SKKN sử dụng phiếu học tập để hướng dẫn học sinh học nội dung tích hợp giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả vào một số bài học môn cô

Từ những vấn đề đó tôi sử dụng “Phiếu học tập” vào cụ thể một số bàn học có nội dung tích hợp giáo dục sử dụng NLTK&HQ bằng các câu hỏi thảo luận nhóm, tư liệu ...giúp học sinh dễ tiếp t

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Ngày nay những nguồn năng lượng truyền thống (năng lượng hoá thạch) đang ngày một cạn kiệt, nạn ô nhiễm môi trường và sự nóng lên của khí hậu trái đất do chất thải trong quá trình sử dụng năng lượng Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề năng lượng đối với sự phát triển bền vững, các quốc gia đã xây dựng cho mình một chương trình phát triển năng lượng mà trọng tâm là hướng đến nguồn năng lượng sạch và sử dụng năng lượng một cách tiết kiệm, hiệu quả

Môn Công nghệ lớp 11 là môn học có nhiều nội dung giúp học sinh tìm hiểu các khái quát về các phương pháp gia công kim loại Cấu tạo, hoạt động, ứng dụng của Động cơ đốt trong đây là môn học có tính thực tế cao Học sinh được biết đến những phương pháp gia công kim loại và ứng dụng động cơ đốt trong VD: Máy tiện, cưa, bào, động cơ ôtô, xem máy

Vấn đề sử dụng NLTK&HQ trong môn học là rất cần thiết để học sinh hiểu sự cần thiết phải sử dụng NLTK&HQ từ các máy công cụ và từ động cơ đốt trong Từ những vấn đề đó tôi sử dụng “Phiếu học tập” vào cụ thể một số bàn học có nội dung tích hợp giáo dục sử dụng NLTK&HQ bằng các câu hỏi thảo luận nhóm, tư liệu giúp học sinh dễ tiếp thu bài học và người dạy có thêm một cách tiếp cận về nội dung dạy tích hợp sử dụng NLTK&HQ đối với môn công nghệ lớp11

Hiện nay, chủ đề sử dụng NLTK&HQ đã và đang được phổ biến rộng rãi trong nhà trường nên việc kết hợp giáo dục sẽ được đồng bộ, hiệu quả giáo dục cao hơn Việc tích hợp sẽ đạt hiệu quả cao đối với những bài học có hình ảnh, phim minh họa hợp lý Chính vì vậy, nó gây được sự hứng thú, ngạc nhiên, với các kiến thức mới lạ, vì vậy dễ dàng lôi kéo sự tham gia của học sinh vào tiết học, tạo cho học sinh sự hào hứng làm cho tiết học sinh động hơn

Giáo dục tích hợp sử dụng NLTK&HQ được Sở GD&ĐT Lào Cai rất quan tâm, triển khai cho giáo viên cốt cán đi tập huấn tập trung ở Hà Nội và về tỉnh đã tổ chức triển khai rộng đến từng giáo viên Trong phân phối chương trình dạy học môn Công nghệ lớp 11,12 đã thể hiện rõ nội dung dạy tích hợp sử dụng NLTK&HQ để yêu cầu giáo viên thực hiện đúng

Thực tế về chủ trương và cách triển khai tích hợp sử dụng NLTK&HQ trong môn Công nghệ là rất tốt Tuy nhiên trên thực tế nhiều giáo viên chưa làm tốt nội dung dạy tích hợp này lý do:

Thứ nhất: thiếu tài liệu tham khảo về nội dung tích hợp

Thứ hai: Chưa chú trọng dạy lồng ghép tích hợp trong bài

Thứ ba: Do nội dung tích hợp ít nên xây dựng phương pháp dạy trong bài giảng khó nên giáo viên chưa chú trọng, chủ yếu cho học sinh về nhà tự tìm hiểu

Xuất phát từ những lý do trên đã giúp tôi đi vào nghiên cứu vấn đề: SỬ DỤNG PHIẾU HỌC TẬP ĐỂ HƯỚNG DẪN HỌC SINH HỌC NỘI DUNG TÍCH HỢP GIÁO DỤC SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ VÀO MỘT SỐ BÀI HỌC MÔN CÔNG NGHỆ LỚP 11 THPT

