SỞ GD&ĐT LÀO CAI TRƯỜNG THPT SỐ 2 SAPA ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Tên đề tài: Một số biện pháp quản lý về đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh dân
Trang 1SỞ GD&ĐT LÀO CAI TRƯỜNG THPT SỐ 2 SAPA
ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Tên đề tài:
Một số biện pháp quản lý về đổi mới
phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giáo
dục cho học sinh dân tộc thiểu số ở trường trung
học phổ thông số 2 Sa Pa
- Họ và tên tác giả: Bùi Văn Huân
- Chức vụ: Phó Hiệu trưởng
- Đơn vị công tác: Trường THPT số 2 huyện Sa Pa
Sa Pa, năm 2014
Mục lục
Trang
Nội dung
Trang 2Phần 1: MỞ ĐẦU
Phần 2: NỘI DUNG
Chương 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN………CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Chương 2:
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ …
1 Đặc điểm tình hình trường THPT số 2 Huyện Sa Pa 7
2 Thực trạng chất lượng giáo viên trường THPT số 2 Sa Pa 7
3 Nguyên nhân của các thực trạng trên 7
Chương 3
MỘT SỐ BIỆN PHÁP …KẾT QUẢ THỰC HIỆN…
9
BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT
- PPDH: Phương pháp dạy học
- THPT: Trung học phổ thông
- QLDH: Quản lý dạy học
Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Ở mọi thời đại, Giáo dục luôn được coi là nền móng của sự phát triển, không có giáo dục thì không có bất cứ sự phát triển nào đối với con người, đối với kinh tế và văn hoá, xã hội Cùng với sự ra đời của con người, giáo dục được hình thành và phát triển Trong thời đại ngày nay, cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, kinh tế, văn hoá, con người chuyển từ đối đầu sang đối thoại….tiến đến toàn cầu hoá, trước những sự thay đổi đó buộc chúng ta phải đổi mới về giáo dục
Văn kiện Đại hội X của Đảng nêu rõ quan điểm về đổi mới giáo dục: "Ưu tiên hàng đầu cho việc nâng cao chất lượng dạy và học Đổi mới chương trình, nội dung,
Trang 3phương pháp dạy và học phát huy khả năng sáng tạo và độc lập suy nghĩ của học sinh, sinh viên”
Trong hướng dẫn về đổi mới phương pháp dạy học của Bộ giáo dục khẳng
định: “Tăng cường chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, sáng tạo, chủ động học tập của học sinh”.
Trước những yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học trong giai đoạn hiện nay, trường THPT số 2 huyện Sa Pa đã tiến hành công tác đổi mới giáo dục trên nhiều phương diện, tuy nhiên chất lượng đổi mới còn thấp, chưa thay đổi được về bản chất, cách dạy truyền thụ một chiều phối hợp với giảng giải xen kẽ vấn đáp vẫn chiếm tỷ lệ cao Học sinh vẫn đang là những thực thể thụ động, nghe, ghi nhớ, và tái hiện, công tác quản lý việc đổi mới còn hạn chế, chưa có biện pháp hữu hiệu để năng cao chất lượng đổi mới phơng pháp giảng dạy trong nhà trường
Trước những vấn mang tính cấp thiết trên, việc đưa ra các giải pháp cho đổi
mới là rất quan trọng Từ những lý do trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Một số biện pháp quản lý về đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh dân tộc thiểu số ở trường trung học phổ thông số 2 Sa Pa”.
2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Tìm ra các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao hiệu quả giáo dục cho đối tượng học sinh là con em các dân tộc thiểu số
tại trường THPT số 2 Sa Pa
3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng đổi mới
phương pháp dạy học
4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Các biện pháp nhằm nhằm nâng cao chất lượng đổi mới phương pháp dạy học
áp dụng cho đối tượng học sinh dân tộc thiểu số tại trường THPT số 2 Huyện Sa Pa-Lào Cai
5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
5.1.Nghiên cứu cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn về công tác đổi mới phương pháp dạy học
5.2.Đánh giá thực trạng đổi mới phương pháp dạy học trường THPT số 2 huyện
Sa Pa - Lào Cai
5.3.Đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPT số 2 Huyện Sa Pa - Lào Cai
6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
6.1.Phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các văn kiện của Đảng, Nhà nước, Tỉnh uỷ Lào Cai, Huyện uỷ Sa
Pa về việc đổi mới giáo dục
Nghiên cứu các văn bản hướng dẫn của Bộ giáo dục, Sở GD&ĐT Lào Cai về đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường THPT
Tìm hiểu các nội quy, quy định chuyên môn của trường THPT số 2 huyện Sa
Pa về việc đổi mới phương pháp dạy học
Nghiên cứu các giáo trình về đổi mới phương pháp dạy học, quản lý giáo dục
Trang 46.2.Phương pháp nghiên cứu thực tế.
Phương pháp kiểm tra, dự giờ, trao đổi chuyên môn với giáo viên bộ môn, giáo viên cốt cán, tổ chuyên môn, tổng kết kinh nghiệm trong công tác chỉ đạo chuyên môn, phương pháp quan sát sư phạm, phương pháp tổng kết kinh nhiệm
7.THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
Đề tài thực hiện trong 9 tháng Thực hiện từ tháng 9 năm 2013 đến hết tháng 5 năm 2014 Đề tài trên sẽ được tiếp phát triển vào năm học 2014-2015
Phần thứ 2: NỘI DUNG
Chương I:
CƠ SỞ LÝ LUẬN, CƠ SỞ PHÁP LÝ, CƠ SỞ THỰC TIỄN
CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1 CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1 Lịch sử vấn đề
Dạy học là hoạt động đặc thù của công tác giáo dục, để thực hiện tốt công tác giáo dục, ngoài việc xây dựng nội dung giáo dục, mục tiêu giáo dục, công cụ giáo dục thì chúng ta cần phải tìm ra phương pháp giáo dục Phương pháp giáo dục quyết định đến chất lượng giáo dục trong nhà trường THPT Ở Việt nam, trong từng giai đoạn
Trang 5lịch sử cụ thể, từng hoàn cảnh cụ thể của đất nước, chúng ta đã nhiều lần tiến hành cải cách giáo dục nhằm xây dựng nền giáo dục đáp ứng xu thế phát triển của đất nước, trọng tâm của các cuộc cải cải cách trên chủ yếu hướng vào cải cách nội dung giáo dục và phương pháp dạy học Đây là vấn đề vừa mang tính thời đại, vừa mang tính cấp thiết cần quan tâm nghiên cứu
1 2 Một só khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu.
1.2.1.Phương pháp dạy học: Phương pháp dạy học là cách thức, con đường,
phương tiện để đạt tới mục đích của dạy học Phương pháp dạy học là tổ hợp các cách thức cộng tác, hoạt động cùng nhau giữa người dạy và người học nhằm đạt được mục đích, mục tiêu của dạy học
Phương pháp dạy học luôn được đặt trong mối quan hệ giữa các thành tố của quá trình dạy học, đó là mối quan hệ giữa Mục tiêu Nội dung Phương pháp -Phương tiện - Hình thức - Kết quả, đặc biệt là mối quan hệ Thầy – Trò trong dạy học
1.1.2.Đổi mới phương pháp dạy học: Đổi mới phương pháp dạy học là đổi mới
cách thức, con đường, phương tiện nhằm đạt mục đích cao nhất của dạy học Đổi mới phương pháp không phải là thay cái cũ bằng cái mới mà đổi mới phương pháp là sự
kế thừa và sử dụng có chọn lọc, sáng tạo hệ thống phương pháp dạy học; trên cơ sở phát huy những yếu tố tích cực của phương pháp dạy học hiện có, từng bước áp dụng những phương pháp dạy học tiên tiến và phương tiện dạy học phù hợp nhằm thay đổi cách thức dạy học
2 CƠ SỞ PHÁP LÝ
Báo cáo văn kiện Đại hội X của Đảng nêu rõ: "Ưu tiên hàng đầu cho việc nâng cao chất lượng dạy và học Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học phát huy khả năng sáng tạo và độc lập suy nghĩ của học sinh, sinh viên”.
Luật giáo dục 2005 quy định: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của trường, lớp học, môn học”.
Trong hướng dẫn về đổi mới phương pháp dạy học của Bộ giáo dục khẳng
định: “Tăng cường chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, sáng tạo, chủ động học tập của học sinh, tạo điều kiện cần thiết và yêu cầu giáo viên vận dụng sáng tạo các phương pháp dạy học Việc đổi mới càn gắn với khai thác, sử dụng thiết bị giaó dục trên cơ sở bám sát nội dung sách giáo khoa, yêu cầu bộ môn về kiến thức kỹ năng”.
Trong kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học 2013-2014 của trường THPT số 2
huyện Sa Pa nêu rõ “Đẩy mạnh hơn nữa công tác đổi mới phương pháp dạy học phù hợp với đối tượng học sinh nhà trường đặc biệt là học sinh dân tộc thiểu số; lấy việc đổi mới phương pháp dạy học làm cơ sở, làm động lực nâng cao chất lượng dạy và học”.
Những nội dung trên là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc nghiên cứu và áp dụng đề tài nhằm nâng cao chất lượng đổi mới phương pháp dạy học vào thực tế trường THPT số 2 huyện Sa Pa- tỉnh Lào Cai
3 CƠ SỞ THỰC TIỄN
Trang 6Thực trạng cụng tỏc đổi mới phương phỏp dạy học tại trường THPT số 2 Sa Pa đang đặt ra yờu cầu cấp bỏch đú là cần cú biện phỏp nhằm đổi mới phương phỏp dạy học phự hợp với đối tượng học sinh dõn tộc thiểu số trong nhà trường
Trong bản tổng kết, rỳt kinh nghiệm cụng tỏc bồi dưỡng chuyờn mụn, đổi mới
phương phỏp dạy học năm học 2012-2013 của trường THPT số 2 Sa Pa nờu rừ “ Việc
đổi mới PPDH tuy có nhiều chuyển biến nhng vẫn còn lúng túng, hiệu quả đổi mới
ch-a cch-ao”.
Sự nhận thức về vai trò của đổi mới phương phỏp dạy học trong giỏo viờn, học sinh nhân dân cha sâu sắc Trỡnh độ, năng lực chuyờn mụn, năng lực sư phạm của giỏo viờn cũn hạn chế, trỡnh độ quản lý của tổ chuyờn mụn chưa đỏp ứng được yờu cầu Đối tượng học sinh chủ yếu là dõn tộc thiểu số, chất lượng đầu vào thấp, khả năng tự học kộm, chưa cú ý thực học tập vươn lờn
Chương II THỰC TRẠNG CễNG TÁC ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
TẠI TRƯỜNG THPT SỐ 2 HUYỆN SA PA TỈNH LÀO CAI
1 Đặc điểm tỡnh hỡnh trường THPT số 2 Huyện Sa Pa
Trường THPT số 2 huyện Sa Pa được thành lập ngày 19/7/2005 đúng trờn địa bàn xó Bản Hồ huyện Sa Pa tỉnh Lào Cai Đõy là huyện miền nỳi thuộc vựng Tõy Bắc Đồng bào huyện Sa Pa 96% là người dõn tộc thiểu số như: H’mụng, Dao, Dỏy
Xa phú…trỡnh độ dõn trớ thấp, điều kiện kinh tế đặc biệt khú khăn, cũn tồn tại nhiều
hủ tục lạc hậu và sống chủ yếu bằng nghề nụng nghiệp
Học sinh trường THPT số 2 huyện Sa Pa hầu hết là học sinh dõn tộc thiểu số
(năm học 2013 -2014 cú 98.5% là học sinh dõn tộc thiểu số), điều kiện kinh tế khú
khăn, dõn trớ thấp, ở xa trường đi lại gặp nhiều khú khăn do vậy việc học cũn nhiều hạn chế, chất lượng đầu vào thấp
Trang 72 Thực trạng công tác Đổi mới phương pháp dạy học tại trường THPT số
2 huyện Sa Pa tỉnh lào Cai.
2.1 Công tác tuyên truyền: Nhà trường đã tuyên truyền đến toàn thể giáo viên,
học sinh về chủ trương, các quy định của cấp trên về đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao hiểu biết về vị trí vai trò, tầm quan trọng của đổi mới phương pháp dạy học
2.2 Thực trạng chất lượng đội ngũ: Giáo viên hầu hết mới ra trường, khoẻ
mạnh, nhiệt tình trong hoạt động và có tư tưởng đổi mới, có kiến thức về ngoại ngữ, tin học, nhanh chóng đáp ứng được những đòi hỏi của sự đổi mới Tuy nhiên hầu hết
là giáo viên mới ra trường, tuổi nghề hầu hết dưới năm năm, kinh nghiệm sư phạm còn ít, phương pháp dạy học chưa được tích luỹ qua thời gian nên khó khăn cho việc đổi mới phương pháp dạy học
2.3 Thực trạng việc việc Đổi mới phương pháp giảng dạy:
Phương pháp soạn giảng, thiết kế giáo án: Giáo viên còn hạn chế về kỹ năng
soạn bài nên chưa phát huy tính độc lập, chủ động của học sinh trong dạy học, giáo viên thường tập trung vào kỹ năng thiết kế hệ thống câu hỏi, các kỹ năng khác đang còn khá lúng túng, chưa sử dụng tốt các phương pháp trong thiết kế bài dạy
Phương pháp giảng dạy: Hầu hết các tiết dạy diễn ra theo phương pháp thầy
giảng, trò nghe, ghi nhớ, vấn đáp và tái hiện
Thực trạng chất lượng học sinh: Chất lượng học sinh đầu vào thấp, lại chủ yếu
là học sinh dân tộc thiểu số do vậy việc chủ động, tích cực, sáng tạo trong học tập của học sinh không cao, khó vận dụng việc đổi mới phương pháp đổi mới vào giảng dạy
3 Nguyên nhân của các thực trạng trên.
Đội ngũ cán bộ giáo viên còn trẻ, kiến thức, phương pháp dạy học còn hạn chế, chưa đáp ứng kịp thời các yêu cầu của đổi mới phương pháp dạy học
Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn chưa có kinh nghiệm trong công tác quản lý, chưa đưa ra được các biện pháp về đổi mới trong thực tiễn nhà trường
Hiệu trưởng quản lý chỉ đạo vẫn nặng về mệnh lệnh hành chính, chưa đi sâu vào nghiên cứu chuyên môn, chưa có biện pháp thích hợp, những hướng dẫn cụ thể cho hoạt động của các tổ chức và cá nhân trong việc đổi mới phương pháp dạy học
Chất lượng học sinh đầu vào thấp lại hầu hết là học sinh dân tộc thiểu số có trình độ dân trí thấp, khả năng tự học không cao khó khăn trong việc áp dụng phương pháp mới trong dạy
Hệ thống sở sở vật chất còn hạn chế, không đáp ứng được yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, nguuồn kinh phí hạn hẹp, đầu tư chưa thích đáng cho đổi mới
Trang 8ươ ng III Một số biện pháp quản lý về đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh dân tộc thiểu số ở trường trung học phổ thông số 2
Sa Pa
1.Nâng cao nhận thức cho giáo viên về đường lối chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước, các cấp quản lý về việc đổi mới giáo dục, đổi mới phương pháp dạy học.
Thực hiện tốt công tác tuyên truyền về đường lối chủ trương chính sách của
Đảng, Nhà nước về việc đổi mới giáo dục; các quy định về đổi mới giáo dục giáo dục được ghi trong Luật giáo dục; các quy định của Bộ giáo dục, Sở Giáo dục & Đào tạo, của nhà trường THPT về việc tăng cường đổi mới giáo dục, đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường THPT;
Trang 9Vận dụng có hiệu quả các nghị quyết của Tỉnh uỷ Lào Cai, Huyện Sa Pa về giáo dục vào công tác đổi mới phương pháp dạy học
Nâng cao nhận thức cho giáo viên về vai trò, vị trí tác dụng và sự cần thiết phải đổi mới đổi mới phương pháp dạy học Hiệu trưởng phải làm cho giáo viên hiểu rõ nhiệm vụ, trách nhiệm của nhà giáo đối với việc đổi mới phương pháp dạy học được ghi trong các Nghị quyết của Đảng và trong Luật giáo dục giáo viên hiểu vai trò, tầm quan trọng của Nhà giáo trong việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học trong hoạt động giảng dạy Giáo viên là người quyết định đến chất lượng, đến sự thành công của việc đổi mới PPDH
2.Bồi dưỡng nâng cao kiến thức chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên
Tăng cường bồi dưỡng kiến thức chuyên ngành cho đội ngũ giáo viên bằng cách tập huấn, tự học…
Tạo điều kiện cho giáo viên tham gia sinh hoạt chuyên môn, giao lưu học hỏi trong trường và ngoài trường, khuyến khích khả năng tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên Bồi dưỡng kiến thức tin học, ngoại ngữ, kiến thức xã hội…để giáo viên nâng cao hiểu biết và vận dụng vào thực tế đổi mới phương pháp dạy học
3 Bồi dưỡng về phương pháp dạy học cho giáo viên
Tăng cường bồi dưỡng về phương pháp dạy học cho giáo viên, hướng dẫn cách xây dựng kế hoạch dạy học theo hướng đổi mới PPDH, kỹ năng soạn giảng, kỹ năng dạy học trên lớp, kỹ năng tổ chức hoạt động trên lớp, kỹ năng tạo tình huống có vấn
đề, kỹ năng điều khiển học sinh trong giảng… đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh
Tổ chức các cuộc thi về đổi mới phương pháp dạy học theo định kỳ cho giáo viên tham gia để giáo viên vừa được thực hiện đổi mới vừa được nghiên cứu sự đổi mới thông qua các giáo viên khác
5 Bồi dưỡng cho học sinh biết cách tự học, tự nghiên cứu, tính chủ động tích cực trong học, nâng cao ý thực học tập
Nâng cao ý thức học tập của học sinh, khơi trong học sinh niềm tin vào ngày mai để các em tích cực học tập
Bồi dưỡng cho các em biết các đọc sách, các tự học, tinh thần chủ động trong học tập, hướng dẫn học sinh xây dựng kế hoạch tự học
Hướng dẫn cho các em các phương pháp học, tính chủ động tìm hiểu kiến thức, các tìm các nội dung trong bải học, cách đặt câu hỏi…
6 Phát huy vai trò tổ chuyên môn trong hoạt động Đổi mới phương pháp dạy học.
Bồi dưỡng, nâng cao vai trò chỉ đạo, quản lý của tổ chuyên môn trong việc duy trì hoạt động dạy học và đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao khả năng quản lý của các tổ chuyên môn trong việc thực hiện kế hoạch, nội dung chương trình, xây dựng triển khai và duy trì việc đổi mới phương pháp dạy học
Xây dựng các quy định về nề nếp kỷ cương trong dạy học, xây dựng nền nếp sinh hoạt chuyên môn của tổ, tổ chức, chỉ đạo đổi mới hoạt động của tổ; tổ chức việc
Trang 10dạy thể nghiệm theo từng chuyờn đề trong đổi mới phương phỏp dạy học; tổ chức, chỉ đạo cỏch thức thiết kế hệ thống cỏc cõu hỏi, hệ thống cỏc hoạt động theo đổi mới phương phỏp dạy học
7 Xõy dựng phong trào thi đua tớch cực đổi mới hoạt động trong nhà trường, tạo ra tõm thế, động lực cho hoạt động ĐMPPDH.
Xõy dựng phong trào thi đua việc đổi mới phương phỏp dạy học Tạo ra tạo mụi trường làm việc vui vẻ, hoà đồng thõn thiện, tạo ra tõm thế, động lực tốt nhất cho hoạt động việc đổi mới phương phỏp dạy học
8 Đầu tư kinh phớ cho Đổi mới phương phỏp dạy học
Tăng cường cơ sở vật chất, kinh kinh phớ cho hoạt động học tập nghiờn cứu, bồi dưỡng chuyờn mụn đỏp ứng Đổi mới phương phỏp dạy học
Xõy dựng hệ thống cơ sở vật chất, TBDH, đỏp ứng nhu cầu học tập, bồi dưỡng
và nghiờn cứu chuyờn mụn
Tăng cường hiệu quả của cơ sở vật chất, thiết bị dạy học trong việc Đổi mới phương phỏp dạy học
Huy động đợc trí tuệ và công sức của giáo viên và học sinh, của các lực lợng khác trong việc tạo ra nguồn tài lực, vật lực cho dạy học nói chung và đồ dùng dạy học nói riêng, từng bớc hoàn thiện hệ thống cơ sở vật chất
9.Phỏt huy tốt vai trũ của cỏc tổ chức đoàn thể tạo động lực cho cụng tỏc đổi mới nõng cao chất lượng.
Tăng cường sự phối hợp của Cụng đoàn, Đoàn thanh niờn, tổ chủ nhiệm và cỏc đoàn thể trong nhà trường, gắn việc đổi mới phương phỏp dạy học với cỏc chuyờn đề sinh hoạt của cỏc tổ chức trong nhà trường, tạo tõm thế, động lực, cơ sở vật chất cho cỏc tổ chức trong sinh hoạt để biến sinh hoạt trở thành động lực cho đổi mới phương phỏp dạy học
Phối hợp chặt chẽ hoạt động của Hội cha mẹ học sinh và cỏc lực lượng giỏo dục khỏc để học sinh tự tin trong cuộc sống, tớch cực trong học tập
