SKKN HƯỚNG dẫn học SINH TRUNG học PHỔ THÔNG ôn tập KIẾN THỨC CHO các kì THI QUAN TRỌNG của lớp 12

- Biểu hiện của sự giận dữ:+ Trước hết cần lưu ý rằng "giận" khác với "nổi giận": nếu "giận" chỉ là cảm thấy không bằng lòng và bực bội với người có quan hệ gần gũi nào đó vì người ấy đã

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH LÀO CAI

Sở Giáo dục đào tạo LÀO CAI



Sáng Kiến Kinh Nghiệm

HƯỚNG DẪN HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THễNG

ễN TẬP KIẾN THỨC CHO CÁC Kè THI

QUAN TRỌNG CỦA LỚP 12

Môn: Ngữ văn.

Người viết: Nguyễn Thị Hạnh

L o Cai, tháng 03 năm 2013 à

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH LÀO CAI

Sở Giáo dục đào tạo LÀO caI

Tên sáng kiến kinh nghiệm

HƯỚNG DẪN HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THễNG

ễN TẬP KIẾN THỨC CHO CÁC Kè THI

QUAN TRỌNG CỦA LỚP 12

Môn: Ngữ văn Khối: 12

III Đối tượng, phạm vi

IV Cơ sở lí luận và phương pháp

PHẦN NỘI DUNG

I PHẦN HƯỚNG DẪN TÌM KIẾM THÔNG TIN - KIẾN THỨC, ÔN TẬP VÀ

THỰC HÀNH KIỂU BÀI NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

II. Tổng hợp kiến thức ở các chiều sâu - rộng của mỗi vấn đề

III Xây dựng hệ thống những bài văn "mẫu mực" để đọc cho học sinh

kinh nghiệm và tình yêu thương đối với học sinh, tôi đã cố gắng hình thành một số phươngpháp ôn tập cho học sinh để các em có thể học và củng cố kiến thức một cách thật hiệu quả.

2 Mục đích, nhiệm vụ:

- Về mục đích: giúp học sinh củng cố kiến thức ở các mảng văn học và xã hội, rèn luyện khả năng phản ứng với các tình huống kiến thức (các câu hỏi, các đề bài) được đặt

ra trong các đề thi để các em có thể xử lí đề và triển khai bài làm một cách thuận lợi nhất

- Về nhiệm vụ: tìm các giải pháp, cách thức ôn tập hiệu quả cho học sinh trong phạm vi thời gian ngắn ngủi của năm học cuối cấp

3 Đối tượng, phạm vi:

- Đối tượng: học sinh lớp 12 - đặc biệt là học sinh có mục đích tham gia kì thi chọn học sinh giỏi và kì thi tuyển sinh Đại học - Cao đẳng

- Phạm vi: Kiến thức và kĩ năng thuộc môn Ngữ văn trong chương trình Trung học phổ thông do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định

4 Cơ sở lí luận và phương pháp:

- Cơ sở lí luận:

+ Lí luận dạy học hiện nay coi học sinh là trung tâm của hoạt động dạy học Luậtgiáo dục của nước CHXHCN Việt Nam trong điều 4 (yêu cầu về nội dung phương phápgiáo dục) cũng chỉ rõ: “Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực tự giác, chủđộng, tư duy sáng tạo ở người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ýchí vươn lên” (Luật Giáo dục - trang 9 - 1998) Điều đó không có nghĩa là xem nhẹ vai tròcủa giáo viên nhưng rõ ràng đã chối bỏ tư cách truyền đạo, giảng đạo theo kiểu độc diễncủa người thầy Trong dạy học nói chung và dạy Văn nói riêng, làm thế nào để kích thíchđược khả năng chủ động, sáng tạo của học sinh là một vấn đề then chốt, góp phần quyếtđịnh chất lượng của hoạt động dạy và học

+ Môn Văn trong trường phổ thông hiện nay đang đặt ra nhiều vấn đề đáng phải suynghĩ Học sinh lựa chọn khối thi có môn Văn ngày càng ít Trong giờ học, hiện tượng họcsinh thờ ơ, không hứng thú, tiếp thu kiến thức thụ động không phải là hiếm Thậm chí cóquan niệm cho rằng, đây là môn học vừa khó vừa khổ Thủ tướng Phạm Văn Đồng -người dành nhiều sự quan tâm đến giáo dục- từng có lời khuyên với giáo viên dạy Văn:

“Học sinh nhớ nhiều, học nhiều là điều đáng khuyến khích nhưng đó quyết không phải làđiều chủ yếu Điều chủ yếu là dạy học sinh cách suy nghĩ sáng tạo Chúng ta phải xem lạicách giảng dạy văn trong trường phổ thông của chúng ta, không nên dạy như cũ bởi vì

dạy như cũ thì không những việc dạy văn không hay mà việc đào tạo con người cũngkhông có kết quả Vì vậy dứt khoát chúng ta phải có cách dạy khác, phải dạy cho học sinhbiết suy nghĩ, suy nghĩ bằng trí óc của mình và diễn tả suy nghĩ đó theo cách của mình thếnào cho tốt nhất ”.

Phương pháp: Để triển khai đề tài, tôi chủ yếu sử dụng phương pháp thực nghiệm tức là giáo viên và học sinh trực tiếp thực hành để sau đó cùng rút kinh nghiệm Phương pháp này vừa kích thích trí sáng tạo của học sinh, vừa tạo không khí gần gũi, thân thiết giữa học sinh và giáo viên - điều vô cùng cần thiết trong dạy - học môn văn

-5 Kết cấu:

Trong quá trình thực nghiệm tại các lớp khối 12 vừa qua, tôi chủ yếu sử dụng hai biện pháp chính là hướng dẫn tìm kiếm thông tin - kiến thức, ôn tập và thực hành kiểu bài nghị luận xã hội và kiểm tra trực tuyến qua yahoo

Bởi vậy, nội dung chính trong sáng kiến hướng dẫn học sinh ôn tập cũng tập trung vào hai phần chính:

- Phần hướng dẫn tìm kiếm thông tin - kiến thức, ôn tập và thực hành kiểu bài nghị luận xã hội

- Phần kiểm tra trực tuyến qua yahoo

PHẦN II: PHẦN NỘI DUNG

A PHẦN HƯỚNG DẪN TÌM KIẾM THÔNG TIN - KIẾN THỨC, ÔN TẬP

VÀ THỰC HÀNH KIỂU BÀI NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

* Cơ sở: Do phần nghị luận xã hội là phần mà học sinh rất ngại học nên tôi đã dành

rất nhiều thời gian và tâm huyết để tìm cho học sinh cách học có hiệu quả nhất để các em không chỉ biết một mà còn biết nhiều vấn đề, không chỉ biết nội dung cơ bản mà còn biết

tất cả các khía cạnh có liên quan để nếu gặp một đề hoàn toàn mới cũng sẽ không bị lúng túng.

* Nội dung cụ thể:

I Gợi hứng thú cho học sinh:

1 Đọc cho học sinh nghe những bài viết có liên quan tới các vấn đề cần bàn luận: những bài tản văn của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư, những bài báo của nhà văn - nhà báo - nhà thơ Nguyễn Quang Thiều Đó đều là những bài viết giàu chất văn và thể hiện một quan điểm, lập trường, một cái nhìn và tầm nhìn có chiều sâu, một cách viết rất nhân văn

và gần gũi Ngoài ra, có thể tìm kiếm các bài báo viết về một sự việc, con người nào đó có liên quan đến vấn đề cần trao đổi với học sinh Chẳng hạn, khi chữa đề "Khi mẹ (hoặc cha)nổi giận, tôi đã tìm được một bài báo về tình thương của người mẹ đối với con để thiết kế một giáo án như sau:

GIÁO ÁN THỬ NGHIỆM

Đề bài: Khi mẹ (hoặc cha) nổi giận

* Khởi động cho cảm xúc:

Chuyện "Mẹ hy sinh cứu con" làm Internet nóng ran

Sau khi động đất qua đi, lực lượng cứu hộ bắt đầu các hoạt động tìm kiếm cứu nạn

Và khi họ tiếp cận đống đổ nát từ ngôi nhà của một phụ nữ trẻ, họ thấy thi thể của cô qua các vết nứt Nhưng tư thế của cô có gì đó rất lạ, tựa như một người đang quỳ gối cầu nguyện; cơ thể nghiêng về phía trước, và hai tay cô đang đỡ lấy một vật gì đó Ngôi nhà sập lên lưng và đầu cô

Đội trưởng đội cứu hộ đã gặp rất nhiều khó khăn khi anh luồn tay mình qua một khe

hẹp trên tường để với tới thi thể nạn nhân Anh hy vọng rằng, người phụ nữ này có thể vẫncòn sống Thế nhưng cơ thể lạnh và cứng đờ cho thấy cô đã chết

Cả đội rời đi và tiếp tục cuộc tìm kiếm ở tòa nhà đổ sập bên cạnh Không hiểu sao, viên đội trưởng cảm thấy như bị một lực hút kéo trở lại ngôi nhà của người phụ nữ Một lần nữa, anh quỳ xuống và luồn tay qua khe hẹp để tìm kiếm ở khoảng không nhỏ bên dưới xác chết Bỗng nhiên, anh hét lên sung sướng: "Một đứa bé! Có một đứa bé!"

Cả đội đã cùng nhau làm việc; họ cẩn thận dỡ bỏ những cái cọc trong đống đổ nát xung quanh người phụ nữ Có một cậu bé 3 tháng tuổi được bọc trong một chiếc chăn hoa bên dưới thi thể của người mẹ Rõ ràng, người phụ nữ đã hy sinh để cứu con mình Khi ngôi nhà sập, cô đã lấy thân mình làm tấm chắn bảo vệ con trai Cậu bé vẫn đang ngủ một cách yên bình khi đội cứu hộ nhấc em lên

Bác sĩ đã nhanh chóng kiểm tra sức khỏe của cậu bé Sau khi mở tấm chăn, ông nhìn thấy một điện thoại di động bên trong Có một tin nhắn trên màn hình, viết: "Nếu con

có thể sống sót, con phải nhớ rằng mẹ rất yêu con"

Chiếc điện thoại di động đã được truyền từ tay người này sang tay người khác Tất

cả những ai đã đọc mẩu tin đều không ngăn nổi dòng nước mắt: "Nếu con có thể sống sót, con phải nhớ rằng mẹ rất yêu con"

Thanh Hảo (T.H)

* Triển khai bài học:

I Giới hạn vấn đề:

Với câu nói "Khi mẹ (hoặc cha) nổi giận", ta nên nhìn từ góc độ nào?

- Nói tới cha mẹ là phải đặt trong mối quan hệ với con cái Vì vậy, cần nhìn nhận vấn đề từ góc độ của một đứa con

Em đã từng phải đối mặt hoặc từng chứng kiến chuyện này chưa?

Vấn đề chúng ta đề cập thuộc lĩnh vực nào? Và nếu giải quyết trong phạm vi bài văn nên đưa về dạng bài nào? Kết cấu thông thường của dạng bài ấy?

II Triển khai vấn đề:

a Giới thiệu vấn đề: có thể theo nhiều cách song cần nhấn mạnh đây là tình huống luôn có thể xảy ra trong cuộc sống

b Nêu biểu hiện:

Cho biết biểu hiện của cơn nóng giận?

- Tình huống cụ thể: học sinh có thể tùy chọn tình huống do mình tự trải nghiệm hoặc được chứng kiến hay thu thập từ báo chí và các phương tiện thông tin đại chúng

- Biểu hiện của sự giận dữ:

+ Trước hết cần lưu ý rằng "giận" khác với "nổi giận": nếu "giận" chỉ là cảm thấy không bằng lòng và bực bội với người có quan hệ gần gũi nào đó vì người ấy đã làm điều trái với ý mình thì "nổi giận" lại là mức độ cao của giận, là khi có những phản ứng tâm lý rất mạnh mẽ, thành cơn, không thể kìm nén, kiềm chế được

+ Khi "nổi giận", do mất kiềm chế nên biểu hiện của nó cũng rất khó được người khác đón nhận một cách bình thường Vì "nổi giận" sẽ kèm theo la hét, quát tháo, chì chiết, đay nghiến; đập phá đồ đạc, hủy hoại những món đồ liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến cơn giận; đánh đập, xua đuổi

c Phân tích nguyên nhân vì sao mẹ (hoặc cha) nổi giận:

Theo em, vì sao cha mẹ chúng ta nổi giận?

Do những áp lực cuộc sống mà cha mẹ phải đối mặt bên ngoài cánh cửa ngôi nhà nhất là trong cuộc sống hiện đại, nhịp sống và đòi hỏi của cuộc sống, của công việc tăng nhanh đến "chóng mặt"

Do mâu thuẫn gia đình giữa cha mẹ với nhau và với người thân của cha mẹ khiếnhọc không có cách nào giải tỏa ngoài cách trút vào con cái

- Tuy nhiên, với đề bài này, người viết cần từ tư cách một đứa con để nhìn thì

nguyên nhân chủ yếu cần nhận thức và phân tích rõ là do những biểu hiện của con cái:

+ Trong học hành: lười nhác, cẩu thả, kết quả thua sút do thiếu ý thức và thiếu nỗ lực, cố gắng

+ Trong sinh hoạt: bừa bãi, bẩn thỉu, chưa chú ý đảm bảo vệ sinh cá nhân cũng như

vệ sinh chung của cả gia đình

+ Trong ứng xử: có những lời nói, việc làm vô ý, gây hiểu lầm hoặc cố ý hỗn hào,

cự cãi, có thái độ phản ứng một cách xấc xược

- Và sau tất cả, cần nhận ra rằng xét đến cùng thì bên cạnh việc cha mẹ không thắng nổi những áp lực của cuộc sống, nguyên nhân sâu xa nhất, chủ yếu nhất để cha mẹ nổi giận với con là vì thương yêu, lo lắng cho con, mong con hoàn thiện hơn mà do khoảng cách thế hệ hay do con vô tâm nên chưa nhận ra được

d Phân tích hậu quả:

Hậu quả cơn nóng giận là gì? (Lưu ý là khi ta xét hậu quả cần xét ở các đối tượng

có liên quan đến vấn đề)

- Với chính cha mẹ:

+ Ức chế tinh thần, ảnh hưởng lập tức đến khả năng kiểm soát lời nói, hành vi, ảnh hưởng lâu dài tới khả năng làm việc

+ Thay đổi cách nhìn, thái độ với con cái và với cuộc sống của chính mình.

