sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy lịch sử bài 2 cách mạng tư sản pháp (tiết 1)

mới THCS hiện nay có hệ thống kênh hình in với kỹ thuật khá cao, đó là tư liệulịch sử hết sức quý không chỉ minh hoạ cho nội dung bài học mà nó còn là mộtphần kiến thức mà học sinh phải

PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO QUẬN TÂY HỒ

TRƯỜNG THCS ĐÔNG THÁI

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

SỬ DỤNG KÊNH HÌNH TRONG DẠY – HỌC TIẾT 3

A- PHẦN MỞ ĐẦU I- LÝ DO CHỌN ĐỀTÀI

Hiện nay giáo dục đang đổi mới nhằm đào tạo những con người vừa cóthể thích ứng với hoàn cảnh, vừa có khả năng tác động để thay đổi hoàn cảnhtheo quy luật phát triển của lịch sử Nhưng những thay đổi này cuối cùng cũngphải thể hiện được trong từng bài giảng của giáo viên bộ mộn Không được nhưvậy thì những tư tưởng, quan niệm về giáo dục dù tiến bộ hay cách mạng đếnđâu chăng nữa cũng mãi mãi chỉ dừng lại ở dạng thuần tuý lý thuyết

Trong dạy học lịch sử, nhằm đáp ứng mục tiêu đào tạo những con người

có khả năng thích ứng cao, đồng thời nâng cao chất lượng bộ môn theo hướngtránh lối dạy kiến thức có sẵn, dạy chay, ta cần tập cho học sinh sớm và thườngxuyên tiếp cận với tư liệu lịch sử (đã được xác định lại, được gia công về mặt tưliệu dưới hình thức và mức độ khác nhau) là một hướng đi đúng có ý nghĩa tíchcực và thiết thực

Nếu cho rằng việc làm này là xa thực tế thì phải hỏi vì sao ta vẫn coi là tựnhiên và điều có tính nguyên tắc khi ngay từ cấp tiểu học, trong giờ học về khoahọc thường thức, học sinh đã sớm tiếp cận được với tranh vẽ, với ảnh mầu Hay

ở cấp THCS trong các môn vật lý, hoá học, sinh vật, kỹ thuật, học sinh được tiếpcận với tranh ảnh, những mô hình (cơ thể con người, máy điện ) y như thật,thậm chí được trực tiếp tiếp xúc với vật thật (cây đậu, cây lúa, con ếch, chim bồcâu, con thỏ ), những hoá chất.v.v Trong khi đó môn lịch sử là một trongnhững môn học tương đối khó, vì lịch sử là những gì đã diễn ra trong quá khứ,lịch sử là hiện thực của quá khứ nên người học không được trực tiếp tiếp xúc vớicác sự kiện, hiện tượng, nhân vật, qúa trình lịch sử Mặt khác, do lịch sử là quákhứ, gần hoặc xa, thậm chí rất xa và nội dung của những thời đại xa xứ ấy cònnhiều điều khác, thậm chí rất khác với thời đại ngày nay, nên con người ngàynay không dễ gì hình dung và cắt nghĩa được những gì đã xảy ra trước đó Bởivậy, tất cả những tư liệu lịch sử phục vụ cho việc dạy – học bộ môn là rất quý,

đó là những mảnh của quá khứ giúp chúng ta hình dung, hiểu được một phầncủa hiện thực lịch sử (tức là hiện thực của quá khứ) Đặc biệt trong SGK lịch sử

mới THCS hiện nay có hệ thống kênh hình in với kỹ thuật khá cao, đó là tư liệulịch sử hết sức quý không chỉ minh hoạ cho nội dung bài học mà nó còn là mộtphần kiến thức mà học sinh phải nắm được thông qua "làm việc" với kênh hình.

