Bệnh truyền nhiễm theo mùa cách phòng tránh nhờn thuốc kháng sinh

Bệnh truyền nhiễm theo mùa cách phòng tránh nhờn thuốc kháng sinh Bệnh truyền nhiễm theo mùa cách phòng tránh nhờn thuốc kháng sinh Bệnh truyền nhiễm theo mùa cách phòng tránh nhờn thuốc kháng sinh Bệnh truyền nhiễm theo mùa cách phòng tránh nhờn thuốc kháng sinh Bệnh truyền nhiễm theo mùa cách phòng tránh nhờn thuốc kháng sinh Bệnh truyền nhiễm theo mùa cách phòng tránh nhờn thuốc kháng sinh

SỔ TAY THÔNG TIN

B Ệ NH TRUY Ề N NHI Ễ M THEO MÙA

VÀ CÁCH PHÒNG TRÁNH NH Ờ N

THU Ố C KHÁNG SINH

Theo d ự án Y H ọ c Cùng C ộ ng Đồ ng http://yhoccongdong.com/

Mục Lục

Giới thiệu 1

Nhiễm khuẩn hô hấp (bao gồm viêm phổi) ở trẻ em 2

Sốt Chikungunya 4

Tiêu chảy (bao gồm bệnh tả) 6

Sốt xuất huyết Dengue 8

Viêm não Nhật Bản 10

Sốt rét 12

Sởi 14

Viêm màng não 16

Bệnh dại 18

Cúm (theo mùa) 20

Đại dịch cúm 22

Sốt thương hàn 24

Sốt vi-rút 26

Viêm gan siêu vi (lây qua đường tiêu hóa) 28

Các bệnh truyền nhiễm có thể ảnh hưởng đến cuộc sống của chúng

ta vào một thời điểm nào đó trong đời Cách tốt nhất để kiểm soát bệnh truyền nhiễm là nâng cao nhận thức về chúng và biết cách ngăn chặn chúng Chúng ta có thể sống khỏe mạnh nếu thực hiện tiêm chủng thích

hợp và tuân thủ các quy tắc giữ gìn vệ sinh, đặc biệt là khi chuẩn bị thức

ăn và ăn uống Chúng ta cũng cần thực thi một vài biện pháp phòng ngừa, bao gồm cả việc điều trị dự phòng khi cần thiết

Tần suất phát sinh các bệnh truyền nhiễm thường khác nhau và có

thể theo mùa Trong mùa hè và mùa mưa, bệnh lây qua đường ăn uống

như tiêu chảy, viêm gan siêu vi và thương hàn là phổ biến Một số bệnh

như sốt vi-rút (virus) và nhiễm trùng hô hấp cấp tính có thể xảy ra bất kỳ

lúc nào trong năm hoặc do thay đổi thời tiết đột ngột

Thuốc kháng sinh đóng một vai trò quan trọng trong việc điều trị một

số bệnh truyền nhiễm Tuy nhiên, nhiều người vẫn đang mù quáng tin vào

một truyền thuyết phổ biến rằng thuốc kháng sinh có thể chữa tất cả các

bệnh Điều này là không đúng Việc sử dụng thuốc kháng sinh bừa bãi và không hợp lý không chỉ có thể làm hại cho người bệnh mà còn tạo điều

kiện để các chủng vi khuẩn nhờn thuốc kháng sinh xuất hiện Bệnh liên quan đến các chủng vi khuẩn kháng thuốc này thường yêu cầu đặc trị

bằng những loại thuốc đắt tiền trong thời gian dài, đi kèm với tỷ lệ thương

tật và tử vong cao hơn

Sổ tay thông tin này chứa một số lời khuyên hữu ích giúp bảo vệ bạn, gia đình và những người xung quanh Việc phòng tránh kịp thời có thể

giúp kiểm soát các bệnh truyền nhiễm Việc sử dụng thuốc kháng sinh

hợp lý với thời gian và liều dùng theo chỉđịnh cũng không kém phần quan

trọng trong việc duy trì tính hiệu quả của thuốc

"Hiểu biết về các bệnh truyền nhiễm để không bị lây nhiễm"

Nhiễm khuẩn hô hấp cấp (bao gồm viêm phổi) ở trẻ em

Bất kỳ tình trạng nhiễm khuẩn mới (cấp) nào ở mũi, họng, tai, thanh

quản, khí quản hoặc phổi đều được gọi là nhiễm khuẩn hô hấp cấp (ARI: acute respiratory infection)