+ Rất khó để cân bằng tâm lí

- Với con cái:

+ Khi còn nhỏ: sợ hãi, đau khổ mà thu mình lại

+ Lớn hơn một chút: không chỉ buồn khổ mà còn thấy uất ức, thấy bị đối xử bất công, thấy không được yêu thương; đôi khi phản ứng lại một cách dữ dội khiến mối quan

về vấn đề, chứ nếu để mọi chuyện xảy ra rồi sẽ không thể nhìn nhận một cách bình tĩnh nữa).

e Đề xuất giải pháp cho những người con muốn thể hiện mình là người trưởng thành:

- Bước đầu, khi cha mẹ đang trong cơn nóng giận, mọi lời giải thích sẽ không có nhiều tác dụng Vì vậy cần biết im lặng và lắng nghe với vẻ mặt chân thành - thể hiện sự tiếp thu và cũng tạo điều kiện để cha mẹ bình tâm lại

- Sau đó, nếu người có lỗi là anh chị em mình, ta cần là người "hóa giải"cơn giận dữ(có thể chỉ cần một cốc nước mát, một chiếc khăn mặt ấm, một cách nào đó thích hợp với nhu cầu và tính cách của cha mẹ - điều này phải tự mình cảm nhận và lựa chọn bởi chỉ đứacon biết yêu thương bố mẹ mới cảm nhận được, người ngoài không thể hay sẽ rất khó giúp

ta một lời khuyên đúng) và "hòa giải" mối quan hệ giữa cha mẹ với anh chị em ta (cũng bằng cách nào đó mà chỉ ta mới là người rõ nhất) Còn nếu người có lỗi là mình thì cần biết cách "chuộc lỗi" bằng những đổi thay theo hướng tích cực Cần hiểu rằng cơn giận xuất phát từ yêu thương rất dễ để hóa giải bằng những gì mà người yêu thương ta vẫn hằng kì vọng

- Và quan trọng hơn tất cả là đề phòng bão lũ bao giờ cũng tốt hơn là chống chọi với

nó khi nó xảy ra Nếu cơn nóng giận của cha mẹ là bão lũ, hay thậm chí là "sóng thần",

"núi lửa" đi nữa thì vẫn có thể phòng tránh bằng khả năng và tấm lòng của những đứa con ngoan: cố gắng học hành cho tốt, giúp đỡ bố mẹ một số việc nhà, tinh tế và nhạy cảm hơn

để cảm thông và thương yêu chính người đã sinh thành nuôi dưỡng Làm được điều đó,

ta sẽ khiến ngôi nhà là một căn phòng điều hòa nhiệt độ, là vườn cây sum xuê hoa trái và ríu rít tiếng chim như khu vườn của người bà trong truyện "Dưới bóng hoàng lan" của

Thạch Lam để cha mẹ khi trở về là mọi bực dọc lo âu, mọi ưu phiền khổ não sẽ dừng lại hết phía ngoài bậu cửa.

e Kết luận: Khẳng định đạo làm con

Gợi ý: có thể kết luận bằng một số hình ảnh hoặc câu chuyện ngắn gọn mà có ý nghĩa để gây ấn tượng

Ví dụ: Chuyện về lòng hiếu thảo của Hàn Bá Du, chuyện Chử Đồng Tử, chuyện Cáisọt, chuyện về đôi bàn tay người mẹ, chuyện về Mục Kiền Liên cứu mẹ hay chính là sự tích lễ Vu Lan

*Khắc sâu ấn tượng với bài văn tham khảo:

Cách đây không lâu, dư luận đã xôn xao khi báo chí liên tiếp đưa tin về những vụ án

dã man mà hung thủ và nạn nhân lại là những người có mối quan hệ ruột rà máu mủ Vụ

án 2 vợ chồng giết chết con trai ở Hà Tĩnh, rồi vụ án Nghiêm Viết Thành đâm chết bố xảy

ra tại Hải Duơng Đau lòng và bất ngờ hơn là khi nguyên nhân của những cái chết thươngtâm ấy đựợc làm sáng tỏ Cả 2 bi kịch đều xuất phát từ những cuộc cãi vã hết sức bìnhthường giữa bố mẹ và con cái Theo cách nghĩ trước đây, phần lỗi lớn hơn sẽ luôn thuộc

về những người làm cha, làm mẹ Bởi đơn giản họ là người lớn, trách nhiệm của họ là giáodục những đứa con, họ phải biết cách kiềm chế, họ phải biết cách bình tĩnh lắng nghe…

Nhưng nên chăng, chính chúng ta, những người đang ở vào vị trí của một đứa conthử một lần suy nghĩ lại? Có lẽ đã đến lúc chính chúng ta cần học cách ứng xử đúng mựchơn, thay vì đỏng đảnh hờn dỗi, thay vì vùng vằng oán trách một cách hết sức trẻ con…khi cha mẹ của chúng ta nổi giận

Thực ra, cha mẹ nổi giận là một chuyện hết sức bình thường

Đi suốt quãng đời niên thiếu cho tới lúc trưởng thành, có lẽ không một người connào chưa từng trải qua cái cảm giác khi phải đối diện với cây roi của bố, hay những lờitrách mắng nặng nề của mẹ Trong những ý nghĩ ấm ức hờn dỗi, ta có thể đã cho rằng bố

mẹ dễ dàng nổi nóng đơn giản là vì bố mẹ luôn cho mình cái quyền được nổi nóng với concái, vì bố mẹ quá khó tính, nặng nề, thậm chí là dường như bố mẹ đã quá quan trọng hoávấn đề, hay là quá gia trưởng, độc đoán Nhưng lắng lòng mình hơn một chút, có lẽ ta sẽnhận ra nhiều hơn là những suy nghĩ hời hợt đó Mẹ tôi có thể rút soạt chiếc roi tre giắttrên gác bếp chỉ vì tôi đã giang nắng một buổi trưa hay đi tắm sông cùng lũ bạn… nhưngcũng vẫn là mẹ, buổi đêm thức giấc đã trở dậy giảm đi một số cho gió nhẹ đi từ chiếc quạtđiện khi cái oi nóng chập tối đã được thay thế bằng cái se se của buổi đêm khuya, hay cókhi để đắp thêm cho tôi một tấm chăn khi trời trở lạnh, lo lắng tới không ngủ nổi dù trántôi chỉ hơi hâm hấp sốt Đôi khi, trước cơn giận dữ của cha mẹ, chỉ là chúng ta quá hồnnhiên mà không tưởng tượng được những hậu quả mà người lớn với những kinh nghiệmvốn có có thể lường trước được Đôi khi, chỉ là tình yêu thương quá lớn khiến bố mẹ lo

lắng nhiều hơn, hoảng hốt nhiều hơn, nóng ruột nhiều hơn trước những sai phạm củachúng ta…

Tất nhiên, có những lúc lỗi lầm của chúng ta là nguyên nhân chính, nhưng cũng cónhững lúc bố mẹ nổi giận với chúng ta là vì những bất mãn, bực dọc đã thành hình từ bênngoài cánh cổng gia đình, và một chút bất cẩn, một chút sơ ý của chúng ta chính là giọtnước cuối cùng làm tràn cốc nước Những khi đó, cái cảm giác bị đối xử bất công dễ khiến

ta không chỉ tủi thân mà còn muốn oán hận bố mẹ Nhưng nếu ta biết đến những khó khăntrong công việc mà bố mẹ đang phải cố gắng vượt qua, những rắc rối từ những mối quan

hệ xã hội mà bố mẹ luôn phải đau đầu tháo gỡ, áp lực từ những công việc không tên, cảkhói bụi trên phố và cơn mưa bất chợt lúc tan tầm Nếu ta hiểu bố mẹ - dù là người lớn -thì vẫn luôn có những giới hạn nhất định về sức chịu đựng, và có những bức bối, nhữngcăng thẳng không thể không giải toả Nếu cảm nhận được tất cả những điều đó, ta sẽ họcđược cách cảm thông với sự nóng nảy dường như vô lí và đôi khi hơi thái quá của bố mẹchúng ta

Chẳng ai muốn đối diện với những cơn giận dữ, chẳng ai muốn nghe những câu nóinặng lời

Nhưng khi bố mẹ nổi giận, thì ta hãy cố gắng lắng nghe lắng nghe, và im lặng Lắng nghe, để bố mẹ ít nhất cũng cảm nhận đuợc ta đang ăn năn biết lỗi thực sựchân thành Lắng nghe, để biết được nguyên nhân khiến bố mẹ không thể bình tĩnh như bố

mẹ vẫn luôn bình tĩnh Lắng nghe, và cố gắng nhìn lại lỗi lầm mà mình đã phạm phải từgóc nhìn như góc nhìn của bố mẹ, hay cố gắng đặt mình vào địa vị của bố mẹ để nhìn xem

có phải thực sự là ta đã quá vô tâm, quá bất cẩn, quá nông cạn và hời hợt? Vô tâm khôngchỉ vì đã vô ý gây ra một sai phạm nhỏ, mà còn vì ta đã không đủ tinh tế để nhận ra mộtnét mệt mỏi trong mắt mẹ, hay một cái thở dài của bố trong bữa cơm trưa Lắng nghe và

im lặng khi ấy không chỉ là thái độ cần thiết của một đứa con, mà còn vì nó sẽ cho cả bố

mẹ và chúng ta một khoảng lặng cần thiết để bình tĩnh lại và nhìn nhận mọi việc đang diễn

ra cho thấu đáo

Nhưng bạn biết không, cơn nóng giận bột phát với những biểu hiện thái quá của bố

mẹ khiến bạn đau buồn thì sẽ còn có một điều đáng buồn hơn - ấy là khi nỗi tức giận của

mẹ không thể nói được ra thành lời nữa Nó còn khủng khiếp hơn khi bạn bị mắng mỏ,thậm chí là bị quát tháo, đánh đập Lúc ấy nó không đơn giản chỉ là một nỗi bực dọc thôngthường nữa Nó đã trở thành một nỗi đau, một sự thất vọng, thậm chí là một vết thương mà

mẹ không thể nào tự xoa dịu được Đó là khi ta vì cái tôi ích kỉ, vì chút bồng bột, thiếu suynghĩ đã tự cho mình cái quyền cự cãi, hỗn hào, thậm chí là xúc phạm, lên án cha mẹ củamình

Tôi không thể đưa ra cho bạn một bài học nào khi mẹ nổi giận Nhưng có lẽ, tôicũng như bạn thôi, cũng đang tồn tại trong một quy luật tất yếu đối với tất cả những người

con Lúc bé, bạn sợ sệt khi mẹ nổi giận Lớn hơn một chút, bạn bắt đầu biết cãi lại nhữngđiều mẹ nói vì khoảng cách giữa hai thế hệ không dễ gì có được một tiếng nói chung Rồi

ở một độ tuổi nào đó hơn nữa, bạn bắt đầu bỏ ngoài tai và "thích nghi", thậm chí là trơ lìtrước nỗi tức giận của mẹ - coi nó chỉ như một cái gì đó vô nghĩa lí, không ảnh hưởngnhiều đến quan điểm của bạn Nhưng chắc chắn một ngày, khi nỗi giận đó không hiện hữunữa mà chỉ là một thứ ta buộc phải cảm nhận, bạn sẽ buộc phải tự thay đổi Vì ngày ấy làngày bạn đã thực sự là một người trưởng thành Tôi chợt liên tưởng đến một câu chuyện

mà mình đã đọc về Hàn Bá Du Ông không bao giờ khóc khi bị mẹ đánh đòn, chỉ duy nhấtmột lần ông khóc, đó là khi ông nhận ra rằng, mẹ đã già yếu và không còn sức đánh conđuợc nữa Đến khi nào, chúng ta mới có thể là, sẽ là một đứa con trưởng thành như Hàn

Bá Du?

Quy luật tự nhiên, chúng ta không thể thay đổi nó nhưng cũng có thể thích nghi với

nó Ta không thể nào thay đổi được cơn giận của mẹ trong một chốc, nhưng một chốccũng có thể làm bạn thay đổi chính mình Hãy làm những điều cần làm của ngày hôm nay

để ngày mai ta không phải hối tiếc

II Tổng hợp kiến thức ở các chiều sâu - rộng của mỗi vấn đề:

Thực tế cho thấy, các đề nghị luận xã hội dù phong phú đến mấy cũng chỉ xoay quanh một số vấn đề cơ bản - những vấn đề gần gũi với đời sống của lứa tuổi học đường như vấn đề thành công - thất bại, vấn đề tình cảm đạo đức như tình yêu thương - tình mẫu

tử (hoặc phụ tử) - tình bạn - tình đồng bào - tình yêu quê hương đất nước, vấn đề lẽ sống - lối sống - lí tưởng sống của thanh niên, vấn đề cách nhìn cuộc sống và kĩ năng sống trong cuộc sống thời hiện đại Vì vậy, việc tổng hợp kiến thức - hiểu biết xoay quanh một vấn

đề là vô cùng cần thiết Trong năm học 2012 - 2013 vừa qua, do được nhà trường phân công dạy lớp 12 VĂN nên tôi đã cố gắng giúp học sinh tìm kiếm thông tin - tri thức liên quan đến các vấn đề cơ bản đã nêu, sau đó nhìn nhận và sắp xếp thành một đề cương tổng thể về các mặt của vấn đề nhằm tạo một khả năng nhận thức đầy đủ nhất cho học sinh về mọi khía cạnh của nó Cuối cùng mới ra một số đề bài liên quan đến các khía cạnh nhỏ củavấn đề để học sinh luyện tập Trong quá trình chữa bài, tôi đã chỉ ra để học sinh thấy được việc chuẩn bị kiến thức tổng quát có ý nghĩa như thế nào đối với việc giải quyết đề bài

NỘI DUNG THỬ NGHIỆM

Vấn đề: THÀNH CÔNG VÀ THẤT BẠI TRONG CUỘC SỐNG

Bước 1: Kiến thức cơ bản

a Khái niệm:

- "Thành công": đạt được kết quả, mục đích như dự định

- "Thất bại": không đạt được kết quả, mục đích như dự định

"Thành công" và "thất bại" là hai kiểu kết quả sau quá trình thực hiện một côngviệc, một kế hoạch hay một mục tiêu nào đó trong cuộc sống Nó có thể đến do nhiềunguyên nhân song quan trọng nó là điều bình thường vì bất kì lúc nào và với ai cũng có thểxảy ra.

b Cơ sở dẫn đến thành công, thất bại:

b.1 Do nội lực để thực hiện mục tiêu, kế hoạch của cá nhân: nội lực mạnh có thể làđiều kiện tốt để thành công, nội lực yếu có thể là nguyên nhân dẫn tới thất bại (nắm vữngkiến thức, kĩ năng giải quyết đề bài có thể sẽ vượt qua kì thi đại học một cách xuất sắc)

* Năng lực thực tế:

+ Học vấn, trí tuệ, hiểu biết (khả năng nhận thức, hiểu biết do học tập, tích lũy đạttới một trình độ nhất định): phân biệt tốt - xấu, đúng - sai, hay - dở; lựa chọn đích đáng,đúng hướng; thực hiện được những yêu cầu của công việc - nhất là những công việc đòihỏi cao về trí tuệ, hiểu biết

+ Khả năng hành động: giải quyết những yêu cầu cụ thể của công việc, thực hiệntừng phần việc trong kế hoạch đã đặt ra, thu hẹp khoảng cách đến với thành công, pháttriển tối đa và hoàn thiện năng lực nhận thức, hiểu biết, đem đến niềm vui, niềm hạnh phúctrước những kết quả cụ thể sau mỗi hành động

+ Sự linh hoạt trong xử lí những tình huống bất ngờ: luôn giữ được thế chủ động, cókhả năng xoay chuyển tình thế theo hướng có lợi nhất hoặc chí ít cũng giảm thiểu đượcthiệt hại, tìm kiếm và lựa chọn những giải pháp để tận dụng cơ hội, giải thoát khỏi mốinguy

+ Ước mơ, khát vọng: mong muốn với một sự thôi thúc mạnh mẽ những điều tốtđẹp trong tương lai (khác "mơ tưởng" là mong mỏi, ước mơ điều chỉ có trong tưởngtượng)

+ Niềm tin, hi vọng: tin tưởng, mong chờ trên những cơ sở chắc chắn về một điềutốt đẹp sẽ xảy ra.