II- MỤC ĐÍCH VÀ VI- PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI:

Đề tài này chỉ đưa ra những định hướng chung về phương pháp và vàgiới thiệu sử dụng một số tranh ảnh được đưa vào ở trong tiết dạy Nếu có điềukiện tôi xin được trình bày tiếp Tôi hi vọng sáng kiến nhỏ này sẽ giúp ích đượcphần nào cho giáo viên giảng dạy môn lịch sử ở trường THCS , phần nào giảm

bớt khó khăn khi khai thác, sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy lịch sử - Bài

2: Cách mạng tư sản Pháp (Tiết 1) nói riêng

III- ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

Hệ thống kênh hình trong sách giáo khoa bài “ Cách mạng tư sản Pháp”

từ hình 5 đến hình 9 và sơ đồ ba đẳng cấp ( giáo viên tự làm)

IV- ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT, THỰC NGHIỆM:

Học sinh lớp khối 8 trường THCS Đông Thái

V- CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

1) Phương pháp nghiên cứu lý thuyết.

2) Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Dự giờ quan sát học sinh

- Trực tiếp giảng dạy để thu nhận kết quả

- Trao đổi với giáo viên có kinh nghiệm

- Tiến hành dạy thực nghiệm trên lớp

B - NỘI DUNG:

I- CƠ SỞ LÝ LUẬN.

Nếu dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh thì cần lấyviệc học tập cho học sinh sớm và thường xuyên tiếp cận với các tư liệu lịch sửkhác nhau (đặc biệt là kênh hình) Điều này phù hợp với đặc điểm bộ môn cũngphù hợp với phương pháp cơ bản của bộ môn – phương pháp lịch sử: tìm hiểuxem xét các sự kiện lịch sử một cách cụ thể để khôi phục, miêu tả quá khứ đúngnhư nó đã từng tồn tại là phù hợp với con đường nhận thức có tính biện chứng,

nó cũng phù hợp với tinh thần giáo dục mới, thể hiện ở việc giúp cho người họcchủ động, sáng tạo trong việc lĩnh hội những kiến thức

Theo cách dạy và học này, qua tài liệu cơ bản là sách giáo khoa học sinh

sẽ đứng trước những nội dung học tập đại thể như sau : Phần bài giảng chínhbao gồm những kiến thức "khung", đó là những nội dung lịch sử cơ bản, quantrọng nhất, phản ánh đến tiến trình lịch sử hay nội dung sự kiện, hiện tượng giaiđoạn lịch sử mà tác giả SGK đã biên soạn sẵn Phần bài giảng này tạo thành kiếnthức nền và có tính cách hướng dẫn chỉ đường cho học sinh, còn tư liệu lịch sử

là để thầy và trò dựa vào đó làm việc trên lớp Phần nội dung này sẽ giúp các emtiếp cận được lịch sử một cách cụ thể, toàn diện hơn, từ đó hiểu lịch sử sâu sắchơn đúng với hiện tượng lịch sử hơn Đối với các loại tư liệu đặc biệt là kênh,hình giáo viên sẽ có những câu hỏi gợi ý nhằm hướng dẫn cho học sinh chútrọng đến nội dung của nó

Trong SGK lịch sử THCS có một hệ thống kênh hình, đó là một loại tàiliệu lịch sử quý đã được chọn để sử dụng trong dạy – học nhằm nâng cao hiệuquả giờ giảng, góp phần nâng cao chất lượng bộ môn Tuy nhiên vấn đề cầnđược quan tâm ở đây là những kênh hình này được tạo ra từ lúc nào? Nội dungcủa nó phản ánh sự kiện, hiện tượng, tiến trình lịch sử nào và thể hiện như thếnào, ở khía cạnh nào, trung thành đến đâu, tất nhiên còn nhiều vấn đề khác cóthể phải đặt ra và nhiều khi để giải quyết được phải cần đến những chuyên giabậc thầy

Từ những ý nêu trên ta có thể khẳng định khai thác kênh, hình là mộttrong những cách tiếp cận thực tế lịch sử tốt, có khả năng đưa lại hiệu quả giáodục cao nhưng lại không phải là một công việc đơn giản, dễ thực hiện Ở đây,ngoài vấn đề nhận thức nội dung lịch sử còn có vấn đề rèn luyện óc quan sát vàkhả năngvận dụng phương pháp mô tả Nhiều thầy, cô giáo có kinh nghiệm cũngcho rằng: Việc rèn luyện cho học sinh các kỹ năng vừa nêu thường đạt hiệu quảcao khi các em được tiếp cận với tư liệu kênh hình dưới sự hướng dẫn cóphương pháp, có kế hoạch của giáo viên Việc tiếp cận kênh, hình của học sinhkhông chỉ được thực hiện trên lớp với sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo, màcác em còn cần phải tiếp tục làm việc với các tư liệu đó khi học và làm bài ởnhà.

