Thương mại điện tử trong hoạt động Ngoại thương Việt Nam- thực trạng và giải ph.docx

Thương mại điện tử trong hoạt động Ngoại thương Việt Nam- thực trạng và giải ph

LỜI NÓI ĐẦU

Ngày nay, với sự phát triển của Internet, thế giới đã có những thay đổitrong nhận thức và tư duy Một trong những thay đổi quan trọng là làm chomọi người trên trái đất gần với nhau hơn Nói cách khác, sự giao dịch quamạng đã trở nên dễ dàng Hình thức kinh doanh này ngày nay đã phổ biến vớitên gọi thương mại điện tử (TMĐT), xuất phát từ cụm từ Electronic Comercehay e-Comerce Xét trong tương quan với Ngoại thương, chúng ta vẫn nhắcđến một trong những đặc điểm của hoạt đông Ngoại thương là gắn kết nềnkinh tế với thế giới, góp phần thúc đẩy đất nước hội nhập vào nền kinh tế thếgiới và khu vực Giờ đây,TMĐT ra đời, tất cả các doanh nghiệp trong nướcđều có cơ hội trở thành những doanh nghiệp XNK trực tiếp Con đường hộinhập kinh tế của chúng ta đã mở rộng hơn?

Vậy TMĐT là gì? Các doanh nghiệp Ngoại thương (DNNT) nói riêng

và các doanh nghiệp Việt Nam (DNVN) nói chung đã, đang và sẽ làm gì đểđón lấy những cơ hội và đương đầu với những thách thức TMĐT đặt ra đểgóp phần thúc đẩy tiến trình hội nhập của đất nước? Với mục đích tìm hiểunhững vấn đề cơ bản của TMĐT; thực trạng, triển vọng của TMĐT trong hoạt

động Ngoại thương của nước ta, em chọn đề tài: “Thương mại điện tử trong hoạt động Ngoại thương Việt Nam- thực trạng và giải pháp”.

Em xin chân thành cảm ơn cô giáo Nguyễn Thu Hương đã hướng dẫn vàgiúp đỡ em hoàn thành đề án này

Sinh viên

Phan Lệ Hằng

Lớp K13QT2

CHƯƠNG I

LÍ LUẬN CHUNG VỀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TRONG

HOẠT ĐỘNG NGOẠI THƯƠNG

I THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

Vậy TMĐT là gì ?

Hiện nay, có rất nhiều quan điểm và định nghĩa khác nhau về TMĐT

Có quan điểm cho rằng TMĐT bao gồm các giao dịch tài chính vàthương mại diễn ra bằng điện tử, kể cả việc chuyển dữ liệu bằng điện tử haychuyển tiển bằng điện tử, các hoạt động liên quan đến thẻ tín dụng và thẻthanh toán Có quan điểm khác lại cho rằng: TMĐT chỉ giới hạn trong giaodịch từ bán lẻ đến người tiêu thụ cuối cùng, trong đó các chu trình từ giaodịch đến thanh toán đều được thực hiện qua mạng chẳng hạn như quaInternet, dùng mạng riêng để trao đổi thông tin và thẻ tín dụng Như vậy, cácquan điểm trên chỉ mới đề cập đến hình thức của TMĐT đã tồn tại thời qua

Theo Uỷ ban Châu Âu, TMĐT có thể định nghĩa rộng là hoạt độngkinh doanh thương mại sử dụng các phương tiện điện tử Với định nghĩa này,TMĐT bao gồm tất cả các hoạt động trao đổi điện tử hàng hoá hữu hình và vô

hình (dịch vụ) như thông tin, hỗ trợ bán, cố vấn thương mại và pháp luật.TMĐT bao gồm tất cả các bước kinh doanh thông thường từ tiến hành cáchoạt động marketing điện tử, đặt hàng thanh toán và dịch vụ sau bán thôngqua mạng Internet.

Uỷ ban về TMĐT của APEC coi TMĐT là công việc kinh doanh đượctiến hành thông qua truyền số liệu và công nghệ tin học kỹ thuật số

Theo công bố của Bộ trưởng các nước trong WTO: “TMĐT bao gồmsản xuất, phân phối, tiếp thị , bán hàng, giao hàng và các dịch vụ bằngphương tiện điện tử”

Từ những quan điểm trên, chúng ta có thể đưa ra một cách định nghĩatương đối đầy đủ và hoàn chỉnh về TMĐT: TMĐT là hoạt động trao đổi trên

cơ sở phát triển công nghệ giữa các chủ thể khác nhau (chủ thể bao gồm các

cá nhân, tổ chức) và những hoật động bên trong doanh nghiệp hoặc giữa cácdoanh nghiệp nhằm hỗ trợ những trao đổi này