+ Đam mê (say mê), nhiệt huyết: Ham thích đặc biệt với công việc, tinh thần hănghái khi làm việc

-> Ước mơ, khát vọng, niềm tin, niềm hi vọng và những đam mê, nhiệt huyết sẽtạo sự thôi thúc đối với ta, cũng thu hút mọi người, nó giúp ta đi đến cùng con đường đãchọn, cũng là lí do để ta nhận được sự giúp đỡ, hỗ trợ của mọi người

* Do ý thức tu dưỡng, phấn đấu và khả năng kiểm soát, kiềm chế bản thân:

+ Ý thức tu dưỡng, phấn đấu sẽ giúp ta nâng cao năng lực, hoàn thiện bản thân.+ Khả năng kiểm soát, kiềm chế bản thân sẽ giúp ta tránh được những sai lầm, vấpngã vì những cám dỗ, những cạm bẫy luôn có thể có trên đường đời, giúp ta sáng suốt,tỉnh táo để nhìn nhận bản thân cũng như có những đánh giá đúng mức về cái được cái mấttrong quá trình sống để có thái độ đúng, có cách phản ứng hợp lí trước những tình huốnggặp phải

b.2 Do ngoại cảnh:

- Điều kiện, hoàn cảnh khách quan: sự thuận lợi hay khó khăn của hoàn cảnh tácđộng không nhỏ đến quá trình thực hiện công việc, kế hoạch hay mục tiêu đề ra ban đầu(Cả vụ rau quả thu hoạch rất thuận lợi, đóng gói, bốc xếp xong, phương tiện chuyên chở

đã chuẩn bị nhưng đối tác hủy bỏ hợp đồng vì những lý do không lường trước ) Nhữngrủi ro hoặc may mắn tình cờ đôi khi cũng tác động không nhỏ đến kết quả cuối cùng củacông việc Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng, điều kiện không thuận lợi chỉ có thể tạo ranhững cản trở chứ không triệt tiêu khả năng thành công

- Cơ hội: hoàn cảnh thuận tiện gặp được để làm việc gì thường mong ước ("cơ sự"lại là sự tình, sự thể không hay đã xảy ra) - khi cơ hội đến, ta sẽ nhanh chóng thực hiệnđược mục tiêu, đạt được kết quả cao nhất mà lại hao tổn sức lực, tiền của ít nhất Song lạicũng cần lưu ý rằng cơ hội đến thường bất ngờ và trôi qua nhanh chóng, vì vậy, chỉ mộtchút chần chừ, e ngại là nó sẽ đi qua (trong thần thoại Hi Lạp, Cai - rốt là vị thần cơ hội,thần có chỏm tóc dài trước trán và hói ở phía sau Vì vậy, muốn giữ được Cai - rốt, cầnnhanh chóng tóm lấy chỏm tóc khi đối diện với thần, khi Cai - rốt đi qua rồi bạn sẽ khôngthể giữ được ông ta nữa) Với cơ hội, nắm bắt nhanh chóng, huy động tối đa khả năng đểtận dụng nó, ta sẽ có một điều kiện lí tưởng để tìm kiếm thành công

- Sự giúp đỡ, hỗ trợ, chỗ dựa (theo cả nghĩa vật chất và tinh thần) từ phía gia đình,bạn bè và cả cộng đồng, xã hội Nó giúp ta có thêm sức mạnh để vượt qua khó khăn trởngại, nhanh chóng giải quyết và giải quyết có hiệu quả mọi yêu cầu hay ít nhất cũng khôngcảm thấy đơn độc và buồn tẻ khi thực hiện mọi yêu cầu của công việc, cuộc sống Khi ai

đó giúp đỡ ta, ta cần trân trọng và sử dụng sự giúp đỡ ấy một cách có ý nghĩa nhất, cần

đền đáp xứng đáng bằng những hình thức phù hợp và không nên ỷ lại, lệ thuộc hoàn toànvào sự giúp đỡ vì đó là cách khiến ta vẫn đáng quý trọng, tiếp tục nhận được sự giúp đỡ

mà không trở nên yếu đuối, thụ động Còn khi giúp đỡ người khác, ta cần sẵn lòng songcũng nên suy xét cẩn thận để có thể giúp đỡ đúng lúc, đúng cách, đúng đối tượng thì sựgiúp đỡ mới thực sự có hiệu quả mà không gây tổn thương và lấy đi cơ hội nỗ lực, cố gắngcủa người khác

c Cách ứng xử thường thấy trước thành công, thất bại:

- Người trong cuộc: vui mừng, phấn khích trước thành công và buồn rầu đau khổkhi thất bại là chuyện khó tránh, không thể gạt bỏ dễ dàng Tuy nhiên, không ít người vìthiếu kiểm soát mà có những biểu hiện thái quá gây phiền phức, khó xử cho mọi người.Hoặc đôi khi quá hào hứng với thành công mà trở nên kiêu căng, ngạo mạn, coi thườngngười khác - cách biểu hiện khiến ta trở nên đáng ghét và cũng lấy đi cơ hội để ta mở rộngtầm nhìn, tăng khả năng tiếp thu, học hỏi

- Người ngoài cuộc: có thể chia sẻ niềm vui, nỗi buồn song cũng không ít trườnghợp ghen tị với thành công và vui mừng khi người khác thất bại Đó là do bản tính ích kỉ

và nhân cách tầm thường đã tạo nên cách hành xử không đúng đắn

d Đề xuất cách ứng xử nên có:

- Với thành công và thất bại của chính mình:

+ Thành công: trước hết, nên vui mừng và chia sẻ niềm vui với những người thânthiết - những người hiểu và biết trân trọng mình - vì đây là cách lấy lại thăng bằng sau rấtnhiều cố gắng để đạt mục tiêu Sau đó nên nhìn lại toàn bộ quá trình để phân tích mức độcủa thành công trong quan hệ với khả năng thực tế để xác định cơ sở của sự thành công ấy

và tự rút kinh nghiệm cho chính mình - vì thành công một lần không có nghĩa là sẽ thànhcông cả đời Ngay sau mỗi thành công nên đặt ra những mục tiêu mới, những kế hoạchmới để tiếp tục phấn đấu và cũng là để không bị chìm đắm trong hào quang do thành côngtạo ra

+ Thất bại: không dễ để tránh khỏi cảm giác buồn rầu đau khổ nên không cần dồnnén hay kiềm chế mà nên chia sẻ với người khác - những người có kinh nghiệm và có sựquan tâm đúng đắn đến công việc của mình vì với những người như vậy mới có thể nhậnđược những lời khuyên có giá trị Tuy nhiên, không nên để mình bị chìm đắm quá lâu vàcũng không nên chỉ dựa hoàn toàn vào người khác vì trừ những trường hợp đặc biệt còntrong thực tế không ai hiểu mình bằng chính mình Nghĩa là nếu cần một lời khuyên thực

sự hữu ích thì chính mình là người có thể đưa ra lời khuyên tốt nhất Vì vậy, nên cố gắngbình tĩnh lại để nhìn nhận, xem xét, phân tích nguyên nhân, mức độ của thất bại và tìmcách khắc phục

- Với thành công và thất bại của người khác: nên có thái độ chia sẻ chân thành, đúngmực và nếu cần nên cố gắng giúp đỡ trong phạm vi khả năng của chính mình Bên cạnh

đó, cần coi đây là dịp để học hỏi và tự rút kinh nghiệm cho mình trong cuộc sống nên cùngvới sự chia sẻ nên cố gắng tìm hiểu và phân tích thực tế đã xảy ra ở mọi mặt nguyên nhân

Gợi ý:

a Mở bài:

- Một nhà bác học từng nói: "Nếu cho tôi một điểm tựa, tôi sẽ nâng bổng cả trái đấtlên" Đây không hoàn toàn là câu nói khoa trương để gây ấn tượng mà là một chân lí khoahọc - kết quả của những nghiên cứu, tìm tòi bằng tinh thần và niềm say mê khoa học

- Câu nói của nhà khoa học trong lúc hứng khởi trước chân lí khoa học vừa đượcphát hiện ấy lại cũng là một gợi mở để suy nghĩ về vấn đề điểm tựa trong cuộc đời của mỗingười

b Thân bài:

b.1 Cắt nghĩa: "điểm tựa" là những gì chắc chắn, bền vững mà người ta có thể dựavào để tạo cho mình sức mạnh, sự vững vàng

b.2 Lí giải và đề xuất ý kiến lựa chọn:

- Nguyên do khiến điểm tựa trở nên cần thiết trong cuộc sống của mỗi người:

+ Mỗi con người không thể là một thế giới hoàn hảo, trọn ven và đóng kín mà chỉ làmột cá thể nhỏ bé và hữu hạn trong cuộc đời

+ Muốn tồn tại và phát triển vững mạnh, cần khắc phục điểm yếu, phát huy điểmmạnh

+ Điểm tựa của mỗi người chính là yếu tố quan trọng góp phần tạo nên sức mạnhcho con người

- Đề xuất ý kiến về điểm tựa cần thiết:

+ Gia đình: động viên tinh thần, giúp đỡ vật chất, khoan thứ và động viên sau nhữngvấp váp, sai lầm

+ Bạn bè: hiểu, chia sẻ về tình cảm, nhận thức và tư tưởng, lối sống; điều chỉnhnhững sai trái, lầm lạc; phối hợp tốt để cùng phát triển

+ Cộng đồng, đoàn thể: hỗ trợ và tạo đà cho sự phấn đấu vươn lên

Ngoài ra, có thể lựa chọn các điểm tựa khác như thiên nhiên, truyền thống, thànhtựu của nền văn minh nhân loại Tuy nhiên, dù lựa chọn như thế nào thì điểm tựa cũng chỉthực sự phát huy giá trị của nó khi bản thân mỗi cá nhân có trí tuệ, nghị lực và niềm tin -những tố chất cần thiết cho sự phát triển vững chắc

b.3 Bình luận - đánh giá:

- Điểm tựa vô cùng cần thiết với mỗi người trong cuộc sống Những điểm tựa quýbáu cần được trân trọng, nâng niu

- Điểm tựa trong cuộc sống vô cùng phong phú Mỗi người có thể tuỳ vào điều kiện

cụ thể mà chọn những điểm tựa vững chắc nhất, có ý nghĩa nhất để tồn tại, phát triển, hoànthiện bản thân và sống có ý nghĩa

- Dù điểm tựa có thể đem lại nhiều sức mạnh và lợi thế song không nên lạm dụngchỗ dựa, lệ thuộc và thụ động để rồi cuối cùng đánh mất mục đích sống và đánh mất chínhbản thân mình

c Kết luận:

- Dù có điểm tựa, con người có thể nâng bổng cả trái đất lên thì không có nghĩa cóđiểm tựa là có tất cả vì nếu không có nội lực và nỗ lực, trái đất cũng không thể được nânglên

- Bên cạnh việc tìm kiếm và tận dụng một cách hợp lí, có hiệu quả các điểm tựa,mỗi người cũng cần cố gắng rèn luyện bản thân, nâng cao ý thức trách nhiệm và năng lựchoạt động để đạt kết quả cao nhất trong cuộc sống

Do đó cậu bé quyết định giúp con bướm bằng cách cắt khe hở cho to hẳn ra Con bướm chui ra được ngay nhưng cở thể nó phồng rộp và bé xíu, cánh của nó co lại Cậu bé tiếp tục quan sát con bướm, hi vọng cái cánh sẽ đủ lớn để đỡ được cơ thể nó Nhưng chẳng có chuyện gì xảy ra cả.

Thực tế, con bướm đó sẽ phải bỏ ra suốt cả cuộc đời nó chỉ để bò trườn với cơ thể sưng phồng Nó không bao giờ bay được.

Cậu bé không hiểu được rằng chính cái kén bó buộc làm cho con bướm cố gắng thoát ra ngoài là điều kiện tự nhiên để chất lưu trong cơ thể nó chuyền vào cánh, để nó có thể bay được khi nó thoát ra ngoài kén.

(Hạt giống tâm hồn, tập 1, First New, NXB TP HCM)

Gợi ý:

1 Ý nghĩa câu chuyện (1 điểm):

Câu chuyện đặt ra hai vấn đề:

- Những khó khăn thử thách trong cuộc sống chính là cơ hội cho con người tự rènluyện, phấn đấu vươn lên để khẳng định bản thân và hoàn thiện mình

- Lòng tốt nếu không thể hiện đúng cách, đúng chỗ có thể gây ra những hậu quả,những hệ lụy nghiêm trọng

- Nếu không có khó khăn thử thách, con người sẽ không có môi trường để rènluyện, phấn đấu, không có động lực để vươn lên, do đó không thể biết hết được mọi khảnăng cũng như hạn chế của bản thân; tệ hơn là có thể trở nên ỷ lại, dựa dẫm

b Tại sao lòng tốt không thể hiện đúng cách, đúng chỗ có thể gây ra những hậuquả, những hệ lụy nghiêm trọng?