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.

1 Thực trạng

Để đáp ứng yêu cầu về nhận thức lý luận nắm vững nội dung khoa họccác loại tài liệu trực quan, phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạyhọc lịch sử, cần thiết phải có một chuyên khảo ngắn gọn, có chất lượng – vừanâng cao trình độ và nghiệp vụ cho giáo viên ,vừa thiết thực Đã có một số bàiviết, một số tài liệu cung cấp cho giáo viên và học sinh những hiểu biết cần thiếtnhư vậy, song còn ít và chưa đủ, chưa có hệ thống

Đã có nhiều cách giải đáp khác nhau trong việc sử dụng đồ dùng trựcquan trong dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông nhằm nâng cao hiệuhiệu quả giờ dạy Hầu hết chúng ta đều thống nhất rằng: Tiết dạy đạt hiệu quảcao nhất chỉ có thể khi cả giáo viên và học sinh hiểu sâu sắc bài viết (kênh chữ)cũng như tranh, ảnh, biểu đồ, sơ đồ của sách giáo khoa và các tài liệu có liênquan Trong khi đó, việc sử dụng đồ dùng trực quan tiết dạy là phương phápquan trọng để nâng cao chất lượng giờ dạy, lại chưa được quan tâm một cáchđầy đủ, đúng mức Trong giờ dạy học lịch sử ở trường trung học cơ sở vẫn còn

có giáo viên coi việc sử dụng đồ dùng trực quan là nhằm minh họa cho giờ dạythêm sinh động hoặc nếu có sử dụng khai thác thì phương pháp và nội dungkhai thác chưa phù hợp, qua loa Vì vậy việc khai thác kiến thức trong đồ dùng

trực quan chưa được chú trọng phát huy Qua các lần dự giờ đồng nghiệp tôithấy nguyên nhân của tình trạng đó có nhiều, song chủ yếu là:

Một là: Chúng ta mới chỉ chú ý đến kênh chữ của sách giáo khoa, coi đây

là nguồn cung cấp kiến thức Lịch sử duy nhất trong dạy học mà không thấy rằngkênh hình không chỉ là nguồn kiến thức quan trọng, cung cấp một lượng thôngtin đáng kể, mà còn là phương tiện trực quan có giá trị giúp bài học Lịch sử trởnên sinh động hơn, hấp dẫn hơn, gây hứng thú học tập hơn cho học sinh

Hai là: Không ít giáo viên chưa hiểu rõ xuất xứ nguồn gốc, nội dung ý

nghĩa của kênh hình trong sách giáo khoa Trong khi đó lần đổi mới sách giáokhoa lần này số lượng kênh hình đã được tăng lên đáng kể so với trước

Ba là: Có những giáo viên nhận thức đầy đủ giá trị, nội dung kênh hình

nhưng lại ngại sử dụng, sợ mất thời gian, hoặc sử dụng mang tính hình thức,minh họa cho bài giảng

Bốn là: Nếu có sử dụng chưa biết khai thác hoặc khai thác qua loa cho có

chính vì vậy không đem lại hiệu quả

2 Kết quả, hiệu quả thực trạng trên.

Từ việc nhận thức và xác định về vị trí, ý nghĩa của việc sử dụng đồ dùngtrực quan trong dạy học lịch sử chưa đúng đã dẫn đến tình trạng tranh ảnh, bản

đồ được cấp nhiều nhưng có nơi tranh ảnh vẫn còn nằm im lìm trong thư việncủa nhà trường hoặc nếu tranh ảnh có được sử dụng thì đó là các tiết thao giảng

có người dự giờ, khi sử dụng thì còn mang tính chất minh họa Vì thế trong giờgiảng, giáo viên không khai thác hết nội dung kiến thức lịch sử mà bức tranh,ảnh chứa đựng, trong khi đó kênh chữ không đề cập đến Từ đó dẫn đến khôngtạo được biểu tượng cho học sinh, không cụ thể hóa các sự kiện, không khắcphục được tình trạng “ hiện đại hóa” lịch sử của học sinh