Nhiễm khuẩn hô hấp cấp là nguyên nhân thường gặp dẫn đến ca

bệnh nặng, đặc biệt ở trẻ em dưới 5 tuổi

Triệu chứng nhiễm khuẩn hô hấp cấp thay đổi từ ho và cảm lạnh nhẹ

và có thể có hoặc không kèm sốt trong vài ngày, cho đến đau tai và thậm chí đến viêm phổi đe dọa tử vong Một trẻ mắc viêm phổi thường có biểu

• Rửa tay thường xuyên, đặc biệt trước khi chăm sóc trẻ

• Tránh cho trẻ đến nơi đông người, các thành viên trong gia đình không làm ô nhiễm không khí hoặc hút thuốc lá trong nhà

• Đảm bảo chế độ dinh dưỡng phù hợp và cho bú mẹ hoàn toàn trong

• Tiếp tục cho trẻ bú, khuyến khích trẻ ăn uống đầy đủ trong đợt bệnh

• Đưa trẻđến khám nếu ho kéo dài trên 7 ngày hoặc có triệu chứng

gợi ý viêm phổi

Bệnh sốt Chikungunya

Bệnh sốt Chikungunya là bệnh lý do vi-rút gây ra và lan truyền do bị

muỗi nhiễm mầm bệnh đốt Loại muỗi này chỉđốt vào ban ngày

Bệnh biểu hiện tương tự như bệnh sốt xuất huyết với các đặc điểm sau: đau khớp (viêm khớp), thỉnh thoảng kéo dài kèm với sốt và thường

đau lâu dài Nên tránh dùng aspirin, đặc biệt ở bệnh nhân dưới 18 tuổi

Hiện nay chưa có vắc-xin (vaccine) ngừa bệnh sốt Chikungunya

Tự bảo vệ bạn khỏi bị muỗi đốt bằng cách:

• Mặc quần áo dài tay hoặc đầm dài che phủ hết tay chân

• Dùng nhang muỗi và máy đuổi muỗi vào ban ngày

Kháng sinh không điều trịđược bệnh sốt Chikungunya

Nói KHÔNG với việc dùng kháng sinh để điều trị bệnh sốt Chikungunya

Hãy giúp ngăn ngừa tình trạng đề kháng (nhờn) kháng sinh

Tiêu chảy (bao gồm bệnh tả)

Tiêu chảy là tình trạng đi tiêu phân lỏng hoặc nước nhiều lần Nó có

thể kèm với nôn ói và đau bụng Tình trạng này thường do các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể qua nước và thức ăn đã bị nhiễm phân

hoặc chất ói từ một người bệnh khác Trong một số trường hợp, phân lỏng

có thể lẫn cả máu

Bệnh xảy ra trong vòng vài giờ cho đến 8 ngày sau khi sử dụng thức

ăn nước uống nhiễm khuẩn Đa số trường hợp là bệnh nhẹ tự khỏi, tuy nhiên, tiêu chảy kéo dài hoặc nặng có thể gây mất nước Nếu không được

bù dịch đúng và kịp thời, mất nước nặng có thể đưa đến tử vong Nguy

cơ mất nước ở trẻ em và người lớn tuổi cao hơn rõ rệt do hệ miễn dịch

yếu

Các bệnh lý như bệnh tả gây tiêu lỏng, mất nước nhanh (cấp tính) và

có thể dẫn đến mất nước nặng

• Sử dụng nước uống từ nguồn an toàn, nước đun sôi hoặc

nước đã khử trùng bằng clo

• Ăn thức ăn đã được nấu chín

• Rửa sạch rau củ trước khi chế biến, tránh ăn trái cây cắt sẵn và

không được che đậy bảo quản

• Đảm bảo xử lý rác và chất thải từ người hợp lý

• Luôn rửa tay sạch sẽ trước và sau khi ăn

• Ngăn ngừa mất nước bằng cách uống nhiều loại nước có chứa

đường và muối chẳng hạn như:

Sữa chua có chứa muối

Súp gà hay súp rau quả có chứa muối

Nước cháo loãng có chứa muối

Dung dịch oresol đang có trên thị trường (ORS)

Kháng sinh không điều trịđược tiêu chảy cấp Tuy nhiên, kháng sinh có

thể được chỉđịnh trong trường hợp tiêu chảy kèm theo máu trong phân

Không tự ý sử dụng kháng sinh

Hãy giúp ngăn ngừa tình trạng đề kháng kháng sinh

Sốt xuất huyết Dengue

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh vi-rút cấp tính lây truyền do muỗi Aedes aegypti bị nhiễm mầm bệnh đốt Muỗi này thường đốt vào ban ngày

