MỘT SỐ BIỆN PHÁP ỨNG DỤNG CNTT VÀO DẠY HỌC CÁC TRƯỜNG THCS QUẬN LÊ CHÂN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG...71 3.1.. Trình độ đội ngũ giáo viên các trường THCS...50 Bảng 2.5: Trình độ đội ngũ nhân vi
Trang 1LỜI CẢM ƠN
Luận văn thạc sĩ “Biện pháp quản lý ứng dụng công nghệ thông tin
vào dạy học các trường trung học cơ sở quận Lê Chân - thành phố Hải
Phòng” được hoàn thành với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi đến PGS.TS
Phó Đức Hòa, người thầy đã hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu
và hoàn thiện luận văn
Với tình cảm chân thành, tôi xin cảm ơn các thầy cô giáo và Hội đồng khoa học khoa Quản lý giáo dục đã tham gia giảng dạy, tư vấn, tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu luận văn
Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ, quan tâm của các đồng chí lãnh đạo và chuyên viên phòng Giáo dục và Đào tạo quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng, các trường Trung học cơ sở trong toàn quận đã cung cấp tài liệu, số liệu, những thông tin cần thiết để tôi nghiên cứu
Tôi cũng không thể nào quên công ơn của gia đình, người thân và bạn bè đã động viên, khích lệ, giúp đỡ và ủng hộ về mọi mặt đồng thời chia
sẻ, cảm thông với những khó khăn vất vả khi học tập tại trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Trang 2CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
2 CNH- HĐH : Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa
4 CNTT&TT : Công nghệ thông tin và truyền thông
9 GD&ĐT : Giáo dục và Đào tạo
14.PTKTDH : Phương tiện kỹ thuật dạy học
Trang 3MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU 1
1 Lí do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3
4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài 3
5 Giả thuyết khoa học 3
6 Nhiệm vụ nghiện cứu 4
7 Phương pháp nghiên cứu 4
8 Cấu trúc luận văn 5
CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CNTT TRONG DẠY HỌC 6
1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 6
1.1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu 6
1.1.2 Trên thế giới 6
1.1.3 Tại Việt Nam 10
1.2 Dạy học ở trường THCS 13
1.2.1 Quá trình dạy học và phương pháp dạy học 13
1.2.2 Phương tiện kỹ thuật dạy học và các loại phương tiện kỹ thuật dạy học 17
1.2.3 Quản lý việc đổi mới dạy học trong nhà trường 19
1.3 CNTT và ứng dụng CNTT vào dạy học các trường THCS 22
1.3.1 Khái niệm công nghệ, CNTT 22
1.3.2 Ứng dụng CNTT vào dạy học 25
1.3.3 Sự phát triển và xếp hạng của CNTT 26
1.4 Quản lý ứng dụng CNTT vào dạy học các trường THCS 34
1.4.1 Quan điểm của Đảng, Nhà nước và ngành GD&ĐT 34
Trang 41.4.2 Vai trò của CNTT trong dạy học 35
1.4.3 Vai trò và việc ứng dụng CNTT trong giáo dục nói chung và trong dạy học nói riêng 37
1.4.4 Quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học 38
1.5 Các yếu tố đảm bảo quản lý ứng dụng thành công CNTT vào dạy học trong trường THCS 39
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 41
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CNTT VÀO DẠY HỌC CÁC TRƯỜNG THCS QUẬN LÊ CHÂN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 42
2.1 Tổ chức khảo sát thực tiễn 42
2.1.1 Mục tiêu khảo sát thực tiễn 42
2.1.2 Nội dung khảo sát 42
2.1.3 Lựa chọn đối tượng khảo sát 42
2.1.4 Phương pháp và tổ chức nghiên cứu 42
2.2 Thực trạng hoạt động ứng dụng CNTT vào dạy học trong các trường THCS quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng 42