- Lòng tốt rất cần trong cuộc sống Nhưng lòng tốt phải thể hiện đúng chỗ, đúng lúc,hợp hoàn cảnh thì mới có tác dụng…

- Khi lòng tốt thể hiện không đúng lúc sẽ làm hỏng cơ hội rèn luyện thử thách đểkhám phá bản thân của người khác; khi thể hiện không đúng cách có thể gây tổn thươngkhông đáng có; khi thể hiện không đúng chỗ có thể phản tác dụng - bị lạm dụng, lợi dụngvào mục đích xấu

Một số bài văn "mẫu mực" của học sinh năm học 2011 - 2012:

Đề bài 1:

"Có cạnh tranh thì mới tiến bộ, có nhường nhịn thì mới thành người"

Từ quan niệm trên, trình bày suy nghĩ của anh, chị về cạnh tranh và nhường nhịn

Bài làm 1:

Tôi đã rất ấn tượng với sự thay đổi trong luật chơi của một chương trình truyền hình

có lẽ đã quá quen thuộc với tất cả chúng ta: chương trình "Ai là triệu phú?" Từ cuộc thửsức của một người với 15 câu hỏi, nó đã trở thành cuộc đọ sức giữa 6 người chơi Cả 6người đều có thể ngồi lên "ghế nóng" bất cứ lúc nào, khi người chơi chính muốn nhường

cơ hội cho những người còn lại Luật chơi mới này khiến 6 người chơi vừa là đối thủ, lạivừa là trợ thủ của nhau Là một người chơi, trước mỗi câu hỏi của chương trình, ta khôngchỉ cần kiến thức, hiểu biết, mà còn phải đưa ra quyết định: tiếp tục cạnh tranh hay nhường

cơ hội Nhưng câu hỏi đó không chỉ làm khó ta khi ngồi trên ghế nóng Bước ra khỏi sânchơi ấy rồi, cuộc sống đời thường cũng không ít lần đặt ta vào lựa chọn: Cạnh tranh haynhường nhịn? Có người từng nói: "Có cạnh tranh thì mới tiến bộ, có nhường nhịn thì mớithành người" Câu nói có thể xem như một gợi mở cho ta trả lời câu hỏi ấy

Cạnh tranh - hiểu một cách đơn giản nhất - là sự ganh đua để giành về mình phầnthắng Tùy vào từng hoàn cảnh mà cạnh tranh xảy ra giữa một người hay nhiều người,thắng lợi đạt được là sự kiêu hãnh, là lợi nhuận, phần thưởng hay lẽ tồn vong Nhườngnhịn, ngược lại, là tự nguyện chịu phần thua thiệt về mình, dành những điều tốt đẹp chongười khác Cạnh tranh hay nhường nhịn? - câu hỏi ấy sẽ đến với ta khi đứng trước mộtcái đích có nhiều người hướng tới, một vấn đề có nhiều người quan tâm, và ta là một trong

số đó Lời bàn trên không phủ nhận cạnh tranh, cũng không trực tiếp khuyên ta nênnhường nhịn mà chỉ cho ta thấy một cách rõ ràng, chính xác giá trị của bốn chữ "cạnhtranh" và "nhường nhịn" trong cuộc sống này: có cạnh tranh thì mới tiến bộ, có nhườngnhịn thì mới thành người

Bản chất của cạnh tranh là ganh đua, mục đích của cạnh tranh là giành phần thắng,

là thành công - một cái đích đẹp đẽ để con người hướng tới Giống như khi đứng trướcvạch xuất phát của đường đua, phát súng khởi động được bắn lên nghĩa là cuộc cạnh tranhgiữa những vận động viên sẽ bắt đầu, cái đích là danh hiệu quán quân Giống như trênchốn thương trường, những nhà kinh doanh cùng một mặt hàng tất phải cạnh tranh nhau đểgiành lợi nhuận Cái đích ấy tựa như ngọn hải đăng dẫn đường, khát vọng chiến thắng lạitiếp thêm cho ta động lực Tất cả những điều đó thôi thúc ta cố gắng, nỗ lực hết mình đểchiến đấu và chiến thắng Thực chất, những đối thủ cạnh tranh của ta cũng có thể coi nhưnhững thử thách trên con đường đi đến thành công mà ta cần vượt qua Thế nên, cũnggiống như khi đối diện với khó khăn, cạnh tranh chính là lúc ta được thử sức mình, là cơhội để ta vận dụng tất cả những khả năng vốn có và còn tiềm ẩn trong con người Khámphá thêm một tiềm năng mới ở bản thân - đó là tiến bộ Vượt qua một khó khăn để tiếngần hơn tới vinh quang - đó cũng là tiến bộ Như vậy, cạnh tranh chính là động lực để tavươn lên so với chính mình Nhưng hơn thế nữa, khi tất cả cá nhân đều vươn lên, cuộcsống này sẽ ngày càng tốt đẹp và phát triển Nếu một ngày thế giới không còn cạnh tranh,chắc chắn nó cũng không thể đi lên, thậm chí là chững lại và thụt lùi Vì khi con ngườithản nhiên bằng lòng với vị trí hiện tại của mình, tức là lúc ta không còn muốn cố gắng, nỗlực, không còn khát vọng chinh phục những đỉnh cao hơn Nhờ cạnh tranh, ta mới cónhững nhà vô địch ghi tên mình vào Guiness (sách kỉ lục thế giới) và hơn thế là có nhữngngười phá đi kỉ lục cũ để lập nên thành tựu mới Nhờ cạnh tranh, đôi bạn nghèo ở tỉnhNghệ An - Tăng Văn Bình và Dương Quang Hưng mới có thể cùng trở thành thủ khoatrong kì thi đại học 2010 Giữa hai người bạn học chung một lớp, ngồi chung một bàn ấykhông chỉ là một tình bạn đẹp mà còn là cuộc thi đua ngầm suốt 6 năm Bình đối vớiHưng, cũng như Hưng đối với Bình, là tấm gương để soi vào đó, một trong hai ngườikhông quá ngạo mạn khi thành công, luôn phải gắng hết sức mình để không thụt lùi,không tuột dốc

Nhưng cũng có những cuộc cạnh tranh khắc nghiệt hơn thế nhiều lần, khi mà cáiđích không đơn giản chỉ là một thành công mà là sự tồn vong, sinh diệt Chẳng hạn nhưtrong cuộc mưu sinh để tồn tại của tự nhiên, một số loài phải chết để loài khác mạnh hơn

tồn tại và phát triển Hươu nai phải làm thức ăn cho hổ báo Hổ, báo lại phải cạnh tranhtrong những cuộc săn mồi Bản thân những con hổ cũng phải cạnh tranh lẫn nhau, thậmchí tiêu diệt nhau để sinh tồn Tạo hóa là một bà mẹ khắc nghiệt, và muôn loài buộc phảithích nghi.

Thế nhưng, khác với tất cả các loài vật khác, con người có trí tuệ, có cảm xúc Nhờtrí tuệ, ta phần nào không còn lệ thuộc vào thiên nhiên, vì thế ta không phải sống theo bảnnăng mù quáng, không nhất thiết phải tàn sát nhau để bảo đảm sự tồn tại Nói cách khác, ta

có cơ hội để lựa chọn giữa cạnh tranh và nhường nhịn Và nếu đi theo tiếng gọi của cảmxúc, của trái tim và cả lí trí, đôi khi, thay vì cạnh tranh, ta sẽ chọn con đường nhường nhịn

Chẳng hạn như khi hai vợ chồng bất đồng quan điểm, nhường nhịn đơn giản là mỗingười chịu nén cái tôi của mình đi một chút, chịu hi sinh sở thích, ý muốn của mình mộtchút Sự nhường nhịn ấy sẽ là dĩ hòa vi quý, giúp giữ gìn hạnh phúc gia đình

Chẳng hạn như hoàn cảnh nước ta giữa thế kỉ X, khi Thái hậu Dương Vân Nga phảiđứng trước sự lựa chọn giữa đất nước và dòng họ: Đinh Tiên Hoàng qua đời, đất nước lâmnguy bởi thù trong giặc ngoài, với cương vị ấy, bà hoàn toàn có thể quyết liệt đến cùng đểgiữ ngai báu cho đứa con trai 6 tuổi Nhưng Thái hậu đã không làm thế Bà choàng tấmhoàng bào cho Thập đạo tướng quân Lê Hoàn, chọn nhường ngôi để tránh cho nhân dâncảnh đổ máu lầm than

Những sự nhường nhịn ấy cao đẹp, đáng quý, bởi xét đến cùng, nó đều xuất phát từtấm lòng của con người với con người Một triết gia phương Tây nào đã nói: "Trong cuộcsống, nơi nào có một người chiến thắng, nơi đó có một kẻ thua cuộc Nhưng người biết hisinh thì luôn luôn chiến thắng" Nhường nhịn đồng nghĩa với hi sinh Bởi thế, biết nhườngnhịn, tuy có thể ta không chiến thắng một ai đó cụ thể, song biết nghĩ cho người khác,nghĩa là ta đã chiến thắng cái tôi ích kỉ, hiếu thắng trong chính bản thân mình Ta phảicạnh tranh với người để tiến bộ, nhưng ta còn phải cạnh tranh với chính mình để học làmngười Kẻ thù lớn nhất đời người là chính mình, bởi thế chiến thắng chính mình là chiếnthắng khó khăn nhất, nhưng cũng vinh quang nhất Hãy thử hình dung, nếu chỉ luôn luônbiết đến cạnh tranh và cạnh tranh, chiến đấu và chiến thắng, liệu con người còn có thể làngười theo đúng nghĩa? Nếu vì cạnh tranh mà ta sẵn sàng hãm hại nhau, tiêu diệt nhau đểgiành phần thắng, liệu con người có hơn gì loài cầm thú vô tri?

Thế nhưng, cũng cần nói thêm rằng, không phải sự cạnh tranh nào cũng làm người

ta tiến bộ, không phải sự nhường nhịn nào cũng khiến ta "thêm phần người, bớt phần con".Cạnh tranh chỉ có ý nghĩa tích cực khi nó xuất phát từ khát vọng vươn lên chân chính, khi

nó diễn ra một cách bình đẳng, công bằng Nhường nhịn cũng hoàn toàn khác với sự nhunhược của kẻ sẵn sàng nhún mình vì hèn nhát, kém cỏi về nhân cách Có thể nào "yêuthương kẻ thù của con, nếu nó đòi lấy áo ngoài của con, hãy cho nó cả áo trong, nếu nó tát

má phải của con, hãy đưa cả má trái cho nó" như lời Kinh Thánh dạy? Có thể nào chịunhịn để cái ác lấn lướt, lên ngôi? Chắc chắn là không Để cạnh tranh và nhường nhịn tồn

tại đúng với giá trị đích thực của nó, ta cần có một bản lĩnh để không lựa chọn sai lầmtrong từng hoàn cảnh cụ thể Khi nào cần cạnh tranh? Khi nào nên nhường nhịn? Câu hỏi

ấy sẽ không quá khó để trả lời nếu ta biết nhìn vào cái đích đang hướng đến Đừng tínhtoán phần thắng trong cuộc cạnh tranh kia lớn hay nhỏ Hãy đối diện với chính mình, tựhỏi mình cạnh tranh đến cùng có phải chỉ vì tính hiếu thắng, cố chấp, vì lòng tham, vì sựích kỉ không muốn người khác hơn mình? Hãy tự hỏi sự nhường nhịn của mình có phải là

để giành những điều tốt đẹp cho người khác hay thực chất là hành động trốn tránh đángxấu hổ Hãy cân nhắc, để chắc chắn rằng sự cạnh tranh hay nhường nhịn của mình khôngảnh hưởng xấu đến ai

Cạnh tranh hay nhường nhịn? Đó vẫn luôn là một câu hỏi nan giải với con ngườimỗi khi cần lựa chọn Nhưng chỉ cần ta nhớ: cuộc sống không phải là cuộc chiến đấu mộtmất một còn Con người với con người, dù là đối thủ cạnh tranh đi nữa, cũng không baogiờ là những kẻ tử thù sống mái Ta cần cạnh tranh để tiến bộ, nhưng biết nhường nhịn, tamới được là người

Bài làm 2:

Sư tử là một loài có nguyên tắc săn mồi khá đặc biệt Chúng thường sống theo từnggia đình nhỏ và cùng đi săn những loài thú khác Tuy nhiên ta ít khi thấy hai gia đình sư tửnào cùng săn mồi trên một lãnh địa Có vẻ như chúng có sự phân chia ranh giới kiếm ănrất rõ ràng Cuộc sống hoang dã buộc những con sư tử phải chiến đấu với nhau để dành địaphận săn bắt, nhưng một khi “ván đã đóng thuyền” chúng sẽ không bao giờ xâm phạm đếnquyền lợi của nhau Nhưng không phải chỉ có cuộc sống của những con sư tử mới cần đếncạnh tranh và nhường nhịn để có thể tồn tại Ngay cả cuộc sống con người cũng vậy, cầnphải biết chiến đấu cho những nhu cầu của bản thân nhưng cũng rất cần sự hi sinh chođồng loại Cũng như một ai đó đã nói rằng “Có cạnh tranh thì mới phát triển, có nhườngnhịn thì mới là người”

Cạnh tranh là chiến đấu, là đoạt những quyền lợi, những giá trị về phía bản thânmình Còn đối lập với cạnh tranh là nhường nhịn Nhường nhịn là từ bỏ, hi sinh những đặcquyền của cá nhân để người khác có thể được hưởng những đặc quyền đó Cạnh tranh vànhường nhịn, tuy đó là hai khái niệm đối lập nhau nhưng luôn phải tồn tại song hành vớinhau, nếu có sự chênh lệch có thể sẽ gây ra sự hỗn loạn với xã hội tùy từng mức độ nặngnhẹ khác nhau Cạnh tranh cũng có thể hiểu là sự so bì giữa những sự việc, những sự vật,những con người với nhau để thấy được cái tốt nhất, được con người tài năng nhất Vì vậy,người nói đã khẳng định rằng “có cạnh tranh thì mới phát triển” cũng là bởi lẽ đó, cái tốtnhất được chấp nhận thì nhân loại sẽ có cơ hội tiến lên Trong khi đó, ở vế thứ hai, ngườinói cũng lại cho rằng: có nhường nhịn thì mới là người “Người” ở đây là chỉ những phẩmchất thanh cao, cao quý của con người chứ không chỉ mang một nghĩa thông thường.Nhường nhịn trở thành một tiêu chí đánh giá đạo đức con người trong xã hội Vậy là, để

cuộc sống tiến xa hơn, con người cần phải đấu tranh cho những quyền lợi, nhưng để là mộtcon người hoàn thiện hơn thì điều con người phải làm đó là biết hy sinh.

