SKKN phương pháp trò chơi trong giảng dạy GDCD ở trường THPT

Giải pháp của tôi là “ sử dụng phương pháp trò chơi trong giảng dạy môn GDCD nhằm nâng cao kết quả học tập của học sinh”.. Điều đó chứng minh rằng sử dụng phương pháp trò chơi trong dạy

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÀO CAI TRƯỜNG THPT SỐ 1 BẮC HÀ

***    **

TÊN ĐỀ TÀI

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TRÒ CHƠI TRONG GIẢNG DẠY MÔN GDCD LỚP 10 NHẰM NÂNG CAO

KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH

Họ tên tác giả: Trần Thị Ái

I Tóm tắt 3

II Giới thiệu 3

III Phương pháp

a Khách thể nghiên cứu

b Thiết kế nghiên cứu

c Quy trình nghiên cứu

d Đo lường và thu thập dữ liệu

4 4 5 6 7 IV Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả 7

V Kết luận và khuyến nghị 8

Tài liệu tham khảo 10

Phụ lục Kế hoạch bài học

Đề và đáp án kiểm tra

Phiếu thăm dò thái độ học tập

Bảng điểm

11 11 16 18 19

I Tóm tắt

Môn giáo dục công dân (GDCD) ở trường trung học phổ thông (THPT) không

những trang bị cho học sinh kiến thức phổ thông cơ bản, phù hợp với lứa tuổi họcsinh về các giá trị đạo đức, pháp luật, lối sống mà còn hình thành và phát triển ở các

em những tình cảm, niềm tin, những hành vi và thói quen phù hợp với những chuẩnmực đạo đức đã học, giúp các em có sự thống nhất cao giữa ý thức và hành vi củangười công dân

Với yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học “lấy học sinh làm trung tâm” phát

huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, bồi dưỡng phương pháp tựhọc, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn thì việc áp dụng phươngpháp dạy học truyền thống chưa thật phát huy hiệu quả cao

Vì vậy, trong quá trình giảng dạy môn GDCD người giáo viên phải chủ động,tích cực tìm tòi đổi mới phương pháp dạy học để phù hợp với thực tiễn giảng dạy vànâng cao hiệu quả giảng dạy của bộ môn Thường xuyên vận dụng linh hoạt nhiềuphương pháp dạy học khác nhau để khai thác tiềm năng và phát triển tâm lực họcsinh, phát triển tính tích cực hoạt động nhận thức và năng lực tự hoàn thiện của họcsinh, đáp ứng yêu cầu phát triển tri thức một cách tốt nhất cho học sinh

Qua quá trình nghiên cứu, tìm hiểu tôi nhận thấy nếu giáo viên sử dụng phươngpháp dạy học đơn điệu, chưa linh hoạt, mang nặng tính lý thuyết thì học sinh không

có hứng thú học tập, kết quả học tập bộ môn thấp

Như vậy, để học sinh được lôi cuốn vào quá trình luyện tập một cách tự nhiên,hứng thú, có tinh thần trách nhiệm, đồng thời giải trừ được những mệt mỏi, căng

thẳng trong giờ học Giải pháp của tôi là “ sử dụng phương pháp trò chơi trong giảng

dạy môn GDCD nhằm nâng cao kết quả học tập của học sinh” Từ đó hình thành

được ở các em niềm tin vào những thái độ, hành vi ứng xử tích cực trong đời sống Phương pháp trò chơi được tiến hành trên hai nhóm tương đương: hai lớp 10trường THPT số 1 huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai Lớp 10A1 là lớp thực nghiệm và10A7 là lớp đối chứng Lớp thực nghiệm 10A1 được thực hiện giải pháp thay thế Kếtquả cho thấy tác động đã có ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả học tập của học sinh: lớpthực nghiệm 10A1 đã đạt kết quả học tập cao hơn so với lớp đối chứng 10A7 Điểmkiểm tra trung bình của nhóm thực nghiệm 10A1 là: 7,18 và nhóm đối chứng 10A7 là:6,47 Kết quả kiểm chứng t-test cho thấy p < 0,05 có nghĩa là đã có sự khác biệt giữanhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng

Điều đó chứng minh rằng sử dụng phương pháp trò chơi trong dạy học mônGDCD đã làm tăng hứng thú và kết quả học tập của học sinh

II Giới thiệu

Kiến thức của môn học GDCD có liên quan đến nhiều môn khoa học cụ thể Nộidung kiến thức trừu tượng, hơi khô khan và khó hiểu Thiết bị, đồ dùng dạy học, tưliệu tham khảo phục vụ cho môn học còn ít, phần lớn đồ dùng dạy học đều do giáoviên tự làm Đối tượng học sinh của nhà trường chủ yếu là dân tộc vùng cao, trình độnhận thức của các em không đồng đều Mặt khác, nhận thức của học sinh đối với mônhọc chưa tích cực, các em luôn nghĩ môn GDCD là môn phụ nên việc học tập mônGDCD chưa đem lại hiệu quả cao, việc tiếp thu kiến thức môn học của các em còn ởmức thụ động, chống đối, dễ gây nhàm chán, việc thực hiện rèn luyện kĩ năng và giáodục thái độ, hành vi của các em trong dạy học môn GDCD chưa đạt được so với yêucầu đề ra của chương trình môn học

Thực tế, ở những tiết dạy giáo viên sử dụng phương pháp dạy học truyền thống thì

học sinh thụ động lĩnh hội kiến thức, thiên về ghi nhớ, ít chịu suy nghĩ, thực hành,chưa phát huy được tính chủ động, sáng tạo của học sinh trong bài học Kết quả họctập của học sinh chưa cao, kĩ năng vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các vấn

đề thực tế còn lúng túng

Nhưng ở những tiết dạy, giáo viên khai thác được những yếu tố tích cực trong cácphương pháp dạy học truyền thống, vận dụng được những phương pháp dạy học tíchcực, có sự đổi mới phương pháp thường xuyên, hướng dẫn học sinh hoạt động, tự lựcchiếm lĩnh tri thức mới, vận dụng được những hiểu biết vào cuộc sống cụ thể nhưphương pháp trò chơi thì đã thực sự gây hứng thú học tập cho học sinh trong mỗi giờhọc

Giải pháp thay thế: Về vấn đề đổi mới phương pháp, có sử dụng phương pháp tròchơi trong dạy học đã có nhiều sáng kiến kinh nghiệm được trình bày Ví dụ:

1 Sáng kiến kinh nghiệm: Lồng ghép trò chơi vào thiết kế bài dạy môn GDCD ở

trường THPT( tác giả Nguyễn Thị Hải Yến - Trường PTDT nội trú THCS&THPT Bắc

Hà - Lào Cai, năm học 2011- 2012)

2 Sáng kiến kinh nghiệm: Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học môn GDCD

( tác giả Hoàng Thị Mai Hương - Hà Nội)

Các sáng kiến này đều đề cập đến những định hướng, tác dụng, kết quả của việcđưa phương pháp trò chơi vào thiết kế bài dạy, nhưng chưa có quy trình nghiên cứu,

đo lường, phân tích dữ liệu, so sánh, bàn luận kết quả trước tác động và sau tác độngcủa nhóm thực nghiệm và đối chứng

Tôi muốn có một nghiên cứu cụ thể hơn và đánh giá được kết quả học tập của họcsinh thông qua việc sử dụng phương pháp trò chơi vào giảng dạy một phần kiến thức

ở ( Bài 9, 10,11,12) trong môn GDCD lớp 10 Qua việc ứng dụng này, học sinh tự tìm

ra cách học nhanh, ghi nhớ được kiến thức trọng tâm của bài học giúp các em thấyyêu thích môn học hơn

Vấn đề nghiên cứu: Việc sử dụng phương pháp trò chơi trong giảng dạy mônGDCD có nâng cao kết quả học tập của học sinh lớp 10 trường THPT số 1 Bắc Hàkhông ?

Giả thuyết nghiên cứu: Sử dụng phương pháp trò chơi trong giảng dạy mônGDCD sẽ nâng cao kết quả học tập của học sinh lớp 10 trường THPT số 1 Bắc Hà

III PHƯƠNG PHÁP

1 Khách thể nghiên cứu

Tôi thực hiện nghiên cứu trên hai lớp 10 của trường THPT số 1 huyện Bắc Hà

-Lào Cai: Lớp 10A1 là lớp thực nghiệm, lớp 10A7 là lớp đối chứng.

* Giáo viên:

Giáo viên có trình độ chuyên môn, có lòng nhiệt tình, trách nhiệm cao trongcông tác giảng dạy và giáo dục học sinh

* Học sinh:

Hai lớp được chọn tham gia nghiên cứu có nhiều điểm gần tương đồng nhau về tỉ

lệ giới tính, thái độ học tập Cụ thể như sau:

Bảng 1 Giới tính, thái độ học tập của học sinh lớp 10 trường THPT số 1 huyện Bắc

Hà - Lào Cai

2 Thiết kế nghiên cứu

Chọn hai lớp 10A1 làm lớp thực nghiệm, lớp 10A7 làm lớp đối chứng Tôi lấykết quả bài kiểm tra khảo sát đầu năm môn GDCD lớp 10 năm học 2013 - 2014 làmbài kiểm tra trước tác động Kết quả cho thấy điểm trung bình của hai nhóm có sựkhác nhau, do đó tôi dùng phép kiểm chứng T- test để kiểm chứng sự chênh lệchtrung bình về điểm số của hai nhóm trước khi tác động

Kiểm chứng để xác định các nhóm tương đương.

Bảng 2: Bảng so sánh điểm trung bình của bài kiểm tra trước tác động

Ta thấy p = 0,8772582 > 0,05 nên sự chênh lệch về điểm số trung bình của hai nhóm

là không có ý nghĩa, hai nhóm được coi là tương đương

Tôi lựa chọn thiết kế 2: Kiểm tra trước và sau tác động với nhóm tương tương.

Bảng 3 Thiết kế nghiên cứu

trước tác động Tác động

Kiểm trasau tác độngThực nghiệm

Vận dụng phương pháptrò chơi vào giảng dạy O3

Đối chứng lớp

Không áp dụng phươngpháp trò chơi vào giảngdạy

O4

ở thiết kế này, tôi sử dụng phép kiểm chứng T-test độc lập

3 Quy trình nghiên cứu

a Sự chuẩn bị bài của giáo viên

Lớp 10A7 (lớp đối chứng): Tôi tổ chức hoạt động giờ học sử dụng phương pháp

sinh Giá trị trung bình

Độ lệch chuẩn(SD)

Giá trị T-test (p)Thực nghiệm

0,8772582Lớp đối chứng

đàm thoại, nêu vấn đề, thảo luận nhóm.

Lớp 10A1(lớp thực nghiệm): Tôi đã tổ chức hoạt động giờ học sử dụng phươngpháp trò chơi vào giảng dạy một phần kiến thức trong bài học

Các bước tiến hành của phương pháp trò chơi.

Giáo viên phổ biến tên trò chơi, nội dung và luật chơi cho học sinh

Chơi thử ( nếu cần thiết)

Học sinh tiến hành chơi,

Đánh giá sau trò chơi

Thảo luận về ý nghĩa giáo dục của trò chơi.

b Tiến hành dạy thực nghiệm

Thời gian thực hiện từ tháng 10/2013 đến tháng 5/2014 Tác động được thực hiệntuân theo kế hoạch dạy học của nhà trường và theo thời khóa biểu tại lớp 10A1 trườngTHPT số 1 Bắc Hà, có giáo viên trong tổ chuyên môn dự giờ thực nghiệm để đảm bảotính khách quan Sau khi dạy thực nghiệm, tiến hành khảo sát 2 lớp trên với đề kiểmtra giống nhau

Bảng 4: Thời gian dạy thực nghiệm

Ngày Môn/Lớp Tiết theo PPCT/ Tên bài Phương pháp tác động

16/10/2013 GDCD10A7

Tiết 9 - Bài 6Khuynh hướng phát triểncủa sự vật, hiện tượng

(Mục 2 )

Thảo luận nhóm

10/12/2014 10A7 Tiết 19 - Bài 10

Quan niệm về đạo đức

( phần khởi động)

Nêu vấn đề

24/12/2013 10A7 Tiết 20 - Bài 11

Một số phạm trù cơ bảncủa đạo đức học

(Phần củng cố kiến thức)

Đàm thoại

Công dân với tình yêu,hôn nhân và gia đình

4 Đo lường và thu thập dữ liệu

Công cụ đo lường: Bài kiểm tra trước tác động là bài kiểm tra khảo sát đầu năm

do nhóm chuyên môn thống nhất ra đề Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra 1tiết Mục tiêu kiểm tra là nhằm đánh giá kết quả học tập của học sinh Nội dung kiểmtra đúng trong phạm vi chương trình học, đảm bảo chuẩn kiến thức, kĩ năng Dạng câu

hỏi kiểm tra tự luận gồm 3 câu hỏi trong đó có câu hỏi ở mức độ nhận biết,câu hỏi ởmức độ thông hiểu và câu hỏi ở mức độ vận dụng.

Sau đó, tôi cùng với giáo viên trong nhóm chuyên môn GDCD tiến hành chấm

bài theo đáp án đã xây dựng (xem phần phụ lục)

IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ

* Trình bày kết quả: Các dữ liệu thu thập được là bảng điểm kiểm tra sau tác

động

Bảng 5: Bảng so sánh điểm trung bình của bài kiểm tra sau tác động

Đối chứng lớp 10A7 Thực nghiệm lớp

Nhóm thực nghiệm

Nhóm đối chứng

Nhóm thực nghiệm Trước tác động Sau tác động

Trước tác động Nhóm đối chứng Trước tác động Nhóm thực nghiệm Sau tác động Nhóm đối chứng Sau tác động Nhóm thực nghiệm

Biểu đồ so sánh điểm trung bình trước tác động và sau tác động

của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng

Như trên đã chứng minh: kết quả 2 nhóm trước tác động là tương đương Sautác động kiểm chứng chênh lệch điểm trung bình bằng t-test cho kết quả

p = 0,0341197 < 0,05, đây là kết quả rất có ý nghĩa, tức là sự chênh lệch kết quả điểmtrung bình nhóm thực nghiệm cao hơn nhóm đối chứng không phải do ngẫu nhiên mà

do kết quả của tác động

Giá trị t- test = 0,0341197 cho thấy mức độ ảnh hưởng của dạy học có sử dụng

phương pháp trò chơi ảnh hưởng đến kết quả là rất lớn

Phép kiểm chứng T-test điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động của hai lớp10A1 và 10A7 là p = 0,0341197 < 0,05 Kết quả này khẳng định sự chênh lệch điểmtrung bình của hai nhóm không phải do ngẫu nhiên mà do kết quả tác động

* Hạn chế

Trong quá trình tham gia trò chơi, một số em còn rụt rè, e ngại Thời gian để tổchức trò chơi còn ít Sự ganh đua nhau thái quá giữa các cá nhân và các nhóm họcsinh trong khi chơi có thế dẫn đến mất đoàn kết trong tập thể học sinh Ý nghĩa giáodục của trò chơi có thể bị hạn chế nếu lựa chọn trò chơi không phù hợp hoặc tổ chức

trò chơi không tốt Để có thể áp dụng được phương pháp trò chơi có hiệu quả, người

giáo viên cần có khả năng thiết kế tổ chức trò chơi hợp lí và linh hoạt Học sinh phải

có ý thức chuẩn bị bài ở nhà, có kĩ năng vận dụng kiến thức dựa trên sự hướng dẫncủa giáo viên

V KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

* Kết luận.