2.2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội và giáo dục quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng 42
2.2.2 Thực trạng cơ sở vật chất cho ứng dụng CNTT 46
2.2.3 Thực trạng trình độ CNTT của đội ngũ CBQL và giáo viên quận Lê Chân 49
2.2.4 Thực trạng nhận thức về CNTT và ứng dụng CNTT vào dạy học của cán bộ phòng giáo dục, cán bộ quản lý và giáo viên các trường THCS 52
2.3 Thực trạng công tác quản lý, chỉ đạo ứng dụng CNTT vào dạy học trong các trường THCS ở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng 57
2.3.1 Công tác xây dựng kế hoạch 58
Trang 52.3.2 Công tác tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn các hoạt động ứng dụng CNTT
vào dạy học 58
2.3.3 Công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động ứng dụng CNTT vào dạy học 58
2.3.4 Công tác thi đua, khen thưởng về ứng dụng CNTT vào dạy học 59
2.3.5 Thực trạng thực hiện các biện pháp quản lý ứng dụng CNTT vào dạy học ở các trường THCS ở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng 59
2.4 Đánh giá những mặt khó khăn, thuận lợi, nguyên nhân hạn chế trong việc quản lý ứng dụng CNTT vào dạy học các trường THCS ở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng 67
2.4.1 Thuận lợi 67
2.4.2 Khó khăn 67
2.4.3 Những tồn tại và hạn chế 68
2.4.4 Nguyên nhân của tồn tại hạn chế 68
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 69
CHƯƠNG 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP ỨNG DỤNG CNTT VÀO DẠY HỌC CÁC TRƯỜNG THCS QUẬN LÊ CHÂN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 71
3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 71
3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 71
3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 71
3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 72
3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính chất lượng và hiệu quả 72
3.1.5 Nguyên tắc phối hợp hài hoà các lợi ích 73
3.1.6 Nguyên tắc chuyên môn hoá 73
3.2 Các biện pháp đề xuất 74
3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng, lợi ích của việc ứng dụng CNTT trong dạy học 74
Trang 63.2.2 Biện pháp 2: Lập kế hoạch chiến lược cho việc đẩy mạnh ứng dụng
CNTT vào dạy học các trường THCS 78
3.2.3 Biện pháp 3: Xây dựng kế hoạch tạo nguồn nhân lực có chất lượng về CNTT cho nhà trường 81
3.2.4 Biện pháp 4 :Tổ chức hội thảo, tập huấn và hội giảng phổ biến, chia sẻ các nguồn tài nguyên mạng và các phương pháp dạy học có ứng dụng CNTT 85
3.2.5 Biện pháp 5 : Tăng cường các nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất, kỹ thuật tin học, hiện đại hoá trang thiết bị các trường THCS 89
3.2.6 Biện pháp 6 : Thanh tra, kiểm tra và đánh giá việc bảo quản, sử dụng CNTT các trường THCS 93
3.2.7 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất 96
3.2.8 Khảo nghiệm về mức độ cần thiết và tính khả thi của những biện pháp đề xuất 98
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 102
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 103
1 Kết luận 103
2 Khuyến nghị 105
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 107 PHỤ LỤC
Trang 7DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ
Trang
1 Sơ đồ
Sơ đồ 1.1 Cấu trúc của quá trình dạy học 15
2 Bảng Bảng 1.1 Tình hình nhập khẩu nội địa 2001 – 2006 26
Bảng 1.2 Tốp 7 nước có kim ngạch nhập khẩu vào Việt Nam lớn nhất 2002-2006 27
Bảng 1.3 Thị trường CNTT Việt Nam 2000-2006 (triệu USD) 27
Bảng 1.4 Giá trị công nghiệp CNTT Việt Nam 2002-2006 (triệu USD) 28
Bảng 1.5 Phát triển thuê bao và người dùng 2003-2007 (theo VNNIC) 29