Trong cuộc sống, ta đã nghe khái niệm cạnh tranh rất nhiều lần Cạnh tranh có trongtình yêu, trong học tập, trong kinh doanh… Thậm chí, trong làm ăn kinh tế, người ta còn

có câu “Thương trường như chiến trường” để chỉ sự gay gắt của việc cạnh tranh Cạnhtranh lúc này như là một sự đua chen để khẳng định thương hiệu Đó cũng chính là một sựphát triển mà chỉ cạnh tranh mới có được Nếu ví những người cạnh tranh như những vậnđộng viên trên một đường đua thì tất yếu cũng phải có giải thưởng, có người thắng, ngườithua Nhưng tất cả mọi vận động viên đều phải cố gắng hết mình để đến được đích, nếukhông nỗ lực là tự anh loại mình ra khỏi cuộc chơi Như vậy, một cách tự nhiên, mỗingười đều được một lần phát huy hết khả năng vốn có, được khẳng định bản thân mình.Đặc biệt với người chiến thắng thì sự khẳng định ấy càng rõ rệt hơn Sự nỗ lực hay tự pháthuy, tự khẳng định ấy chính là sự phát triển của mỗi người Bởi suy cho cùng, phát triểncũng là tiến lên, khi bước từng bước đến đích là bạn đã tự phát triển mình rồi

Kết quả của cạnh tranh thường là tìm được cái tốt nhất, sự phát triển ấy cũng xảy ratheo quy luật biện chứng mà thôi Cái mới ra đời thay thế cái cũ, cái tốt hơn thay thế cáikém hơn… Cuộc cách mạng công nghiệp vào cuối thế khỉ XIX đã thay đổi toàn Thế giới

đó là bởi cái văn minh đã “cạnh tranh thành công” với cái cổ hủ, lạc hậu Sự phát triển củanhân loại nhờ cạnh tranh cũng là ở đó Cạnh tranh giúp con người được thừa hưởng nhữngcái tốt đẹp nhất và có thể dành sự ưu ái cho những điều xứng đáng nhất Phần thưởng

35000 USD chỉ có thế được trao cho thí sinh xuất sắc nhất năm của “Đường lên đỉnhOlympia” Khi ta biết nhìn nhận đúng giá trị của con người cũng chính là một tiến bộtrong nhận thức rồi

Nếu con người không cạnh tranh và cứ đều đều mà sống, bằng lòng với vị trí củamình thì cuộc sống sẽ tẻ nhạt và đắng ngắt như một ly cà phê chưa khuấy đường Thậtvậy, ta sẽ không bao giờ khám phá được những giá trị mới của bản thân mình, không biếtphục những người danh chính ngôn thuận đánh bại được mình Thực sự thì Độc cô cầu bạilại là người cô đơn nhất vì chẳng có ai chiến thắng ông ta và cũng không có ai muốn đấuvới ông ta Đôi khi cạnh tranh cũng làm cho cuộc sống vui vẻ thú vị hơn Tuy nhiên,không phải lúc nào ta cũng phải ở trong trạng thái căng như dây đàn, ta cũng rất dễ bịstress Vì thế, có những lúc ta phải bỏ đi vật chất thông thường để gìn giữ những cái tốtđẹp, đó là nhường nhịn

Nếu đặt nhường nhịn trong thế đối sánh với cạnh tranh thì nhường nhịn như mộtliều thuốc xoa dịu những gay gắt mà cạnh tranh mang đến Ta cần phải biết mềm nắn rắnbuông, dĩ hòa vi quý, lùi một bước để tiến ba bước, miễn sao đôi bên cùng có lợi Khi lùilại một bước cũng là lúc ta được nghỉ ngơi, nhìn lại một quá trình mà mình đã đi qua.Trong một số trường hợp, nhường nhịn là biết lượng sức mình, cũng là biết trân trọngnhững giá trị nghĩa tình của người với người hơn là chỉ biết đến mình mình mà thôi Có

thể Thế chiến thứ nhất sẽ không xảy ra nếu như các nước không có trục trặc về tranh giànhthuộc địa Lịch sử đã trôi qua, không thể nào thay đổi được nữa, nhưng những con số vềthiệt hại sau chiến tranh thì dù ở thời kì nào cũng khiến ta phải đau xót Như vậy thìnhường nhịn cũng có thể mang lại hạnh phúc cho con người.

Còn nếu đặt nhường nhịn trong đời sống thì nhường nhịn là một phần của chữ

“Nhẫn” “Một điều nhịn là chín điều lành”, con người biết nhẫn nhịn là con người caothượng Họ có thể biết vượt qua những nhỏ nhen ích kỉ tầm thường để hướng đến nhữnggiá trị tốt đẹp nhất Anh em biết nhường nhịn nhau, gia đình sẽ hòa thuận Vợ chồngnhường nhịn nhau, con cái sẽ hạnh phúc Như vậy thì không thể là quá lời nếu nói rằngchính sự nhường nhịn tạo nên phẩm giá của một con người

Tuy nhiên, cạnh tranh hay nhẫn nhịn đều cần có mức độ của nó Riêng với cạnhtranh, ta luôn cần phải xác định mục tiêu cạnh tranh là gì Đừng chỉ vì một chút hiếu thắng

mà mất đi những thứ quý giá Có rất nhiều vụ tai nạn giao thông xảy ra cũng chỉ vì sựganh đua của các tay lái Một phút thiếu cẩn trọng sẽ khiến con người mất mạng một cách

vô nghĩa Hơn nữa, cần một sự cạnh tranh công bằng theo đúng nghĩa Cứ nói thi cử côngbằng, kinh doanh công bằng nhưng thuê người thi hộ hay dùng thuốc kích thích để đạt sảnlượng cao trong sản xuất có phải là một sự công bằng không? Hậu quả cuối cùng lại vàochính cuộc sống của mình Ta luôn cần có trách nhiệm với việc làm của mình trong mọitrường hợp Còn với việc nhường nhịn, đó không phải là vứt bỏ tất cả Đừng vì lo sợnhững đàm tiếu của người đời hay mất tự tin vào bản thân mình, hãy biết giữ lại những gìvốn dĩ là của mình, đừng đánh mất một cách quá dễ dãi

Trong “Tùy viên thi thoại”, Viên Mai viết: “Làm người không thể không phân biệtgiữa nhu mì và nhu nhược, giữa cứng cỏi và cường bạo” Sự phân biệt đó sẽ khiến ta sống

ở một trạng thái cân bằng nhất, không bị lệch lạc Điều đó chỉ có thể có được khi conngười ta có bản lĩnh, có tri thức và có một tấm lòng mà thôi Để làm một người hoàn thiện,

ta đừng quên những điều đó

Bài làm 3:

Tôi rất ấn tượng với câu chuyện về hai con dê qua cầu Hai con dê – một đen mộttrắng cùng qua cầu, không con nào chịu nhường đường cho con nào qua trước Chiếc cầuthì quá hẹp chỉ đủ cho một con đi qua Chúng đều muốn thể hiện sức mạnh của mình –chúng húc nhau để tỏ rõ sức mạnh Cuối cùng thì cả hai con đều bị rơi xuống sông Giá màchúng nén tính ích kỉ, hiếu chiến để nhường nhịn nhau một chút thì chúng đã qua cầu antoàn Từ trong một câu chuyện ngụ ngôn đi đến cuộc sống đời thực, vấn đề về cạnh tranh

và nhường nhịn đã trở thành đề tài gây nhiều tranh cãi

Trong cuộc sống, chúng ta vừa phải cạch tranh, vừa phải nhường nhịn Cạnh tranh làganh đua để giành lấy lợi ích về phía mình Còn nhường nhịn thì ngược lại, đó là chịu

nhận phần kém, phần thiệt về mình, để người khác đươc nhận phần nhiều, phần hơn trongquan hệ đối xử

Khi nào thì chúng ta cần cạnh tranh? Nói cách khác, vai trò của cạnh tranh là gì?Cạnh tranh một cách công bằng và tích cực sẽ dẫn đến một sự phát triển vững mạnh vàtiến bộ Trong cùng một lớp, các học sinh “thi đua” với nhau sẽ tạo nên một nền nếp tốt,một không khí học tập sôi nổi và kết quả học tập cao Cạnh tranh có tác dụng tích cực khithúc đẩy con người phấn đấu vươn lên, vượt lên người khác và vượt lên chính mình Cácmặt hàng xuất khẩu của ta khi đi ra thị trường thương mại nước ngoài cũng sẽ gặp phảikhông khí cạnh tranh rất gắt gao Các mặt hàng kém chất lượng mà giá thành lại cao sẽkhông thể trụ vững Nhưng ngay cả khi đã hạ giá thành rồi cũng chưa chắc đã có được hệ

số an toàn Mọi biện pháp chống bán phá giá được quy định rất chặt chẽ Vậy trong trườnghợp này, cạnh tranh là nâng cao số lượng cũng như chất lượng, tạo dựng uy tín đối với cácđối tác nước ngoài Sự nâng cao về chất lượng để nâng cao số lượng ấy chính là nâng caotiềm lực sản xuất, nâng cao khoa học kĩ thuật từ đó nâng cao tiềm lực kinh tế Như vậycạnh tranh là một cách để vượt lên Có cạnh tranh thì mỗi cá nhân nói riêng và cả một tậpthể nói chung mới có thể tự khám phá ra hết khả năng của mình và tạo điều kiện để khảnăng đó được thể hiện và có ích Cạnh tranh giúp con người không chỉ tiến bộ mà còn làmột cách khẳng định bản thân mình và giúp con người đạt được những cái đích cao hơntrong tiến trình phát triển của văn minh nhân loại, giúp cho xã hội tốt đẹp hơn

Nhưng cũng như câu chuyện về hai con dê qua cầu, đâu phải lúc nào cạnh tranhcũng là tốt Đôi khi chúng ta phải nhường nhịn Không cạnh tranh thì không phát triển,nhưng không nhường nhịn thì không thành người Anh em trong một gia đình, mẹ đi chợ

về, có đồng quà tấm bánh mà tranh nhau đến đánh mắng nhau thì không đẹp chút nào Saunày lớn lên, bố mẹ đã già, muốn chia cho con cái tài sản, anh em lại tranh giành lẫn nhau,gia đình tan nát, bố mẹ đau lòng Lúc ấy, còn đâu gia đình? Anh chẳng còn là anh mà emcũng chẳng còn là em Nhường nhịn là cách để nén cái tôi của mình xuống Mà trong cuộcsống, khi nhường nhịn đâu phải lúc nào cũng là để nhận phần thiệt về mình Bởi lẽ ta cóthể nhường nhịn về giá trị vật chất để làm đầy một giá trị khác: giá trị tinh thần tình cảm.Nhường nhịn sẽ giúp giữ gìn hòa khí, xây đắp nên một mối quan hệ tốt đẹp, tôn trọng lẫnnhau Nhường nhịn còn giúp nâng cao phẩm giá con người, làm đẹp mình trong con mắtngười khác Nhường nhịn những điều nhỏ nhặt trong cuộc sống còn giúp ta tiết kiệm thờigian và sức lực để tham gia những cuộc cạnh tranh lớn lao hơn

Đôi khi, trong cuộc sống, trong trường hợp nên cạnh tranh thì người ta lại lùi bước.Thấy bạn học giỏi, bài của bạn được thày cô khen, thấy bố mẹ ta lúc nào cũng so ta với cô

bé, cậu bé hàng xóm – những điều đó dù rất bình thường thôi lại làm ta tự ái, tự ti về chínhmình để rồi đắm chìm trong mặc cảm Chính lòng tự ái (chứ không phải tự trọng) của mỗingười sẽ làm thui chột đi ý chí phấn đấu, cứ để mặc mình kém cỏi, để mặc người hơn

mình như vậy Trong trường hợp này, điều cần thiết là một sự cạnh tranh, chứ không phải

là “nhường nhịn”.

Ngược lại, đôi khi cần thiết có sự nhường nhịn người ta lại cạnh tranh nhau chobằng được Hai thanh niên đi trên đường chẳng may đụng phải nhau Cái sự đụng độ đócũng chỉ là không may, ngoài ý muốn thôi nhưng hai thanh niên ấy có thể sẵn sàng đứnglại cãi nhau, phân bua bằng được ai đúng ai sai thậm chí có thể gây gổ, đánh nhau Ở đây,càng cạnh tranh càng gây sự chú ý của những người xung quanh – những sự chú ý khóchịu, mỉa mai với hai thanh niên hiếu thắng Thậm chí vụ đánh nhau còn có thể gây tổn tại,thương tích không đáng có cho cả hai bên Nếu bình tĩnh hơn, sự việc này có thể giải quyếtmột cách rất gọn gàng và lịch sự: hai bên dừng lại, cùng xin lỗi nhau, hỏi xem người kia

có sao không, sau đó chào nhau và đi Đấy là cách xử sự thông minh hơn gấp nhiều lần

Vậy khi nào ta cần cạnh tranh? Khi nào ta cần nhường nhịn? Ta cạnh tranh với đốithủ, nhường nhịn với bạn bè, người thân, đồng nghiệp, Ta cạnh tranh trong công việc,kinh doanh Ta nhường nhịn trong gia đình, nhường nhịn với những đối tượng của tìnhyêu Lấy một ví dụ nho nhỏ: ta có thể nhường nhịn người mình yêu để vun đắp tình cảm.Nhưng với tình địch, ta không thể nhường nhịn, ta luôn phải chứng tỏ bản lĩnh, cái tôi của

ta, chứng minh ta hơn hẳn họ và có đủ sức mạnh đem đến hạnh phúc và bảo vệ ngườimình yêu Như vậy, tưởng như rất khó nhưng trong vấn đề cạnh tranh nhường nhịn luôn

có sự phân định rạch ròi Chỉ có điều con người cần có lý trí tỉnh táo và một trái tim để cóthể biết lúc nào nên cạch tranh, lúc nào nên nhường nhịn mà thôi

Song, ta phải cạnh tranh như thế nào và nhường nhịn ra sao cũng không phải là điềuđơn giản Tất cả đều có những giới hạn của nó mà nếu đi quá giới hạn ấy thì đều khôngmang lại kết quả tốt đẹp

Trước hết là cạnh tranh Có một thuật ngữ luôn gắn liền với cụm từ này: cạnh tranhcông bằng lành mạnh Cạnh tranh không phải là “dìm” người khác xuống với bất cứ thủđoạn nào kể cả là tàn độc nhất Cạnh tranh cũng không phải là tranh giành – giành giật.Cạnh tranh lành mạnh là cạnh tranh trên cơ sở hiểu mình, hiểu người để cố gắng nâng caonăng lực của chính mình Như vậy để cạnh tranh công bằng lành mạnh cần có một bộ óctỉnh táo, một bản lĩnh cứng cỏi cộng với nghị lực và sự quyết tâm

Còn về sự nhường nhịn, ta cần phân biệt nhường nhịn và nhẫn nhịn theo kiểu của kẻnhu nhược Nhường nhịn cũng cần có một mức độ nhất định Ta không thể nhường nhịn

để người khác lấn tới Ta có thể quay trở lại với câu chuyện anh trai em gái đã nêu ở trên.Giả sử người anh hết lần này tới lần khác nhường nhịn em gái sẽ tạo cho em gái một thói

quen “ích kỷ”, cái gì bố mẹ dành cho nhiễm nhiên đều là của mình Đến khi đó, nó để lại

hậu quả xấu và người anh trở thành nhu nhược Để có được sự nhường nhịn ta rất cần mộttấm lòng, hạn chế cái tôi ích kỉ tham lam của mỗi con người nhưng cũng cần sự cứng rắnmạnh mẽ để nhường nhịn đúng cách Tôi cho rằng Nguyễn Thi khi xây dựng nhân vật chị

Chiến trong “Những đứa con trong gia đình” đã có một hiểu biết sâu sắc và thấu đáo về

đời, về người, về tình cảm con người trong cuộc đời Chị Chiến đã nhường em Việt tất cả,nhường cả những con ếch bắt được, nhường cho em cả chiến công bắn tàu chiến Mĩ trênsông Định Thủy Song riêng có việc đi bộ đội là chị không nhường Vì trong trường hợpnày, giành đi bộ đội là giành về phần mình sự gian khổ hi sinh - đấy là cách để người chịlớn trong nhà bảo vệ đứa em trai yêu quý của mình.