2 Các lĩnh vực của TMĐT

Tuy mới ra đời và phát triển mấy thập kỷ qua nhưng TMĐT đã có mặt

ở tất cả các lĩnh vực trong đời sống kinh tế

Đầu tiên, TMĐT tham gia vào lĩnh vực mua bán hàng hoá hữu hình.Chúng ta có thể dạo hàng giờ trên các siêu thị ảo trên mạng để chọn mua chomình một vật cần thiết Khi cần mua sách và nhạc, chúng ta bước vào websideAmazon.com và Bn.com hay khi cần mua bất kỳ sản phẩm nào khác, chúng tacũng đã biết ngay các địa chỉ www cần tìm, chẳng hạn vào Autoweb.com vàCarsdirect.com để chọn mua 1 chiếc xe ưa thích; vào CDW.com vàPC.connection để mua máy tính và các phụ tùng máy Chúng ta sẽ đượccung cấp các thông tin đầy đủ về hàng hoá, cũng được quyền trả lại hàng bị

hư hỏng như đi mua bán thông thường

TMĐT còn vươn sang lĩnh vực dịch vụ (hàng hoá vô hình) Các công tydịch vụ thông qua mạng để tiếp cận với khách hàng Khi cần mua về máy bayhay thuê phòng nghỉ, muốn tham gia đấu giá trực tiếp hay sử dụng các dịch

vụ về tài chính, chúng ta sẽ được cung cấp đầy đủ thông tin trênExpedia.com, Trip.com hay các địa chỉ www tương thích

Ngày nay, với trên 1300 lĩnh vực ứng dụng ,TMĐT đã thực sự đi vàomọi ngõ nghách của đời sống kinh tế và ngày càng khẳng định vị trí củamình

3 Những yêu cầu chủ yếu của TMĐT

TMĐT bao trùm một phạm vi rộng lớn các hoạt động kinh tế-xã hội.Những yêu cầu chủ yếu của nó bao gồm một loạt vấn đề phức tạp đan xennhau trong mối quan hệ hữu cơ, bao gồm: hạ tầng cơ sở công nghệ; hạ tầng cơ

sở nhân lực; bảo mật và an toàn; hạ tầng thanh toán tài chính tự động; bảo vệ

sở hữu trí tuệ Những vấn đề này đòi hỏi được giải quyết trên tất cả các lĩnhvực: từ doanh nghiệp cho đến quốc gia và quốc tế

-Về hạ tầng cơ sở công nghệ

Hạ tầng cơ sở công nghệ bao gồm các chuẩn của doanh nghiệp, của nhànước và sự liên kết của các chuẩn ấy với các chuẩn quốc tế, tới kỹ thuật ứngdụng và thiết bị ứng dụng không chỉ của riêng từng các doanh nghiệp mà phải

là một hệ thống quốc gia với tư cách là một phân hệ của hệ thống công nghệthông tin khu vực và toàn cầu

Mặt khác, hạ tầng cơ sở công nghệ còn đòi hỏi một nền công nghiệpđiện năng vững chắc, đảm bảo cung cấp điện năng đầy đủ, ổn định, mức giáhợp lý Ngoài ra, chi phí trang bị những phương tiện công nghệ thông tin vàchi phí dịch vụ truyền thông phải đủ rẻ để đông đảo người sử dụng có thể tiếp

cận được Điều này có ý nghĩa đặc biệt to lớn với những nước đang phát triển,mức sống còn thấp như ở Việt Nam.

-Về hạ tầng cơ sở nhân lực

Áp dụng TMĐT tất yếu làm nảy sinh hai đòi hỏi: một là mọi người đềuquen thuộc và có khả năng thành thạo hoạt động trên mạng; hai là có đội ngũchuyên gia tin học nhanh, thường xuyên bắt kịp những công nghệ thông tinmới phát triển để phục vụ cho TMĐT cũng như có khả năng thiết kế các công

cụ phần mềm, tránh lệ thuộc vào nước khác

-Về hạ tầng cơ sở kinh tế và pháp lý

TMĐT phát triển trên cơ sở mạng Internet và cơ sở hạ tầng công nghệthông tin, do vậy, nó cũng quyết định môi trường pháp lý ở mỗi nước Khimột quốc gia xác định rằng, xã hội thông tin và Internet là một cơ hội chophát triển kinh tế thì nội dung môi trường kinh tế, pháp lý và xã hội có hàngloạt vấn đề cần phải xây dựng và xử lý:

+Tính pháp lý của TMĐT

+Tính pháp lý của hợp đồng TMĐT

+ Tính pháp lý của chữ kí điện tử

+ Tính pháp lý cho thanh toán điện tử

+ Tính pháp lý bảo vệ các dữ liệu có xuất xứ từ Nhà nước

+ Tính pháp lý bảo vệ mạng thông tin và sở hữu trí tuệ, bảo vệ bí mậtriêng tư một cách thích đáng, chống các tội phạm xâm nhập với mục đích bấthợp pháp

Khi xây dựng môi trường kinh tế, pháp lý và xã hội này, mỗi quốc giaphải nghiên cứu để hoà nhập được với môi trường kinh tế, pháp lý và xã hộiquốc tế vì bản thân TMĐT đã mang tính toàn cầu hoá rất cao

-Hệ thống thanh toán tài chính tự động

TMĐT chỉ có thể thực hiện được khi đã tồn tại một hệ thống thanh toántài chính phát triển cho phép thực hiện thanh toán tự động Khi chưa có hệthống này thì TMĐT chỉ ứng dụng được phần trao đổi thông tin, buôn bánvẫn phải kết thúc bằng trả tiền trực tiếp hoặc bằng các phương tiện thanh toántruyền thống Khi ấy, hiệu quả của TMĐT bị giảm thấp và có thể không đủ để

bù lại những chi phí trang bị công nghệ đã bỏ ra

Tóm lại, những yêu cầu của TMĐT đòi hỏi mỗi quốc gia phải giảiquyết một cách kịp thời, đồng bộ để nhanh chóng tạo dựng một nền tảng cơ

sở hoàn chỉnh cho TMĐT phát triển

II TMĐT TRONG HOẠT ĐỘNG NGOẠI THƯƠNG

1.Vai trò của TMĐT trong hoạt động ngoại thương

Thực tế đã chứng minh, TMĐT ngày một mở rộng và phát triển trênphạm vi toàn thế giới Với trên 1300 lĩnh vực ứng dụng, TMĐT đạt mức tăngtrưởng theo cấp số nhân và chiếm tỷ trọng ngày càng tăng trong các ngànhnghề, đặc biệt, TMĐT đóng vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy sự pháttriển Ngoại thương của các nước

- TMĐT ra đời làm xoá nhoà khoảng cách và biên giới quốc gia Giờđây, chỉ cần một Website trên mạng, doanh nghiệp đã có thể vươn tới các đốitác làm ăn và khách hàng trên toàn thế giới Chính vì vậy, đòi hỏi phải có cácđịnh chế, chính sách pháp luật mới điều chỉnh, quản lý hoạt động của phươngthức kinh doanh mới này

- Thông qua mạng toàn cầu, các doanh nghiệp tiến hành xuất nhập khẩutrực tiếp Vậy các thủ tục từ kê khai hải quan đến thanh toán điện tử tiến hànhnhư thế nào, trên cơ sở nào, Nhà nước thu thuế xuất nhập khẩu và quản lý cácgiao dịch này như thế nào, tất cả đều đòi hỏi phải có cơ sở pháp lý cho hoạtđộng TMĐT trong Ngoại thương

Nhận định được tầm quan trọng đó, các quốc gia, các khối kinh tế vàcộng đồng thế giới đã và đang nhanh chóng xây dựng các chính sách để tạo

sự ổn định về mặt pháp lý, đồng thời hạn chế những tác hại của TMĐT

2 Đặc điểm của TMĐT trong hoạt động ngoại thương

TMĐT là một bước ngoặt lớn trong lịch sử thương mại nói chung vàlịch sử hoạt động ngoại thương giữa các quốc gia nói riêng Những đặc thù

cơ bản của nó tạo ra sự khác biệt căn bản giữa TMĐT với thương mại truyềnthống Đó là:

-TMĐT phụ thuộc vào sự phát triển của hạ tầng công nghệ thông tin,viễn thông và các công nghệ cao cấp khác TMĐT không thể tồn tại nếu thiếu

sự trợ giúp của các công nghệ này

-TMĐT không chỉ bao gồm những hoạt động mua bán, dịch vụ mà cònbao gồm cả những hoạt động trong nội bộ doanh nghiệp và hợp tác giữa cácdoanh nghiệp trong nước, khu vực và quốc tế nhằm hỗ trợ các hoạt động traođổi thương mại điện tử

-TMĐT gắn liền với phản ứng kịp thời với nhu cầu thị trường, tăng tốc

độ ra quyết định, đẩy nhanh tiến trình xâm nhập hàng hoá và nhãn hiệu mớivào thị trường quốc tế, tăng tốc độ đổi mới, nâng cao hiệu quả kinh doanh, tạo

sự khác biệt nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trongnước trong thương trường quốc tế

-Các quyết định chiến lược trong TMĐT cũng xuất phát và dựa trên cơ

sở sự phát triển của công nghệ, ví dụ như các quyết định về thiết kế siêu thịtrên mạng, các chiến lược khách hàng, quảng cáo trên mạng

Ngoài ra, TMĐT tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong nước pháthuy hiệu quả kinh tế: thu hút ngày càng nhiều người cả trong nước và ngoàI

nước tham gia, chi phớ cố định thiết kế và xõy dựng mạng càng giảm, hiệuquả kinh tế càng tăng.

3 Quy trỡnh nghiệp vụ của TMĐT trong hoạt động Ngoại thương

Trước tiờn, người mua vào trang Web của cụng ty tham khảo và đặtmua hàng Để đảm bảo an toàn thụng tin mỏy tớnh cỏ nhõn, Web Browser1 củakhỏch hàng phải được chọn lọc và nhập vào cửa sổ dữ liệu trong Web Server2

Web Server sẽ mó hoỏ cỏc thụng tin khỏch hàng, quản lý trong Server

Hệ thống thanh toỏn điện tử sẽ gửi cỏc thụng tin đó được mó hoỏ sang ngõnhàng đại diện của người bỏn để tiến hành kiểm tra tài khoản của người mua

Sau khi việc kiểm tra hoàn tất, cụng ty tiến hành bỏo giỏ số hoỏ cho đốitỏc Ngay khi nhận được đơn đặt hàng chớnh thức, cụng ty lập tức gửi đơnhàng số hoỏ đến cửa hàng (nếu số lượng hàng hoỏ ớt) và đến kho (nếu sốlượng hàng hoỏ nhiều) Cửa hàng hoặc kho sẽ tiến hành giao hàng theo thờigian trong đơn hàng Sau đú, người mua tiến hành thanh toỏn tiền hàng quangõn hàng phỏt hành bằng Visa Card hay Master Card Cuối cựng, ngõn hàngphỏt hành sẽ thanh toỏn lại cho ngõn hàng người bỏn

Như vậy, qua chương I, chỳng ta đó cú cỏi nhỡn tổng thể về TMĐT,Điều này sẽ giỳp chỳng ta dễ dàng hơn trong việc nhỡn nhận và đỏnh giỏ thực

trạng phỏt triển của TMĐT trong hoạt động Ngoại thương ở Việt Nam

1 Trình duyệt Web: là phần mềm cho phép ngời dùng xem, sử dụng thông tin trên Website

2 Là những máy chủ cung cấp dịch vụ để đa tới ngời sử dụng.

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN TMĐT TRONG HOẠT ĐỘNG

NGOẠI THƯƠNG Ở VIỆT NAM

I TÍNH TẤT YẾU CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN TMĐT TRONG HOẠT ĐỘNG NGOẠI THƯƠNG Ở NƯỚC TA

Thực tế đã chứng minh, TMĐT ngày một mở rộng và phát triển trênphạm vi toàn thế giới Với trên 1300 lĩnh vực ứng dụng, TMĐT đạt mức tăngtrưởng theo cấp số nhân và chiếm tỷ trọng ngày càng tăng trong các ngànhnghề, đặc biệt, TMĐT đóng vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy sự pháttriển Ngoại thương của các nước

Chúng ta thừa nhận rằng, sự ra đời của Internet đã đánh dấu một bướcngoặt quan trọng trong nền kinh tế thế giới Việt Nam đang trong công cuộcCNH-HĐH đất nước, đồng thời cũng đang trong tiến trình hội nhập kinh tếthế giới và khu vực nên không thể không chớp lấy những cơ hội mà TMĐT

mở ra, càng không thể đứng ngoài guồng quay của nền kinh tế thế giới Năm

1997, chúng ta đã tham gia kết nối mạng Internet Có thể khẳng định rằng,việc gia nhập Internet của Việt Nam là một tất yếu trước xu thế mở cửa, hộinhập và những tiến bộ vượt bậc của khoa học công nghệ trên thế giới Đồngthời việc gia nhập này cũng mở ra con đường cho TMĐT Việt Nam pháttriển

Sau đây, để hiểu rõ hơn tính tất yếu của việc phát triển TMĐT tronghoạt động Ngoại thương ở nước ta, chúng ta sẽ đi sâu vào phân tích một số lợiích cơ bản nhất của việc áp dụng TMĐT trong hoạt động Ngoại thương (cótính đến những đặc điểm riêng của Việt Nam)