Mục đích nghiên cứu

Nội dung này đi vào nghiên cứu tạo ra các mẫu “Phiếu học tập” dựa trên nội dung cần truyền đạt cho học sinh về sử dụng NLTK&HQ bằng cách tạo ra các câu hỏi tự luận, trắc nghiệm hoặc tư liệu để học sinh vừa tiếp thu bài học kiến thức vừa xem “Phiếu học tập” để hiểu sâu hơn về vấn đề tại sao phải sử dụng NLTK&HQ Những nội dung học sinh cần thảo luận, những tư liệu giáo viên cần cung cấp cho học sinh để nâng cao hiệu quả và phát huy tích cực việc thực hiện những bài dạy có lồng ghép nội dung sử dụng NLTK&HQ trong bài dạy môn Công nghệ lớp 11 - THPT

Giáo dục học sinh nhận thức về những hành vi của mình trong cuộc sống nhằm góp phần sử dụng NLTK&HQ

Giúp cho học sinh hiểu rõ được mối quan hệ giữa các kiến thức môn Công nghệ với thực tiễn đời sống, với xu hướng phát triển của xã hội

2 GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

2.1 Cơ sở lý luận

Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đã được nhà nước ta rất quan tâm Ngày 17/6/2010 Quốc hội Việt Nam đã ban hành Luật số: 50/2010/QH12 Luật sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (NLTK&HQ) Ngày 29/3/2011

Chính phủ đã ban hành nghị định số 21/2011/NĐ-CP Quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả

Thực hiện chủ trương của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xác định việc tích hợp giáo dục sử dụng NLTK&HQ vào các môn học ở các cấp học là một nhiệm vụ hết sức quan trọng và cần thiết

Ở trường THPT, việc truyền thụ kiến thức đến học sinh thuận lợi và hiệu quả nhất vẫn là hình thức tích hợp và lồng ghép vào các môn học Bên cạnh những kiến thức từ nội dung bài học, các em còn có thể tích lũy được các kiến thức về sử dụng NLTK&HQ từ đó hình thành ý thức sử dụng năng lượng hợp lý trong điều khiển các thiết bị máy móc Hiện nay, nội dung này đã và đang được triển khai, phổ biến rộng rãi trong giờ học kể cả chính khóa lẫn ngoại khóa, đặc biệt là lồng ghép trong các môn học như : Vật Lý, Công nghệ, Giáo dục công dân,

2.2.Thực trạng của vấn đề

Theo ý nghĩ chủ quan của cá nhân tôi việc giảng dạy tích hợp sử dụng NLTK&HQ chưa đáp ứng yêu cầu thực tế, mặc dù Bộ GD&ĐT đã chính thức đưa nội dung từng bài cụ thể và nội dung cần đạt về sử dụng NLTK&HQ để giáo viên giảng dạy:

Nguyên nhân

+ Giáo viên có biểu hiện “quên” dạy nội dung này hoặc có dạy thì không sâu, thường thì giao cho học sinh tự nghiên cứu

+ Chưa chủ động đưa nội dung vào giáo án vì có thể ảnh hưởng đến phân phối thời gian cả bài dạy

+ Chưa chủ động tìm tài liệu để dạy nên không biết hướng cho học sinh nội dung gì về Giáo dục môi trường

+ Phương pháp truyền đạt cũng ảnh hưởng đến nội dung dạy phần sử dụng NLTK&HQ

2.3 Các biện pháp tiến hành giải quyết vấn đề.

Để hoàn thành nội dung này tôi đã thực hiện những nhiệm vụ sau đây:

- Dựa trên cơ sở nghiên cứu các vấn đề cơ bản liên quan đến việc tổ chức dạy tích hợp sử dụng NLTK&HQ vào môn Công nghệ trong chương trình lớp 11 THPT

- Tìm hiểu nội dung và các biện pháp tích hợp nội dumg sử dụng NLTK&HQ vào dạy học Công nghệ trong chương trình lớp 11 THPT

- Đưa ra các vấn đề trọng tâm học sinh cần nắm được về giáo dục sử dụng NLTK&HQ

- Rút ra kinh nghiệm sau mỗi giờ lên lớp cũng như sau những tiết dự giờ

từ các đồng nghiệp

Nguyên nhân dẫn đến việc phải giáo dục học sinh sử dụng NLTK&HQ

Hiện nay ở Việt nam còn rất nhiều máy móc thiết bị, dây chuyền công nghệ sản xuất của các doanh nghiệp còn lạc hậu, và tiêu tốn nhiều năng lượng vì

2 nguyên do chính

Thứ nhất là máy móc đã khấu hao xong và hết thời gian sử dụng, nhưng

doanh nghiệp vẫn cố gắng tận dụng để giảm chi phí

Thứ hai là để tiết kiệm khoản chi phí đầu tư ban đầu, các doanh nghiệp

mua sắm và nhập khẩu các loại máy móc thiết bị cũ, lỗi thời đã hết hạn sử dụng

từ nước ngoài, bất chấp các máy móc thiết bị này sẽ tiêu hao nhiều năng lượng trong lâu dài

Thực tế cho thấy có không ít doanh nghiệp hiểu được tầm quan trọng của việc sử dụng tiết kiệm và có hiệu quả năng lượng, thế nhưng khi tiếp cận với các giải pháp tiết kiệm năng lượng thì lại gặp nhiều khó khăn, khó khăn lớn nhất là tài chính

Việc giảng dạy cho học sinh hiểu vấn đề sử dụng NLTK&HQ ngay còn trong nhà trường sẽ giúp các em thấy tầm quan trọng việc sử dụng NLTK&HQ trong sản xuất, dẫn đến sau này khi đi làm các em có tư duy nghiên cứu cải tiến máy móc và hiểu tầm quan trọng phải đầu tư công nghệ cao vào sản xuất nhằm tiết kiệm tối đa các năng lượng

2.3.1 Dùng “Phiếu học tập” giải quyết vấn đề gì?

- Không phải tất cả các bài có nội dung tích hợp sử dụng NLTK&HQ đều dùng phiếu học tập Do đó giáo viên cần nghiên cứu kỹ nội dung tích hợp của

bà để lựa chọn phương pháp và kỹ thuật dạy học

- Sử dụng “Phiếu học tập” học sinh có thể vừa nghiên cứu bài học vừa xem nội dung sử dụng NLTK&HQ trong bài Từ đó tự học sinh chủ động hơn trong tiếp thu bài học

- Giáo viên chủ động, tự tin khi giảng dạy về nội dung kiến thức nhưng có thể không cần dành nhiều thời gian phân tích về nội dung tích hợp sử dụng NLTK&HQ vào bài học

2.3.2 Nội dung kiến thức trong “Phiếu học tập”

-Thể loại bài học có nội dung: Làm thế nào để sử dụng NLTK&HQ trong máy móc thiết bị

+ Sử dụng câu hỏi trắc nghiệm khách quan để học sinh hiểu rộng thêm nhiều nội dung kiến thức

+ Sử dụng câu hỏi tự luận để học sinh khá- giỏi có thể biết phân tích và đưa ra sáng kiến để sử dụng NLTK&HQ trong điều chỉnh máy móc thiết bị

- Thể loại bài học có nội dung: Về các giải pháp và bổ sung kiến thức giúp cho việc sử dụng NLTK&HQ

Các phiếu học tập là kiến thức bổ sung hoặc những tư liệu, bài báo, những thông tin giúp học sinh hiểu biết xã hội từ đó có thể viết bài nói về tầm quan trọng việc sử dụng NLTK&HQ

2.3.3 Tổ chức dạy tích hợp sử dụng NLTK&HQ bằng “Phiếu học tập”.

- Các phương pháp lồng ghép trong Phiếu học tập để dạy tích hợp sử dụng NLTK&HQ

+ Phương pháp đàm thoại ( hỏi, đáp) phân tích nội dung trong Phiếu học tập

+ Phương pháp thảo luận các nội dung trong Phiếu học tập theo nhóm học sinh

- Phương pháp sử dụng các tài liệu trực quan trong giờ giảng

+ Đối với môn Công nghệ do nội dung tích hợp đã được cụ thể hóa rõ từng bài, nội dung yêu cầu tích hợp nên giáo viên chỉ cần tổ chức cho học sinh tìm hiểu và phân tích cụ thể vai trò của việc cần phải sử dụng NLTK&HQ

2.3.4 Các hình thức tích hợp trong Phiếu học tập

+ Vận dụng kiến thức trong nội dung bài học để liên hệ thực tế có liên quan đến sử dụng NLTK&HQ