“Trong cuộc sống, con hãy biết cạnh tranh sao cho sự cạnh tranh của con phải là

sự cạnh tranh lành mạnh Và con hãy biết nhường nhịn sao cho sự nhường nhịn của con luôn là sự nhường nhịn khôn ngoan, thấm đẫm tình người” (Viết cho con trai – Lại Thế

Luyện và Kim Phụng) Cạnh tranh và nhường nhịn đã trở thành những bài học đầu tiên màngười cho dạy cho con cái Nó đã đi vào đừng sống trong từng lĩnh vực, từng cách ứng xửthông thường Con người, chỉ thực sự trưởng thành và chín chắn khi có thể quyết định khivào nên cạnh tranh, khi nào nên nhường nhịn và cạnh tranh, nhường nhịn như thế nào chođúng

Đề số 2: "Nếu không nỗ lực khẳng định mình thì khó thành công, nhưng không tỉnh

có sự cương - nhu mới có thể tồn tại được Nếu không nỗ lực khẳng định mình thì khóthành công, nhưng không tỉnh táo chế ngự mình thì dễ vấp ngã

Nỗ lực hay tỉnh táo, đó đều là biểu hiện của ý thức con người, khi con người ta biếtmình cần làm gì và biết mình là ai Nỗ lực là sự cố gắng đạt được những điều mà mình đặt

ra, mình mong muốn Còn tỉnh táo lại là sự sáng suốt về lí trí, để con người tìm ra được lối

đi tốt nhất cho riêng mình Thế nhưng, trong câu nói này, người viết đã sử dụng cách nóiphủ định: “không nỗ lực khẳng định mình thì khó thành công” và “không tỉnh táo chế ngựmình thì dễ vấp ngã” Khẳng định mình là thể hiện khả năng của bản thân Chỉ khi conngười cố gắng mới có thể có cơ hội đạt được thành công Ngược lại với thành công là vấpngã Người ta hay vấp ngã khi người ta không chú ý xung quanh và đi quá nhanh, khônglàm chủ được tốc độ của mình Sự thất bại sẽ đến nếu vượt quá giới hạn của cái sự gọi là

cố gắng ấy, tức là lúc ta không biết kiềm chế bản thân mình Vậy là, thành công chỉ đạt

được khi ta có cố gắng, nhưng nếu không có những giới hạn nhất định sẽ phản tác dụng vàgây hại cho chính mình.

La Phôngten đã từng nói: “Không có con đường trải hoa nào đưa đến vinh quangcả” Vinh quang, hay chính là thành công ở mức độ cao nhất, không bao giờ đạt được mộtcách dễ dàng Cuộc sống bộn bề có rất nhiều điều phức tạp, không bao giờ con người ta cóđược một điều kiện thuận lợi hết được Thậm chí trong những cuộc thi, không chỉ là điềukiện, ta còn gặp biết bao nhiêu đối thủ khác Nếu ta không cố gắng, có khác nào ta làngười đang đi bộ trên một đường chạy, tức là ta đã tự loại mình ra khỏi cuộc chơi Thực tếcũng đã chứng minh, thành công chỉ có khi ta cố gắng Có thể một ngày nào đó, ta cũnggặp may mắn như trúng số độc đắc hay chiến thắng trong một cuộc bốc thăm trúng thưởngnào Thế nhưng ta không thể mãi mãi ngồi ôm cây đợi thỏ như anh chàng trong câuchuyện cổ được, ta phải hành động thì mới có thể có được một kết quả cao Để đạt đượcgiải Field, giáo sư Ngô Bảo Châu của chúng ta cũng đã phải trải qua biết bao nhiêu gianlao thử thách, đã phải miệt mài học tập và nghiên cứu mới có thể chứng minh được một bổ

để mà hàng bao nhiêu năm nay không một ai có thể chứng minh được Cố gắng cũng lànguyên nhân tạo nên sự thành công của Bill Gates Trở thành giám đốc của Microsoft và

là một trong những người giàu nhất Thế giới, ông cũng phải trải qua rất nhiều gian lao.Nhưng không phải chỉ riêng những việc lớn lao vĩ đại như thế mới cần sự cố gắng Nhữngđiều hết sức giản dị, bình thường như đạt được kết quả cao trong kì thi học sinh giỏi, nấuđược một món ăn ngon cho gia đình thân yêu cũng là kết quả của bao công sức, của mồhôi và nước mắt Không có gì đến với ta một cách tự nhiên cả

Tuy nhiên, một chiếc xe khi lao quá nhanh thì sẽ rất khó thắng lại được, mà khikhông thắng lại nữa thì hậu quả sẽ càng tai hại đến mức nào Nó sẽ gây tai nạn cho mọingười xung quanh và gây nạn cho chính cả người tài xế Chúng ta đôi khi cũng có thể làmột chiếc xe mất phanh ấy Thực tế thì, khi con người ta đã có động lực, có niềm tin thìlúc nào cũng làm việc với niềm hứng khởi, nhiệt tình Nhưng giới hạn thực sự của cái xấu

- cái tốt, cái đúng - cái sai, cái hay - cái dở lại thực sự chỉ mong manh như một sợi tóc.Viên Mai trong “Tùy viên thi thoại” đã nói rằng, ta cần biết phân biệt giữa mạnh mẽ vàcường bạo, nhu mì và nhu nhược… cái đó tưởng là giống nhau nhưng thực khác nhau Thì

ở đây, nhiệt tình và bốc đồng, nó cũng là những khái niệm như thế Không biết mình là ai,

ta rất dễ vấp ngã Những bạn trẻ ngày nay, thường họ là những con người năng động, luônluôn có nhu cầu muốn thể hiện bản thân mình Thế nhưng, chính họ cũng là những ngườicòn non kém về kinh nghiệm nhất, rất dễ mắc phải những sai lầm “Lúa càng nặng hạt thìcàng trĩu bông, giản dị cúi đầu” (Đặng Thái Sơn) còn ngựa non thì lại háu đá Trên thực tế,

đã có không biết bao doanh nhân trẻ tuổi lập ra công ty không được bao lâu đã phá sản.Thậm chí còn có hiện tượng rằng, cầu Bãi Cháy đã từng phải chăng lưới xung quanh vìtrong một thời gian đã có quá nhiều giám đốc tự tử vì phá sản Có ý chí làm giàu tôi luyệncho ta một bản lĩnh vững vàng, tuy nhiên khi không lường trước được mọi việc thì ta cũngphải chịu đựng những thất bại đắng cay

Để có thể biết nỗ lực và tỉnh táo những lúc cần thiết, con người ta còn cần phải họchỏi rất nhiều điều Không chỉ học hỏi về học vấn, tri thức, thông tin, ta còn cần phải biếttôi luyện bản lĩnh, có được một lí trí hết sức vững vàng để có thể làm chủ được trong tất cảmọi trường hợp Nhưng quan trọng hơn cả, ta phải có một cái nhìn, nhìn bản thân mình,nhìn cơ hội, nhìn cuộc sống xung quanh, học hỏi kinh nghiệm của những người đi trước đểkhông bị vấp vào những vết xe đổ Làm được những điều ấy, ta mới có thể biết sống mộtcuộc sống thực sự tốt đẹp.

Nếu cho trứng, cà rốt và cà phê vào ba nồi nước sôi, sau một thời gian, trứng sẽcứng lại, cà rốt thì mềm ra Nhưng dù thế nào, chúng cũng đã bị hoàn cảnh làm thay đổibản thân mình, không còn là mình trước đây nữa Còn cà phê thì khác Bằng khả năng củamình, nó biến nước sôi trở thành những giọt cà phê ngon lành Cà phê đã tự biết biến đổihoàn cảnh và làm chủ nó Bạn cũng vậy, hãy biết làm chủ cuộc sống của mình, đừng baogiờ để mình hối tiếc!

Bài làm 2:

La Phông-ten từng nói: "Không có con đường trải hoa hồng nào dẫn đến vinh quangcả" Thành công là một cái đích ngọt ngào nhưng để đến với nó ta sẽ phải trải qua mộthành trình đầy chông gai, thử thách Bởi vậy, trong hành trang của ta nhất định phải cómột ý chí mạnh mẽ, một lí trí tỉnh táo, một bản lĩnh cứng cỏi Có người đã khẳng địnhrằng: "Không nỗ lực khẳng định mình thì khó thành công, nhưng không tỉnh táo chế ngựmình thì dễ vấp ngã"

Sinh ra trong cuộc đời, theo lẽ tự nhiên bất kì ai cũng mong muốn được khẳng địnhmình, nghĩa là tạo lập được một chỗ đứng, một vị trí nhất định trên thế gian này, được mọingười nhìn nhận và coi trọng Như Nguyễn Công Trứ từng tâm sự:

"Đã mang tiếng ở trong trời đất

Phải có danh gì với núi sông"

Khát vọng khẳng định mình là một khát vọng đẹp đẽ, chân chính và cũng rất nhânbản ở con người Bởi xét đến cùng, nó là biểu hiện của sự tự trọng ở mỗi cá nhân Đãmong muốn được "in dấu lên mặt đất", nghĩa là ta không chấp nhận là một hạt cát vô danh

để giông bão cuộc đời mặc sức cuốn đi Thế nên, nó hoàn toàn xứng đáng được tất cả mọingười trân trọng, đề cao Nhưng hơn thế nữa, với bản thân mỗi người, "không nỗ lựckhẳng định mình thì rất khó thành công" Thật vậy, bởi khi ta khẳng định được mình,nghĩa là lúc ta đã tạo lập được một vị trí nhất định trong cuộc đời, trong trái tim mọingười Chính chỗ đứng ấy sẽ giúp ta nhận được sự ủng hộ, giúp đỡ, hỗ trợ của người khácmỗi khi gặp khó khăn, mà điều đó thì vô cùng quan trọng, vì không ai chỉ dựa vào bảnthân mà đến được với thành công Tất nhiên, ta không thể phủ nhận rằng ngay cả khi chưakhẳng định được mình, người ta vẫn có thể nhận được sự giúp đỡ, động viên, khích lệ từngười khác Nhưng trong những hoàn cảnh ngặt nghèo nhất, ta sẽ chỉ dành sự ưu tiên cho

những người xứng đáng nhất mà thôi Vì sao Lê Lai xả thân cứu chúa? Vì sao nhữngngười cận vệ sẵn sàng hi sinh để bảo vệ Hồ Chủ tịch? Họ sẵn sàng từ bỏ mạng sống củamình, bởi họ tin sự hi sinh ấy không uổng phí Và liệu những người anh hùng ấy - dù tài tríhơn người - có thể đi đến thành công đơn độc một mình, khi không có sự trợ sức củanhững con người thầm lặng kia?

Nhưng điều mà tác giả câu nói muốn nhấn mạnh với ta không chỉ có vậy, quan trọngnhất là "sự nỗ lực" Kết quả mà ta đạt được không giá trị bằng việc ta đã cố gắng hết sứcnhư thế nào để đạt được kết quả ấy "Nỗ lực khẳng định mình" chính là điều kiện tiênquyết để ta vươn tới thành công Bởi như đã nói ở trên, con đường đi tới thành công khôngbao giờ bằng phẳng Chỉ có ý chí, nghị lực, quyết tâm vươn lên không ngừng mới giúp tavượt qua được tất cả những trở ngại ấy mà thôi Ai có thể ngờ một cậu bé nghèo lớn lêntrong căn nhà dột nát ở mảnh đất Quảng Bình đầy nắng gió, với người cha khắc khổ vàngười mẹ mắc bệnh ung thư - lại có thể trở thành nhà vô định "Đường lên đỉnh Olympia"2008? Nhưng Lê Vũ Hoàng đã làm được Không phải là phép màu, không phải là maymắn, thành công ấy là kết quả của sự nỗ lực suốt 12 năm - nỗ lực để khẳng định mình

"Không có gì là đích cuối cùng nhưng cứ đi rồi sẽ đến" "Cứ đi" - đó cũng là biểuhiện của ý chí vươn lên, không đầu hàng, không lùi bước Thế nhưng, ta không thể lúc nàocũng lao mãi về phía trước Thực tế là: "Không nỗ lực khẳng định mình thì khó thànhcông, nhưng không tỉnh táo chế ngự mình thì dễ vấp ngã"

"Chế ngự mình" là một cách nói hình ảnh chỉ khả năng làm chủ bản thân, là ý thức

tự kiềm chế của mỗi cá nhân Kiềm chế cái tôi để không để khát vọng khẳng định bản thântrở thành ngạo mạn Kiềm chế những tham vọng để không tìm mọi cách đạt được nó bằngbất cứ giá nào Không có thực tài mà huênh hoang khoác lác, ta sẽ chỉ là thùng rỗng kêu

to, trở nên lố bịch trước mắt mọi người Không có thực lực mà muốn thành công tức là mùquáng, cuộc đời sẽ chỉ trả cho ta quả đắng Người xưa từng căn dặn: "Mọi tai họa đều xuấtphát từ việc con người không tự biết mình là ai" Biết mình - nghĩa là tự ý thức được cả thếmạnh và hạn chế của bản thân, tự nhận thức được cả ước mơ và trách nhiệm của ta trướccuộc đời này Không biết mình và biết tự kiềm chế mình, rốt cuộc sớm muộn gì ta cũngmắc phải sai lầm Con người có quyền tự do, song cũng luôn phải biết giới hạn mình trongnhững khuôn khổ nhất định Tựa như cái vòng kim cô trên đầu Tôn Ngộ Không, tuy giữ

nó rất khó khăn, thậm chí vô cùng khổ sở, nhưng nếu không có nó, liệu Tề thiên đại thánh

có tu thành chính quả hay không?