1 Thứ nhất, TMĐT giúp các doamh nghiệp khắc phục được tình trạng

“đói thông tin” Từ trước đến nay, một trong những yếu điểm của doanhnghiệp Việt Nam là vấn đề thiếu thông tin trong việc tiếp cận thị trường bênngoài Việc định hướng sản xuất thường chậm hoặc không nhận được tínhiệu kịp thời từ thị trường, xuất khẩu thường ở trong tình trạng bị động Khinhu cầu của thị trường thế giới tăng, sản xuất trong nước không đáp ứng kịpthời Ngược lại, khi cầu giảm sẽ dẫn đến tình trạng bị hẫng hụt Trong kinhdoanh hiện đại ngày nay, thông tin là một nhân tố cực kì quan trọng, quyếtđịnh sự thành công trong cạnh tranh Sử dụng TMĐT với công cụ Internet,doanh nghiệp có thể khắc phục được trở ngại này

Internet là một biển thông tin khổng lồ, được cập nhật liên tục và nhanhchóng với khối lượng thông tin không hạn chế Các doanh nghiệp có thể dễdàng thu thập thông tin về thị truờng, thương mại, luật pháp, giá cả, mặthàng và tiến hành theo dõi sát biến động của thị trường đó bằng Internet.Đây là những cơ sở để doanh nghiệp xúc tiến hoạt động kinh doanh của mìnhvới đối tác nước ngoài

2 Thứ hai, TMĐT tạo điều kiện cho các doanh nghiệp có thể xuất

khẩu trực tiếp Xuất khấu qua trung gian do sự yếu kém của công tác tìmkiếm thị trường, tìm kiếm đối tác kinh doanh vốn là những bất lợi thường thấycủa các doanh nghiệp Việt Nam Lợi nhuận bị chia sẻ, thị trường luôn luônphụ thuộc vào thiện chí của người trung gian gây trở ngại cho việc phát triểnkinh doanh và tiêu thụ sản phẩm Sử dụng Internet có thể giúp chúng ta tránhđược những trung gian không cần thiết, nâng cao sức cạnh tranh của hànghoá, chủ động về thị trường mà vẫn thu được lợi nhuận

3 Thứ ba, TMĐT cũng góp phần làm giảm chi phí kinh doanh cho các

doanh nghiệp Chúng ta phải thấy rằng các doanh nghiệp Việt Nam là nhữngdoanh nghiệp nhỏ, rất nhỏ so với thế giới Việc đầu tư mở rộng tiêu thụ, thiết

lập đại lý, chi nhánh giới thiệu sản phẩm ở nước ngoài luôn luôn là vấn đềkhó khăn đối với hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam Chính vì vậy, ngay cảnhững mặt hàng mà chúng ta có ưu thế về giá, chất lượng nhưng chưa xuấtkhẩu được chỉ vì một lý do đơn giản: “không tiếp cận được” Thiếu vốn luôn

là vấn đề nan giải của các doanh nghiệp nước ta vì những khoản đầu tư dànhcho chiến lược này không phải là nhỏ TMĐT có thể giúp cho doanh nghiệpkhắc phục một phần hạn chế này Cụ thể:

+ Giảm chi phí thiết lập cơ sở kinh doanh

Nếu tính chi phí các khoản đầu tư dành cho việc thiết lập một cơ sởkinh doanh ở nước ngoài thì khoản này ngoài tầm với của các doanh nghiệpViệt Nam Song nếu sử dụng Internet – TMĐT thì các doanh nghiệp sẽ khắcphục những hạn chế của mình Chỉ dành một khoản tiền nhỏ nằm trong tầmtay của các doanh nghiệp chi cho việc thiết lập một “văn phòng kinh doanhảo” là doanh nghiệp đã có thể tham gia vào thị trường quốc tế một cách dễdàng

+ Giảm chi phí cho quảng cáo – trao đổi

Để quảng cáo được trên thị trường thế giới, thông thường chỉ có cáccông ty rất lớn mới có thể thực hiện được Tuy nhiên, nếu biết vận dụngInternet trong hoạt động này, doanh nghiệp có thể thực hiện quảng cáo củamình ngay trong nước mà vẫn tới dược khách hàng nước ngoài

Ngoài ra, trong kinh doanh quốc tế, các chi phí cho trao đổi giao dịch,

đi lại, đàm phán, điện thoại, fax, thư tín cũng không phải là nhỏ Nhưng vớicông nghệ mới, chỉ bằng một phần chi phí này, TMĐT đã có thể giúp doanhnghiệp thực hiện được thực hiện toàn bộ các hoạt động trên

Tóm lại, TMĐT áp dụng vào hoạt động Ngoại thương là mô hình ápdụng phù hợp nhất đối với nước ta hiện nay cũng như trong tương lai Nếu áp

dụng được triệt để TMĐT thì Ngoại thương nước ta sẽ giải quyết được nhữngbất cập lớn hiện vẫn còn tồn tại, mở đường cho sự phát triển mạnh mẽ củagiao lưu, buôn bán, trao đổi hàng hoá và dịch vụ với thị trường thế giới.

II THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CỦA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TRONG HOẠT ĐỘNG NGOẠI THƯƠNG Ở VIỆT NAM

1 KháI quát chung về TMĐT ở Việt Nam

“Thương mại điện tử”- khái niệm này đến nay còn rất mới và mơ hồđối với người đân Việt Nam nói chung, cho dù các phương tiện thông tin đạichúng đã nhắc đến nhiều Còn đối với doanh nghiệp Ngoại thương, đặc biệt làcác doanh nghiệp Việt Nam, TMĐT vẫn ở giai đoạn phôi thai Ngay bản thânInternet cũng chưa thực sự đi sâu vào đời sống xã hội của người Việt Namnên TMĐT chưa thực sự phát triển

Theo Bộ Thương mại, kết quả của cuộc nghiên cứu gần đây cho thấy:hiện chỉ có 2% các doanh nghiệp XNK quan tâm và triển khai TMĐT cùngvới khoảng 7% doanh nghiệp khác là bắt đầu triển khai hình thức kinh doanhmới này Có nhiều lý do khiến các doanh nghiệp chưa nhận ra lợi ích và ápdụng TMĐT, nhưng sự chậm trễ làm cho các doanh nghiệp XNK bị thua thiệtkhi tham gia buôn bán với khu vực và thế giới Cũng theo kết quả điều tra, cóđến 90% các doanh nghiệp XNK chưa quan tâm và cũng chưa có bất cứnghiên cứu gì về TMĐT Hiện nay, Việt Nam đã đi gần hết 1/3 lộ trình để tiếpcận với TMĐT và nhiều doanh nghiệp đã nhận ra lợi ích các loại hình kinhdoanh qua mạng này, tuy nhiên sau 4 năm kết nối mạng Internet, trong tổng

số 56000 doanh nghiệp Việt Nam, hiện chỉ có khoảng 1500 doanh nghiệp cótrang web và vài nghìn doanh nghiệp có quảng cáo trên mạng Tuy nhiên,những trang web và quảng cáo này đa phần mới dừng lại ở việc giới thiệu địachỉ, số fax, e-mail, các mặt hàng chính chứ chưa phải là nơi để tăng sứccạnh tranh và đẩy mạnh hoạt động thương mại

Tuy nhiên, trong thời gian tới, cùng với sự phát triển mạnh mẽ củamạng Internet và sự ra đời của các hành lang pháp luật có liên quan, TMĐT

sẽ là thứ không thể thiếu đối với bất kỳ một doanh nghiệp nào, đặc biệt là cácdoanh nghiệp XNK vốn đã có các nghiệp vụ và sẵn có các mối quan hệ làm

ăn với các đối tác nước ngoài

2 Tình hình phát triển TMĐT trong hoạt động Ngoại thương ở Việt Nam

a Về phía các doanh nghiệp

Trong những năm gần đây, TMĐT đã làm sôI động thị trường kinhdoanh qua mạng PhảI nói đến trước tiên là hãng hàng không Pacific Airlines

Pacific Airlines là hãng hàng không lớn thứ hai ở Việt nam, được thành lập

vào năm 1991 Hãng hàng không này sử dụng phương thức giao dịch quamạng Tất cả mọi khách hàng đều có thể đặt chỗ, bán vé và thanh toán tiền vébăng thẻ tín dụng cho các chuyến bay nội địa cũng như quốc tế của PacificAirlines Nhờ có phương thức giao dịch này mà các hoạt động trở nên dễdàng, thuận tiện, nhanh chóng hơn nhiều

Gần đây nhất, 4/4/2007, khai trương “siêu thị trực tuyến 123 mua” vớichương trình khuyến mại hấp dẫn “Shopping online – Hai lần miễn phí”.Theo chương trình, các khách hàng tham gia mua hàng trực tuyến sẽ có cơ hộinhận những phần quà hấp dẫn và quà tặng sẽ dược gửi đến tận nhà cho nhữngkhách hàng may mắn nhất Thể lệ tham gia cực kì đơn giản,khách hàng chỉcần truy cập vào trang web “123 mua” và 50 phần quà sẽ được gửi đến nhữngkhách hàng mua những sản phẩm đó sớm nhất

Ở TPHCM, cũng có rất nhiều công ty đã vươn ra thị trường nước ngoàibằng con đường trên mạng, điển hình là công ty TNHH Phát Thành Trangfataco.com.vn của công ty khá đơn giản gồm 3 trang tiếng Việt, 3 trang tiếngAnh đã mang lại hợp đồng đầu tiên với khách hàng Hà Lan trị giá 100.000

USD(vào tháng 10/2005) Đến nay, tỷ lệ giao dịch qua mạng trên tổng doanhthu của công ty ngày càng tăng, các đối tác, bạn hàng nước ngoài ngày càng

mở rộng Tính đến tháng 8/2007, tổng trị giá giao dịch qua mạng của công tylên tới gần 1.5 triệu USD với các hợp đồng giá trị lớn được kí kết với bạnhàng Hà Lan, Hồng Kông, Ấn Độ

b Về phía nhà nước và các cơ quan ban ngành liên quan

Tháng 9/2000, Sở Thương Mại TPHCM đã đưa vào hoạt động trangweb hàng Việt Nam xuất khẩu trên mạng Trang web giới thiệu khoảng 500doanh nghiệp Việt Nam có hàng xuất khẩu (tên, địa chỉ liên lạc, sản phẩm,hình ảnh ) bằng tiếng Anh và bằng tiếng Việt Hơn hai năm qua, thông qua

sự hoạt động cửa trang web này, rất nhiều bạn hàng từ nước ngoài đã biết đếncác mặt hàng xuất khẩu của các công ty Việt Nam và trực tiếp liên hệ, tìmhiểu, thiết lập mối quan hệ bạn hàng Nhiều hợp đồng Ngoại thương theophương thức giao dịch điện tử đã được kí kết và thực hiện

Siêu thị điện tử lớn nhất Việt Nam hiện nay là Vietnam Cybermall đãhoạt động được hơn 3 năm với khoảng hơn 500 mặt hàng Đã có khoảng60.000 đợt đặt hàng qua siêu thị, trong đó những đơn đặt hàng có khối lượnglớn và giá trị lớn đều là những đơn đặt hàng từ các bạn hàng nước ngoài nhưNhật Bản, Thái Lan, Singapore Chỉ cần truy cập vào Website theo địa chỉ

“Cybermall.com.vn”, khách hàng đã có thể chọn các mặt hàng khác nhau Saukhi điền vào đơn đặt hàng của siêu thị qua E-Mail, việc thanh toán có thể làthẻ tín dụng hoặc tiền gửi qua ngân hàng Các khách hàng nước ngoài, sau khihoàn tất mọi thủ tục, hàng sẽ được giao theo thời hạn của hợp đồng đã kí

Hiện có khoảng 60 chi nhánh của các ngân hàng đã tham gia vào hệthống chuyển tiền điện tử liên ngân hàng Đó là các chi nhánh của các ngânhàng Công Thương, Đầu Tư, Xuất nhập khẩu và Hàng hải tại các nơi như Hải

Phòng, Hà Nội, Đà Nẵng, Tp.HCM và Cần Thơ Việc xử lý, hoàn tất cáckhoản thanh toán kể từ khi khởi tạo việc thanh toán cho tới khi hoàn tất việcthanh toán cho người thụ hưởng đều được thực hiện qua mạng máy tính.

Việt Nam trong hai, ba năm trở lại đây đã xuất hiện nhiều mạng giaodịch nối giữa Việt Nam và nước ngoài Chúng ta có thể kể đến mạng giaodịch giữa ta và Nhật Bản Tuy nhiên, sau một thời gian hoạt động, việc giaodịch tỏ ra không hiệu quả do khối lượng giao dịch quá nhỏ

Tóm lại, TMĐT trong hoạt động Ngoại thương nước ta tuy mới triểnkhai song đã thu được những thành tựu nhất định Bước đầu, tỷ lệ giao dịchqua mạng mới chiếm khoảng 6% tổng kim ngạch XNK cả nước song đây lànhững tín hiệu khả quan cho phép chúng ta hy vọng bước phát triển đột phácủa TMĐT trong hoạt động Ngoại thương trong thời gian tới

III Những thuận lợi và khó khăn cho quá trình phát triển TMĐT trong hoạt động Ngoại thương ở Việt Nam

1 Những thuận lợi

 Thuận lợi khách quan

TMĐT ở Việt Nam ra đời muộn hơn so vơi nước khác trên thế giới vàtrong khu vực, do đó, các doanh nghiệp Việt Nam nói chung và các doanhnghiệp Ngoại thương nói riêng có điều kiện học hỏi, rút kinh nghiệm từnhững bài học thành công của các nước đi trước trong việc áp dụng TMĐTvào hoạt động kinh doanh XNK

Xét từ một góc độ khác, Việt Nam là một nước đang phát triển nên một

số công nghệ phải chuyển giao từ nước ngoài vào, trong đó có ngành côngnghệ thông tin Những doanh nghiệp tiếp nhận công nghệ chuyển giao đầutiên sẽ là những doanh nghiệp lớn, có khả năng ứng dụng công nghệ thông vàcác doanh nghiệp sẵn có mối liên hệ với nước ngoài khi những doanh nghiệp

gia công XNK, các khu chế xuất, các doanh nghiệp XNK Đây là những thuậnlợi rất lớn cho các doanh nghiệp Ngoại thương trong việc giảm được rủi ronghiên cứu và chi phí đầu tư vào nghiên cứu.