Bảng 1.6 Dung lượng kết nối Internet quốc tế 2004 – 2007 30
Bảng 1.7 Số trường đào tạo CNTT (từ Diploma trở lên), 2002-2007 32
Bảng 2.1: Quy mô trường lớp, số học sinh, cán bộ giáo viên các trường THCS thuộc quận Lê Chân năm học 2009-2010 45
Bảng 2.2: Tình hình CSVC phục vụ ứng dụng CNTT trong các trường THCS 46
Bảng 2.3 Trình độ đội ngũ CBQL các trường THCS trong quận 49
Bảng 2.4 Trình độ đội ngũ giáo viên các trường THCS 50
Bảng 2.5: Trình độ đội ngũ nhân viên các trường THCS 51
Bảng 2.6: Nhận thức của đội ngũ về vai trò của CNTT với việc đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục 52
Bảng 2.7: Thực trạng việc ứng dụng CNTT vào dạy học tại các trường THCS quận Lê Chân 55
Bảng 2.8: Kết quả khảo sát thực trạng các biện pháp ứng dụng CNTT trong dạy học của CBQL 59 Bảng 2.9: Kết quả khảo sát thực trạng các biện pháp ứng dụng CNTT
Trang 8trong dạy học của giáo viên các trường THCS 61 Bảng 2.10: Kết quả điều tra mục đích khai thác, sử dụng máy tính,
mạng máy tính của học sinh các trường THCS 64 Bảng 2.11: Thái độ của học sinh tham gia học tập đối với các hình thức
giảng dạy của giáo viên các trường THCS 65
Bảng 3.1: Kết quả khảo sát mức độ cần thiết của các biện pháp 98 Bảng 3.2: Kết quả khảo sát mức độ khả thi của các biện pháp 99
3 Biểu đồ
Biểu đồ 1.1 Tình hình nhập khẩu nội địa 2000 - 2006 26 Biểu đồ 1.2 Phát triển người dùng Internet 2000 – 2007 29 Biểu đồ 1.3 Dung lượng kết nối Internet quốc tế 2003 – 2007 30
Trang 9PHỤ LỤC Phụ lục 1: Mẫu phiếu trưng cầu ý kiến về tình hình ứng dụng CNTT
trên địa bàn quận PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN
(Phiếu dành cho CBQL các trường THCS)
Để góp phần khảo sát tình hình ứng dụng Công nghệ thông tin
(CNTT) trong quản lí dạy học ở các trường THCS, xin đồng chí vui lòng trả
lời bằng cách đánh dấu (X) vào ô, cột phù hợp với ý kiến của đồng chí
* Mức độ sử dụng máy tính, mạng máy tính của đồng chí để làm
các công việc sau như thế nào ?
Mức độ Thường
xuyên
Thỉnh thoảng ít khi
Chưa bao giờ
1 Soạn thảo văn bản (MS Word)
2 Lập các báo cáo, bảng biểu thống kê (MS Excel)
3 Thiết kế các bài phát biểu, bài giảng điện tử
4 Khai thác, tìm kiếm thông tin trên mạng Internet
5 Gửi và nhận thư điện tử (Email)
6
Sử dụng một hay một số phần mềm giáo dục để nâng
cao hiệu quả của công tác dạy học như: Mô phỏng,
mô hình, thí nghiệm ảo,
7
Đã từng khai thác, sử dụng một phần mềm hỗ trợ
quản lí như : Xếp thời khoá biểu, quản lí trường học,
quản lí điểm,
8 Tự thiết kế, hay lập trình một số ứng dụng trong côngviệc.
9 Chơi các trò chơi trên máy vi tính.
10 Nghe nhạc, xem film trên máy tính
11 Các việc khác
Trang 10* Mức độ thực hiện của các biện pháp ứng dụng CNTT trong quản
lý dạy học của Hiệu trưởng như thế nào?
Mức độ Rất
Bình thường
Chưa tốt 1
Tăng cường công tác tuyên truyền cho giáo viên thấy
được tầm quan trọng của việc ứng dụng CNTT trong
việc quản lí dạy học.
2 Tăng cường chỉ đạo các tổ, nhóm chuyên môn ứng dụng
CNTT trong đổi mới phương pháp dạy học.
3 Giao kế hoạch giảng dạy có ứng dụng CNTT cho các tổ,
nhóm chuyên môn.
4
Chỉ đạo các tổ, nhóm chuyên môn tổ chức cho giáo viên
báo cáo kinh nghiệm về đổi mới phương pháp giảng dạy
có ứng dụng CNTT.
5
Tổ chức dự giờ, thăm lớp, rút kinh nghiệm và đánh giá
giờ dạy, đặc biệt các giờ có ứng dụng CNTT trong thiết
kế bài giảng.
6 Tổ chức cho cán bộ, giáo viên thăm quan, học tập, bồi
dưỡng nâng cao trình độ Tin học.
7 Tăng cường kiểm tra, đánh giá, xếp loại giáo viên (học
sinh) đối với các bài dạy, tiết dạy có ứng dụng CNTT.
8 Có những quy chế bắt buộc đối với giáo viên trong việc
ứng dụng CNTT.
9
Có chế độ ưu tiên, ưu đãi và có hình thức khen thưởng,
động viên, tuyên dương các cá nhân, tổ nhóm chuyên
môn ứng dụng hiệu quả CNTT trong đổi mới dạy học.
10 Tăng cường cơ sở vật chất, thiết bị giảng dạy, mạng
máy tính, mạng Internet theo hướng hiện đại.
Theo đồng chí còn cần thêm biện pháp nào khác?
Xin chân thành cám ơn!
PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN
(Phiếu dành giáo viên các trường THCS)
Trang 11Để góp phần khảo sát tình hình ứng dụng Công nghệ thông tin (CNTT) trong quản lí dạy học ở các trường THCS, xin đồng chí vui lòng trả lời bằng cách đánh dấu (X) vào ô, cột phù hợp với ý kiến của đồng chí
* Mức độ sử dụng máy tính, mạng máy tính của đồng chí để làm các công việc sau như thế nào ?
Mức độ Thường
xuyên thoảngThỉnh ít khi bao giờChưa
1 Soạn thảo văn bản (MS Word)
2 Lập các báo cáo, bảng biểu thống kê (MS Excel)
3 Thiết kế các bài phát biểu, bài giảng điện tử
4 Khai thác, tìm kiếm thông tin trên mạng Internet
5 Gửi và nhận thư điện tử (Email)
6
Sử dụng một hay một số phần mềm giáo dục để
nâng cao hiệu quả của công tác dạy học như: Mô
phỏng, mô hình, thí nghiệm ảo,
7
Đã từng khai thác, sử dụng một phần mềm hỗ trợ
quản lí như : Xếp thời khoá biểu, quản lí trường học,
quản lí điểm,
8 Tự thiết kế, hay lập trình một số ứng dụng trongcông việc.
9 Chơi các trò chơi trên máy vi tính.
10 Nghe nhạc, xem film trên máy tính
11 Các việc khác
* Mức độ thực hiện của các biện pháp ứng dụng CNTT trong quản
lý dạy học của Hiệu trưởng như thế nào?
Trang 12Bình thường
Chưa tốt 1
Tăng cường công tác tuyên truyền cho giáo viên thấy được
tầm quan trọng của việc ứng dụng CNTT trong việc quản lí
dạy học.
CNTT trong đổi mới phương pháp dạy học.
3 Giao kế hoạch giảng dạy có ứng dụng CNTT cho các tổ,
nhóm chuyên môn.
4
Chỉ đạo các tổ, nhóm chuyên môn tổ chức cho giáo viên báo
cáo kinh nghiệm về đổi mới phương pháp giảng dạy có ứng
dụng CNTT.
5
Tổ chức dự giờ, thăm lớp, rút kinh nghiệm và đánh giá giờ
dạy, đặc biệt các giờ có ứng dụng CNTT trong thiết kế bài
giảng.
6 Tổ chức cho cán bộ, giáo viên thăm quan, học tập, bồi
dưỡng nâng cao trình độ Tin học.
7 Tăng cường kiểm tra, đánh giá, xếp loại giáo viên (học sinh)
đối với các bài dạy, tiết dạy có ứng dụng CNTT.
8 Có những quy chế bắt buộc đối với giáo viên trong việc ứng
dụng CNTT.
9
Có chế độ ưu tiên, ưu đãi và có hình thức khen thưởng, động
viên, tuyên dương các cá nhân, tổ nhóm chuyên môn ứng
dụng hiệu quả CNTT trong đổi mới dạy học.
10 Tăng cường cơ sở vật chất, thiết bị giảng dạy, mạng máy
tính, mạng Internet theo hướng hiện đại.
Theo đồng chí còn cần thêm biện pháp nào khác?
Xin chân thành cám ơn!
PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN
(Phiếu dành cho học sinh các trường THCS)
Để góp phần khảo sát tình hình ứng dụng Công nghệ thông tin (CNTT) trong quản lí dạy học ở các trường THCS, em vui lòng trả lời bằng cách đánh dấu (X) vào ô, cột phù hợp mà em cho là đúng nhất
Trang 13* Mức độ sử dụng máy tính, mạng máy tính của đồng chí để làm các công việc sau như thế nào ?.
Mức độ Thường
xuyên thoảngThỉnh ít khi
Chưa bao giờ
1 Để làm các bài tập môn Tin học.
2 Để học trực tuyến (E-learning)
3 Để tìm kiếm các đề thi, tài liệu, phần mềm,
tiện ích hỗ trợ học tập
4 Để tìm hiểu các chương trình, chức năngcủa máy tính
5 Để chơi các trò chơi trên máy vi tính.
6 Để nghe nhạc, xem film trên máy tính
7 Vào mạng để tải các chương trình, phầnmềm.
8 Vào mạng để đọc sách, báo và các thông tin
trên Internet
9 Vào mạng để gửi, nhận thư điện tử (Email).
10 Vào mạng để tán gẫu (Chat)
* Thông qua các tiết học của nhà trường, em thích phương pháp dạy học nào sau đây mà giáo viên đã áp dụng.
STT Phương pháp sử dụng
Mức độ Rất
thích Thích thường Bình Không thích
Trang 143 Đọc chép
4 Hướng dẫn học sinh nghiên cứu tài liệu, sáchgiáo khoa,
6 Sử dụng tranh ảnh, biểu đồ, đồ thị,
7 Chiếu băng, đĩa Video
8 Sử dụng thiết bị, thí nghiệm, mô phỏng
9 Sử dụng máy chiếu qua đầu (OverHead)
10 Sử dụng giáo án điện tử, máy vi tính, máy chiếu đa chức năng (Projector).
Các ý kiến khác?
Xin chân thành cám ơn!
Trang 15Phụ lục 2: Mấu phiếu điều tra về trình độ Tin học của CB, GV và CSVC
thiết bị của các trường THCS
PHIẾU ĐIỀU TRA
Phiếu điều tra về cơ sở vật chất và về trình độ Tin học của CB, GV các trường
THCS quận Lê Chân – Hải Phòng năm học 2009-2010
Số máy tính dùng để
dạy học Số máy tính dành choquản lý Số
máy chiếu
Số máy in
Các thiết bị phục vụ dạy hoc khác (liệt kê)
Các phần mềm đã
sử dụng (liệt kê, kể tên)
Tổng Sử dụng
được Hỏng Tổng
Sử dụng được Hỏng
1 Cơ sở vật chất, thiết bị
2 Đội ngũ cản bộ quản lý, giáo viên, nhân viên
Trình độ đào tạo Khả năng thực tế để khai thác sử dụng CNTT
Đại
học
Cao đẳng
Trung cấp
Chứng chỉ B
Chứng chỉ A
Lập trình, cài đặt phần mềm
Soạn thảo văn bản Word
Sử dụng Power Point
Excel Internet
Biết sử dụng một số phần mềm CB
QL
Giáo
viên
Nhâ
n
viên
Tổn
g
Hải Phòng, ngày tháng năm 2010
Người lập biểu Hiệu trưởng
Trang 16Phụ lục 3: Mấu phiếu trưng cầu ý kiến về thực trạng các biện pháp quản
lý ứng dụng CNTT tại các trường THCS trên địa bàn quận
PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN (Phiếu dành cho Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng các trường THCS)
Để quản lý việc ứng dụng CNTT trong hoạt động dạy học, xin đồng chí vui lòng cho biết, đồng chí đã sử dụng các biện pháp nào sau đây để quản lý ứng dụng CNTT vào dạy học Chúng tôi đưa ra một số biện pháp, đ/c cho biết mức độ hiệu quả của từng biện pháp bằng cách chọn thứ tự ưu tiên của các biện pháp vào ô trống :
- Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cho hoạt động dạy học
- Thường xuyên đào tạo nâng cao trình độ CNTT cho giáo viên
- Sử dụng các hình thức khen thưởng, kỷ luật phù hợp, kịp thời
- Nâng cao nhận thức về hiệu quả của việc ứng dụng CNTT trong dạy học
- Kiểm tra, đánh giá thường xuyên việc sử dụng ứng dụng CNTT
- Một số các biện pháp khác
Ngoài các biện pháp nêu ở trên, các đồng chí còn sử dụng các biện pháp nào khác đem lại hiệu quả cho việc dạy học tại trường của các đồng chí đang làm việc
Xin chân thành cám ơn!