Có thể nói, với mục tiêu giáo dục phổ thông là “ giúp học sinh phát triển toàn

diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực

cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân ” thì việc đổi mới phương pháp dạy học

phát huy tính tích cực, chủ động, kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, phù hợpvới đặc điểm của từng đối tượng học sinh là cần thiết

Giáo viên sử dụng phương pháp trò chơi trong giảng dạy môn GDCD lớp 10 đã

tạo được không khí học tập thoải mái, kích thích được động cơ, hứng thú học tập củahọc sinh đối với môn học Học sinh phát huy được tính tự lực, phát triển khả năngsáng tạo, năng lực đánh giá, năng lực thực tiễn, rèn luyện kĩ năng sống quan trọngnhư tự nhận thức, giao tiếp, tư duy phê phán, ra quyết định, giải quyết vấn đề, đặt mụctiêu, hợp tác vv

Giáo viên thấy rõ được sự tiến bộ về thái độ học tập của học sinh trong việc rènluyện đạo đức, lối sống, quy tắc ứng xử trong lớp học và nhà trường

Sử dụng phương pháp trò chơi sẽ đem lại hiệu quả chuyên môn cao

* Khuyến nghị

Bộ GD&ĐT: Cần cung cấp thêm thiết bị, đồ dùng dạy học, sách tư liệu tham

khảo để đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học của môn GDCD

Với nhà trường: Giáo viên và học sinh trong nhà trường cần tích cực hơn nữa

trong việc đổi mới phương pháp dạy học vì môn GDCD là môn học có vai trò quantrọng, trực tiếp trong việc rèn luyện kĩ năng sống, giá trị sống, giáo dục tư tưởng, đạođức, lối sống cho học sinh

Do hạn chế về thời gian nên đề tài của tôi không tránh khỏi thiếu sót, rất mongnhận được nhiều ý kiến đóng góp của đồng nghiệp để việc đổi mới phương pháp dạyhọc môn GDCD ở trường trung học phổ thông đạt được kết quả cao hơn

Bắc Hà, ngày 20 tháng 5 năm 2014

Trần Thị Ái

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Sách giáo khoa môn giáo dục công dân lớp 10 - Nhà xuất bản giáo dục

2 Sách giáo viên môn giáo dục công dân lớp 10 - Nhà xuất bản giáo dục

3 Tài liệu bồi dưỡng giáo viên môn giáo dục công dân trường THPT của Bộ

giáo dục và đào tạo ( Hà Nội tháng 12/2009)

4 Tài liệu bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giáo viên THPT về đổi mới phương

pháp dạy học - Dự án phát triển giáo dục THPT - Trường ĐHSP Hà Nội, Viện nghiên

cứu sư phạm ( Hà Nội tháng 10/2005)

PHỤ LỤC

1 Kế hoạch bài học.

Bài 6 ( Tiết 9 ):

KHUYNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA SỰ VẬT, HIỆN TƯỢNG

Sau khi giáo viên hướng dẫn cho học sinh tìm hiểu nội dung mục 1 Phủ địnhbiện chứng và phủ định siêu hình và chia nhóm cho học sinh thảo luận tìm hiểu vềkhuynh hướng phát triển của sự vật, hiện tượng Giáo viên tổ chức cho học sinh tham

gia trò chơi “Giải ô chữ” tìm hiểu kết quả phủ định của phủ định.

Hoạt động của thầy và trò Nội dung chính

Hoạt động 1: Thảo luận đội chơi ( 12 phút)

- Mục tiêu: Học sinh biết vận dụng kiến thức để giải quyết

vấn đề trong thực tế

2 Khuynh hướngphát triển của sự vật,hiện tượng