Mặt khác, hiệp định thương mại song phương Việt - Mỹ đã kí kết ngày13/7/2000 tại Washington làm thay đổi chính sách thuế; giao dịch giữa hainước được điều hoà, chuyển giao công nghệ được dễ dàng hơn Như vậy, cácdoanh nghiệp Việt Nam có điều kiện tiếp cận với nền công nghệ tiên tiến nhấtthế giới, tiếp cận với cái nôi của TMĐT

 Thuận lợi chủ quan

Bên cạnh những thuận lợi khách quan trên, TMĐT trong lĩnh vựcNgoại thương cũng có những thuận lợi đáng kể xét từ mặt chủ quan mà trướctiên phải kể đến những nỗ lực của chính phủ

Chúng ta biết rằng TMĐT phát triển gắn liền với sự phát triển củaInternet và công nghệ phần mềm Do đó, quan tâm và thúc đẩy TMĐT pháttriển, chính phủ cũng rất quan tâm đến chính sách phát triển công nghệ phầnmềm Ngày 20/11/2000, phó thủ tướng Phạm Gia Khiêm đã kí quyết định128/QĐ_TTg về một số chính sách và biện pháp khuyến khích đầu tư, pháttriển công nghệ phần mềm, trong đó có rất nhiều ưu đãi đối với các doanhnghiệp, chẳng hạn:

- Miễn thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu phục vụ trực tiếp cho hoạtđộng sản xuất phần mềm mà trong nước chưa sản xuất được

- Miễn thuế XNK đối với sản phẩm phần mềm

Thiết thực hơn đối với việc thúc đẩy sự phát triển TMĐT trong lĩnh vựcNgoại thương, trong năm 2002, một loạt cơ sở pháp lý đã được thiết lập:

Thứ nhất, Việt Nam đã công nhận chữ kí điện tử trong thanh toán vốn

Ngày 21/3/2002, Thủ tướng chính phủ đã có quyết định công nhận giátrị chữ kí điện tử dùng trong thanh toán Theo đó, các tổ chức cung ứng dịch

vụ thanh toán sử dụng chứng từ điện tử làm chứng từ kết toán để hạch toán vàthanh toán vốn Chứng từ điện tử phải có đủ các yếu tố quy định cho chứng từ

kế toán, bảo đảm tính pháp lý của chứng từ kế toán và phải được mã hoá đểđảm bảo an ninh trong quá trình xử lý truyền tin và lưu trữ Quyết định nàycũng quy định việc mã hoá bằng khoá mật mã cho chữ kí điện tử và côngnhận giá trị của chữ kí điện tử như chữ ký tay trên chứng từ giấy

Thứ hai, khai báo hải quan qua mạng

Việc khai báo hải quan qua mạng được tiến hành từ tháng 6/2002 đốivới các doanh nghiệp trong lĩnh vực hàng gia công

Hiện nay, hải quan TPHCM đang quản lý hồ sơ XNK của hơn 1000doanh nghiệp gia công các ngành hàng khác nhau Nhiều nhất là các doanhnghiệp ngành dệt may, da giầy, điện tử Mỗi ngày, chi cục xử lý từ 600-700 tờkhai hải quan

Thứ ba, hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng đi vào hoạt động

từ cuối tháng 7/2002

Hệ thống này được tuyên bố hoàn thành kỹ thuật vào ngày 6/3/2002 vàchính thức hoạt động vào ngày 2/5/2002

Như vậy, từ tháng 8/2002, người sử dụng chỉ cần vài phút nhập dữ liệu

và sau khi gửi dữ liệu này bằng E-Mail đến tài khoản của người nhận thìngười nhận sẽ nhận được tiền tức thì tại ngân hàng đến

Mỗi khoản thanh toán từ khởi lệnh cho đến khi hoàn tất đều đuợc trungtâm thanh toán Quốc Gia tại Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam kiểm soát

Tóm lại, một loạt cơ sở pháp lý quan trọng đã được thiết lập thúc đẩy

sự mở rộng và phát triển TMĐT trong hoạt động Ngoại thương Cùng với sự