SKKN nâng cao hứng thú học tập bài làm văn thuyết minh cho học sinh lớp 10a2, trường

ĐỀ Tµi nghiªn cøu khoa häc s ph¹m øng dông Tên đề tài: “Nâng cao hứng thú học tập bài làm văn thuyết minh cho học sinh lớp 10A2 trường THPT sè 4 thµnh phè Lµo Cai thông qua phương pháp l

ĐỀ Tµi nghiªn cøu khoa häc

s ph¹m øng dông

Tên đề tài:

“Nâng cao hứng thú học tập bài làm văn thuyết minh cho học sinh lớp 10A2 trường THPT sè 4 thµnh phè Lµo Cai thông qua phương pháp làm việc theo

nhóm”

……….

Họ tên tác giả: Tập thể giáo viên tổ Văn, Sử, Địa, Ngoại ngữ, GDCD Đơn vị: Tr

Tóm tắt đề tài

Bản chất của thuyết minh là giúp người đọc, người nghe hiểu và hình dung rõ hơn

về một sự vật, sự việc hay một hiện tượng nào đó Trong chương trình Ngữ Văn THCS, học sinh đã được làm quen với kiểu bài này dưới dạng giới thiệu một đồ vật, một thể loại văn học, một danh lam thắng cảnh, một phương pháp….Trong chương trình Ngữ văn 10, các em được gặp lại kiểu bài này nhưng có những yêu cầu cao hơn, đối tượng phạm vi thuyết minh cũng rộng hơn, đòi hỏi người viết phải đáp ứng những yêu cầu chung của kiểu bài thuyết minh: chính xác, mạch lạc, rõ ràng và phải khơi gợi hứng thú muốn tìm hiểu sự vật, hiện tượng được thuyết minh cho người đọc

Để đạt được yêu cầu đó, người viết phải xác định đúng đối tượng, phạm vi thuyết minh, nắm vững các phương pháp thuyết minh và vận dụng nó cho phù hợp Ví dụ, khi cần nêu bật đặc điểm bản chất ta nên sử dụng phương pháp nêu định nghĩa, giải thích, khi cần nêu tác dụng hoặc tác hại của sự vật có thể dùng phương pháp liệt kê… Các tri thức thuyết minh về đối tượng cũng phải được bổ sung, tích lũy qua quá trình quan sát, liên tưởng, sưu tầm tài liệu Đồng thời, người viết cũng phải biết vận dụng các hình thức kết cấu của văn bản thuyết minh để bài viết đạt hiệu quả cao nhất

Thực tế cho thấy, khi gặp kiểu bài văn thuyết minh, học sinh thường không tích cực trao đổi nhóm, ngại quan sát và viết vội theo cảm quan của mình Cho nên bài thuyết minh thường nghèo nàn, đối tượng thuyết minh chưa rõ ràng, hành văn thiếu chuẩn xác Chính vì không có sự hợp tác làm việc theo nhóm, không quan sát kĩ, không thâm nhập sâu đối tượng, không tìm hiểu thấu đáo sự vật hiện tượng nên dẫn đến những sai sót đáng tiếc Ví dụ, khi thuyết minh về đền Thượng Lào Cai, có học sinh đã khẳng định đền thờ

Lê Lợi, hoặc thuyết minh về bánh trưng xanh lại cho rằng đó là đặc sản lâu đời của người Tày??? Đó là chưa kể đến những phép tu từ so sánh, liên tưởng khập khiễng vô lí, vụng dại do thiếu quan sát chính xác

Giải pháp của chúng tôi là sử dụng phương pháp làm việc theo nhóm nhằm làm tăng hứng thú cho học sinh khi gặp kiểu bài văn thuyết minh

Nghiờn cứu sẽ thực hiện ở hai lớp 10A2 và 10A3 trường THPT số 4 thành phố Lào Cai Hai lớp cú sự tương đương sĩ số, trỡnh độ học lực, nền nếp Lớp 10A2 là nhúm thực nghiệm và nhúm 10A3 là lớp đối chứng Lớp thực nghiệm được thực hiện giải phỏp thay thế khi dạy từ tuần 24 đến tuần 26 Kết quả cho thấy, lớp thực nghiệm hăng hỏi, tớch cực hơn trong học tập, tác động đã có ảnh hởng tích cực đến việc tiếp thu và chuẩn bị bài Từ

sự thay đổi hứng thú, chúng ta có thể hi vọng vào sự thay đổi chất lợng học tập của học sinh

Giới thiệu

Làm việc theo nhúm là một trong những phương phỏp dạy học được ỏp dụng trong đổi mới phương phỏp dạy nhằm phỏt huy tớnh tớch cực của người học, dạy học hướng về người học Giảng dạy trờn phương phỏp làm việc theo nhúm là một phương phỏp sư phạm mà theo đú, lớp được chia thành nhiều nhúm, mỗi nhúm được phõn cụng giải quyết một cụng việc thể hướng tới một nội dung cụng việc lớn hơn Kết quả của từng nhúm sẽ được trỡnh bày để thảo luận chung trước khi đi tới kết luận cuối cựng Phương phỏp làm việc theo nhúm cú những ưu điểm sau đõy:

- Kớch thớch sự hợp tỏc, sỏng tạo của tất cả cỏc thành viờn trong nhúm

- Khuyến khớch sự độc lập tự chủ Cỏc thành viờn cú thể đưa ra ý kiến quan điểm của mỡnh để cựng thảo luận

- Giỏo viờn hướng dẫn giao việc, theo dừi việc thực hiện và đỏnh giỏ kết quả làm việc của cỏc nhúm

Tuy nhiờn, trong khi thảo luận, cỏc thành viờn trong nhúm cần phải cú thỏi độ làm việc nghiờm tỳc, tớch cực Thỏi độ làm việc thiếu nhiệt tỡnh của một số thành viờn sẽ ảnh hưởng xấu đến kết quả chung của cả nhúm Trong trường hợp này, giỏo viờn cần uốn nắn và đưa ra những yờu cầu, nhiệm vụ cụ thể hơn

Trong Sỏch giỏo khoa hiện nay, phần Hớng dẫn học bài không hướng dẫn cụ thể cỏch trao đổi nhúm, chỉ đưa ra những cõu hỏi để học sinh tự soạn bài và viết đoạn văn luyện tập Mặt khỏc, dung lượng kiến thức nhiều bài học quỏ nặng, một số thầy, cụ giỏo chưa

tỡm được biện phỏp phự hợp để kớch thớch sự tỡm tũi khỏm phỏ của học sinh Vỡ vậy, trong giờ học mụn Ngữ Văn, thầy cụ đú chưa phỏt huy hết được khả năng phỏt hiện và giải quyết vấn đề, giỳp HS xử lớ linh hoạt những tỡnh huống, những yờu cầu khỏc nhau

Qua khảo sỏt thực tế (dự giờ thăm lớp) ở trường THPT số 4, tụi thấy đa số thầy

cụ giỏo đó sử dụng nhiều phương phỏp, kĩ thuật dạy học mới nhưng cũn nặng về hỡnh thức, vấn đề thảo luận chưa thật sự hấp dẫn, cú khi chỉ sử dụng cõu hỏi sỏch giỏo khoa một cỏch đơn điệu HS có suy nghĩ trả lời cõu hỏi nhưng chưa thật sự hứng thỳ

Xuất phỏt từ những nguyờn nhõn trờn, chỳng tụi chọn giải phỏp làm việc theo nhúm để tăng sự hứng thỳ và tớch cực tham gia học tập cho học sinh

Nghiờn cứu về đề tài này, đã cú nhiều bài viết đựơc trình bày trong các hội thảo về

đổi mới phơng pháp giảng dạy nh:

- Vũng trũn thảo luận của nhà NC Harvey Daniels (người dịch: TS Nguyễn Thị

Hồng Nam) đề cập đến vấn Worksheets (dịch ra Tiếng Việt là Phiếu bài tập phõn vai).

- ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học của Lê Minh Cơng – MS 720.

- Phụ lục 6.1: Một số đề tài minh họa, Dự ỏn Việt-Bỉ, Nghiờn cứu khoa học ứng dụng, nhà XB Đại học sư phạm, 2010.

Vấn đề nghiờn cứu

Việc sử dụng phương phỏp làm việc theo nhúm khi học bài văn thuyết minh cú làm tăng hứng thỳ học tập của HS lớp 10A2 trường THPT số 4 thành phố Lào Cai khụng?

Giả thuyết nghiờn cứu :

Việc sử dụng phương phỏp làm việc theo nhúm khi học bài văn thuyết minh sẽ làm tăng hứng thỳ học tập của HS lớp 10A2 trường THPT số 4 thành phố Lào Cai

Phương phỏp :

a Khỏch thể nghiờn cứu :

Chọn ngẫu nhiên học sinh ở hai lớp 10A2 và 10A3 trường THPT số 4 thành phố Lào Cai Hai lớp này có những đặc điểm thuận lợi cho việc nghiên cứu vì tương đương về sĩ số, về trình độ văn hóa, nền nếp học tập, tỉ lệ giới tính, dân tộc Cụ thể như sau :

- Về ý thức học tập, phần lớn học sinh của hai lớp đều ngoan, có ý thức học tập

- Chọn hai lớp nguyên vẹn: 10A2 là nhóm thực nghiệm và 10A3 là nhóm đối chứng, lấy bài viết số 5 làm bài kiểm tra trước tác động Kết quả kiểm tra cho thấy điểm trung bình của hai nhóm có sự khác nhau, do đó, tôi dùng phép kiểm chứng T-Test để kiểm chứng

sự chênh lệch giữa điểm số trung bình của hai nhóm trước khi tác động Ta có

TBC nhóm đối chứng: 6,0

TBC nhóm thực nghiệm: 6,3

p= 0,135> 0,05 Từ đó, kết luận sự chênh lệch điểm số trung bình của hai nhóm thực nghiệm và đối chứng là không có ý nghĩa, hai nhóm được coi là tương đương

b Thiết kế :

Chọn thiết kế kiểm tra trước và sau tác động đối với các nhóm tương đương : Nhóm 1

là nhóm thực nghiệm và nhóm 2 là nhóm đối chứng

Nhóm Kiểm tra

trước tác động

Tác động Kiểm tra sau tác

động Nhóm 1

(Thực

nghiệm)

O1 GV sử dụng

phương pháp trao đổi nhóm

O3

Nhóm 2

(Đối chứng)

O2 GV không sử

dụng phương pháp trao đổi nhóm

O4

Ở phép kiểm chứng này, tôi chỉ sử dụng một phép kiểm chứng: dùng phép kiểm

chứng T-test độc lập nhằm để đo thái độ hứng thú học tập của học sinh.

c Quy trình nghiên cứu :

- Dạy nhóm 1 có sử dụng phương pháp trao đổi nhóm và dạy nhóm 2 không có sử dụng phương pháp trao đổi nhóm

- Thời gian tiến hành thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học của nhà trường

và theo thời khóa biểu để đảm bảo tính khách quan

- Cả hai nhóm đều tiến hành cùng một nội dung trong chương trình Ngữ Văn – lớp

10 (Học kì II) Đồng thời tiến hành đo thái độ hứng thú học tập của học sinh thông qua Bảng đo thái độ trước và sau tác động

d Đo lường :

- Nghiên cứu tiến hành đo thái độ trước và sau khi tác động Bài kiểm tra trước tác động

là bài viết số 5 theo đề chung Bài kiểm tra sau tác động là bài viết số 6 theo phân phối chương trình và đề chung của trường

- Sau khi kiểm tra, ta tiến hành chấm bài theo đáp án đã xây dựng

- Phân tích dữ liệu và kết quả, ta có bảng phân tích sau:

K t quết quả ả

Nhóm thực nghiệm Nhóm đối chứng Trước tác

động

Sau tác động Trước tác

động

Sau tác động

Giá trị trung bình 26.8 30.47 26 26.87

Mức độ ảnh hưởng

(Giá trị SMD)

0.978

Giá trị p của T-test 0.001

Bàn luận

Dùng phép kiểm chứng ttest độc lập để xác định sự chênh lệch giá trị trung bình của

hai nhóm thực nghiệm và đối chứng Kết quả bài kiểm tra sau tác động của nhóm thực nghiệm là điểm trung bình = 30.47, kết quả bài kiểm tra tương ứng của nhóm đối chứng

là điểm trung bình = 26.87 Điều đó cho thấy rõ sự khác biệt Lớp được tác động của nhóm thực nghiệm có điểm trung bình cao hơn lớp đối chứng

Tóm lại, Sau khi tác động kết quả thu được giá trị p =0,001 (p<0,05) cho thấy chênh

lệch giá trị trung bình của hai nhóm thực nghiệm và đối chứng là có ý nghĩa Từ đó ta

có thể kết luận rằng các dữ liệu không xảy ra ngẫu nhiên, biện pháp tác động là có hiệu

quả.

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của hai nhóm thực nghiệm và đối chứng là:

SMD = 0,98 Điều này có nghĩa mức độ ảnh hưởng của tác động là lớn.

Hạn chế

Nghiên cứu này thực hiện trong giờ học văn thuyết minh ở trường THPT là một

giải pháp rất tốt, nhưng để sử dụng hiệu quả, giáo viên phải biết đưa ra tình huống phù

hợp, có sự gợi ý chấm ngòi cho các cuộc thảo luận Các thành viên trong nhóm phải biết trước về đề tài làm việc, nắm vững nhiệm vụ của nhóm mình và thực hiện nghiêm túc Nếu nhóm trưởng quản lí không tốt sẽ dẫn tới tình trạng kẻ làm người chơi, lạm dụng thời gian để mất trật tự, làm việc không hiệu quả Vì vậy, giáo viên ph¶i đầu tư công phu bài soạn, giao việc cụ thể cho từng nhóm, ấn định thời gian và phải luôn quan sát uốn nắn kịp thời những sai sót cho từng nhóm Việc cho điểm đánh giá kết quả làm việc của các nhóm cũng phải công bằng chính xác đảm bảo tính khách quan cao

Kết luận và khuyến nghị

 Kết luận:

Việc sử dụng phương phỏp trao đổi nhúm vào giảng dạy mụn Ngữ văn lớp 10A2 trường THPT số 4 thành phố Lào Cai đã cú tỏc động đến sự chỳ ý, hứng thỳ học bài của học sinh Biện phỏp này đó khơi dậy khả năng phỏt hiện và giải quyết vấn đề, góp phần cải thiện thực trạng và nõng cao hứng thỳ học tập cho HS

 Khuyến nghị:

- Đối với cỏn bộ quản lớ: thường xuyờn mở lớp bồi dưỡng đổi mới phương phỏp,

khuyến khớch giỏo viờn ỏp dụng CNTT vào soạn giảng, tạo điều kiện để giỏo viờn giao lưu, trao đổi chuyờn mụn lẫn nhau

- Đối với giỏo viờn: thường xuyờn trau dồi chuyờn mụn, bỏm sỏt chuẩn kiến thức kĩ

năng để thiết kế những cõu hỏi phự hợp với từng đơn vị kiến thức, tựy từng bài học Tuy nhiờn, khụng thể ỏp dụng một cỏch mỏy múc, tràn lan làm ảnh hượng đến khối lượng bài học Điều quan trọng nhất khi soạn cõu hỏi phải chỳ ý tớnh ngắn gọn, chớnh xỏc nhằm khơi gợi sự hứng thỳ tỡm tũi, học tập mụn Ngữ văn của HS

ĐẠI DIỆN TỔ CHUYấN MễN

TỔ PHể CHUYấN MễN

Nguyễn Thị Thu Hường