+ Xây dựng hệ thống câu hỏi, bài tập liên quan đến sử dụng NLTK&HQ + Minh hoạ nội dung GDMT bằng những hình ảnh thực tế trong Phiếu học tập về nội dung sử dụng NLTK&HQ

+ Đưa vào nội dung Phiếu học tập những thông tin mang tính thời sự có liên quan đến sử dụng NLTK&HQ

2.3.5 Nguyên tắc khi dạy tích hợp nội dung sử dụng NLTK&HQ có dùng Phiếu học tập.

- Nội dung tích hợp phải đảm bảo tính chính xác, khoa học

- Phân phối thời gian hợp lí

- Nội dung sử dụng NLTK&HQ phải phù hợp với chủ đề, tư tưởng của bài học

- Các ví dụ phải ngắn gọn, hấp dẫn, có tính thời sự để lôi cuốn được sự chú ý của học sinh

2.4 Nội dung SỬ DỤNG PHIẾU HỌC TẬP ĐỂ HƯỚNG DẪN HỌC

SINH HỌC NỘI DUNG TÍCH HỢP GIÁO DỤC SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ VÀO MỘT SỐ BÀI HỌC MÔN CÔNG NGHỆ LỚP 11 THPT

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Dành cho nhóm học sinh thảo luận Thời gian: 2-4 phút

Giúp học sinh học nội dung “tích hợp giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả”

-Bài 8: Thiết kế và bản vẽ kĩ thuật

-Phần 1 Các giai đoạn thiết kế

-Nội dung tích hợp sử dụng năng lượng tiết kiện và hiệu quả

A Yêu cầu: Hiểu được tại sao phải “Lập quy trình chế tạo chính xác sẽ

tiết kiệm vật liệu”

B Nội dung: Chọn qui trình hợp lý cho người thợ mộc làm ra một bộ bàn

ghế học sinh ngồi học

I Qui trình 1

1- Thiết kế

2- Chọn gỗ

3- Cắt, đục, bào, mài, sơn… từng chi tiết của bộ bàn ghế

4- Làm xong chi tiết nào thì lắp ghép luôn các chi tiết đó

II Qui trình 2

1- Thiết kế

2- Chọn gỗ

3- Cắt, đục, bào, mài…đồng loạt các chi tiết giống nhau của bộ bàn ghế (Làm xong chi tiết này rồi chuyển sang làm chi tiết khác)

4- Lắp ghép các chi tiết lại

5- Sơn toàn bộ các chi tiết

C Hoạt động của nhóm: Trao đổi, chọn phương án tốt nhất và lý giải tại

sao

ĐẠI DIỆN NHÓM HỌC SINH PHÁT BIỂU HOẶC NỘP PHIẾU HỌC TẬP GIÁO VIÊN NÊU HƯỚNG GIẢI QUYẾT VỀ NỘI DUNG NÀY

Đối với qui trình 1: Bộ bàn ghế học sinh có rất nhiều chi tiết giống nhau.

Nếu chế tạo từng chi tiết một sẽ dẫn đến lãng phí vật liệu, tốn thời gian, lắp ghép không chính xác, sơn sẽ bị bong ra khi lắp ghép

Kết luận: Căn cứ vào ví dụ để học sinh hiểu lại bài học, giúp học sinh hiểu

được vấn đề cốt lõi là phải tính toán kỹ các bước trong qui trình từ đó chọn được qui trình hiệu quả nhất là tiết kiệm được vật liệu, thời gian khi gia công

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Dành cho nhóm học sinh thảo luận Thời gian: 2-4 phút

Giúp học sinh học nội dung “tích hợp giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả”

-Bài 15:Vật liệu cơ khí

-Phần I: Một số tính chất đặc trưng của vật liệu

-Phần II Một số loại vật liệu thông dụng

-Nội dung tích hợp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả

A Yêu cầu 1: Biết tính chất của vật liệu cơ khí để lựa chọn theo yêu cầu

sử dụng tiết kiệm được năng lượng khi gia công đối với vật liệu đó

1- Nội dung : Chọn kim loại thích hợp để sử dụng phương pháp Rèn khi

gia công chế tạo chi tiết

2- Hoạt động của nhóm: Trao đổi, chọn kim loại hợp lý nhất để gia công

bằng phương pháp Rèn

B Yêu cầu 2: Hiểu được các vật liệu cơ khí sử dụng phù hợp với công

việc

1-Nội dung: Tại sao phải hiểu thành phần, tính chất của vật liệu để chế tạo

chi tiết

2- Hoạt động của nhóm: Trao đổi, cho ví dụ về chọn thành phần, tính

chất vật liệu kim loại để chế tạo dụng cụ cắt trong gia công cắt gọt

ĐẠI DIỆN NHÓM HỌC SINH PHÁT BIỂU HOẶC NỘP PHIẾU HỌC TẬP GIÁO VIÊN NÊU HƯỚNG GIẢI QUYẾT VỀ NỘI DUNG NÀY

- Rèn là phương pháp gia công định hình, dùng nhiệt độ cao để kim loại biến đổi từ trạng thái rắn sang trạng thái dẻo tạo điều kiện thuận lợi để người thợ rèn dùng ngoại lực (búa, đe) nhằm biến đổi hình dạng của kim loại theo ý muốn Đối vật liệu có nhiệt độ nóng chảy thấp và tính chất vật liệu giòn sẽ khó thích hợp với phương pháp gia công này

- Mỗi chi tiết ở mỗi vị trí trong máy móc đều có công việc khác nhau Các môi trường làm việc của các chi tiết đều khác nhau về nhiệt độ, áp suất, sự mài

mòn…vì vậy cần phải chọn vật liệu có tính chất, thành phần phù hợp mới chịu đựng được môi trường làm việc của chi tiết

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

Dành cho nhóm học sinh thảo luận Thời gian: Về nhà làm

Giúp học sinh học nội dung “tích hợp giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả”

-Bài 16: Công nghệ chế tạo phôi

-Phần I: Công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc

-Phần II Công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp gia công bằng áp lực -Phần III Công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp hàn

A Yêu cầu:

Thứ nhât: Tiết kiệm năng lượng khi gia công đúc

a/ Chọn phương án đúng: để sử dụng lò nấu chảy phù hợp với lượng kim loại cần nấu chảy.

1- nhằm tránh lãng phí chất đốt

2- nhằm tránh lãng phí thời gian

3- nhằm trách lãng phí nhân công

4- cả 3 phương án trên

b/ Để giảm Giảm thời gian gia công chi tiết cần phải.

1-tính toán đúng qui trình gia công

2-chọn công nghệ tốt nhất

3- cả 2 phương án trên

c/ Chọn phương pháp phù hợp giảm năng lượng tiêu tốn để gia công.

- Trong pháp Rèn dùng nguyên liệu nào để làm chất đốt lò rèn:

1- Điện

2- Ga

3- Than đá

d/ Sử dụng các phương pháp đúc đặc biệt để làm gì trong chế tạo sản phẩm?

1- Có độ chính xác cao, hình dạng phức tạp

2- Khối lượng lớn, thời gian nhanh

3- Tăng độ bền, giảm giá thành sản phẩm

4- 3 phương án trên

Thứ hai: Xác định phương pháp gia công áp lực:

Nhóm gia công nào thuộc phương pháp gia công áp lực:

Nhóm 1: rèn, dập, uốn, kéo

Nhóm 2: đúc, mài, dũa, bào, cưa, khoan, tiện

Thứ ba: Phương pháp hàn thông dụng

So sánh phương pháp Hàn hơi và Hàn điện

Thứ tư: Chọn que hàn phù hợp, hàn đúng kỹ thuật

1- Que hàn dùng để làm gì

2- Cấu tạo que hàn

C Hoạt động của nhóm: Về nhà hoặc ngoài giờ học tiến hành trao đổi,

làm bài trực tiếp vào phiếu học tập

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4

Dành cho nhóm học sinh thảo luận Thời gian: 2-4phút

Giúp học sinh học nội dung “tích hợp giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả”

-Bài 17: Công nghệ cắt gọt kim loại

-Phần II Gia công trên máy tiện

A Yêu cầu

Thứ nhất: Các chuyển động khi tiện

Nội dung : Trả lời 2 câu hỏi

1- Dao tiện có mấy chuyển động?

2- Mục đích của từng chuyển động là gì?

Thứ hai: Nắm vững các chuyển động khi tiện, chọn dao tiện phù hợp tăng năng suất lao động, giảm năng lượng tiêu tốn.

Nội dung:

1- Nếu dao tiện có độ cứng nhỏ hơn phôi thì…