Khẳng định mình không xấu, như đã nói ở trên, đó là biểu hiện của sự kiêu hãnhchân chính, của lòng tự trọng Song tự trọng hoàn toàn khác với tự đại, kiêu hãnh hoàntoàn khác với kiêu ngạo, kiêu căng Thực tế là, bậc quân tử thường ít nói về mình, người

có thực tài thì thường nhũn nhặn, khiêm nhường giản dị Họ biết chế ngự mình, nhưngcũng biết cách khẳng định mình theo cách khác - không phải bằng những lời huênh hoang

tự đắc, mà là bằng những hành động cụ thể và thiết thực Chính điều đó khiến nhân cáchcủa họ càng được nâng lên.

Người ta vẫn luôn tin Thượng đế đã sáng tạo ra nhân loại Nhưng vì lẽ gì mà vớilòng bác ái và quyền năng vô song, Người không tạo ra một thế giới chỉ toàn bình yên,hạnh phúc; tại sao con người muốn tới được thành công lại phải trải qua bao lần vấp ngã?

Có lẽ bởi Người hiểu rằng, chỉ có lửa mới tôi luyện được vàng, và cũng chính những giannan kia mới khiến thành công trở nên rực rỡ Đến được cái đích vinh quang không dễ,thậm chí khó vô cùng, nhưng có niềm say mê của khát vọng, cùng với sự tỉnh táo của lí trí,bản lĩnh, ta sẽ thành công Hãy cứ vững bước trên đường đời, bởi "cứ đi là sẽ đến"…

Bài làm 3:

Mac-xim Gorki đã xúc động biết mấy trước sự ra đời của chú bé vùng Kapkaz - đứacon của một bà mẹ nghèo khổ, một xã hội nghèo khổ: "phải biết tự khẳng định mình thậtkhỏe cứ làm ầm lên đi, chú bé Oren! Cứ gào toáng lên đi" (Một con người ra đời).Khẳng định mình là một điều quan trọng đối với mỗi con người trong cuộc đời Song vốn

là quy luật, con người không tránh khỏi có lúc lầm lạc Phải chăng vì thế mà có ý kiến chorằng: "Không nỗ lực khẳng định mình thì khó thành công nhưng không tỉnh táo chế ngựmình thì dễ vấp ngã"

Tôi từng đọc "Tỏa nhị Kiều" của Xuân Diệu, đã và sẽ không thôi ấn tượng với cuộcsống lờ mờ, nhạt nhẽo của những con người mà cái gì cũng dừng lại ở mức lửng lơ, nửavời: không xinh, không xấu, không hiền, không dữ, cứ ngây ngây thơ thơ như hai hạtcơm Điều đó dấy lên trong lòng tác giả và cả người đọc nữa - khi đứng trước những conngười ấy - một cảm giác nửa ghét, nửa thương, vừa buồn lại vừa bực Và cuộc sống của họcũng cứ thế chìm lịm đi giữa dòng đời Không ấn tượng Cuộc sống ấy phẳng lặng đếnnhòe nhạt, đơn điệu Phải chăng vì phản cảm với cuộc sống ấy mà Xuân Diệu đã phải thốtlên rằng:

"Thà một phút huy hoàng rồi chợt tối

Còn hơn buồn le lói suốt trăm năm"

Đúng vậy, trong cuộc sống, con người cần biết tự khẳng định mình!

Khẳng định mình - đó là khi ta đóng góp xây dựng bài một cách tự tin, là khi ta chongười khác thấy năng lực của mình trong công việc: một bài viết tốt, một ý tưởng sángtạo Nhiều lắm, con người hoàn toàn có thể khẳng định mình ở nhiều lúc, nhiều nơi, trongnhiều lĩnh vực Miễn là ta bộc lộ khả năng của cá nhân bằng hành động cụ thể Khi ấy, tagọi những hành động này bằng cái tên "khẳng định mình" "Không nỗ lực khẳng địnhmình thì khó thành công" Thành công luôn là điều con người mơ ước đạt được Thếnhưng tại sao cần "khẳng định mình"?

Khi con người khẳng định mình là khi đã có sẵn ý thức về năng lực, giá trị bản thân,

có mong muốn được đóng góp và cống hiến Đó sẽ là động lực thôi thúc con người thểhiện chính mình Một khi không muốn bộc lộ cái "tôi" của bản thân thì con người hoàntoàn không có bản lĩnh hoặc thật sự kém cỏi Thành công không đến là điều tất yếu

Có ý thức "khẳng định mình" là không chấp nhận cuộc sống phẳng lặng, nhợt nhạt,không muốn là chiếc lá trôi theo dòng đời Đó có thể lớn lao - là sự ghi danh tên tuổi, song

đó cũng có thể đơn giản chỉ là hoàn thành xuất sắc một lĩnh vực, một nhiệm vụ chuyênmôn nào đó Nếu không có ý thức bộc lộ khả năng, sẽ chẳng ai biết đến năng lực của bạn

do đó sẽ bỏ lỡ cơ hội được thử sức mình Và khi ấy, người đóng cánh cửa với thành côngkhông ai khác chính là bản thân mình

Khẳng định bản thân giúp con người tìm thấy và khẳng định ý nghĩa tồn tại, giúpcuộc sống của con người trở nên ý nghĩa hơn, tốt đẹp hơn Nhưng làm thế nào để khẳngđịnh bản thân?

Con người trước hết cần có mục đích Khi có một mục đích cụ thể rồi thì mới có cơ

sở phấn đấu Hơn nữa, cần biết tận dụng thời cơ để "bùng cháy và tỏa sáng" Mặc dù cuộcsống không phải lúc nào cũng như ý mà luôn tồn tại những điều cản ngăn thậm chí vùi dậpcái "tôi" của mình nhưng khi đã có một năng lực thực sự thì mọi rào cản kia sẽ bị phá bỏ

Ấy là khi con người cần "nỗ lực"

"Không có con đường trải hoa hồng nào đưa đến vinh quang cả" (La Phôngten).Thật vậy, có ý thức, mong muốn khẳng định mình thôi chưa đủ, tận dụng điều kiện thuậnlợi thôi chưa đủ, con người cần rèn luyện một quyết tâm, một ý chí, bản lĩnh đương đầuvới thử thách, thất bại Điều đó quyết định rất nhiều tới sự thành công của ta Ngay cả khihoàn cảnh khó khăn, không thuận lợi để cá nhân bộc lộ mình thì "nỗ lực" chính là phépmàu, là câu trả lời "có" hay "không" cho thành công của con người Êđixơn phải thửnghiệm tới 1000 chất liệu mới tìm ra vonfram làm dây tóc bóng đèn Cậu học trò của danhhọa Lêôna Đờvanhxi cũng phải tập vẽ quả trứng tới hàng trăm lần rồi mới được học vẽ cáitiếp theo

Vậy đấy, nỗ lực sẽ là hành trang không thể thiếu trên hành trình khẳng định mìnhcủa bạn!

Một người thợ có thể khẳng định mình qua sản phẩm làm ra Một kĩ sư có thể làmnên tên tuổi nhờ máy móc mình chế tạo Là một học sinh, ta hoàn toàn có thể khẳng địnhmình qua kết quả cao trong học tập, một cuộc thi hay một bài văn thôi Song ngay cả khichưa đạt được những thành tích ấy - chỉ cần tiến bộ hơn thôi - theo tôi đó cũng là một biểuhiện khác của sự khẳng định cá nhân

Con người vốn là sinh vật bậc cao của tạo hóa nhưng không hoàn toàn mất đi lốisống bản năng Do đó trong con người luôn tồn tại mặt tốt đẹp và cả mặt xấu, kém Chonên con người không tránh khỏi có những phút giây lầm lạc, thậm chí đánh mất bản thân

mình Vậy thì, khi ấy con người cần điều gì? Vâng, không thể khác, chính là sự tỉnh táo.Phải chăng vì thế mà mà câu nói không chỉ có một mà là hai vế?

"Không tỉnh táo chế ngự mình thì dễ vấp ngã" Chế ngự mình - chính là biết kiềmchế cản ngăn bản thân trước những hấp dẫn, thu hút tầm thường

Cuộc sống vốn không phải là một tấm thảm đỏ Nó cũng không phải là một bản đàn

êm ru Cuộc sống có lúc thăng, lúc trầm, lúc cao, lúc thấp Bởi lẽ đó cho nên bên cạnhnhững giá trị tốt đẹp, cuộc sống luôn chứa đựng những cạm bẫy, những "mật ngọt" thu hútcon người Đó có thể là lực hấp dẫn về mặt vật chất (tiền bạc), song cũng có thể là về mặttinh thần (danh vọng) Con người thì ngoài những phẩm chất "người" đẹp đẽ, cao thượngcòn có những nhu cầu, ham muốn rất đỗi bình thường Điều đó không có gì sai, cí đángchê trách là sự thái quá, mù quáng trong mức độ Khi ấy, những thứ hào nhoáng kia sẽ che

mờ mắt con người và vấp ngã là điều dễ hiểu Thậm chí, cái mất còn là danh dự, sự nghiệphay thậm chí cả cuộc đời!

Có một thực tế đáng buồn là giới trẻ hiện nay sa vào các tề nạn xã hội như ma túy,nghiện hút với số lượng ngày càng tăng lên Những ham muốn cảm giác mới lạ, thíchbộc lộ mình bằng những thú vui vô bổ và tốn kém đã khiến một bộ phận không nhỏ thanhniên ấy sống hồ đồ chốc lát rồi dẫn đến sống sơ sài, hời hợt trong cả cuộc đời Không ítbạn trẻ khi dấn thân vào con đường ấy đã không thể quay trở lại

Dẫu biết rằng tuổi trẻ lắm đam mê

Dẫu biết rằng tuổi trẻ còn hiếu thắng, bồng bột

Dẫu biết rằng tuổi trẻ ưa lối sống tự lập, sôi nổi

Song có phải đó là cách duy nhất để thể hiện bản thân mình không? Cũng là khẳngđịnh mình đấy nhưng thay vì cho mọi người thấy thành tích cao trong học tập, sự chínchắn trong nhận thức, sự hoàn thiện về đạo đức thì họ sử dụng thuốc lá, thuốc lắc, ma túynhư một phương tiện ăn chơi để thể hiện sự sành điệu Rồi cả những ham muốn bốc đồng,

sự tức giận nhất thời đôi khi cũng là nguyên nhân đẩy con người vào vòng tội lỗi

Vậy nên, nếu khẳng định mình làm nên giá trị, đem thành công tới với con người thìtỉnh táo chế ngự mình chính là cách con người bảo vệ mình tốt nhất Khẳng định mình màchỉ đua đòi, a dua, tự tạo ra một lối biểu hiện hào nhoáng mà vô giá trị thì đó chỉ là lối suynghĩ thiển cận, nông nổi mà thôi!

"Con người sinh ra không phải để như một hạt cát vô danh mà để in dấu trong tráitim người khác" Phải, con người rất cần nỗ lực khẳng định bản thân song khẳng định thếnào cho đúng đắn cũng vô cùng quan trọng M Gorki đã gửi trọn niềm tin ấy cho cậu béOren xứ Kapkaz Còn ban, bạn là một người trẻ, bạn sẽ làm gì để nâng cao cuộc sống củamình và mọi người xung quanh?

Đề số 3:

Trình bày suy nghĩ của anh (chị) về vấn đề sau:

Chỉ khi tự biến mình thành ngọn lửa ta mới có thể làm bừng lên ánh sáng của thành công.

Bài làm 1:

Khi đọc bài viết này của tôi bạn bao nhiêu tuổi? Điều đó có thực sự quan trọng đốivới mỗi người? Cũng tùy từng cách nghĩ, nhưng với tôi, tuổi tác không phải là tất cả.Đừng nghĩ rằng bạn còn trẻ, bạn chưa đủ kinh nghiệm để đối mặt với cuộc sống Cùngđừng nghĩ rằng bạn đã hết cơ hội để đến với những thành công Thành công là một cuộchành trình Nó công bằng cho tất cả Nhưng cách mà mỗi người tìm đến nó mới thực sự làđiều đáng nói Vì thế, chỉ khi tự biến mình thành ngọn lửa ta mới có thể làm bừng lên ánhsáng của thành công

Thành công – đơn giản đó là việc đạt được những mục tiêu ta đã đặt ra từ trước Nókhông phải điều gì quá lớn lao kì vĩ, cũng không phải thứ mà ta có thể có được một cách

dễ dàng Từ việc giải xong một bài tập nhỏ cho đến việc tạo lập một sự nghiệp to lớn nhưBill Gates cũng được gọi chung với một cái tên: thành công Tuy nhiên, thành công khôngphải bao giờ cũng chung một đáp án Có thể bạn không hoàn thành được mục đích củamình, nhưng đó không phải là thất bại Hãy tin rằng bạn đã có được một điều gì đó Bởi vìkhi bạn đã cháy, cháy hết mình thì bạn sẽ không còn gì phải hối hận Bạn đã từng là mộtngọn lửa, và bạn đã thành công

Ngọn lửa là biểu tượng của ánh sáng, của sức sống, của lòng nhiệt tình say mê, củaniềm khát khao hi vọng… Mà vì sao ta lại cần biến mình thành ngọn lửa mà lại khôngphải là điều gì khác? Ngọn lửa bừng lên trong con người ta đó có ý nghĩa thế nào với sựthành hay bại của mỗi người?

Hãy nhìn vào ngọn lửa Hãy nhìn vào trong chính con người bạn nữa…

Ấn tượng đầu tiên với bất kì ai, ngọn lửa là ánh sáng Chúng ta cũng cần như thế.Điều đầu tiên phải làm là thắp sáng chính bản thân mình Thắp sáng ở đây không phải là

cố làm cho mình nổi bật Thứ ánh sáng ta cần tạo ra là ước mơ Tức là mỗi con người cần

có mục đích sống, có ước mơ và dám ước mơ Lưu Vĩ (một chàng trai người Trung Quốc)

dù mất đi đôi cánh tay của mình nhưng anh vẫn mong muốn được chơi piano Và cuốicùng, chính đôi chân đã giúp anh thực hiện niềm mong mỏi đó Đối với mọi người, điềuLưu Vĩ làm thật phi thường kì lạ Nhưng đối với anh, đó chỉ đơn giản là thực hiện ước mơ,cũng như bao con người dám mơ và dám thực hiện nó

Cái mà ngọn lửa tỏa ra không chỉ là ánh sáng mà kèm theo nó còn là cả hơi ấm,thậm chí có thể nói là sức nóng Cũng như con người, ước mơ phải đi liền với niềm say

mê, sự khao khát được thực hiện nó và phải thực hiện nó Đam mê chính là động lực để ta

đến được với thành công sớm hơn Lady Gaga thực sự là một hiện tượng của âm nhạc Thếgiới trong khi cô gái mới chỉ 24 tuổi Điều khiến cô trở thành một ca sĩ nổi tiếng khôngphải chỉ là thứ phong cách quái gở mà cô tạo ra mà đó là bởi ở cô là một tài năng âm nhạc

và niềm đam mê cháy bỏng đối với ca hát Gaga tự thiết kế trên ô tô riêng của mình mộtphòng thu mini, vì thế mà ở bất cứ đâu và bất cứ khi nào cô cũng có thể sáng tác nhạc vàhát Đam mê thực sự là con đường ngắn nhất để ta đến với ước mơ của mình

Ngọn lửa màu gì? Có lúc màu vàng, có khi màu đỏ, màu trắng, màu xanh… Ngaytrong cuộc sống bình thường ta cũng có thể nhận ra điều đó Vậy nên, ta đừng nên bó hẹpcuộc sống của mình trong một phạm vi nào cả Đừng quá cứng nhắc, máy móc mặc dù nó

có vẻ an toàn hơn Bạn đừng là ngọn lửa màu vàng vì mọi người nói rằng ngọn lửa phảimàu vàng Bạn hãy sống với cá tính của mình, hoàn hảo theo cách của mình Đồng thờihãy biết sáng tạo, tìm đến những vùng đất mới, trải nghiệm những cảm xúc mới miễn là nótích cực và mang đến những điều tốt đẹp cho mình và những người xung quanh

Hãy một lần nữa để ý đến sự tồn tại của ngọn lửa Bạn thấy đấy, dù là bếp lửa TâyNguyên bập bùng cháy hay chỉ là một ngọn nến nhỏ nhoi, dù ngọn lửa có đang cháy dữdội hay đã gần đến lúc lụi tàn thì nó vẫn không khi nào đứng yên, vẫn có cái ngọn vươnlên để duy trì sự cháy của mình Thật vậy, khi đã thực hiện điều gì đó, bạn hãy cố gắng nỗlực cho đến phút cuối cùng Hành động, hành động và hành động Đừng từ bỏ giữa chừng,cũng đừng vừa lòng cho phép mình dừng lại Kể cả là khi sắp thất bại, hãy luôn hi vọng,tin tưởng, lạc quan để thực hiện được nó Tôi đã từng thất bại vì đánh mất ngọn lửa trongtim mình Bạn đã từng thất bại như vậy chưa?

Ngọn lửa - có những lúc nó bùng cháy dữ dội, nhưng có cả những khi nó tồn tại mộtcách bình yên, hiền hòa Chúng ta cũng vậy thôi Bạn cần phải rực cháy nhưng đồng thờicũng cần biết tiết chế bản thân mình Bạn phải khuấy động cuộc sống nhưng cũng đừngthái quá, gây khó chịu đối với mọi người và làm hại bản thân Bởi làm như thế, bạn sẽgiống như một viên sủi vậy, khi sủi hết là chẳng còn gì nữa Tự tin không phải là liều lĩnh,cũng cần phải dựa trên khả năng vốn có cũng như điều kiện cá nhân Hơn thế, cũng đừng

là kẻ vừa tự ti lại vừa tự kiêu Luôn sợ mình thất bại, sợ người khác hơn mình nhưng đếnlúc đạt được điều gì đó giá trị một chút lại trở nên ngạo mạn, khinh thường người khác.Những điều như thế luôn có thể tồn tại trong ta Nhưng ta đừng để nó trỗi dậy mà làm mất

đi phần tốt đẹp của chính mình

Một ngọn lửa luôn thành công theo cách của nó Và bạn cũng có thể như vậy Hãynhớ rằng Chỉ khi tự biến mình thành ngọn lửa ta mới có thể làm bừng lên ánh sáng củathành công

Bài làm 2:

Bất kì ai từng đọc "Tiếng chim hót trong bụi mận gai" của Colleen Mc Culoughhẳn sẽ không bao giờ quên câu chuyện về một loài chim chỉ hót một lần duy nhất trongđời, nhưng tất cả họa mi đều phải im lặng lắng nghe, cả Thượng đế trên thiên đường cũngphải mỉm cười… Bởi loài chim này ngay từ lúc có thể cất cánh bay đã đi tìm cho mìnhmột cây gai dài nhất, nhọn nhất Khi tìm thấy rồi, nó lao thẳng ngực mình vào đấy, để câygai nhọn đâm thấu suốt trái tim Trong nỗi đau tột cùng, con chim ấy cất lên tiếng hót…

Có thể đó chỉ là truyền thuyết Nhưng chắc chắn ta sẽ không thể thành công nếukhông cố gắng hết mình; chắc chắn cuộc sống của ta sẽ chìm nghỉm giữa dòng đời nếu tamãi bằng lòng với kiểu sống mờ, sống buồn, sống lặng Chỉ khi biến mình thành ngọn lửa,

ta mới có thể làm bùng lên ánh sáng của thành công!

Ngọn lửa là biểu tượng của nhiệt huyết, đam mê cháy bỏng Khi "biến mình thànhngọn lửa" nghĩa là ta đã nỗ lực hết mình để sống với đam mê Khi đó, ta mới có thể "làmbùng lên ánh sáng của thành công" - đạt được thành quả tốt đẹp, vinh quang, rạng rỡ Tácgiả câu nói đã sử dụng một hình ảnh ẩn dụ và cách nói tuyệt đối để để nhấn mạnh, khẳngđịnh vai trò của ngọn lửa đam mê nhiệt huyết trong mỗi con người Chỉ khi có được điều

đó, ta mới có thể thành công

Thành công phụ thuộc một phần vào sự thuận lợi của điều kiện khách quan và đượcquyết định bởi khả năng của con người Như vậy, nhiệt huyết không phải là yếu tố trựctiếp làm nên thành công Thế nhưng, đó lại là động lực tinh thần thôi thúc ta hành động, cốgắng để đến với ước mơ, khát vọng Khi muốn nỗ lực hết mình, ta mới có thể tận dụng tối

đa khả năng vốn có, thậm chí có thể làm được những điều tưởng như không bao giờ làmđược Điều gì đã giúp con người chinh phục đỉnh Everest, bơi hơn 100 km qua eo biểnMăng-xtơ, chạy bộ 307 ngày không nghỉ? Khả năng là có hạn nhưng chính sự nỗ lực sẽgiúp ta vượt qua giới hạn của chính bản thân mình

Gắn liền với nhiệt huyết là lòng quyết tâm, là niềm tin vào công việc đang làm vàcái đích mình đã chọn Nếu không tìm được cho mình điều đó thì cánh cửa đến với thànhcông đã đóng sập ngay trước khi cuộc hành trình đến với nó chưa thực sự bắt đầu Bởi "đểthấy cầu vồng, ta cần chịu đựng những cơn mưa" (Dolly Parten) - khó khăn là điều tất yếucần đối mặt trên mỗi con đường Và nó sẽ làm chùn bước bất cứ ai hèn nhát hay lườibiếng, yếu đuối hay thiếu niềm tin Chỉ khi có nhiệt huyết, ta mới dám bước tới mà khôngchần chừ, do dự Chỉ khi có nhiệt huyết, ta mới dám nghĩ, dám làm, dám thử thách mìnhvới những lựa chọn can đảm nhất Chỉ khi có nhiệt huyết, ta mới đủ sức mạnh và nghị lực

để đứng lên sau mỗi lần thất bại Người sống nhiệt huyết thực sự sẽ không bao giờ từ bỏmột cơ hội nào để vươn tới ước mơ, cũng không bao giờ từ bở ước mơ, dù cơ hội ấy cómong manh hay con đường ấy gian nan đến mấy

Hơn thế nữa, niềm tin và sự nhiệt tình của một người luôn có sức ảnh hưởng, lantruyền tới những người xung quanh Giống như những làn sóng luôn lan tỏa khi ta némhòn đá xuống mặt hồ yên ả Nhiệt huyết có thể lôi cuốn mọi người cùng hướng tới cái đích

mà ta đang theo đuổi, đặc biệt là khi ta ở vào vị trí người lãnh đạo Khi đó, ta sẽ có ngườicộng sự đồng hành để sẻ chia, giúp đỡ; ta sẽ được làm việc trong một bầu không khí hănghái, sôi nổi, tràn đầy năng lượng Và điều tất yếu là thành công sẽ được nhân lên rất nhiềulần.

Và nếu như ta đã cố gắng bằng tất cả bầu nhiệt huyết, thì dù kết quả thế nào, ít nhất

ta cũng không phải hối hận hay nuối tiếc Dù thành quả không như mong đợi, ta vẫn cóđược thành công của riêng mình: niềm vui vì đã được thử sức, được một lần "cháy hếtmình" cho khát vọng, ước mơ, vì đã chiến thắng được con người lười biếng trong bản thânmình "Không có cái đích cuối cùng, nhưng cứ đi là sẽ đến"…

"Chỉ khi biến mình thành ngọn lửa, ta mới có thể làm bùng lên ánh sáng của thànhcông" Đó thực sự là một quan điểm sống tích cực bởi nó cổ vũ, khích lệ con người sốngmạnh mẽ, sôi nổi, sống hết mình với đam mê và cố gắng hết sức cho khát vọng Thếnhưng, ta luôn cần tỉnh táo để phân biệt giữa sự táo bạo, nhiệt tình với sự liều lĩnh xốc nổi

Cố gắng hết mình cho đam mê không có nghĩa là mù quáng, hành động thiếu suy nghĩ hay

sử dụng mọi thủ đoạn để thành công Khát vọng không đồng nghĩa với tham vọng Cũngkhông phải cứ có đam mê, có nhiệt tình hăng hái là sẽ có thành công Đây chỉ là nhữngyếu tố tinh thần, để thành công còn cần trí tuệ, cần những khả năng thiết thực và cụ thể Lítưởng là ngọn đèn chỉ đường, nhưng phải có những bước chân vững chắc mới có thể điđến thành công Bởi thế, ta còn cần tích lũy tri thức, trau dồi kĩ năng bên cạnh việc giữ chongọn lửa đam mê không bao giờ tắt

Tuy nhiên, để "giữ cho ngọn lửa đam mê không bao giờ tắt" cũng không phải làđiều đơn giản Ai cũng có lúc nản chí, ai cũng có lúc mệt mỏi Nhưng hãy biết rằng nhữngkhoảnh khắc đó là điều hết sức bình thường, và sẵn sàng đối mặt với nó Khi nản chí, bạn

cứ dừng lại, khi mệt mỏi, bạn hãy cho mình thư giãn, nghỉ ngơi Nhưng để dừng lại không

có nghĩa là bỏ cuộc, để không rơi vào tình thế mất phương hướng, ta cần xác định cái đíchhướng tới một cách thật rõ ràng Cái đích ấy phải gắn với những đam mê thực sự chứkhông phải là sở thích nhất thời, phải xuất phát từ cơ sở thực tế là khả năng của ta chứkhông phải là những điều viễn tưởng Và bạn có tin không, gió sẽ chỉ có thể dập tắt nhữngđốm lửa nhỏ và sẽ càng thổi bùng lên những ngọn lửa lớn Vậy nên, hãy luôn đủ mạnh mẽ

để tin vào ý nghĩa tốt đẹp của con đường ta đã chọn - tin vào đam mê của chính mình Takhông thể chỉ là hòn sỏi dừng lại ven đường - thờ ơ với mọi thứ xung quanh Ta cũngkhông thể là chiếc lá trôi theo dòng đời - phó mặc tất cả cho số phận Mỗi người phải luônchủ động, tích cực nắm giữ cuộc sống của mình, đừng mỏi mòn chờ đợi ai thắp lửa chođam mê của bạn Bởi xét đến cùng, chỉ chính ta mới có khả năng làm bùng cháy ngọn lửatrong tâm hồn mình mà thôi

Khi biến mình thành ngọn lửa, ta không chỉ có thể làm bùng lên ánh sáng của thànhcông mà đó còn là lúc ta được sống thực sự, sống hết mình trong cuộc đời này Giống nhưtrong những vần thơ của Tố Hữu:

"Đi, bạn ơi, đi, sống đủ đầy

Sống trào sinh lực bốc men say

Sống tung sóng gió thanh cao mới

Sống mạnh dù trong một phút giây"

Liệu ta có thể sống hết mình với chính mình và với cuộc đời này như thế?

PHẦN TRAO ĐỔI - KIỂM TRA TRỰC TUYẾN QUA YAHOO

* Cơ sở: Do tâm lí học sinh thời nay là thích "chát chít", nếu giáo viên có thể đồng

cảm với các em, nhập cuộc cùng các em sẽ dễ được chúng tin tưởng Vì vậy, tôi đã cùng học sinh thực hiện các cuộc chát mà ở đó tôi nêu câu hỏi, học sinh trả lời Nếu học sinh đã trả lời đúng, tôi sẽ đặt ra câu hỏi tiếp theo Nếu học sinh trả lời chưa chính xác, tôi sẽ chỉnh sửa, hoàn thiện giúp Tất nhiên, tôi phải chọn một học sinh vừa thạo vi tính, vừa họcgiỏi và có khả năng phản ứng nhanh với các câu hỏi Sau đó, tôi cóp lại toàn bộ nội dung chát và in ra cho các học sinh còn lại trong lớp để làm tài liệu tham khảo Cho dù câu hỏi

và toàn bộ nội dung câu trả lời chưa phải là tất cả các kiến thức, kĩ năng cần có song ít nhất khi đọc, các em học sinh sẽ được "đánh động" toàn bộ vùng kiến thức liên quan Tôi cho rằng đây là một cách làm rất hiệu quả

* Nội dung cụ thể:

GV: Nếu phân tích tâm trạng nhân vật Liên, em sẽ làm thế nào?

HS: Tâm trạng chung chung thôi ạ?

GV: Tất nhiên phân tích phải để làm rõ một điều gì đó - tài năng nghệ thuật, tấm

lòng nhà văn

HS: Em sẽ bắt đầu bằng hoàn cảnh của nhân vật Sau đó thì phân tích tâm trạng

theo dòng thời gian, sau đấy khái quát đặc điểm của Liên - những đặc điểm chi phối tâm trạng ấy ạ (nhân vật trẻ con nên nỗi buồn chỉ dừng lại ở những cảm xúc mơ hồ, không phải

là dằn vặt, day dứt; nhân vật có tâm hồn nhạy cảm nên tâm trạng phong phú ) rồi sau đấy

là tài năng, tấm lòng Thạch Lam ạ

GV: Được Nhưng nên cài cắm đặc điểm trong quá trình phân tích tâm trạng Nêu

một cách vắn tắt nhất những đặc sắc nghệ thuật của "Hai đứa trẻ"?

HS: 1 Nghệ thuật tả cảnh thiên nhiên: chọn hình ảnh (hình ảnh nằm trong cùng một

hệ thống, hình ảnh giản dị nhưng giàu sức gợi) miêu tả tỉ mỉ, tinh tế

2 Nghệ thuật xây dựng mạch truyện: không chú trọng đến tạo dựng cốt truyện, tình tiết mà miêu tả dòng nội tâm nhân vật

3 Nghệ thuật xây dựng nhân vật: