skkn một số biện pháp nâng cao hiệu quả phương pháp hoạt động nhóm của học sinh tiểu học trong môn mĩ thuật

động học, thu lượm kiến thức bằng chính khả năng của mình với sự giúp đỡ,hướng dẫn của giáo viên.- Phương pháp dạy học theo nhóm được sử dụng nhằm khai thác vốn kiếnthức mà các em đã tíc

I Căn cứ để tập trung nghiên cứu:

1 Cơ sở lý luận:

Đất nước ta đang trong thời kỳ đổi mới, thời kỳ cụng nghiệp húa hiện đại

húa đất nước Xuất phỏt từ mục tiờu chung “Nõng cao tớnh chủ động, phỏt huy tớnh tớch cực, tư duy của học sinh”, mụn Mỹ Thuật ở trường tiểu học gúp

phần thực hiện mục tiờu trờn đú là giỳp học sinh phỏt triển toàn diện về đạođức, trớ tuệ, thể chất, thẩm mỹ và kỹ năng cơ bản để hỡnh thành nhõn cỏch conngười Đứng trước một trọng trỏch vụ cựng lớn lao mà sứ mệnh lịch sử đặt lờnvai, người giỏo viờn trong giai đoạn hiện nay phải luụn cố gắng thay đổi từchớnh bản thõn, đổi mới trong phương phỏp dạy học

Mỗi một phương phỏp giảng dạy dự cổ điển hay hiện đại đều nhấn mạnhlờn một khớa cạnh nào đú của cơ chế dạy-học hoặc nhấn mạnh lờn mặt nào đúthuộc về vai trũ của người thầy và khụng cú một phương phỏp giảng dạy nàođược cho là lý tưởng Mỗi một phương phỏp đều cú ưu điểm của nú do vậyngười thầy nờn xõy dựng cho mỡnh một phương phỏp riờng phự hợp với mụctiờu, bản chất của vấn đề cần trao đổi, phự hợp với thành phần nhúm lớp học,cỏc nguồn lực, cụng cụ dạy-học sẵn cú và cuối cựng là phự hợp với sở thớch củamỡnh

Cỏc phương phỏp phỏt huy tớnh tớch cực chủ động, sỏng tạo của học sinh với

sự tổ chức và hướng dẫn đỳng mức của giỏo viờn trong việc phỏt hiện và giảiquyết vấn gúp phần hỡnh thành phương phỏp và nhu cầu tự học, tạo niềm vui vàhứng thỳ trong học tập khi học sinh tự khỏm phỏ được kiến thức thỡ học sinh dễnhớ và nhớ lõu hơn Một trong những phương phỏp đú là phương phỏp dạy họctheo nhúm

Đổi mới phương phỏp dạy học khụng cú nghĩa là tỡm được phương phỏp nào

là vạn năng cho tất cả cỏc mụn học, cũng khụng cú nghĩa là phương phỏp nàyxuất hiện làm thay đổi phương phỏp hiện cú Mà là đổi mới cỏch lựa chọn, sửdụng phương phỏp sao cho phự hợp và đạt hiệu quả cao hơn, phỏt huy tớnh tớchcực của học sinh, tớnh kế thừa và phỏt triển Phương phỏp hoạt động nhúm

được áp dụng trong môn Mĩ thuật từ lâu nhưng chưa thực sự phát huy hiệu quả.Chính vì vậy cần phải tìm ra các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả phươngpháp hoạt động nhóm của học sinh tiểu học trong môn Mĩ thuật.

2 Cơ sở thực tiễn:

Dạy học chia nhóm được hiểu là cách dạy học, trong đó các học sinh đượcchia thành các nhóm nhỏ, cùng nhau nghiên cứu giải quyết các vấn đề mà giáoviên đặt ra, từ đó giúp học sinh tiếp thu được một kiến thức nhất định nào đó.Nhằm giúp học sinh phát triển kĩ năng giao tiếp Phát triển năng lực nhận thức

và tư duy của học sinh Phát triển nhân cách học sinh

Theo A.T.Francisco (1993): " Học tập nhóm là một phương pháp học tập

mà theo phương pháp đó học viên trong nhóm trao đổi, giúp đỡ và hợp tác với nhau trong học tập"

Phương pháp làm việc theo nhóm là tạo điều kiện cho học sinh đều đượctham gia vào quá trình học tập một cách tự giác bằng khả năng của mình.Phương pháp học tập này là xây dựng cho học sinh tinh thần tập thể, ý thứccộng đồng với công việc chung Đồng thời hình thành ở học sinh phương pháplàm việc khoa học (tự lập kế hoạch và làm việc theo kế hoạch)

Trong thời đại ngày nay, khi khoa học kĩ thuật ngày càng phát triển thì yêucầu làm việc theo nhóm là cần thiết hơn bao giờ hết Đơn giản là vì không aihoàn hảo, làm việc theo nhóm có thể tập trung những mặt mạnh của từng người

và bổ sung, hoàn thiện cho nhau những điểm yếu

- Dạy học theo nhóm đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị kĩ lưỡng kế hoạchdạy học, lựa chọn những nội dung thực sự phù hợp với hoạt động nhóm và thiết

kế được các hoạt động giúp các em lĩnh hội, khám phá kiến thức mới một cáchtốt nhất

- Tổ chức dạy học nhóm là một hình thức dạy học mới Đó là một trongnhững hình thức thực hiện tốt việc dạy học phát huy tính tích cực và tương táccủa học sinh Với hình thức này, học sinh được hấp dẫn, lôi cuốn vào các hoạt

động học, thu lượm kiến thức bằng chính khả năng của mình với sự giúp đỡ,hướng dẫn của giáo viên.

- Phương pháp dạy học theo nhóm được sử dụng nhằm khai thác vốn kiếnthức mà các em đã tích luỹ, những hiểu biết thực tế trong đời sống hoặc vậndụng kiến thức vào cuộc sống lao động sản xuất

Làm việc theo nhóm là một trong những phương pháp dạy học được ápdụng trong đổi mới phương pháp dạy học: phát huy tính tích cực của ngườihọc, dạy học hướng về người học

Đối với môn Mĩ thuật, phương pháp làm việc theo nhóm thường được thựchiện khi tìm hiểu các tác phẩm nghệ thuật, bày mẫu và lựa chọn mẫu vẽ, trongcác trò chơi ghép hình, vẽ màu Để học sinh có điều kiện bộc lộ ý kiến, tăngkhả năng hợp tác và năng lực làm việc cá nhân, tăng hứng thú của học sinh.Tuy nhiên, do thực trạng cơ sở vật chất và việc áp dụng đổi mới phương phápdạy học chưa đồng bộ nên hiệu quả của phương pháp hoạt động nhóm trongmôn Mĩ thuật chưa cao Chính vì vậy, tôi đã đi sâu tìm tòi, học hỏi và xin đưa

ra “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả phương pháp hoạt động nhóm của học sinh tiểu học trong môn Mĩ thuật”.

II NỘI DUNG

1 GIẢI PHÁP CŨ THƯỜNG LÀM:

Trong môn Mĩ thuật, phương pháp làm việc theo nhóm thường đượcthực hiện khi tìm hiểu các tác phẩm nghệ thuật, bày mẫu và lựa chọn mẫu vẽ,

trong các trò chơi ghép hình, vẽ màu Tôi nhận thấy việc áp dụng phươngpháp làm việc theo nhóm trong từng tiết dạy còn rất nhiều hạn chế cần đượckhắc phục để nâng cao chất lượng môn mĩ thuật:

- Hình thức làm việc theo nhóm còn đơn điệu

- Học sinh không tập trung chú ý, mất trật tự, những HS lười có cơ hộitrốn tránh công việc ỷ lại vào các bạn trong nhóm

- Trong 1 tiết dạy còn diễn ra 2 đến 3 lần thảo luận nhóm

- Học sinh chưa thực sự hứng thú tham gia hoạt động nhóm, và thi đuagiữa các nhóm

- Học sinh lạc đề, thảo luận chưa đúng nội dung yêu cầu

- Trình bày ý kiến thảo luận hoặc sản phẩm hoạt động nhóm còn sơ sài.Các nhóm chỉ đọc kết quả, giáo viên nhắc lại, chưa có ý kiến phản biện, phỏngvấn, tranh luận để khai thác sâu hơn nội dung bài

Áp dụng phương pháp làm việc theo nhóm còn mang tính hình thức,

phong trào, ít hiệu quả

Phương pháp này bị hạn chế bởi không gian chật hẹp của lớp học, bởi thờigian hạn định cho một tiết học, giáo viên phải mất nhiều thời gian chuẩn bị đồdùng và thiết kế nhiệm vụ cho nhóm, tổ chức một cách hợp lí và học sinh đãquen với hoạt động này thì mới có kết quả tốt

Do vậy giáo viên ngại đổi mới, ngại dạy học theo nhóm, có giáo viên tổchức hoạt động nhóm chỉ mang tính hình thức, chưa phù hợp với nội dung bàidạy, dẫn đến kết quả chưa cao

Một số giáo viên trẻ nhiệt tình hưởng ứng song chưa có nhiều kinhnghiêm trong việc tổ chức hoạt động nhóm

Học sinh: Đa số học sinh được hỏi thì các em đều trả lời thích được họctheo nhóm

Dạy học theo nhóm có thể gây ồn trong lớp khó kiểm soát, vì vậy giáo viên cần chú ý giáo dục và rèn luyện kỹ năng hoạt động hợp tác trong nhóm

Trong nhóm có thể có một số học sinh tích cực, một số khác ỷ lại vào cácbạn trong nhóm.

Việc phân nhóm khó khăn mất nhiều thời gian, khó có thể đánh giá các

cá nhân trên kết quả thảo luận của nhóm Vì vậy giáo viên cần kết hợp đánh giácủa thầy với đánh giá của trò

Khi nghiên cứu đề tài nêu trên bản thân tôi đã tiến hành dự giờ và khảo sát một số giờ dạy cụ thể là:

TỔNG SỐ

TIẾT DỰ

SỐ TIẾT ĐẠT GIỎI SỐ TIẾT ĐẠT KHÁ SỐ TIẾT ĐẠT TB SỐ TIẾT YẾU

Để khắc phục được những nhược điểm nêu trên, tuỳ vào dạng bài ở từngkhối lớp để đưa ra các hoạt động nhóm sao cho có hiệu quả:

- Ở lớp 1,2,3: Với các dạng bài: Thường thức mĩ thuật - Tập nặn tạo

dáng nên tổ chức hoạt động nhóm ở các bước quan sát, nhận xét; thực hành thì

chắc chắn các em sẽ có những sản phẩm đẹp

Bên cạnh một số phương pháp dạy học để giờ dạy đạt kết quả cao hơn thìđòi hỏi người giáo viên cần phải có một số kỹ thuật dạy học tích cực thì chấtlượng người dạy cũng như người học sẽ đạt hiệu quả cao

Mỗi tiết Mĩ thuật tổ chức được nhiều hình thức cho học sinh tham gia bàihọc thì các em sẽ hứng thú hơn, trong các hình thức tổ chức đó thì tổ chức hoạtđộng nhóm là rất quan trọng, một bài không nhất thiết là hoạt động nào cũngcần hoạt động nhóm mới có hiệu quả, mà tuỳ vào yêu cầu để áp dụng hoạt độngnhóm sẽ có hiệu quả cao hơn

2 GIẢI PHÁP MỚI CẢI TIẾN:

2.1 CẤU TRÚC CHUNG CỦA QUÁ TRÌNH DẠY HỌC THEO NHÓM:

NHẬP ĐỀ VÀ GIAO NHIỆM VỤ Giới thiệu chủ đề Xác định nhiệm vụ các nhóm

Thành lập các nhóm

LÀM VIỆC NHÓM Chuẩn bị chỗ làm việc

Lập kế hoạch làm việc Thoả thuận quy tắc làm việc Tiến hành giải quyết nhiệm vụ Chuẩn bị báo cáo kết quả

TRÌNH BÀY KẾT QUẢ / ĐÁNH GIÁ Các nhóm trình bày kết quả

Làm việc toàn lớp

Làm việc toàn lớp

Làm việc nhóm

Trình tự của phương pháp dạy học theo nhóm gồm 3 bước:

2.1.1 Các bước tổ chức hoạt động nhóm

Bước 1: Làm việc chung của cả lớp- Chuẩn bị cho tổ chức hoạt động nhóm

- Xác định các nội dung cho hoạt động nhóm: Nội dung học tập thích

hợp cho hoạt động hợp tác theo nhóm thường là các vấn đề, câu hỏi, bài tập đòi

hỏi tư duy và sự đóng góp của nhiều người để giải quyết

- Xác định thành phần nhóm

- Xác đinh quy mô nhóm

- Xác định thời gian của từng hoạt động học nhóm

- Hướng dẫn cách làm việc theo nhóm để việc thảo luận đạt hiệu quả , giáo viên cần xác định mục đích chỉ dẫn nhiệm vụ cần thực hiện, ấn định thời gian, nghĩa là học sinh phải hiểu ý nghĩa, mục đích việc sắp làm, nắm vững cácbước thực hiện và biết trước thời gian cần thực hiện nhiệm vụ bao lâu.

- Giao nhiệm vụ cho hoạt động nhóm:

+ Nêu và giải thích rõ ràng mục tiêu làm việc, giao nhiệm vụ một cách rõràng cho từng nhóm làm việc để mỗi thành viên trong nhóm hiểu được côngviệc cần phải làm và mô tả một cách cụ thể cách thực hiện các nhiệm vụ đó.Cần lưu ý là nếu không đề ra nhiệm vụ rõ ràng thì không có được kết quảthuyết phục Những mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung làm việc theo nhóm có thểđược viết ra giấy và phát cho mỗi nhóm

+ Định thời gian làm việc của mỗi nhóm

+ Nêu cách thức làm việc của nhóm

+ Cung cấp các thông tin liên quan với chủ đề

+ Thông báo công việc của giáo viên trong thời gian các nhóm làm việc

Bước 2: Tiến hành tổ chức dạy học theo nhóm

- Chia nhóm và phân công nhiệm vụ cho các thành viên nhóm:

Thực hiện việc chia nhóm theo những cách: ngẫu nhiên ( phát bìa, thẻ, điểmsố ), theo sự chỉ định của giáo viên hoặc theo sở thích của học sinh

- Cung cấp những câu hỏi định hướng quá trình làm việc của nhóm

- Sau khi xác định nhiệm vụ cần thực hiện, học sinh thực hiện nhiệm vụtheo cá nhân, sau đó trao đổi ý kiến thảo luận trong nhóm để rút ra vấn đềchung cuối cùng đại diện nhóm báo cáo kết quả thảo luận của nhóm mình

- Giáo viên hỗ trợ và hướng dẫn khi cần

Hình 1: Giáo viên hướng dẫn học sinh thảo luận nhóm

- Tổ chức cho các nhóm báo cáo kết quả làm việc nhóm (Cách tổ chứccho các nhóm trình bày kết quả và xử lý tình huống khi HS không có ý nhậnxét; mỗi nhóm có các nhiệm vụ khác nhau) Cử đại diện trình bày kết quả làmviệc của nhóm

Bước 3: Thảo luận tổng kết hoạt động học nhóm trước lớp :

- Các nhóm báo cáo kết quả -Thảo luận chung

- Tổng hợp, phân tích ý kiến và kết luận

- Đánh giá kết quả hoạt động nhóm

- Giáo viên nhận xét , bổ sung tổng kết khi thời gian thảo luận kết thúc giáo viên tổ chức để đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo luận trước lớp, cácnhóm khác nêu nhận xét bổ sung

Nếu kết quả thảo luận của các nhóm chưa thống nhất, giáo viên đưa vấn đề

ra thảo luận chung cả lớp rồi mới đưa ra đáp án đúng, hoàn chỉnh kiến thức chohọc sinh đồng thời đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của các nhóm

2.1.2 Cách thành lập nhóm:

Việc phân chia nhóm thường dựa trên:

- Số lượng học sinh trong lớp

- Nội dung của bài học

- Đặc điểm của học sinh

Cách chia nhóm như thế nào cho hợp lý : có thể theo một tiêu chuẩn nào

đó của bài học hay của giáo viên và cũng có thể hoàn toàn ngẫu nhiên

♦ Nhóm ngẫu nhiên: giáo viên chia nhóm một cách ngẫu nhiên

- Chia nhóm theo biểu tượng

- Ghép hình, Đếm số; Tháng sinh nhật,

- Đặc điểm bên ngoài

- Sở thích của học sinh: về các môn học, các loài vật hay các loài hoa…

♦ Nhóm chủ định: Giáo viên chủ động đưa ra yêu cầu theo đối tượng học sinh,

nắm bắt được trình độ từng học sinh Đưa ra phiếu câu hỏi riêng cho từngnhóm

2.1.3 Số lượng học sinh trong nhóm

Thành công trong cuộc sống đòi hỏi con người có lúc phải làm việc vớitất cả mọi người Vì vậy, thỉnh thoảng cần thuyết phục trẻ làm việc trong nhóm,bất chấp những cái thích và không thích của cá nhân Các nhóm có khả năngkhác nhau có lợi cho một diện HS rộng nhất, nhưng thỉnh thoảng vẫn phải tạođiều kiện cho những trẻ có cùng khả năng, đặc biệt những trẻ có khả năng caolàm việc cùng nhau

Các nhóm sẽ làm việc tốt nhất, cho dù là thành phần như thế nào, nếunhư trẻ trở thành đồng đội tốt của nhau và hài hoà được kĩ năng để thực hiệnnhiệm vụ của nhóm.

Một chiến lược học tập hợp tác hữu ích trong mọi tình huống học tập

được tóm tắt lại thành khẩu hiệu là: “Tư duy - từng đôi – chia sẻ” (HS được

dành thời gian để suy nghĩ - được ghép cặp với bạn ngồi bên cạnh để thảo luận

- cùng chia sẻ câu trả lời với nhóm hoặc cả lớp)

2.1.6 Thời gian duy trì nhóm

Thông thường nhóm cần được duy trì sao cho đủ thời gian để các thànhviên hiểu nhau và có được các kỹ năng cần thiết,

Không nên lâu quá gây ra sự nhàm chán, tình trạng trì trệ thiếu năngđộng, dựa dẫm vào nhau

2.1.7 Thiết kế nhiệm vụ cho hoạt động nhóm

Nhiệm vụ nhóm phải đủ độ khó, cần đến sự hợp tác của học sinh để giảiquyết vấn đề

- Vấn đề đòi hỏi thảo luận, giải thích: Các nhóm tìm hiểu và thảo luận

một chủ đề cho trước (bức tranh, hay một hiện vật,…), tập hợp những ý tưởng,chia sẻ kinh nghiệm

- Giải quyết một vấn đề / bài tập: Cỏc nhúm tỡm hiểu một nội dung hay

một hỡnh thức của tỏc phẩm mĩ thuật; cuộc đời, sự nghiệp của một họa sĩ…Haymột bài tập theo yờu cầu của giỏo viờn

- Thực hành, làm ra sản phẩm nào đú: Cỏc thành viờn trong nhúm cựng

làm việc để tạo ra một kết quả vật chất Chẳng hạn:

+ Tạo ra cỏc sản phẩm riờng và đỏnh giỏ xem sản phẩm nào tốt nhất (vẽ

một bức tranh theo đề tài,…) ; )

+ Tạo ra cỏc thành phần khỏc nhau của một sản phẩm chung (làm bài tập

nặn tạo dáng theo một đề tài…));

+ Cựng nhau làm một sản phẩm lớn (vẽ tranh trên khổ giấy lớn ).…)

V.v …

Lưu ý:Thiết kế nhiệm vụ nhúm cần xỏc định rừ:

- Nhiệm vụ cần cho kiểu nhúm chủ định hay nhúm ngẫu nhiờn ?

- Nhiệm vụ nhúm đú phự hợp với kớch cỡ nhúm nào ?

- Nhiệm vụ nhúm cần khoảng bao nhiờu thời gian mới đủ hoàn thành ?

- Một nhiệm vụ chung cho cả lớp hay mỗi nhúm một nhiệm vụ ?

*Vớ dụ:

 Nhúm lớp 1-2-3:

* Bài 5 - Tập nặn tạo dỏng tự do: Nặn hoặc vẽ, xộ dỏn con vật - Lớp 2:

- Phần thực hành: Giỏo viờn đưa yờu cầu: Hóy nặn hoặc vẽ, xộ dỏn hỡnhcon vật mà em yờu thớch? (Tựy theo sự chuẩn bị của học sinh, giỏo viờn yờucầu cỏc em thực hành theo đồ dựng đó chuẩn bị)

- Học sinh sẽ thực hiện yờu cầu trờn theo cỏc hướng sau: Nặn hoặc vẽ, xộdỏn 1 con vật - Nặn hoặc vẽ, xộ dỏn nhiều con vật (cú thể kốm theo cỏc hỡnhảnh phụ cho sinh động)

Nếu học sinh nặn hoặc vẽ, xộ dỏn một con vật thỡ sau 20 phỳt cú thểhoàn thành, nhưng nếu học sinh nặn hoặc vẽ, xộ dỏn nhiều con vật (thànhnhúm, thành đàn ) thỡ cũng khoản thời gian ấy khụng thể hoàn thành Vậy đểhọc sinh hoàn thành được sản phẩm đỳng thời gian cú hiệu quả ta cú thể đưa

nhóm 4 cùng làm Yêu cầu: với nhóm 4 người các em có thể nặn hoặc vẽ, xédán một con vật hoặc nhiều con vật theo ý thích rồi ghép thành một bài nặnhoặc bức tranh vẽ, xé dán hoàn chỉnh Sau 20 phút chắc chắn sẽ có sản phẩm đểgiáo viên nhận xét.

* Bài 26 - Vẽ màu vào hình có sẵn - Lớp3:

H: Các em chọn màu như thế nào để tô vào nền? Chọn màu gì để tô vào hìnhảnh chính, hình ảnh phụ của tranh?

+ Yêu cầu ở phần thực hành: Hãy tô màu theo ý thích vào hình có sẵn?

Các câu hỏi và yêu cầu trên nếu gắn vào nhóm thì học sinh thực hiện một cách

dễ dàng và có hiệu quả hơn, đặc biệt là phần tô màu sẽ có nhiều bài có màu sắc

đa dạng khác nhau và sẽ hoàn thành đúng thời gian quy định

 Ở các lớp 4,5: Với các dạng bài Vẽ tranh đề tài - Thường thức mĩ thuật - Tập nặn tạo dáng.

* Bài 11: TTMT: Xem tranh của hoạ sĩ - Lớp 5:

H: Bức tranh vẽ về đề tài gì?

H: Trong tranh có những hình ảnh nào? Đâu là hình ảnh chính, đâu là hình ảnh phụ? Hình dáng, động tác của các nhân vật trong tranh như thế nào?( nếu tranh

vẽ người)

H: Màu sắc của bức tranh theo gam màu nào là chủ yếu?

Nếu tách các câu hỏi như trên thì sẽ mất thời gian, phân tán sự quan sát của học sinh vì những lần giáo viên đặt câu hỏi Giáo viên có thể ghi câu hỏi trên vào bảng phụ hoặc phiếu học tập giao cho nhóm thảo luận, các em có thời gian quan sát nhiều hơn, cùng bàn luận, cùng quan sát sẽ không để sót những chi tiết cốt lõi, nổi bật của bức tranh

Hình 10: Các nhóm xem tranh khổ lớn và thảo luận

2.2 Một số kỹ thuật dạy học tích cực hỗ trợ cho hoạt động nhóm đạt kết quả cao:

Trước hết chúng ta cần hiểu bản chất của hình thức làm việc theo nhóm làtạo điều kiện cho mọi học sinh đều được tham gia vào quá trình học tập mộtcách tự giác bằng khả năng của mình Dạy học nhóm còn được gọi bằng nhữngtên khác nhau như: Dạy học hợp tác, Dạy học theo nhóm nhỏ, trong đó HS củamột lớp học được chia thành các nhóm nhỏ, trong khoảng thời gian giới hạn,mỗi nhóm tự lực hoàn thành các nhiệm vụ học tập trên cơ sở phân công và hợptác làm việc Kết quả làm việc của nhóm sau đó được trình bày và đánh giátrước toàn lớp Trong phương pháp hoạt động nhóm nổi lên mối quan hệ giaotiếp học sinh - học sinh Thông qua thảo luận, tranh luận trong tập thể, ý kiếncủa mỗi cá nhân được điều chỉnh, qua đó người học nâng mình lên một trình

độ mới

Hoạt động trong tập thể nhóm sẽ làm cho từng thành viên quen dần với

sự phân công hợp tác trong lao động xã hội, phát triển tình bạn, ý thức tổ chức

kỷ luật, ý thức cộng đồng Mô hình này nhằm chuẩn bị cho học sinh thích ứng

với đời sống xã hội trong đó mỗi người sống và làm việc theo phân công, hợptác với tập thể cộng đồng.

Học sinh ở tiểu học hoạt động chủ đạo của các em đã có sự thay đổi vềchất, chuyển từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập, các em phải tiếpnhận hình thức học tập mới so với mẫu giáo nên các em dễ mất tập trung,không tự tin Việc học nhóm tạo điều kiện cho các em thoải mái hơn, mạnh dạnhơn, tạo cảm giác gần gũi thân thiện như đang trao đổi chứ không phải là gò éphọc tập Trẻ em vốn ưa quan sát, tò mò, thích nhận xét, so sánh, thích được vuichơi, thi đua để trở thành người chiến thắng

* Dạy học theo nhóm nâng cao tính tương tác giữa các thành viên trong nhóm:

Đây là yếu tố cơ bản của hoạt động nhóm, thường ở dạng “face to face”(tương tác mặt đối mặt) Nó có những tác động tích cực đối với người học như:

- Tăng cường động cơ học tập, làm nảy sinh những hứng thú mới

- Kích thích sự giao tiếp, chia sẻ tư tưởng, nguồn lực và cách giải quyếtvấn đề

- Tăng cường các kĩ năng biểu đạt, phản hồi bằng các hình thức biểu đạtnhư lời nói, ánh mắt cử chỉ…

- Khích lệ mọi thành viên tham gia học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau, pháttriển mối quan hệ gắn bó, quan tâm đến nhau

Kĩ thuật dạy học này xây dựng cho học sinh tinh thần tập thể, ý thức cộngđồng với công việc chung, đồng thời hình thành cho học sinh phương pháp làmviệc khoa học ( tự lập kế học và làm việc theo kế hoạch) Đối với môn học mĩthuật, phương pháp làm việc theo nhóm thường được thực hiện khi học thườngthức mĩ thuật, bày mẫu và lựa chọn mẫu vẽ, trong trò chơi ghép hình, vẽ màu

để học sinh có điều kiện bộc lộ ý kiến, tăng khả năng hợp tác và khả năng làmviệc cá nhân

Phương pháp dạy học theo hình thức làm việc theo nhóm có rất nhiều

- Hình thức động não

- Hình thức động não viết

- Hình thức động não công khai

Kết hợp sử dụng một số kĩ thuật dạy học tích cực như:

* Kĩ thuật giao nhiệm vụ

- Giao nhiệm vụ phải cụ thể, rõ ràng:

+ Nhiệm vụ giao cho cá nhân/nhóm nào?

+ Nhiệm vụ là gì?

+ Địa điểm thực hiện nhiệm vụ ở đâu?

+ Thời gian thực hiện nhiệm vụ là bao nhiêu?

+ Phương tiện thực hiện nhiệm vụ là gì?

+ Sản phẩm cuối cùng cần có là gì?

+ Cách thức trình bày/ đánh giá sản phẩm như thế nào?

- Nhiệm vụ phải phù hợp với:

+ Mục tiêu hoạt động+ Trình độ học sinh+ Thời gian, không gian hoạt động+ Cơ sở vật chất, trang thiết bị

*Kĩ thuật “khăn trải bàn”

- Chia giấy A0 thành phần chính giữa và phần xung quanh Chia phầnxung quanh thành các phần theo số thành viên của nhóm

- Cá nhân trả lời câu hỏi và viết trên phần xung quanh

- Thảo luận nhóm, thống nhất ý kiến và viết vào phần chính giữa

- Treo sản phẩm, trình bày

1

2 4

*Kĩ thuật công đoạn

HS được chia thành các nhóm, mỗi nhóm được giao giải quyết mộtnhiệm vụ khác nhau Ví dụ: nhóm 1- thảo luận câu A, nhóm 2- thảo luận câu B,nhóm 3- thảo luận câu C, nhóm 4- thảo luận câu D,…

Sau khi các nhóm thảo luận và ghi kết quả thảo luận vào giấy A0 xong,các nhóm sẽ luân chuyển giấy A0 ghi kết quả thảo luận cho nhau Cụ thể là:Nhóm 1 chuyển cho nhóm 2, Nhóm 2 chuyển cho nhóm 3, Nhóm 3 chuyển chonhóm 4, Nhóm 4 chuyển cho nhóm 1

* Tóm tắt nội dung tài liệu theo nhóm:

HS làm việc theo nhóm nhỏ, đọc to tài liệu được phát, thảo luận vàchuẩn bị trả lời các câu hỏi về bài học

Đại diện nhóm trình bày các ý chính cho cả lớp

Sau đó, các thành viên trong nhóm lần lượt trả lời các câu hỏi của cácbạn khác trong lớp về bài học

* Kỹ thuật động não

Giáo viên nêu câu hỏi hoặc vấn đề ( có nhiều cách trả lời) cần được tìmhiểu trước cả lớp hoặc trước nhóm

- Khích lệ HS phát biểu và đóng góp ý kiến càng nhiều càng tốt

- Liệt kê tất cả mọi ý kiến lên bảng hoặc giấy to không loại trừ một ýkiến nào, trừ trường hợp trùng lặp

- Phân loại các ý kiến

là phút dành cho mỗi người Ví dụ kỹ thuật 635 thực hiện như sau:

- Mỗi nhóm 6 người, mỗi người viết 3 ý kiến trên một tờ giấy trong vòng

5 phút về cách giải quyết 1 vấn đề và tiếp tục chuyển cho người bên cạnh;

- Tiếp tục như vậy cho đến khi tất cả mọi người đều viết ý kiến của mình,

có thể lặp lại vòng khác;

- Con số X-Y-Z có thể thay đổi;

Ngoài ra, còn một số hình thức dạy học khác như:

· Hình thức tranh luận ủng hộ – phản đối.

· Hình thức thông tin phản hồi trong quá trình dạy học

Những hình thức làm việc theo nhóm trên hay còn gọi là kỹ thuật dạy họctích cực, mỗi hình thức có 1 đặc thù riêng, và mang lại hiệu quả rất cao tronggiảng dạy không chỉ cho môn học Mĩ thuật mà nó phù hợp với rất nhiệu mônhọc khác nhau…

2.2.1 Ví dụ minh họa áp dụng một số kĩ thuật trên:

Lớp 4: Bài 8: Tập nặn tạo dáng: Nặn hoặc vẽ, xé dán con vật quen thuộc

Giáo viên giới thiệu bài gián tiếp thông qua câu đố vui Dẫn dắt vào bài

và tổ chức lớp học thành nhóm

Bước 1: Tổ chức chia nhóm:

- Chia lớp làm 5 nhóm ( mỗi nhóm 6 học sinh)

- Chia nhóm ngẫu nhiên: giáo viên cho cả lớp chia nhóm theo vị trí ngồi,

cứ 3 bàn cạnh nhau xếp vào 1 nhóm

* Đặt tên nhóm (các nhóm tự bầu nhóm trưởng, thư kí)

- Các nhóm tự đặt tên theo tên của các loại động vật mà các em thích: