề tài và hình ảnh liên quan đến hình tượng trẻ em Đa số tác giả phản ánh sự ngây thơ, trong sáng của lứa tuổi thiếu nhi qua các tác phẩm mỹ thuật, nhưng hầu như chưa có nhà lý luận nào nghiên cứu một cách có hệ thống và chứng minh dưới dạng lý thuyết so sánh với thực tế như một đề tài nghiên cứu khoa học nghiêm túc và hoàn chỉnh

Hình tượng thiếu nhi trong nghệ thuật tạo hình là một vấn đề mà các

các sách và tài liệu đã xuất bản trước đây (Mỹ thuật 3- NXB Giáo dục,

Lược sử Mỹ thuật và Mỹ thuật học- NXB Giáo dục, ) tuy đã đề cập đến nhưng có chăng chỉ là những dạng bài giảng trong một số trường dạy về

mỹ thuật dành cho hệ sư phạm, hay chỉ là những nội dung thoáng qua về thiếu nhi

Cũng có một số bài bình luận, phân tích sơ lược về tranh vẽ thiếu nhi ở các sách giáo khoa Mỹ thuật bậc tiểu học và trung học cơ sở - NXB Giáo dục ( từ lớp 1đến lớp 9) nhưng mảng đề tài viết về tranh vẽ của hoạ sĩ với đề tài thiếu nhi xem ra còn rất hạn chế

Ở trường Đại học Mỹ thuật TP.HCM cũng có một số tiểu luận hệ đại học viết về đề tài tranh vẽ thiếu nhi và luận văn cao học viết về tranh

vẽ của hoạ sĩ sáng tác về đề tài thiếu nhi Ví dụ như luận văn “ Hình tượng thiếu nhi trong tác phẩm nghệ thuật tạo hình Việt Nam” của Dương Văn Ngọc (2009) khai thác những yếu tố tạo hình và nội dung

mà các hoạ sĩ Việt Nam truyền tải thông qua tác phẩm nghệ thuật, qua

đó định hướng giáo dục giáo dục thẩm mỹ cho thiếu nhi Luận văn “ Tranh vẽ về đề tài thiếu nhi của các hoạ sĩ Việt Nam thời kỳ đổi mới”

của Nguyễn Thị Ngọc Trác (2011) với mục tiêu là góp phần nâng cao giáo dục thẩm mỹ cho thiếu nhi, làm phong phú tranh vẽ về thiếu nhi của hoạ sĩ theo xu hướng toàn cầu hoá mà vẫn giữ được bản sắc dân tộc Với số lượng bài nghiên cứu ít ỏi về mảng đề tài thiếu nhi là một khó khăn không nhỏ cho người viết khi chọn đề tài này cho luận văn của mình Nhưng với quyết tâm tìm hiểu, nghiên cứu về lĩnh vực đã chọn, người viết đã không từ bỏ ý định ban đầu dù biết rằng sẽ gặp nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện

3 MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI

Luận văn giới thiệu đến người thưởng ngoạn vẻ đẹp của trẻ thơ qua

sự biểu đạt các tác phẩm mỹ thuật bằng ngôn ngữ tạo hình Từ đó người xem tranh sẽ đồng cảm với ý đồ sáng tác và tình cảm mà người nghệ sĩ muốn gởi gắm thông qua tác phẩm Qua đó giúp người xem, người thưởng thức thấy được cái hay, cái đẹp của các tác phẩm mỹ thuật đồng thời có sự quan tâm hơn về thiếu nhi Nhất là những trẻ em có hoàn cảnh khó khăn

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Đối tượng nghiên cứu là những sáng tác mỹ thuật về đề tài thiếu nhi của các hoạ sĩ Việt Nam Tập trung chủ yếu vào sáng tác của lực lượng hoạ sĩ trẻ, bao gồm các chuyên ngành hội hoạ, đồ hoạ, điêu khắc Trong đó, chủ yếu là hội hoạ

Thời gian được xác định cụ thể là các sáng tác nghệ thuật tạo hình Việt Nam giai đoạn từ năm 1986 đến nay

5 PHUƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU- NGUỒN TÀI LIỆU:

Luận văn được thực hiện dựa trên đường lối Văn hóa- Văn nghệ của Đảng, chủ nghĩa Duy vật biện chứng và Duy vật lịch sử, các tư liệu

chính trị: đường lối chủ nghĩa Mác- Lê nin, đường lối của Đảng Cộng Sản Việt Nam, tư tưởng Hồ Chí Minh, Công ước Quốc tế về vấn đề thiếu nhi phục vụ cho cơ sở lí luận

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu liên ngành, ứng dụng những kiến thức về Mỹ thuật học, Mỹ học, Văn hoá học, Tâm lý học trẻ

em, Giáo dục học, trên cơ sở đường lối Văn hoá- Văn nghệ của Đảng

và chủ nghĩa Duy vật biện chứng Kết hợp với các phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp, diễn dịch, quy nạp, dẫn chứng…để làm sáng tỏ nội dung đề tài

Tác giả sử dụng 37 tài liệu bao gồm: các bài viết trên sách, báo, tạp chí mỹ thuật; các vựng tập triển lãm mỹ thuật toàn quốc; diễn đàn văn nghệ Việt Nam; các tác phẩm được giải thưởng hội mỹ thuật Việt Nam

và triển lãm mỹ thuật khu vực, bài viết và hình ảnh trên mạng internet…

6 ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN

Luận văn này góp phần giải quyết được vấn đề mà người xem và người đọc quan tâm, đó là việc phân tích những sáng tác tạo hình với đề tài về thiếu nhi- mảng đề tài mà gần đây xã hội rất quan tâm nhưng lại ít được các nhà lý luận phê bình đầu tư khai thác đúng mức

Thông qua việc thể hiện trong quá trình sáng tác của các hoạ sĩ, luận văn muốn khẳng định ưu thế của các chất liệu trong việc diễn tả ở loại hình tranh vẽ đề tài trẻ em Ngoài ra qua đó còn giúp người thưởng ngoạn và hoạ sĩ có sự quan tâm nhiều hơn đối với thiếu nhi

7 KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN

Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung trong luận văn được chia làm 3 chương

Chương 1- Khái quát tranh vẽ đề tài thiếu nhi trong nghệ thuật tạo hình Việt Nam trước năm 1986

Chương 2- Sự biểu đạt hình tượng thiếu nhi trong nghệ thuật tạo hình từ năm 1986 đến nay

Chương 3- Những tác phẩm trải nghiệm

Phần cuối luận văn có danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục với 67 ảnh chụp tác phẩm liên quan đến đề tài, trong đó có 5 tác phẩm của người viết

Nghị quyết Trung ương 5 khoá VIII và Đại hội lần thứ IX của

Đảng Cộng Sản Việt Nam đã đề ra đường lối chiến lược: “ xây dựng

và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, làm cho chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh giữ vai trò chủ đạo trong cuộc sống tinh thần của nhân dân, nâng cao dân trí, giáo dục

và đào tạo con người phát triển toàn diện, xây dựng và phát triển nguồn nhân lực của đất nước ”

Đảng và Nhà nước ta đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách, pháp

luật nhằm thực hiện tốt việc chăm sóc, giáo dục trẻ em Những năm gần đây, sự nghiệp chăm sóc và giáo dục trẻ em ở nước ta đã được đẩy mạnh hơn Nhà nước và nhân dân ta đã có nhiều cố gắng trong việc giải quyết những nhu cầu cần thiết về nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho trẻ em Các chương trình giáo dục phổ cập, tiêm chủng mở rộng, chống suy dinh dưỡng, chăm sóc trẻ em

tàn tật, mồ côi, không nơi nương tựa bước đầu đạt kết quả tốt

1.1.2 Công ước Liên hiệp quốc về quyền trẻ em

Trong gần 70 năm, từ 1924 đến khi Công ước của Liên hiệp quốc

về quyền trẻ em ra đời (1990), đã có hơn 80 văn kiện quốc tế ít nhiều đề cập đến vấn đề trẻ em và quyền trẻ em (46) Kết quả của cuộc đấu tranh của nhân dân thế giới về quyền trẻ em đạt được là việc ra đời của “ Công ước của Liên hiệp quốc về quyền trẻ em” được thông qua năm 1990 Đó

là văn bản có tính pháp lý mà các nước ký Công ước phải có trách nhiệm

thi hành Việt Nam là nước đầu tiên ở châu Á và là nước thứ hai trên thế giới đã ký và phê chuẩn để trở thành các quốc gia thành viên của công ước Có thể nói, “Công ước của Liên hiệp quốc về quyền trẻ em” là một văn bản quốc tế có tính pháp lý đầu tiên, đề cập toàn diện và xác định các quyền trẻ em theo hướng tiến bộ, trên cơ sở thừa nhận trẻ em có quyền được chăm sóc, bảo vệ và giúp đỡ đặc biệt

1.1.3 Chủ tịch Hồ Chí Minh

Thưở sinh thời, Hồ chủ tịch đã dành tình cảm yêu thương, trân trọng cho thiếu nhi Người từng nói: “Tất cả trẻ em Việt Nam đều là con của tôi” Người nhận định:

Trẻ em như búp trên cành Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan

Người đánh giá rất cao vai trò của trẻ em Chính thế hệ măng non sẽ

là những chủ nhân của đất nước sau này Trong thời kỳ nước nhà còn nô

lệ, Người xem trẻ em cũng là một lực lượng, là một bộ phận của cách mạng và đã đặt trọn hy vọng vào các em Khi nước nhà vừa độc lập

Người giao trọng trách lớn lao cho thế hệ măng non của đất nước: “ Non

sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có được

vẻ vang sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu”

Yêu quý thiếu nhi nên Hồ Chủ tịch luôn qua tâm giáo dục các cháu Bác coi thiếu nhi là người chủ tương lai của đất nước, cho nên cần phải rèn luyện đạo đức cách mạng Nhiều lời dạy của Bác đối với thiếu nhi đã được các thế hệ thiếu niên , nhi đồng Việt Nam khắc cốt ghi tâm Nổi bật là 5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên, nhi đồng Khẳng định vai trò của việc đào tạo con người, Người dạy:

“ Vì lợi ích mười năm trồng cây,vì lợi ích trăm năm trồng người”

Trước lúc đi xa, trong di chúc để lại Bác đã hai lần nhắc đến nhi

đồng Người căn dặn toàn Đảng, toàn dân phải chú ý “ bồi dưỡng thế hệ

cách mạng cho đời sau” Người khẳng định: “ Thiếu niên nhi đồng là người chủ tương lai của nước nhà Vì vậy, chăm sóc và giáo dục tốt các cháu là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân”

Những quan niệm và chỉ đạo về việc chăm sóc thế hệ trẻ, trong đó

có thiếu nhi của Bác Hồ, Đảng và Nhà nước ta đã khẳng định vai trò quan trọng của các em đối với tương lai, vận mệnh của đất nước Bên cạnh đó, Công ước về quyền trẻ em của Liên hiệp quốc cũng đã khẳng định quyền được học tập, vui chơi của trẻ em Vì thế mọi công dân Việt Nam đều phải có trách nhiệm và nghĩa vụ quan tâm, chăm sóc, tạo điều kiện cho thiếu nhi được ăn ngon, mặc đẹp, được học hành vui chơi như lời Bác Hồ thường nhắc nhở Cũng vì lẻ đó, hình tượng thiếu nhi là mảng đề tài không thể thiếu trong sáng tác nghệ thuật Không những nó

có tác dụng làm phong phú nền nghệ thuật mà còn thể hiện sự quan tâm của nghệ sĩ, của Đảng và Nhà nước đối với những người chủ tương lai của đất nước

1.2 Hình tượng thiếu nhi trong nghệ thuật tạo hình Việt Nam giai đoạn trước năm 1986

1.2.1 Hình tượng thiếu nhi trong tranh dân gian Việt Nam

Tranh dân gian Việt Nam phản ánh đời sống hiện thực và mơ ước về một cuộc sống sung túc của người dân Những bức tranh Đông Hồ, Hàng Trống, ngoài việc thể hiện những giá trị đạo lý và mơ ước của con người còn thể hiện sự hoà hợp giữa con người với thiên nhiên thông qua hình ảnh những đứa trẻ bụ bẫm tượng trưng cho sự sung túc, phú quý và tính ngây thơ thiên thần

Tranh Vinh Hoa (H1.1) thể hiện hình ảnh một bé trai bụ bẫm, ăn

mặc sang trọng ôm gà trống. Hình tượng gà trống biểu hiện cho người quân tử Ngụ ý của bức tranh muốn nói lên niềm hy vọng tương lai của

bé sẽ vinh hiển, rực rỡ như chú gà trống thường hay gáy sáng báo hiệu một ngày mới tươi sáng

Tranh Phú Quý (H1.2) thể hiện hình ảnh một bé gái ôm con vịt

Hình tượng con vịt trong bức tranh ngụ ý nói lên nết đảm đang của người phụ nữ với niềm hy vọng tương lai bé gái sẽ vượng phu ích tử Vinh hoa, Phú quý thuộc dòng tranh Đông Hồ là cặp tranh thường đi đôi với nhau mang ý nghĩa chúc phúc cho chủ nhân

Tranh Chăn trâu thổi sáo (H1.3) Nhân vật chính trong tranh là

cậu bé mục đồng ngồi trên lưng trâu thổi sáo Tranh có bố cục chặt chẽ, hình ảnh phóng khoáng, thuận mắt, thể hiện sự hoà hợp giữa thiên nhiên

và con người

Tranh Chăn trâu thả diều ( H1.4) mô tả cậu bé mục đồng nằm trên

lưng trâu thả diều Bố cục tranh thoáng hoạt, chặt chẽ, phóng khoáng Tranh này và Chăn trâu thổi sáo cũng thuộc dòng tranh Đông Hồ là một cặp tranh thường đi đôi với nhau, phản ánh cuộc sống thoải mái, hồn nhiên hoà, mình với thiên nhiên của trẻ em nông thôn

Tranh Thất đồng (H1.5) thuộc dòng tranh Hàng Trống là một trong

những tranh được tầng lớp thị dân ưa chuộng Tranh thể hiện một cây đào có cành lá xum xuê với những quả to nặng trĩu Xúm xít quanh gốc đào là bảy đứa trẻ trông như những tiên đồng Chúng bụ bẫm, hồng hào, tóc để ba chỏm, mắt sáng, miệng tươi, chân đi giầy thêu, tay đeo vòng bạc Các nhân vật được tập trung trong một bố cục khép kín Mỗi nhân vật được thể hiện một tư thế riêng Chính sự thay đổi chiều hướng, động tác của các nhân vật đã làm tăng tính vui nhộn, hiếu động của đám trẻ

Có thể xem tranh Thất đồng như một lời chúc tụng chủ nhân có được vẻ đẹp hoàn thiện và một cuộc sống phồn vinh, hạnh phúc

1.2.2 Hình tượng thiếu nhi trong nghệ thuật tạo hình Việt Nam giai đoạn 1924- 1945

Trong lịch sử nước ta, thập kỷ XX được xem là giai đoạn giao thoa giữa các giá trị văn hoá truyền thống và văn hoá ngoại nhập, giữa nền văn hoá chính thống và văn hoá thực dân Giai đoạn này, nền văn hoá mới, tiến bộ và cách mạng định hình Cuộc chiến trên mặt trận văn hoá

tư tưởng 1924- 1945 xuất hiện khá nhiều tác phẩm có liên quan đến hình tượng thiếu nhi Những sáng tác tiêu biểu của các họa sĩ vẽ về đề tài thiếu nhi trong giai đoạn này như: “Chơi ô ăn quan” của hoạ sĩ Nguyễn Phan Chánh, “Em Thuý” của Tô Ngọc Vân, “Mẹ và con” của hoạ sĩ Lê Thị Lựu,

Tác phẩm Chơi ô ăn quan- chất liệu lụa, 1931, 63cmx 85cm, của

hoạ sĩ Nguyễn Phan Chánh (H 1.6)

Nhân vật chính trong tác phẩm là những thiếu niên nông thôn miền Bắc giản dị trong trang phục màu nâu gụ Các nhân vật ở trong trạng thái tập trung cao độ vào trò chơi Bố cục trong tranh gồm hai mảng lớn

và nhỏ tạo thành một chỉnh thể cân đối Tác giả phân bố các sắc độ một cách tài tình Màu chính là màu nâu và đen với nhiều sắc thái nên không tạo sự nặng nề mà trái lại, với cách tạo hình và mảng đẹp càng làm tranh

có thêm chiều sâu Cái đẹp trong tác phẩm là cái đẹp chân chất, mộc mạc, cái đẹp của tâm hồn Việt

Tác phẩm Em Thuý- chất liệu sơn dầu,1943, 60cmx 45cm, của hoạ

sĩ Trần Văn Cẩn (H1.7)

Cho đến nay hình ảnh em bé Thuý trong trắng, ngây thơ trong tác phẩm sơn dầu “Em Thuý” của hoạ sĩ Trần Văn Cẩn vẫn còn để lại dấu ấn

trong lòng người xem bởi sự sống động của nhân vật đã được thể hiện một cách tinh tế trong cách diễn tả chất liệu sơn dầu tài hoa của hoạ sĩ Nhân vật chính là chân dung bé gái xinh xắn với đôi mắt to tròn, ngây thơ đen láy hướng về người xem Nét hồn nhiên, sống động nổi bật trên gương mặt bầu bĩnh của bé Chiếc áo trắng của bé được tôn lên bởi những hoạ tiết với gam màu ấm nóng của tấm vải hoa phía sau lưng bé Mảng tối trong bố cục bắt đầu từ mái tóc đen của bé dẫn đến nét uốn cong màu nâu đậm của lưng ghế tựa phía trái và kết thúc ở chiếc vòng tay phái phải tranh tạo thành một nhịp điệu mềm mại và là điểm nhấn cần thiết trong tranh Bút pháp của tác giả thể hiện qua cách chuyển sắc

độ tinh tế góp phần tạo nên giá trị nghệ thuật của tác phẩm Cho đến nay, tranh Em Thuý của hoạ sĩ Trần Văn Cẩn vẫn giữ vững vị trí là tác phẩm tiêu biểu của thể loại tranh chân dung

Tranh Hai thiếu nữ và em bé - chất liệu sơn dầu, 1946, của hoạ sĩ

Tô Ngọc Vân (H1.8)

Với một bố cục hình tam giác diễn tả hai phụ nữ đang ngồi trò chuyện bên hiên nhà và em bé đang ngồi chơi dưới đất Tác giả diễn tả các nhân vật từ thấp đến cao theo cấp độ tuổi Thiếu phụ ngồi trên chõng mặc áo dài màu vàng cam cúi xuống trò chuyện với thiếu nữ mặc áo dài màu trắng ngồi phía dưới Tác giả đã chọn lựa tư thế ngồi quen thuộc nhưng rất đặc trưng để diễn tả những đường cong trên cơ thể hai phụ nữ

Em bé tuy không phải là nhân vật chính trong tranh nhưng sự có mặt của

bé góp phần làm làm cho bức tranh thêm dung dị và gần gũi với cuộc sống thực hơn Bé mặc chiếc áo màu đỏ và chiếc quần đùi màu trắng Chính mảng trắng nhỏ này đã giúp bức tranh cân đối về màu Màu trắng

từ bộ áo dài của thiếu nữ ngồi dưới đất chuyển sang màu trắng ở chiếc

quần của thiếu phụ , xa xa là những bông hoa phù dung trắng điểm xuyết những chiếc lá xanh giúp bức tranh thêm sinh động

1.2.3 Hình tượng thiếu nhi trong nghệ thuật tạo hình Viêt Nam giai đoạn 1945- 1985

Từ năm 1945- 1985, nền mỹ thuật Việt Nam trải qua nhiều thời kỳ cùng với những biến động của lịch sử : kháng chiến chống thực dân Pháp, cuộc chiến chống đế quốc Mỹ dàng độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Tuy có nhiều bước thăng trầm nhưng nhìn chung mỹ thuật nước ta không ngừng phát triển Những tác phẩm tiêu biểu thời kỳ này có thể kể đến “Tiếng đàn bầu” của Nguyễn Sĩ Tốt, “Thiếu nhi vui xuân thống nhất” của hoạ sĩ Trịnh Kim Vinh

Tranh Tiếng đàn bầu- chất liệu sơn dầu, 1963, 121cm x160cm, của

hoạ sĩ Sĩ Tốt (H1.9)

Bức tranh có bố cục đơn giản gồm ba nhân vật tập trung ở trung tâm tranh Ở bố cục này nổi lên hình ảnh anh bộ đội cụ Hồ còn trẻ đang chơi đàn bầu và hai em bé chừng bốn, năm tuổi Một em nằm sấptrên chiếc chõng tre, hai tay chống cằm đang lắng nghe anh bộ đội gãy đàn với vẻ thích thú Em còn lại quỳ trên nền đấtvừa nghe vừa nghịch chiếc nón có gắn ngôi sao của anh lính Với gam màu chủ đạo là xám nâu, hoạ sĩ đã diễn tả tài tình không gian của làng quê Bắc bộ Người lính đang ở trạng thái tập trung cao độ, anh đánh đàn với sự đam mê và say sưa Các em bé dường như cũng bị lôi cuốn bởi âm thanh réo rắt của tiếng đàn nên cũng lắng nghe chăm chú Tuy nhiên, sự hồn nhiên, tinh nghịch của lứa tuổi vẫn được hoạ sĩ diễn tả sinh động trong từng động tác của các em

Trong tranh Tiếng đàn bầu dường như không có bóng dáng của chiến tranh, mà chỉ có sự thanh bình của cuộc sống đời thường thông qua bóng

dáng người phụ nữ thấp thoáng hong tóc phía sau khung cửa Qua đó, ta thấy được sự lạc quan, yêu đời với cái nhìn tràn đầy tính lãng mạn cách mạng trong tác phẩm Đây cũng là một thành công lớn của hoạ sĩ Sĩ Tốt trong tranh chủ đề thiếu nhi

Tác phẩm Thiếu nhi vui xuân thống nhất- in lưới, 1976, 38 cm x52

cm của hoạ sĩ Trịnh Kim Vinh (H1.10)

Hình ảnh bốn bé gái bụ bẫm đứng cạnh nhau chiếm gần hết diện tích tranh Để tránh sự đăng đối, tác giả đã xê dịch nhóm bố cục về bên trái

so với đường chia đôi tranh theo chiều dọc và chiếc nón trên tay bé gái ở bìa trái chỉ là đường cong nhỏ trong tranh, phần lớn của đường cong nằm ngoài tranh làm cho hướng mắt của người xem bị dẫn ra ngoài Bốn em

bé ở trong bối cảnh vườn hoa với những loài hoa đặc trưng như đào, cúc, thược dược Các em thiếu nhi được thể hiện ở khắp mọi miền đất nước với những trang phục đa dạng đang cùng đón xuân trong trạng thái hân hoan, phấn khởi Đây chính là cái nhìn lạc quan về tương lai, ta có quyền

tự hào về sự thống nhất đoàn kết dân tộc Bức tranh giúp người xem thấy gần gũi, dễ tiếp cận hơn với nền nghệ thuật cách mạng Qua đó, tính Đảng, tính dân tộc được truyền tải và cảm thụ nhẹ nhàng nhưng lại có tác dụng cao đối với người xem

CHƯƠNG 2

NHỮNG THÀNH TỰU CỦA NGHỆ THUẬT TẠO HÌNH

GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1986 ĐẾN NAY

2.1 Khái quát nền mỹ thuật Việt Nam từ năm 1986 đến nay

Chính sách đổi mới của Việt Nam do Tổng Bí thư Đảng CSVN Nguyễn Văn Linh phát động đã khơi gợi những nguồn lực mới cho sự phát triển Đây là đòi hỏi tất yếu của xu thế thời đại, xoá bỏ cơ chế bao cấp, chấp nhận kinh tế thị trường, cởi trói và mở rộng dân chủ trong đời sống và văn học nghệ thuật, đã khuyến khích được sự sáng tạo của nhiều tầng lớp trong xã hội

Từ khi Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (1986) khẳng định sự đổi mới chiến lược cách mạng Việt Nam, kinh tế nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường Trong bối cảnh tiếp tục đổi mới toàn diện đất nước, trình độ dân trí của nhân dân ta từng bước được nâng cao, nhu cầu văn hoá ngày càng phong phú, đa dạng Các phương tiện truyền thông ngày càng hiện đại, văn học- nghệ thuật có nhiều đặc điểm mới Nhìn tổng thể, văn học- nghệ thuật đã nắm bắt được dòng mạch chính là chủ nghĩa yêu nước và nhân văn Gắn bó với dân tộc, nỗ lực phản ánh chân thật cuộc sống của nhân dân ta Có nhiều tác phẩm tốt trong tất cả các loại hình nghệ thuật Ở lĩnh vực mỹ thuật, phương pháp sáng tác được mở rộng thêm những hình thức mới Đã xuất hiện các thủ pháp nghệ thuật đan xen ở mức độ thử nghiệm: hiện thực, lập thể, siêu thực, đồng hiện, ngây thơ, biểu hiện

Năm 1986 được xem là mốc đánh giá giai đoạn phát triển của mỹ thuật Trong hơn 20 năm đất nước đổi mới, đã có ba thế hệ hoạ sĩ trưởng thành cùng đất nước

Giới sáng tác và nghiên cứu có xu hướng xem thời gian 1986- 1996

là giai đoạn đầu đổi mới Thế hệ hoạ sĩ trẻ thời kỳ đầu đổi mới đến nay

đã trên dưới 60 tuổi như: Lê Anh Vân, Phạm Viết Hồng Lam, Lương Xuân Đoàn, Đỗ Sơn, Đặng Thu Hương

Thế hệ thứ hai khá đông đảo, đầy sung sức, có sức sáng tạo rất táo bạo về ngôn ngữ biểu hiện đã góp phần làm cho diện mạo mỹ thuật cả nước thêm phong phú, đa dạng như: Công Quốc Hà, Đặng Xuân Hoà, Nguyễn Xuân Tiệp, Suối Hoa, Mai Hiên, Nguyễn Đức Hoà, Vi Kiến Thành, Đinh Ý Nhi, Đào Hải Phong, Lê Thiết Cương, Thành Chương,

Cổ Tấn Long Châu, Ca Lê Thắng, Thanh Châu, Đỗ Quang Em, Nguyễn Trung, Nguyễn Hoàng, Hoài Phi, Hứa Thanh Bình, Đỗ Hoàng Tường, Nguyễn Trung Tín,Trần Văn Thảo, Nguyễn Tấn Cương, Các nhà điêu khắc: Nguyễn Hải, Phan Gia Hương Nguyễn Xuân Tiên,

Thế hệ thứ ba hiện nay đang sinh hoạt trong các câu lạc bộ trẻ của các Hội mỹ thuật Việt Nam, Hội mỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh, Hội

mỹ thuật Hà Nội hoặc tự nguyện tập hợp thành từng nhóm với mong muốn tự khẳng định mình trong đời sống mỹ thuật hiện nay

Những năm đầu thập niên 90, đa số các hoạ sĩ hướng sự tìm tòi vào trường phái trừu tượng Mỗi người mỗi vẻ, họ thể hiện phong cách trừu tượng theo cung cách riêng của mình Khuynh hướng sáng tác tranh trừu tượng đã tạo nên một dòng tranh và làm cho mỹ thuật thêm phần phong phú Đến giai đoạn này, lớp hoạ sĩ lão thành và những hoạ sĩ kháng chiến vẫn thể hiện sự sung sức trong sáng tạo Họ vẫn xuất hiện trong các cuộc triển lãm, cùng với lớp hoạ sĩ kế cận và hoạ sĩ trẻ tạo nên một đội ngũ đông đảo, hùng hậu và lớn mạnh nhờ sự đoàn kết gắn bó thân tình giữa các thế hệ nghệ sĩ

Cuối thập niên 90, công cuộc đổi mới đã có những kết quả rõ rệt Cơ chế thị trường với phương châm tự do sáng tạo, tự chịu trách nhiệm đã tạo ra sức sống cho mọi mặt của xã hội, trong đó có mỹ thuật Các hoạ

sĩ hầu hết đều sáng tác với mục đích hướng tới cái đẹp trong một thời gian dài kể từ ngày đổi mới đã hình thành những quan điểm tự giác Trong sự giao lưu hội nhập này, một hình thức mỹ thuật mới xuất hiện đầu tiên ở thành phố Hồ Chí Minh, sau đó lan ra Hà Nội và vài nơi khác Đó là nghệ thuật Sắp đặt ( Installation) và nghệ thuật Trình diễn ( Performance) Hai loại hình nghệ thuật này chỉ tồn tại khi trình bày trong một khoảng không gian nhất định Tuy không giữ được lâu dài và phi lợi nhuận nhưng nó có lợi thế là cập nhật nhanh chóng các vấn đề xã hội cũng như chuyển tải những ý tưởng mang tính triết lý mà hội hoạ giá vẽ hay điêu khắc thuần tuý không dễ dàng thực hiện

Một vấn đề đáng lưu ý trong nhiều năm qua là vấn đề của ngành điêu khắc mà tượng đài là đề tài nóng bỏng Trước năm 1990, trong các cuộc triển lãm, tác phẩm điêu khắc chỉ xuất hiện ít ỏi bên cạnh số lượng

áp đảo của các tác phẩm hội hoạ Tác phẩm từ tính chất thuần điêu khắc

đã chuyển hoá dần thành kết hợp, gắn bó với không gian kiến trúc Ví dụ như tượng trong nhà, trong vườn, tượng công viên, tượng đài, tượng ven sông

Tóm lại, nghệ thuật thời kỳ đổi mới thoát dần ra khỏi sự ràng buộc của phương pháp hiện thực XHCN về bút pháp cũng như về tư tưởng Nguyên nhân là do tác động của chính môi trường xã hội Việt nam đang dần cá thể hoá, không còn tồn tại chung những lý tưởng và niềm tin tập thể như trước đây, dẫn đến sự tan vỡ dần ý thức hệ Nghệ thuật trở về câu chuyện riêng tư của cá nhân, đa dạng hoá về bút pháp,đa dạng hoá

về nội dung, phi chính trị hoá Hoạt động nghệ thuật dần đi vào chuyên

nghiệp Hội hoạ, điêu khắc, đồ hoạ tiếp tục phát triển, mạnh nhất là hội hoạ Bên cạnh đó xuất hiện thêm một số hình thức nghệ thuật mới cấp tiến như sắp đặt, trình diễn, pop- art, video- art, đồ hoạ vi tính cho thấy

sự thay đổi về thẩm mỹ và tư duy của một thế hệ mới trong xã hội hậu hiện đại với nền văn minh tiêu dùng, truyền thông đại chúng và xu thế toàn cầu hoá

2.2 Những chủ đề chính về đề tài thiếu nhi trong mỹ thuật Việt Nam hiện đại giai đoạn từ 1986 đến nay

Hai chú trâu, con trước con sau là hai mảng đậm lớn giữa tranh, nhưng không vì thế mà mang đến cảm giác đơn điệu, nặng nề Trái lại, hình ảnh hai chú trâu được cách điệu với những chi tiết sáng tối bắt mắt Chú trâu đen phía sau được gợi khối với những mảng sáng nhỏ màu nâu, hướng mặt nhìn nghiêng Còn chú trâu đứng trước được gợi khối với những mảng sáng màu lam trên nền đen của thân Mặt của chú trâu này hướng về người xem Những mảng lông màu vàng nâu trên mặt làm nổi bật chân dung của nó Gần mông trâu cũng được tác giả trang trí bằng một xoáy màu nâu Chiếc đuôi được tạo bởi những đoạn thẳng, nhưng túm lông ở đuôi có hình một chiếc lá đã tạo vẻ mềm mại cho cả chiếc đuôi Tất cả đã tạo được một vẻ đẹp tự nhiên cho cặp trâu trong tranh Trên lưng hai chú trâu là hai chú bé mục đồng Cậu bé phía sau ung dung ngồi bắt chéo chân trên lưng trâu thổi sáo Chiếc nón lá tròn đậm

màu trên đầu cậu làm nổi rõ chiếc đầu tròn để kiểu tóc ba chỏm Cậu bé mục đồng phía trước cởi trần nằm úp trên lưng trâu, đầu gối vào chiếc xương trên cổ trâu Một tay cậu bé ôm cổ trâu, một tay cầm chiếc lá sen che đầu Chiếc lá sen được tạo hình mềm mại với những nét cong lượn nhịp nhàng Cậu bé như đang chìm sâu vào giấc ngủ yên bình với một giấc mơ đẹp, nét mặt đầy vẻ mãn nguyện

Gam màu nâu và đen làm chủ đạo, bổ xuyết vào đó, tác giả sử dụng thêm màu trắng hình đám mây cách điệu với tác dụng làm tăng độ sáng cho tranh Những mảng sáng nhỏ được nhấn ở phần đất gần đầu hai chú trâu cũng đã làm nổi bật chân dung chúng lên Cách tạo hình mang tính cách điệu cao kết hợp với hình thức mảng gợi khối Mặt khác, tác giả với cách thể hiện mang tính trang trí vẫn diễn tả được chất của đối tượng như sự thô ráp của bộ lông trâu, sự mềm mại của da thịt trẻ em Đường nét trong tranh với những nét thẳng và cong xen kẽ đã tạo sự đa dạng, vui mắt cho người xem

Xem tranh, người thưởng ngọan như được đứng trước một khung cảnh yên ả, thanh bình của thôn quê trong buổi chiều hè với tiếng sáo vi

vu, với những cánh diều no gió Một ký ức tuổi thơ khó quên

*Tranh Ký ức về trò chơi- Sơn mài, 2000, 125cmx 115cm, tác giả

Nguyễn Văn Chuốt (H2 2)

Phía trên tranh là hình ảnh hai cô bé chiếm diện tích khá lớn với mái tóc dài tung bay theo chiều gió, dáng điệu như đang bay lượn trong khoảng không Bên dưới về phía phải tranh là những hình ảnh thu nhỏ, gồm: ngôi nhà, hai anh em trai dắt tay nhau đi dạo chơi, dưới cùng là ba

bé gái đang giơ tay, giơ chân mê mải với trò chơi trồng nụ, trồng hoa Tất cả hình mảng trên tạo thành bố cục nửa hình tròn Phía trái tranh là khoảng trống tạo sự thoáng mắt với màu vàng cam ấm áp

Hoà sắc nóng trong tranh gợi lên không khí oi bức của một buổi trưa

hè Đó là lúc các bé, nhất là bé gái rảnh rang và thường rủ nhau chơi những trò chơi con trẻ Mảng nền là màu vàng cam, các mảng hình trên được thể hiện bởi các màu nâu, trắng, đen Màu trắng được tạo thành bởi những mảnh vỏ trứng tạo thành mảng matiere đẹp mắt được diễn tả trên mảng áo của hai nhân vật chính

Tác phẩm được thể hiện theo khuynh hướng đồng hiện, trong đó hiện tại cùng tồn tại song hành với quá khứ Ký ức về một tuổi thơ đã qua luôn sống mãi trong tiềm thức của mỗi con người chúng ta Đó cũng

là điều mà tác giả muốn gửi gắm đến người xem qua tác phẩm của mình

* Tranh Giấc mơ mục đồng- Sơn mài, 2002, 70cm x 70 cm, tác giả

Phạm Thanh Nga (H2 3)

Một màu xanh lá non choán hết diện tích hình vuông của mặt tranh làm người xem liên tưởng đến một cánh đồng mạ non xanh mướt Phía trên cùng, sát khung tranh là một cánh diều bay lặng lẽ Cạnh đó là một quả bóng bay hình giọt nước nằm ngang với màu vàng nhạt như căng phồng lên Với tay theo chiều sợi dây bóng của quả bóng bay nằm xéo trên bề mặt tranh là hình ảnh hai em bé mục đồng trong tư thế giang rộng hai cánh tay như đang bay lượn trong không trung cùng với quả bóng bay của chúng

Với cách tạo hình bằng những mảng phẳng được đơn giản hoá, chân dung hai em bé mục đồng được tạo bởi hai hình tròn với hai má hồng là những chấm tròn nhỏ Chúng gần như không có tóc Bàn tay và bàn chân chúng bé xíu Áo là mảng màu nâu non được nhấn bởi chiếc quần màu đen xoè ra ở phía sau giống như chiếc đuôi chim Chiếc thắt lưng màu vàng ló ra phía dưới chiếc áo của bé điểm thêm chi tiết cho hai mảng

quần đen dính nhau, cũng có tác dụng để tách chúng ra Hai bé mục đồng như đôi chim non vừa tập bay

Đây là một tác phẩm để lại dấu ấn trong lòng người xem bởi sự trẻ trung, dí dỏm, cách thể hiện theo lối vẽ trừu tượng giúp người thưởng ngoạn có nhiều sự liên tưởng thú vị khi xem tranh

* Tranh “ Ký ức tuổi thơ”- Sơn dầu, 110x 90 cm, tác giả Ngô Đoán

Tác giả sử dụng gam màu nâu trầm ấm để diễn tả khung cảnh buổi chiều tà Bầu trời được phủ một màu xám xanh với nhiều sắc thái, trong

đó ẩn hiện những mái nhà tranh với những làn khói bếp xa xa Chiếm 2/3 diện tích phía dưới tranh là mặt nước nặng màu phù sa Chú bé mục đồng với nước da sạm màu nắng gió như hoà lẩn với màu nền, cho người xem cảm giác cậu bé hoà quyện làm một với thiên nhiên Dòng nước

sáng trắng tung toé càng nổi bật hơn trên màu đen của da trâu.Đó cũng chính là điểm nhấn trong tranh

Tác giả Ngô Đoán qua tác phẩm của mình đã khắc hoạ thành công một bức tranh nông thôn thật chân thực và sinh động với nhân vật chính

là một bé trai nông thôn Góp phần phản ánh cuộc sống của một bộ phận trẻ em nông thôn với cuộc sống tuy vất vả nhưng vẫn toát lên vẻ lạc quan, vô tư

*Tranh Ký ức tuổi thơ- Sơn dầu, 160cm x 200cm, tác giả Hoàng

Ngọc Trúc (H2 5)

Với gam màu ấm nóng, một góc sân quê hiện lên mờ ảo gợi sự hồi tưởng về một ký ức đã qua Khung cảnh quen thuộc của miền quê như cây rơm, bụi chuối, bầy trâu ẩn hiện trong khoảng không gian nhỏ bé của góc sân Thấp thoáng phía sau là bức tường gạch với những ô cửa, mái tôn Giữ tranh là hình ảnh hai em bé nông thôn đi chân đất quấn quít với những cánh diều Chân dung bé trai và bé gái là điểm nhấn trong tranh Chúng nổi bật lên giữa cảnh vật mờ ảo xung quanh

Xem tranh , ta thấy những ký ức tuổi thơ như hiện về lúc ẩn, lúc hiện nhưng quá đỗi thân quen Tác giả Hoàng Ngọc Trúc qua tác phẩm của mình đã chinh phục người xem qua cách sử dụng màu sắc nhẹ nhàng, trong trẽo và đậm chất dân tộc

2.2.2 Chủ đề tuổi thơ nông thôn

*Tranh Gánh quà rong - Khắc gỗ ,1990, 40 cm x 57 cm, tác giả

Nguyễn Đức Hoà (H2 6)

Đây là một tác phẩm được bố cục chặt chẽ bởi những mảng hình được tạo hình duyên dáng Hoạ sĩ Nguyễn Đức Hoà với tác phẩm Gánh quà rong đã lột tả được cuộc sống của các em thiếu nhi ở một xóm lao động nghèo một cách sinh động

Bức tranh đã tạo được nhịp điệu bởi sự liên kết các mảng đậm nhạt trong tranh Trên cùng là mảng đen của các mái nhà liền kề nhấp nhô nhau tạo thành một mảng lớn chạy ngang tranh Nối tiếp là mảng đen được diễn tả trên các nhân vật bán hàng rong Những nhân vật dấu mặt này đội nón hoặc khăn che gần hết khuôn mặt Quần áo họ mặc là những mảng đen gần như lẩn vào độ tối của phần nền phía sau Chỉ có nhân vật phụ nữ gánh hàng rong phía trái tranh là được tạo hình rõ hơn cả Người phụ nữ này đội chiếc nón quai thau màu trắng, mặc chiếc áo tứ thân ngắn

và chiếc váy dài đen che khuất đôi bàn chân Bà gánh trên vai gánh hàng rong với hai chiếc thúng trên đó bày đầy tô, đũa với nhiều độ sáng tối diễn tả chi tiết của các vật dụng trên Bà già đi phía sau bị khuất nhiều và tạo hình mờ nhạt hơn Bên phải tranh hình ảnh là người đàn ông đội nón

lá, mặc áo tơi bán đồ chơi Các món hàng của ông được treo xung quanh đầu chiếc sào dài mà ông cầm trên tay Một tay kia người bán hàng trao cho cậu bé chiếc trống nhỏ Bé trai này nhảy cẩng lên giơ hai tay đón lấy món đồ chơi với vẻ thích thú tột cùng

Mảng phía trước có dạng hình tam giác cũng là mảng chính trong tranh với những hình dánh sinh động của những đứa trẻ, tập trung nhiều chi tiết và độ sáng tối nhất trong tranh Giữa mảng này là hình ảnh hai bé trai với mái tóc ba chỏm, hai anh em đang đứng hướng người về phía những người bán hàng rong Đứa anh cõng em trên vai và ngoáy đầu nhìn ra phía sau lưng, mặt đối diện với người xem Còn đứa em ngồi trên lưng anh hai tay cầm hai món đồ chơi giơ cao, ngữa cổ lên, nét mặt đầy

vẻ hãnh diện Thấp hơn một chút là hình ảnh các bé gái.Từ trái qua là hình ảnh bé gái đang tung tăng ngắm nhìn chiếc chong chóng cầm trên tay với nụ cười mãn nguyện Cạnh chân cô bé là chú mèo đen đang cong đuôi ngước nhìn hai anh em Tiếp theo về phía phải tranh là hai cô bé

ngồi ăn quà vặt, một bé thì đang thưởng thức món ăn với vẻ ngon lành, còn cô bé nhỏ hơn thì làm đổ tô, đũa tung toé dưới đất rồi ôm mặt khóc

oà Khoảng trống phía trên hai cô bé này là chú mèo rướn thẳng người đang lao về phía trước tạo thành mảng nằm ngang giúp bố cục tranh thêm chắc

Xem tranh ta hình dung như được nghe tiếng rao hàng của những người bán quà rong, tiếng tíu tít của bọn trẻ, tiếng khóc tức tưởi của bé gái và cả tiếng mèo kêu meo meo Tất cả hoà vào nhau tạo thành bản hợp xướng ồn ào, vui tai và rất đỗi đời thường

Với kích thước tranh tương đối nhỏ nhưng hoạ sĩ Nguyễn Đức Hoà

đã diễn tả thành công khá nhiều hình tượng và cả những chi tiết nhỏ trong tranh Sự phân bố đậm nhạt trong tranh cân bằng, tạo thành một nhịp điệu vui mắt Đây thực sự là một bữa tiệc tinh thần về cách tạo hình đầy màu sắc và âm thanh

*Tranh Cánh diều tuổi thơ- Sơn dầu, 1990, 70cm x 90cm, tác giả

Nguyễn Thị Nhung (H2.7)

Bố cục tranh được chia làm hai phần không bằng nhau

1/3 diện tích phía dưới là cảnh đồng quê với những bãi cỏ, cánh đồng lúa xanh rờn.Trên con đường đất là hình ảnh người nông dân, hai đứa trẻ ngồi trên lưng trâu được vẽ theo lối tả thực

Chiếm 2/3 diện tích còn lại là bầu trời xanh nhạt với những đám mây trắng trôi bồng bềnh Phía trên cùng là những cánh diều màu xanh dương, đỏ, trắng giống như hình trăng lưỡi liềm Ở giữa mảng trời này là một đám mây lớn, trên đó có cậu bé đang nằm chổng mông hý hoáy vẽ tranh Một tay cầm cọ vẽ, tay còn lại cậu đưa vào miệng mút ngón cái Bức tranh đặt trước mặt cậu có hình ảnh chú trâu, ông mặt trời Đó có lẻ

là những gì cậu đã quan sát được từ cuộc sống trần gian phía bên dưới

Trông cậu giống như một thiên thần nhưng không thoát tục vì còn mãi

mê quan sát cuộc sống sinh hoạt cõi nhân gian

Màu sắc của hai mảng lớn này có vẻ như không ăn nhập gì với nhau nhưng chúng lại nằm chung trong một tổng thể không thể tách rời nhau

về bố cục cũng như về ý tưởng Đó chính là điểm độc đáo của tác phẩm!

* Tranh Nhảy dây- Sơn dầu, 70cmx 70cm, 1995, tác giả Đặng Thị

Dương ( H2.8)

Trên nền màu xanh da trời, hình ảnh bé gái- nhân vật chính chiếm gần hết diện tích tranh Cô bé mặc chiếc váy mỏng màu hồng nổi bật trên nền xanh Gương mặt tròn, đôi mắt lim dim, đôi môi nhỏ chúm chím, trông bé thật đáng yêu!

Theo nhịp nhảy, hai bím tóc dài của bé tung lên cao, đôi hoa tai đung đưa, chiếc váy của em cũng bị hất lên Hai bàn tay bé cầm hờ hững sợi dây Mặc dù trong tranh chỉ có một nhân vật nhưng ta lại thấy bé không hề đơn độc vì bên cạnh bé gái là chú chó con đang đưa mắt dõi theo từng bước nhảy của cô chủ Ngoài chú chó nhỏ ra còn có một bầy chuồn chuồn cánh mỏng đang dàn hàng ngang phía sau đầu cô bé Hàng

cỏ lau bên cạnh cũng như đang rì rào hưởng ứng trò chơi cùng cô bé Với phong cách thể hiện phóng khoáng, nữ hoạ sĩ đã giải quyết sắc

độ và bút pháp ở phần nền rất tinh tế và mạnh mẽ Mạnh mẽ nhưng không khô cứng mà lại rất mềm mại, tràn đầy cảm xúc và nữ tính Đó là những điều mà người viết cảm nhận được qua tác phẩm Cảm ơn tác giả

đã đưa người viết có dịp trở về với những giây phút thần tiên của một thời thơ ấu đã qua

*Tranh Cổ tích đồng quê- Khắc gỗ, 1995, 55cmx 80 cm, tác giả

Nguyễn Đức Hoà (H2.9)

Choán một diện tích khá lớn phía dưới tranh là hình ảnh chú trâu to lớn với chiếc ách trên cổ đứng nghiêng, hướng mặt về phía người xem Một nhân vật nữ đội nón quai thau, mặc áo tơi đứng che khuất nửa thân trâu,quay lưng về phía người xem Đứng trước và che khuất một phần váy áo người phụ nữ là hai em bé, một nam, một nữ cầm tay nhau ngước mắt lên trời ngắm nhìn những cánh diều Nấp sau lưng người phụ nữ là hai bé trai, một bé chỉ nhìn thấy nửa người, bé trai kia chỉ nhìn thấy nửa mặt cũng đang ngữa cổ nhìn lên trời Cả bốn bé đều đóng khố và để tóc

ba chỏm, chân không chạm đất làm người xem có cảm giác đây là những tiên đồng đang bay lơ lửng trong khoảng không Chú trâu đen với chiếc sừng to, dài và cong quặp xuống ở hai đầu ra dáng oai vệ Chú trâu đứng yên với vẻ hiền hoà để mặc tình cho chú chim sâu cắm cúi mổ rỉa lông trên cổ và các em bé đùa giỡn quanh mình Phía trên sừng trâu là một chú bé đứng một chân, người ngã ra sau có lẻ để ngắm cánh diều đang bay ngang đầu Hình ảnh những cô bé, cậu bé lơ lững trong không gian giống như những tiên đồng đang rong chơi trên cánh đồng trong một câu chuyện cổ tích Phía sau về phía trái tranh là hình ảnh ba tượng thú bằng gỗ được xếp chồng lên nhau Phía trên tượng gỗ là một toà sen, trên toà sen là bức tượng tạc hình một cậu bé đang thổi một cây sáo dài Phía sau tượng gỗ thấp thoáng một cây tháp Hình ảnh người, trâu, tượng

gỗ được đặt trên một cánh đồng lúa chín Ở khoảng trống bên phải cánh đồng lúa là hình ảnh những con đò bé xíu

Bầu trời phía trên là đám mây đen kịt, vần vũ, có chỗ những hạt mưa

đã rơi Độ đậm của đám mây làm nổi bật trên đó hình ảnh những cánh diều Độ đậm di chuyển xuống chiếc khăn mỏ quạ của người phụ nữ và thân trâu tạo thành một nhịp điệu mềm mại nhưng vững chãi Mảng nền

khoảng giữa tranh sáng lên làm ẩn hiện những đám mây, cơn mưa và dòng sông

Sự chuyển động bắt đầu từ cậu bé thổi sáo di chuyển xuống những cánh diều, đến cậu bé đứng trên sừng trâu,và các cậu bé phía dưới tạo thành một bố cục hình tròn

Nét khắc được thể hiện rất phong phú và phản ánh đặc điểm của đối tượng: đám lúa chín, chiếc áo tơi, tượng gỗ, mây, mưa, những chiếc lông

ở mặt trâu tạo sự đa dạng, vui mắt cho tác phẩm

*Tranh Tuổi thơ- Sơn dầu, 1997, 70cm x80 cm, tác giả Phi Trọng

Tuấn (H2.10)

Cảnh nông thôn hiện ra với bãi cỏ non xanh mướt, bầu trời sáng phảng phất màu xanh và sắc vàng của nắng Nơi có hai chú trâu cơ bắp cuồn cuộn đang húc nhau dưới cái nắng gay gắt của buổi trưa vắng lặng Trong bóng râm mát ở góc phải tranh là hình ảnh hai cô bé chăn trâu đang ngồi nghỉ mát Hai cô bé mặc áo khoác đỏ, quần màu xanh, gương mặt ửng hồng vì cái nóng Đặt cạnh cô bé là chiếc nón lá lật ngữa, bên trong nón có quyển vở trắng Màu trắng của chiếc nón lá, quyển vở và mảng cỏ xanh đã làm dịu đi rất nhiều cái nóng gay gắt của cảnh vật xung quanh

Hai cô bé rất vô tư, mặc kệ cái nóng, mặc kệ lũ trâu đang hung hãn chọi nhau vì họ đang mãi chăm chú chuẩn bị thưởng thức món cá lóc nướng trui vừa mới làm xong Người xem có thể hình dung khi ăn xong các em sẽ tranh thủ học bài, đợi đến chiều sẽ thong dong dắt trâu về chuồng Một cuộc sống nông thôn êm đềm và bình dị

Với màu sắc tươi tắn, bút pháp mạnh mẽ, tác giả đã đưa người xem đến với không gian thoáng đãng nơi thôn quê và cuộc sống đời thường

của những đứa trẻ chăn trâu với niềm vui thật đơn giản, bình dị của tuổi thơ

*Tranh Cậu bé và con trâu- Sơn dầu, 1998, 81cmx 100cm, tác giả

Bùi Văn Quang ( H2.11)

Với những mảng hình phong phú, đa dạng, đẹp mắt phối hợp với màu sắc tươi sáng đã làm nổi bật lên hình ảnh cậu bé mục đồng với dáng ngồi thư thái Chiếc đầu to quá khổ với chiếc nón lá nhỏ phía trên, cậu bé ngồi duỗi hai chân trên bãi cỏ xanh mướt, hai cánh tay buông xuôi theo thân người, cặp mắt to tròn nhìn thẳng vào người xem Trước mặt cậu là chiếc lồng chim nhỏ trống trãi Sát bên cạnh cậu bé là chú trâu

to lớn được tạo hình đơn giản bằng một hình chữ nhật ở thân mình và khuôn mặt có dạng hình vuông Chú trâu có đầy đủ bốn chân và chiếc đuôi thẳng, trên đầu có hai chiếc sừng non mới nhú Cặp mắt chú cũng

mở to nhìn về hướng người xem Phần nền phía sau là màu vàng ươm của cánh đồng lúa chín Những mảng trống của nền như bãi cỏ, cánh đồng lúa cũng được tác giả chú trọng về hình

Những mảng màu phẳng, tươi sáng, hài hoà được bổ sung màu cam nâu từ sợi dây nằm ngang là điểm nhấn tạo sự vui mắt cho tranh

Đây là bức tranh đẹp được thể hiện theo phong cách của thiếu nhi ở lối tạo hình và màu sắc tươi sáng đặc trưng

*Tranh Trẻ thơ- Sơn dầu, 2001, 90cm x 90cm, tác giả Lê Tuyết

dưới mảng cây phía sau và bóng mát bao phủ một khoảng đất hình elip nơi trâu nằm Mảng lớn thứ hai chạy hết chiều ngang tranh là ao sen với những hình ảnh hoa và lá sen được tạo hình không rõ nét Mảng dọc thứ hai là sự liên kết hai mảng ngang lại với nhau là hình ảnh hai em gái nhỏ hái hoa sen Cách tạo hình nhân vật rất thanh thoát với lối kéo dài hình Bên trái là hình ảnh một bé gái đang cúi khom người về phía trước để hái sen Mông bé gái được cách điệu nhổng cao lên, hai cánh tay với về phía trước, một tay co, một tay duỗi Bé gái ngồi bên cạnh với dáng ngồi vặn người, tạo dáng mềm mại cho nhân vật Bé ngồi gấp hai chân, mông đặt trên bàn chân hướng chân nghiêng về phía phải tranh Cánh tay phải chống lên đùi, tay trái co lại cầm mấy đoá hoa sen mà cô bạn vừa hái được Mặt em xoay nghiêng về phía bạn, mái tóc ngắn được cột gọn phía sau đầu

Hai bên nhân vật là mảng đất trống màu vàng nhạt tạo sự thoáng mắt cho cả bức tranh

Mảng đậm bắt đầu từ mảng màu xanh lá cây đậm sau lưng chú trâu

và tiếp tục được nhấn mạnh ở mái tóc cô bé cầm hoa, chuyển sang mảng quần màu đen của hai cô bé rồi được nối tiếp ở mái tóc dài của cô bé hái sen và kết thúc ở những mảng màu tối ở ao sen

Mảng sáng thì được bắt đầu từ màu cam trên người chú trâu, tiếp tục được nhấn mạnh ở màu áo trắng của hai bé gái, chuyển sang màu vàng nhạt của đất Mảng trung gian là bóng đổ màu xám nhạt của tán lá phía sau che phủ một phần đất trước mặt chú trâu, màu xám nâu diễn tả ở da hai nhân vật và màu xám đậm hơn ở mặt nước trong ao sen

Đây là một bức tranh có lối tạo hình chú trọng vẻ đẹp của hình mảng, màu sắc nhẹ nhàng, sang trọng đã mang lại một tình cảm thẩm mỹ tốt ở người xem

*Tác phẩm “ Mưa mùa hạ”- Khắc thạch cao, 2001, 150cm x 80cm,

tác giả Nguyễn Thanh Tùng ( H2.13)

Tranh diễn tả cảnh các em bé nông thôn mắc mưa trong lúc đang vui chơi trên cánh đồng trống

Hình ảnh các chú trâu đang túm tụm vào nhau tìm hơi ấm dưới cơn mưa bất chợt cùng với hình ảnh hồn nhiên của lũ trẻ được diễn tả bằng lối cách điệu ngộ nghĩnh, sống động Các chú bé mục đồng như quá quen thuộc với những cơn mưa thế này nên vẫn nằm yên trên lưng trâu,

em thì thản nhiên nghễnh cổ, giơ tay đón những hạt mưa rơi, em thì cầm chiếc lá hờ hững che ngang đầu Chỉ có ba em đứng dưới đất ra vẻ e dè,

sợ sệt đang cùng nhau che chung tàu lá chuối tay vẫn còn cầm bó hoa sen vừa mới hái được

Dù là diễn tả cơn mưa, nhưng tác giả dùng gam màu nóng như muốn cho người xem biết rằng đây là cơn mưa đầu mùa nên khí hậu vẫn còn oi bức Mảng màu cam trên những chiếc áo bọn trẻ nổi bật vì được xen kẻ với những mảng màu xám, nâu của bầy trâu.Thêm vào đó, những mảng màu xanh trang trí trên quần áo các em bé đứng dưới đất cùng với màu trắng của bầy chim đã tạo được không khí ấm áp đầy màu sắc và âm thanh

Xem tranh, ta như được nghe thấy tiếng tí tách của những hạt mưa đầu mùa hoà lẩn tiếng ríu rít của bầy chim tìm chỗ trú mưa cùng tiếng nói của bọn trẻ đã tạo thành một bản hoà tấu tuyệt vời Gam màu ngọt ngào, ấm áp với cách tạo hình duyên dáng, tác giả đã tạo được một bức tranh sinh hoạt của trẻ em nông thôn thật tuyệt vời

*Tranh “ Tuổi thơ”- Sơn dầu, 2001, 140 cmx 160 cm, tác giả Lò An

Quang (H2.14)

Thoạt nhìn bố cục tranh hẳn người xem sẽ thấy khá lạ mắt với nền được chia làm ba phần không đều với ba màu khác nhau, được liên kết nhau bằng một đám mây nhỏ Cùng với gam màu nóng, ta cảm nhận ngay một không khí oi bức, ngột ngạt của một buổi trưa hè ở nông thôn miền núi, một nơi xem ra có vẻ như không có nhiều cây xanh

Mảng màu hình chữ nhật phía trên tranh được phủ một màu đỏ Trên

đó là đám mây màu vàng ửng sắc trắng bồng bềnh choáng gần hết diện tích mảng nền Phía trái tranh là mảng nền màu vàng cam chiếm phần lớn diện tích tranh Nổi bật trên nền màu cam này là hình ảnh hai anh

em Đứa anh đi chân đất, mặc áo phong phanh, không cài khuy cõng trên lưng là bé trai một tay ôm choàng lấy cổ của anh, tay kia dắt chiếc xe đồ chơi tự chế bằng gỗ.Quấn dưới chân đứa anh là con chó có bộ lông trắng Chân dung hai anh em đượm vẻ mệt mõi, mắt hướng về trọng tâm tranh có phần buồn bã

Bên phải tranh, chiếm diện tích nhỏ hơn hết là gam màu lạnh đã làm dịu đi rất nhiều cái cảm giác oi bức, ngột ngạt mà hai mảng màu kia mang lại Tán lá màu vàng mềm mại, không rõ hình như hoà lẩn vào màu nền xanh da trời Những thân cây màu đen điểm xuyết những bông hoa trắng và cam li ti tạo điểm nhấn vui mắt cho tranh

Cái độc đáo của tranh là sự phân chia các mảng nền rõ ràng, sắc nét, nhưng không vì thế mà làm bố cục tranh thô cứng mà trái lại, nó được hoá giải bởi sự mềm mại của bụi cây và đám mây Mảng màu đậm nhất tập trung ở trang phục của hai anh em bên trái tranh và nó được di chuyển qua thân và cành cây bên phải tranh nên đã tạo được thế cân bằng cho bố cục

*Tranh “ Những đứa trẻ chăn bò” , Sơn dầu, 2008, 81cmx 100 cm,

tác giả Bùi Văn Quang ( H2.15)

Mảng màu đỏ chiếm gần hết diện tích tranh là thân mình to lớn của chú bò Nổi bật trên đó là hình ảnh những đứa trẻ chăn bò Có vẻ như chúng là ba anh em với chiều cao thấp khác nhau Cả ba đứa trẻ, mỗi đứa cầm một chiếc lá sen bằng cả hai tay như chiếc ô che nắng Chúng đều hướng mặt ra ngoài tranh Hai bé trai đứng ở bìa cao lớn hơn, tóc để ba chỏm, hướng mặt về hai hướng khác nhau ra phía ngoài tranh Bé gái thấp hơn đứng giữa, tóc cắt ngắn, hướng mặt về phía phải tranh Gương mặt của ba đứa trẻ đều ở góc hai phần ba và có cách thể hiện tương tự nhau Nét mặt và dáng đứng của những đứa trẻ đều biểu hiện sự trang nghiêm cung kính khiến người xem có nhiều sự liên tưởng phong phú Những màu sáng trên ba chiếc áo của các nhân vật đã được hoạ sĩ tạo thành những mảng hình đẹp Chiếc áo màu tím lợt của cô bé được làm nổi bật hơn nhờ sự nhấn sáng ở tay áo Màu đen ở mái tóc và quần

cô bé là điểm nhấn cho nhân vật Mảng sáng đó được tải lên mảng trời phía trên lưng trâu tạo sự thoáng mắt cần thiết trong bức tranh

Hình ảnh chú bò với thân mình to lớn tương phản với chiếc đầu nhỏ hình chữ nhật, cặp sừng non mới nhú và đôi mắt lim dim nhỏ xíu

Với cách thể hiện theo khuynh hướng biểu hiện, bức tranh Những đứa trẻ chăn bò là một bức tranh để lại ấn tượng trong lòng người xem qua những mảng màu rực rỡ cùng với thần thái bí hiểm pha lẫn trang nghiêm của các nhân vật Nó đã khiến người xem có nhiều sự liên tưởng

được vẽ bằng màu đậm và sắc nét tạo sự chắc chắn cho bố cục tranh Cây đa với những chiếc rễ to thòng từ trên xuống phía sau lưng cậu bé cùng với chiếc cần cây đặt tựa vào thân cây là những mảng tối cần thiết trong tranh Bên trái tranh là hình ảnh bụi cây dại mọc ven bờ sông Xa

xa thấp thoáng những chiếc ghe và làng mạc bên kia sông Những hình ảnh này đều được tác giả vẽ bằng kỹ thuật loang màu tạo hiệu quả không gian xa gần

Cậu bé với chiếc nón lá nhỏ khoác sau lưng ngồi bệt bên gốc cây , thảnh thơi thổi sáo Tóc cậu bé cắt ngắn, gương mặt bầu bĩnh; khôi ngô Bên cạnh cậu, khuất trong tối là chiếc giỏ tre nhỏ màu đậm gần như hoà lẩn vào màu của gốc cây

Đây là một tác phẩm có màu sắc trong trẽo, nhẹ nhàng Mặt sông và bầu trời đôi chỗ được tác giả tận dụng màu nền trắng của lụa Với kỹ thuật sử dụng chất liệu nhuần nhuyễn và tinh tế, tác phẩm thực sự là một bài thơ miêu tả thành công sự hồn nhiên, vô tư của cậu bé nông thôn chân chất, đáng yêu

2.2.3 Chủ đề tuổi thơ vui chơi

*Tranh Tình ca tuổi thơ- Sơn dầu, 1993, 100x 133 cm, tác giả

Bé mặc chiếc váy đầm màu trắng, mái tóc ngắn được cột cao thành hai chùm Hai bàn chân mang giày trắng chụm mũi vào nhau Đầu cô bé cúi

xuống bên chiếc đàn mandoline, hai bàn tay đang đánh đàn Hình như tất

cả tâm trí cô như dồn hết cho việc chơi đàn mà không hề chú ý gì đến ngoại cảnh Tâm hồn cô như đang bay bổng cùng âm thanh réo rắt, vui tươi của cây đàn

Nét mặt nhân vật không được hoạ sĩ thể hiện chi tiết nhưng qua dáng điệu và trang phục tác giả đã giới thiệu cho người xem biết đây là một bé gái khá xinh xắn, xuất thân trong một gia đình khá giả ở thành thị Cô bé có cuộc sống vật chất đầy đủ và có điều kiện để theo đuổi niềm đam mê âm nhạc của mình Điều mà không phải bất kỳ trẻ em nào cũng có thể thực hiện được

Bức tranh mới xem qua tưởng chừng như rất trau chuốt cẩn thận với những mảng bẹt được chắt lọc về hình , nhưng kỳ thực hình ảnh nhân vật chính luôn được hoạ sĩ thể hiện với bút pháp thoải mái, sinh động và rất duyên Cùng với gam màu xám hài hoà và sang trọng, hoạ sĩ Nguyễn Thanh Bình đã thể hiện thành công về chủ đề tuổi thơ- mặc dù đây là một chủ đề không thuộc sở trường của anh

*Tranh Cuộc chơi- Sơn dầu, 1996, 150 cmx 175 cm, tác giả Hoàng

Phượng Vỹ (H2.18)

Ấn tượng đầu tiên khi xem tranh là một gam màu đỏ nóng ấm và rất

ít màu Nền tranh màu đỏ rượu chát làm nổi bật hình ảnh nhân vật chính

là một cô bé đang chơi trò bịt mắt bắt dê Cô đứng khoảng giữa tranh, nghiêng người, mắt hướng ra ngoài tranh Cô bé mặc chiếc áo màu cam

đỏ và chiếc váy màu đỏ gần như lẩn với màu nền, chân mang đôi giày màu xanh đen Mắt cô bé bị bịt bởi một chiếc khăn nhỏ màu trắng, hai tay huơ huơ vào khoảng trống trước mặt tìm bạn Còn các bạn cô thì đang đứng sau lưng và giơ tay chỉ trỏ hoặc ra dấu chọc ghẹo, thách thức

cô bé Nhưng có vẻ như cô khó có thể chạm được họ!

Hình ảnh các nhân vật phụ chìm vào màu nền, chỉ có các bàn tay là sáng hơn màu nền một ít Nổi bật nhất tranh là chiếc khăn bịt mắt và tay chân của cô bé nhân vật chính Cách tạo hình với những hình mảng phẳng đơn giản, không cầu kỳ trau chuốt và sử dụng rất ít màu nhưng hoạ sĩ Hoàng Phượng Vỹ đã tạo được không khí cuộc chơi với những mảng hình như lung linh ẩn hiện trong một bầu không khí ngột ngạt, nóng bức của buổi trưa hè

*Tác phẩm “ Trung thu”- Khắc gỗ màu, 1998, 60cmx 60cm, tác giả

Nguyễn Xuân Đông ( H2.19)

Tranh tạo được ấn tượng cho người xem ngay từ đầu bởi sự hấp dẫn, vui mắt của hình mảng và màu sắc

Trong tranh là hình ảnh các em thiếu nhi múa lân, rồng và rước đèn trong đêm Trung thu Cách tạo hình với những hình mảng được đơn giản

đã làm toát lên vẻ háo hức vui đón trăng của các em thiếu nhi trong bầu không khí rộn ràng, đầy âm thanh và màu sắc Thông thường ở thể loại khắc gỗ màu rất hạn chế màu sắc, nhưng ở tác phẩm Trung thu, tác giả

đã sử dụng hơi nhiều màu và sử dụng tương phản màu với mục đích làm nổi bật nội dung, chủ đề tranh Màu nâu đậm, xanh đậm ở nền xác định không gian của buổi tối Màu hồng cánh sen ở thân rồng, bộ quần áo em

bé đóng vai ông địa, màu trắng trên gương mặt và bàn tay, bàn chân các

em bé; các màu nâu, vàng, xanh rải rác nhiều nơi trong tranh Tất cả đã tạo nên sự lung linh, ấm áp, rộn rã, vui tươi trong đêm hội trăng rằm Với màu sắc tương phản nhưng hài hoà cùng với lối diễn hình thích hợp, hình ảnh các em thiếu nhi hiện lên thật đáng yêu Tác giả đã làm sống lại không khí vui tươi, náo nức mà ai trong chúng ta cũng đã từng trãi qua Tác phẩm Trung thu đã để lại ấn tượng đẹp trong lòng người xem như một sự hồi tưởng về thời thơ ấu khó quên của mình

*Tranh Niềm vui con trẻ- Sơn mài, 2001, 60 x 90 cm, tác giả

Nguyễn Văn Tơn ( H2.20)

Trên nền màu xanh ve chai, nổi bật lên hình ảnh sinh động của các

em thiếu nhi đang chơi trò đu quay trong một bố cục hình tròn Vòng đu quay ngược chiều kim đồng hồ đã làm người xem liên tưởng đến bố cục trên mặt trống đồng Ngọc Lũ Giữa bố cục là những chiếc trục cấu tạo theo hình nan quạt hướng về tâm là đầu cột chính của chiếc đu quay Mặt của các em bé đang chơi trò đu quay hướng theo chiều chuyển động ngược kim đồng hồ tương tự hướng nhìn của những hoa văn người và thú khắc trên mặt trống đồng Ngọc Lũ

Hình ảnh các em bé được tạo hình đơn giản theo xu hướng ngây thơ Các em gái với mái tóc dài bay theo chiều gió tạo thành những mảng hình vui mắt Ở góc tranh là hình ảnh các em khác đang đứng xem với nhiều tâm trạng khác nhau Có em lộ vẻ e dè, sợ sệt vì còn lạ lẫm với trò chơi mới Có em lại có vẻ sốt ruột chờ đến lượt vào chơi Tất cả đã tạo thành nhịp chuyển động tuần hoàn nhưng không đơn điệu vì trong cái động có cái tĩnh và chính cái tĩnh đã làm cái động như chuyển động nhanh hơn

Gam màu xanh lá đậm với sự điểm xuyết màu cam nóng ở vài chỗ trong tranh đã tạo thành một hoà sắc êm dịu Màu vàng của nhủ vàng được sử dụng trên người các nhân vật như lấp lánh hơn trên nền xanh đậm cho ta thấy hoạt động vui chơi được diễn ra trong bầu không khí mát lạnh của buổi tối

Bức tranh đã đưa người xem hoà nhịp với chuyển động tròn đều trong trò chơi đu quay đầy hào hứng của trẻ em

*Tranh Thiên thần bé nhỏ- Sơn dầu, 2001, 90cm x 90cm, tác giả

Phan Lan Hương (H2.21)

Bao trùm toàn bộ bức tranh là một không gian ấm áp, lung linh, tràn ngập niềm vui và hạnh phúc được tạo bởi nền tranh màu phớt hồng.Điểm thêm vào đó là những mảng màu vàng, cam nằm rải rác trong bố cục làm tăng không khí ấm cúng cho tranh Phía trái tranh là mảng tối lớn màu nâu đậm, chúng được tải lên phía trên và góc phải bên dưới bố cục Nhờ có mảng tối này mà màu sắc tranh càng tăng thêm vẻ đậm đà, tươi thắm Nằm trên mảng màu nâu và hồng bên trái tranh là hai quả chín đỏ tươi Còn trên mảng nền hồng phía bên phải là những ngọn nến đang được thắp lên Những mảng màu xanh lá cây nhỏ ở gần những ngọn nến giúp làm dịu bớt cảm giác nóng và tăng thêm sự vui mắt cho bức tranh.Hình ảnh những ngọn nến và quả ngọt làm ta liên tưởng đang tham dự một bửa tiệc sinh nhật

Ở giữa tranh là chiếc cổng vòm được tạo bởi màu vàng và cam như lơ lửng giữa không gian Giữa cổng hiện lên hình ảnh hai thiên thần bé xíu với đôi cánh trắng Chúng đang bay lượn trong niềm hân hoan, hạnh phúc

Đây quả là một tác phẩm đẹp mà khi xem ta như được chắp cánh bay trong niềm hạnh phúc, hân hoan tột cùng Đó là những gì mà người viết cảm nhận được qua tác phẩm Thiên ần bé nhỏ

* Tác phẩm “ Bà cháu”- Gò nhôm, 2003, 120cmx120cm, tác giả

Nguyễn Xuân Tiên ( H21.22)

Chiếm hơn phân nửa diện tích trong tác phẩm, về phía bên trái là hình ảnh người phụ nữ miền Bắc cao tuổi trong tư thế ngồi quạt cho đứa cháu nhỏ Bà ngồi một chân chống, một chân co, tay phải đặt khuỷu lên đầu gối tạo thành một góc vuông, bàn tay co lại hướng vào đứa bé Tay trái bà nâng cao , bàn tay gập lại phe phẩy chiếc quạt giấy Hai cánh tay

bà cụ làm người xem liên tưởng đến hình ảnh chim mẹ giang đôi cánh

che chở con mình vậy Bà nghiêng đầu ngắm nhìn đứa cháu trai ra chiều

âu yếm Còn cậu bé ngồi thu người ở góc phải, nghiêng đầu ngắm chiếc chong chóng cầm ở tay Cậu phồng má thổi tạo gió cho chiếc chong chóng cùng với sự trợ lực của chiếc quạt trong tay bà Hai nhân vật đã tạo nên một khung cảnh sinh động, tràn đầy tình yêu thương

Tác giả đã xử lý rất tinh tế các độ cao thấp trong phù điêu, thể hiện được không gian có chiều sâu Hình mảng được cách điệu đẹp và duyên dáng, tạo thành một nhịp điệu sinh động trong tác phẩm Các khoảng trống của nền cũng được tác giả lưu ý tạo thành những mảng hình đẹp

Có thể nói đây là một tác phẩm gò nhôm thành công về cả nội dung lẫn hình thức biểu đạt, đáng để chúng ta nghiên cứu, học hỏi

*Tác phẩm “ Pháo hoa”- Gò nhôm, 2005, 93 cmx 93 cm, tác giả

Trần Đình Thảo ( H2.23)

Bố cục của bức phù điêu gò nhôm được chia làm hai vế: Vế trên là hình ảnh những chùm pháo hoa lớn, nhỏ, xa gần khác nhau tạo vẻ phong phú, vui mắt cho người thưởng ngoạn Vế dưới là hình ảnh các em thiếu nhi đang ngước nhìn và chỉ trỏ về hướng các chùm pháo hoa với vẻ trầm trồ, thán phục Hai vế được liên kết lại bằng hình ảnh tượng đài Bác Hồ

và cổng chợ Bến Thành được thể hiện bằng những nét gò mỏng, ít chi tiết

Bức phù điêu đã diễn tả được nhiều lớp không gian xa gần nhờ vào cách diễn tả dộ dày mỏng của khối đã tạo được một bố cục chặt chẽ Thành công hơn cả là tác giả qua tác phẩm của mình đã khắc hoạ được không khí vui tươi, tràn đầy âm thanh và màu sắc trong đêm pháo hoa mặc dù tác phẩm không sử dụng màu mà chỉ dựa vào độ dày mỏng và độ đậm nhạt đặc trưng của chất liệu