Loại muỗi này sinh sản trong các nơi chứa nước ngoài trời như thùng,

lọ, chậu, xô, bình hoa, bể chứa nước, chai rỗng, vỏ bánh xe, thùng lạnh

• Mặc quần áo dài tay hoặc đầm dài che phủ hết tay chân

• Dùng nhang (hương) muỗi và máy đuổi muỗi vào ban ngày

• Dùng mùng (màn) chống muỗi, nhang muỗi, hoặc thuốc xịt muỗi

Nếu nghi ngờ bị sốt xuất huyết Dengue, tránh dùng aspirin và ibuprofen

• Dùng acetaminophen để giảm sốt và giảm nhức mỏi

• Đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu có biểu hiện chảy máu

Kháng sinh không điều trị được sốt xuất huyết Dengue

Nói KHÔNG với việc dùng kháng sinh để điều trị sốt xuất huyết Dengue

Hãy giúp ngăn ngừa tình trạng nhờn kháng sinh!

Viêm não Nhật Bản

Viêm não Nhật Bản là một bệnh gây ra do vi-rút được lây truyền bởi loài muỗi sống ở các đồng lúa Bệnh xảy ra chủ yếu ở nông thôn Tuy nhiên, nếu không được điều trị sớm, bệnh có thể dẫn tới tử vong

Những vật trung gian lan truyền bệnh viêm não Nhật Bản thường gặp

nhất là các loài chim sống dưới nước và lợn bị nhiễm bệnh Tuy nhiên,

những loài vật này lại thường không có biểu hiện bệnh

Căn bệnh gây chết người này chủ yếu ảnh hưởng tới trẻ em, gây ra viêm não và màng não Những trẻ sống sót khi mắc bệnh thường bị di

• Không có thuốc kháng vi-rút đặc hiệu để điều trị bệnh

Kháng sinh không điều trị được viêm não Nhật Bản

Nói KHÔNG với kháng sinh khi bị viêm não Nhật Bản

Hãy giúp ngăn ngừa tình trạng đề kháng (nhờn) kháng sinh

Sốt rét

Sốt rét gây ra bởi một loại kí sinh trùng lây truyền do muỗi mang mầm

bệnh đốt Có hai loại sốt rét chính là Falciparum và Vivax Sốt rét do Falciparum là loại nguy hiểm hơn có thể tử vong Sốt rét do Vivax thì

• Buồn nôn, nôn (ở những trường hợp nặng)

Không có vắc-xin ngừa sốt rét Tuy nhiên, có thể sử dụng thuốc để

điều trị bệnh Hiện nay cũng có thuốc dự phòng sốt rét

• Dùng các tấm lưới kim loại để rào các cửa ra vào và cửa sổ

• Dùng màn chống muỗi (nhất là loại có tẩm thuốc diệt côn trùng)

• Xịt một ít thuốc diệt côn trùng trong nhà có thể làm giảm sự hiện diện

của muỗi

• Thoa thuốc chống muỗi lên da

• Dùng nhang trừ muỗi hay máy đuổi muỗi

• Mặc áo dài tay, đầm dài hay quần dài vào buổi tối

• Những người đến vùng dịch tễ sốt rét nên được bảo vệ tối đa bằng cách uống thuốc dự phòng và dùng các biện pháp ngăn ngừa muỗi

đốt

• Uống thuốc dự phòng một tuần trước khi đến và ít nhất bốn tuần sau khi trở về từ vùng có dịch tễ sốt rét

• Nếu xuất hiện triệu chứng gợi ý mắc sốt rét, hãy đi khám bác sĩ ngay

Uống thuốc điều trị sốt rét theo liều đã được kê và khuyến cáo Hãy giúp ngăn ngừa tình trạng kháng thuốc trị sốt rét!

Sởi

Sởi là bệnh gây ra bởi vi-rút và thường gây bệnh nhẹ ở trẻ em Sởi lây lan qua các giọt chất tiết bắn ra khi người bệnh ho hay hắt hơi và theo

đường tiếp xúc gần với người bệnh

Bệnh sởi thỉnh thoảng cũng rất nặng và thậm chí có thể gây tử vong

Những trẻ nhỏ chưa được chích ngừa sởi là đối tượng có nguy cơ cao

• Tất cả các trẻ nên được chích ngừa sởi khi đủ 9 tháng tuổi, mũi thứ

Nếu nghi ngờ bội nhiễm vi khuẩn, kháng sinh cần được sử dụng

theo hướng dẫn và khuyến cáo

Hãy ngăn ngừa tình trạng đề kháng (nhờn) kháng sinh!

Tuy nhiên, viêm màng não vi khuẩn thường có khả năng gây tử vong

nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời

• Nổi hồng ban – những chấm đỏ nhỏ như đầu kim ở trên da

Bệnh cần được chẩn đoán và điều trị nhanh, sớm với thuốc kháng sinh phù hợp cũng như những điều trị hỗ trợ khác

• Tránh tiếp xúc với những bệnh nhân viêm màng não

Kháng sinh giúp cứu sống các trường hợp viêm màng não

Sử dụng kháng sinh theo liều được kê và đủ số ngày khuyến cáo Hãy giúp ngăn ngừa tình trạng đề kháng (nhờn) kháng sinh!

Bệnh dại

Bệnh dại ở người do vi-rút gây bệnh dại lây truyền qua vết cắn của

động vật bị bệnh, thường là chó Vi-rút được tìm thấy trong nước bọt của

động vật bị mắc bệnh dại, nó có thể xâm nhập vào cơ thể thông qua các

vết xước hoặc vết cắt trên da hoặc niêm mạc miệng, cơ quan sinh dục ngoài hoặc hậu môn

Sau một thời gian ủ bệnh dài từ 1 đến 6 tháng Tuy vậy, nó có thể

ngắn hơn hoặc dài hơn 7 năm để vi-rút có thể xâm nhập vào mô não, dẫn

đến biểu hiện lâm sàng đến tình hình được gọi là “chứng sợ nước”

Chứng sợ nước dẫn đến tình trạng co rút gây đau đớn kịch liệt của các cơ vùng hầu họng khi bệnh nhân cố gắng uống nước Tình trạng co rút này cũng bị khởi phát bởi các kích thích khác như luồng gió mạnh,

tiếng ồn, ánh sáng Chứng sợ nước được báo trước bởi sự đau đớn, cảm giác kiến bò ở vị trí vết cắn, sốt, sự suy yếu và đau đầu

Một khi chứng sợ nước xuất hiện thì bệnh nhân chắc chắn sẽ tử vong sau vài ngày Điều trị bệnh dại chỉ là điều trị triệu chứng, nghĩa là làm giảm

đau và những triệu chứng khác cho đến khi bệnh nhân chết Bệnh nhân nên được nhập viện ngay lập tức để được chăm sóc

• Biện pháp bảo vệ tốt nhất là tránh bịđộng vật cắn

• Hãy tránh xa những con chó bị nghi mắc bệnh nếu nó có một vài

dấu hiệu như chảy nhiều nước dãi, dễ kích thích, thay đổi hành vi,

Nếu bị cắn, vết thương nên được xử lý ngay lập tức và phải được bác

sĩ tư vấn

o Rửa vết thương dưới vòi nước chảy và xà phòng

o Nếu không có xà phòng thì hãy rửa vết thương bằng thật nhiều

nước

o Loại bỏ xà phòng và sử dụng bất cứ loại dung dịch nào chứa cồn

• Chủng ngừa bệnh dại sau khi đã bị cắn phải được tiến hành sớm

nhất nếu có chỉđịnh Nếu đã tiêm phòng và đang trong giai đoạn

được bảo vệ, thì nên tiêm vắc-xin tăng cường

Kháng sinh không đóng vai trò trong điều trị bệnh dại

Nói KHÔNG với kháng sinh khi bị động vật cắn

Giúp ngăn chặn tình trạng đề kháng thuốc kháng sinh!

B ả o v ệ loài chó và nh ữ ng thú c ư ng khác c ủ a b ạ n kh ỏ i b ệ nh d ạ i

Để phòng chống bệnh dại ởđộng vật hãy sử dụng vắc-xin Hãy xin tư vấn

của bác sĩ thú y

Cúm

Cúm là một tình trạng nhiễm trùng cấp tính của đường hô hấp gây ra

bởi một nhóm vi-rút

Chúng ta có thể bị lây nhiễm do tiếp xúc với những giọt chất tiết từđường hô hấp của bệnh nhân bị cúm khi bị ho hoặc hắt hơi Cũng có thể

bị lây nhiễm khi tiếp xúc vơi những giọt chất tiết chứa vi-rút dính trên

những đồ vật như nắm đấm cửa và sau khi tiếp xúc với miệng hoặc mũi

của người bệnh mà không rửa tay Cúm thường xảy ra sau khi tiếp xúc

với tác nhân gây bệnh khoảng 4 ngày

• Tránh tiếp xúc gần gũi với người đang bị bệnh cúm

• Rửa tay thường xuyên

• Che miệng với khăn giấy hoặc khăn tay khi ho hoặc hắt hơi

• Nếu bị cúm hãy nghỉ ngơi, uống nhiều nước và tránh tiếp xúc với

người khác

• Hỏi ý kiến bác sĩ về việc điều trị, tránh việc tự điều trị

• Hỏi ý kiến bác sĩ về vắc-xin phòng cúm nếu bạn trên 60 tuổi hoặc

mắc các bệnh mãn tính

Kháng sinh không có vai trò trong điều trị cúm mùa

Hãy nói KHÔNG với kháng sinh trong trường hợp bị cúm

Hãy ngăn chặn tình trạng kháng thuốc kháng sinh

Đại dịch cúm

Đại dịch cúm H1N1 2009 là bệnh cúm gây ra bởi một loại vi-rút mới

được định danh vào tháng 4 năm 2009 Bệnh cúm này liệu có các triệu

chứng tương tự như cúm mùa hoặc các bệnh cúm thông thường khác và

nó có khả năng lây nhiễm cao Trong hầu hết các trường hợp, các triệu

chứng thường nhẹ và bệnh sẽ tự khỏi nhờ hệ thống miễn dịch của chính

người bệnh mà không cần phải điều trị bằng thuốc

Tuy nhiên, nếu triệu chứng ho và sốt nghiêm trọng hoặc kèm theo triệu chứng thở nhanh hoặc khó thở thì hãy báo cho bác sĩ biết ngay lập

tức Bệnh này có thể tiến triển nhanh chóng thành viêm phổi nặng và có

thể gây ra tử vong

Thuốc kháng vi-rút như Oseltamivir Taminful, uống trong 5 ngày, có

thể phục hồi nhưng chỉ nên uống khi có chỉđịnh của bác sĩ

Căn bệnh này thường ảnh hưởng đến trẻ em và người lớn dưới 50

tuổi Phụ nữ có thai, đặc biệt trong 3 tháng đầu thai kỳ, và những người

có xu hướng mắc bệnh nặng hoặc đang có bệnh khác có nguy cơ mắc

bệnh cao hơn Những người lớn tuổi hơn thông thường đã có đề kháng

với bệnh

• Tránh những nơi đông người trong thời gian xảy ra dịch bệnh

• Đảm bảo thông khí trong nhà thông thoáng

• Nên tiêm phòng vắc-xin nếu có

Những bệnh nhân có nguy cơ cao nên sử dụng thuốc kháng vi-rút

Sử dụng thuốc đúng liều và đúng số ngày được khuyến cáo

Hãy ngăn ngừa tình trạng kháng thuốc kháng sinh

• Ban đỏ (đào ban) ở vùng ngực

Sau hồi phục thì bệnh có thể tái phát trong một số trường hợp, khi mà

vi khuẩn vẫn còn sống sót trong túi mật và trong ruột Những trường hợp

như vậy được gọi là người lành mang bệnh, những người này sẽ là nguồn lây cho những người khác và cần được điều trị với kháng sinh

Hiện đã có vắc-xin phòng bệnh thương hàn

• Uống nước từ nguồn gốc an toàn, hoặc nước đã đun sôi hoặc khử

trùng bằng Clo

• Rửa tay trước và sau khi ăn

• Ăn các thức ăn sau khi đã được nấu chín

• Xử lý thích hợp các chất thải và chất tiết của người

• Tư vấn các bác sĩ về tiêm phòng vắc-xin dự phòng bệnh sốt thương hàn

• Nếu có biểu hiện triệu chứng bệnh, cần đi khám bác sĩ

Kháng sinh được dùng để điều trị bệnh sốt thương hàn

Hãy dùng kháng sinh đúng liều lượng và đúng số ngày được chỉ định

Hãy ngăn chặn tình trạng kháng thuốc kháng sinh

Sốt vi-rút

Thời tiết thay đổi thường đi kèm với sự xuất hiện những đợt sốt nhẹ

Những đợt sốt này có thể không định danh được loại vi-rút đặc hiệu nào

và thường gọi chung là sốt vi-rút

Sốt vi-rút thường sốt nhẹ, tự hết và hiếm khi sốt cao

Sốt vi-rút có biểu hiện:

• Sốt nhẹđến vừa

• Đau nhức toàn thân

• Mệt mỏi

• Ho khan và nôn ói, đặc biệt ở trẻ nhỏ

Thông thường sốt vi-rút không gây ra các biến chứng nguy hiểm Không có vắc-xin hay thuốc kháng vi-rút đặc hiệu để dự phòng hay

điều trị sốt vi-rút