Học sinh học xong một sự kiện lịch sử chỉ là thuộc lòng kiểu học gạo,không hiểu bản chất sâu sắc sự kiện lịch sử, không nắm vững các quy luật của sựphát triển xã hội Kết quả của những giờ học trên dẫn đến không giúp học sinhnhớ kỹ, hiểu sâu những hình ảnh, những kiến thức lịch sử, đồng thời không hình

thành được khái niệm lịch sử, không giúp các em phát triển khả năng quan sát,trí tưởng tượng, tư duy về ngôn ngữ của học sinh Những giờ học như vậy cũng

là một trong những nguyên nhân dẫn đến học sinh không thích học Lịch sử

Qua điều tra một số học sinh ở một số trường THCS trên địa bàn quận ,khi tôi hỏi các em hãy mô tả hay em hiểu biết gì về các bức tranh, ảnh ở nhữngbài các em đã học thì hầu hết nhận được câu trả lời đó là: Các em đọc lại phầnghi chú ở dưới bức tranh chứ chưa nêu được nội dung bức tranh phản ánh nộidung gì về lịch sử Qua đó thấy rằng đã đến lúc chúng ta cần phải nghiêm túcxem xét lại việc xác định vị trí, ý kiến, phương pháp sử dụng đồ dùng trực quantrong dạy học lịch sử ở trường trung học cơ sở hiện nay

Từ thực trạng trên, để công việc sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy họclịch sử ở trường trung học cơ sở đạt hiệu quả tốt hơn, tôi xin đưa ra một số kinh

nghiệm bản thân khi : “Sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử

-Bài 3: Cách mạng tư sản Pháp”

III CÁC GIẢI PHÁP , BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

1.CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ TỔ CHỨC THỰC HIỆN:

Khi sử dụng đồ dùng trực quan vào bài giảng :

Trước hết, giáo viên phải xác định vị trí, ý nghĩa của đồ dùng trực quantrong dạy học lịch sử Bởi vì nguyên tắc trực quan là một trong những nguyêntắc cơ bản của lý luận dạy học, nhằm tạo cho học sinh những biểu tượng và hìnhthành khái niệm Sử dụng đồ dùng trực quan là góp phần quan trọng tạo biểutượng cho học sinh, là chỗ dựa để học sinh hiểu biết sâu sắc bản chất của sự kiệnlịch sử ,nhân vật lịch sử , là phương tiện có hiệu lực để hình thành khái niệmlịch sử

Giáo viên phải phân loại được các nhóm đồ dùng trực quan Đâu là đồdùng trực quan hiện vật, đồ dùng trực quan tạo hình, đồ dùng trực quan quy ước.Bởi có phân loại được các nhóm đồ dùng trực quan này thì giáo viên mới lựachọn được các phương pháp phù hợp để khai thác và khi sử dụng mới linh hoạt

và sáng tạo Đồng thời để sử dụng tốt, giáo viên phải xác định rõ nội dung lịch

sử được phản ánh qua đồ dùng trực quan Phải dự kiến và xác định sử dụngchúng trong từng bài cụ thể.

Giáo viên phải tổ chức, hướng dẫn, phát huy tính tích cực, độc lập của họcsinh trong quá trình quan sát, tìm hiểu nội dung lịch sử được phản ánh qua tranh,ảnh lịch sử Muốn vậy trong kế hoạch bài giảng của giáo viên phải có sự chuẩn

bị chu đáo các thao tác, hệ thống câu hỏi để nhằm phát huy tính tích cực chủđộng sáng tạo của học sinh Làm sao để học sinh hiểu đồ dùng trực quan nhằmnâng cao chất lượng dạy học lịch sử, gây hứng thú học tập cho học sinh Nó làchiếc “cầu nối” giữa quá khứ với hiện tại

2 CÁC BIỆN PHÁP ĐỂ TỔ CHỨC THỰC HIỆN.

a Các nguyên tắc khi sử dụng.

Đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử có nhiều loại: đồ phục chế, môhình, sa bàn, tranh ảnh lịch sử, mỗi loại có một phương pháp sử dụng riêng.Song tựu chung lại có thể sử dụng trong trình bày kiến thức mới, cũng cố kiếnthức đã học, ra bài tập về nhà và trong kiểm tra, riêng đối với hình vẽ, tranh ảnhlịch sử lại có hai dạng: dùng để minh họa cho kênh chữ hoặc với tư cách lànguồn cung cấp thông tin, kiến thức cho người đọc

Khi sử dụng những kênh hình được trình bày với tư cách để minh họacho kênh chữ thì việc sử dụng chúng chỉ dừng lại ở việc nhằm minh họa làm chonội dung bài giảng sinh động, phong phú, hấp dẫn hơn Giáo viên không sửdụng chúng trong cũng cố bài hay trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập củahọc sinh Khi sử dụng những kênh hình loại này, giáo viên không đặt vấn đềbằng các câu hỏi gợi mở để học sinh giải quyết vấn đề Giáo viên cũng khôngnên cho học sinh đứng lên thuyết trình về nội dung của kênh hình đó, vì nó vượtquá sức của các em Giáo viên có thể giao nhiệm vụ cho học sinh về nhà tìmhiểu trước nội dung của chúng để các em có biểu tượng ban đầu về các sự kiện,hiện tượng, nhân vật lịch sử, thể hiện trong kênh hình Tuy nhiên, đây là mộtviệc làm khó khăn đối với học sinh vùng nông thôn, miền núi Do vậy khi giaonhiệm vụ cho học sinh, giáo viên phải tùy vào từng điều kiện, hoàn cảnh học tập

của học sinh để vận dụng cho phù hợp.

Trong giờ giảng bài mới, vì điều kiện thời gian không cho phép nên giáoviên chỉ tập chung giới thiệu, thuyết minh một số hình ảnh, tranh ảnh, tranh vẽ,còn những hình ảnh khác, giáo viên chỉ nên dừng lại ở việc giới thiệu cho họcsinh quan sát sơ lược vài nét chính để học sinh nắm được biểu tượng ban đầu vềchúng mà thôi Tránh tình trạng ôm đồm, hình vẽ nào, tranh ảnh nào cũng giớithiệu mô tả thì không đủ thời gian Nội dung thuyết minh kênh hình phải phongphú, sinh động hấp dẫn, kết hợp với lời nói truyền cảm sẽ có sức thuyết phụccao đối với học sinh, tạo nên ở các em cảm xúc thực sự, nội dung bài giảng vìthế cũng sinh động, hấp dẫn hơn, học sinh sẽ trở nên yêu thích học tập môn Lịch

sử hơn

Thông thường, kênh hình nói chung và hình vẽ, tranh ảnh nói riêng đượctrình bày với tư cách là nguồn cung cấp thông tin, kiến thức được in kèm theocâu hỏi để học sinh tự “làm việc” với sách giáo khoa dưới sự hướng dẫn củagiáo viên, nhằm rút ra những kiến thức lịch sử nhất định Để sử dụng tốt trướchết giáo viên phải xác định rõ được nội dung Lịch sử được phản ánh qua tranhảnh Tiếp theo giáo viên phải dự kiến và xác định phương pháp sẽ sử dụngchúng trong từng bài cụ thể Phương pháp sử dụng trong dạy học loại kênh hìnhnày là giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát Đầu tiên là quan sát tổng thể rồimới quan sát chi tiết kết hợp với miêu tả, phân tích, đàm thoại thông qua hệthống câu hỏi gợi mở của giáo viên để học sinh rút ra được những kết luận Khitìm hiểu nội dung kênh hình qua các câu hỏi gợi mở giáo viên có thể tổ chức chocác em làm việc cá nhân hoặc theo nhóm hoặc toàn lớp

b Cách khai thác, tiếp cận Lịch sử qua tranh ảnh.

Để giúp học sinh cách tiếp cận lịch sử qua tư liệu đó, tôi nêu lên một sốgợi ý về cách thực khai thác tư liệu đó, chẳng hạn như về nguồn gốc và thờiđiểm xuất hiện tư liệu Rõ ràng là dù còn nguyên vẹn hay không, xấu hạy đẹpnội dung phản ánh toàn diện hay chỉ một mặt, một khía cạnh nào đó của lịch sửthì kênh hình gốc bao giờ cũng là loại tài liệu có giá trị bậc nhất Điều hết sứcđáng quý và cũng là thuận lợi cho chúng ta hiện nay là hầu hết tranh hay ảnh

trong sách giáo khoa trung học cơ sở đều được lấy ra từ tư liệu lịch sử gốc Tuynhiên có nhiều tư liệu không được ghi rõ xuất xứ, không chú thích nội dung nênkhi sử dụng ta có thể gặp khó khăn.

Có những tranh, ảnh do người đời sau thực hiện Ví dụ: hai hình vẽ cảnhsinh hoạt của người nguyên thuỷ, trang 11 sách giáo khoa lịch sử lớp 6, in lầnthứ 4 năm 1991 Những tranh, ảnh này có thể phản ánh được một nội dung lịch

sử nào đó, ở chừng mực nào đó, nhưng lại không phải là những tác phẩm dongười đương thời tạo nên, dĩ nhiên giá trị không thể bằng tư liệu lịch sử gốc, có

ý kiến cho rằng đó không phải là tư liệu lịch sử mà chỉ là những tranh hay ảnhphán ánh nội dung lịch sử mang tính chủ quan, hiện đại hoá lịch sử nên khi sửdụng cần có sự thận trọng nhất định Điều này cần được giải thích để học sinhhiểu

- Sau khi xác định nguồn gốc, thời điểm như trên, ta lại gợi ý cho học sinhnội dung và cách thể hiện những nội dung đó của tác giả trên tranh, ảnh

+ Những nhân vật chính có mặt trong tranh, ảnh Họ là những ai? Họ đạidiện cho ai? Thuộc tầng lớp xã hội hoặc tổ chức chính trị- xã hội nào?

+ Cách thể hiện các nhân vật lịch sử của tác giả bức tranh, ảnh?

Tiếp theo nhằm giúp học sinh đi sâu hơn vào nội dung tranh, ảnh chúng ta

có thể đưa ra những gợi ý như:

+ Từng nhân vật, trước hết là nhân vật chính được thể hiện ở tư thế nhưthế nào? Trong khung cảnh nào? Vào thời điểm lịch sử nào?

+ Trang phục của các nhân vật chính Trang phục phản ánh địa vị, hoàncảnh xuất thân của nhân vật hay không? Nếu có phản ánh điều gì?

Để mở rộng phạm vi hiểu biết cũng là nhằm tăng cường rèn luyện khảnăng quan sát, kỹ năng nhận biết và mô tả cho học sinh, chúng ta có thể nêuthêm những gợi ý như:

+ Ngoài những nhân vật lịch sử tiêu biểu, trong tranh, ảnh còn có nhữngcon người nào? Tác giả còn đưa thêm những con vật, hay đồ vật gì, những hìnhảnh gì nữa vào bức tranh (là chủ yếu) hay bức ảnh Vì sao có những hình ảnhđó? Chúng làm cho bức tranh hay ảnh có thêm ý nghĩa gì?

+ Nếu là bức biếm họa, hãy chỉ ra nét vẽ có tính biếm hoạ và ý nghĩachâm biếm (nhẹ nhàng hay sâu cay), hoặc ở mức độ đả kích của bức tranh, qua

đó nêu nhận xét về thái độ của tác giả đối với sự kiện, hiện tượng hay thời kỳlịch sử đó? Cách chơi chữ của tác giả (nếu có)

Cuối cùng, ta nên có một câu hỏi "phụ", nhưng có ý nghĩa "lớn" là đưahọc sinh đến chỗ không được bàng quan, mà phải tự xác định một thái độ trước

sự kiện, hiện tượng, quá trình lịch sử Lịch sử tự nó luôn luôn có ý nghĩa giáodục Một lần nữa chúng ta lại thấy điều này được thể hiện Câu hỏi có thể là:Cảm tượng của các em khi quan sát thoáng qua và khi tìm hiểu kỹ bức tranh hayảnh?

Để thực hiện có hiệu quả phương pháp này, tôi đã chọn từng bài, từngmục cụ thể và cho học sinh tìm hiểu trước ở nhà Nếu học sinh chuẩn bị tốt thìbài giảng sẽ sôi động, mất ít thời gian và đạt kết quả cao

c Những kỹ năng khi khai thác tranh ảnh.

Hình thành kỹ năng quan sát, nhận xét

Hình thành kỹ năng mô tả tường thuật

Hình thành kỹ năng phân tích, nhận định, đánh giá

d Các bước làm việc với đồ dùng trực quan

Bước 1 Cho học sinh quan sát tranh, ảnh để học sinh xác định một cách

khái quát nội dung tranh ảnh cần khai thác

Bước 2 Giáo viên nêu câu hỏi gợi mở, nêu vấn đề, tổ chức cho học sinh tìm

hiểu nội dung của tranh ảnh

Bước 3 Học sinh trình bày những kết quả tìm hiểu của mình về tranh ảnh,

học sinh khác bổ sung hoàn thiện

Bước 4 Giáo viên nhận xét, bổ sung, học sinh trả lời và hoàn thiện nội dung

khai thác tranh ảnh cung cấp cho học sinh về kiến thức Lịch sử

IV- SAU ĐÂY LÀ MỘT TIẾT CỤ THỂ TÔI ĐÃ VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG KÊNH HÌNH ĐỂ DẠY – HỌC (CÓ KẾT HỢP VỚI CÁC PHƯƠNG PHÁP KHÁC).

Tiết 3: Bài 2: Cách mạng tư sản Pháp 1789 – 1794:

(Bài này gồm 2 tiết – tiết 3 là tiết đầu)Trước khi dạy tiết này cho học sinh chuẩn bị trước ở nhà một số câu hỏi.1- Vị trí của nước Pháp trên bản đồ Châu Âu?

2- Nguyên nhân sâu xa và nguyên nhân trực tiếp bùng nổ cách mạng

3- Quan sát, mô tả, nhận xét hệ thống kênh hình từ hình 5 đến hình 9

A- Mục tiêu bài học:

Làm rõ nguyên nhân bùng nổ cách mạng (so sánh với các cuộc cách mạngtrước đó) sự kiện cơ bản về diễn biến, qua đó, thấy vai trò to lớn của quần chúngnhân dân Từ đó giáo dục cho học sinh có thái độ trân trọng quần chúng nhân dân

và phát huy kỹ năng sử dụng kênh hình, so sánh, phân tích các sự kiện lịch sử

B- Thiết bị và tài liệu:

- Bản đồ Châu Âu, sơ đồ 3 đẳng cấp (trống)

- Tranh biếm hoạ "Tình cảnh người nông dân Pháp trước cách mạng"

- Tài liệu văn học về hình ảnh người nông dân Pháp trước cách mạng –nhà văn LaBruyere

- Ảnh Mông – te-xki-ơ; Vôn – te, Rút – xô

- Tranh "Tấn công pháo đài – nhà tù Ba – xti"

đó là "Cuộc chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ" mà thựcchất cũng là một cuộc cách mạng tư sản Hôm nay ta sẽ học một cuộc cáchmạng tư sản nữa "Cách mạng tư sản Pháp" Vậy cuộc cách mạng này bùng nổ

như thế nào, thu được kết quả gì mà Lê Nin lại gọi đây là một cuộc "Đại cáchmạng" Để làm rõ điều này ta sẽ cùng tìm hiểu bài mới.

Trước hết giáo viên treo bản đồ Châu Âu, gọi học sinh lên xác định vị trícủa nước Pháp, đặc biệt là lưu ý nước Pháp ở châu lục của nó Giáo viên gợi ýcho học sinh trình bày, khai thác bản đồ

PHẦN I: NƯỚC PHÁP TRƯỚC CÁCH MẠNG.

1) Tình hình kinh tế: (5 phút)

Ở mục này giáo viên chủ yếu sử dụng phương pháp nêu và giải quyết vấn đề Đãcho học sinh tìm hiểu ở nhà nên giáo viên đặt câu hỏi

Tình hình kinh tế nông nghiệp của nước Pháp trước cách mạng ?

Trên cơ sở học sinh dựa vào sách giáo khoa trả lời thì giáo viên sẽ giảithích thêm về nguyên nhân của sự lạc hậu và chứng minh cho học sinh thấy chủnghĩa tư bản hoàn toàn chưa xâm nhập vào nông nghiệp Sau đó giáo viên chốt ýchính

- Nông nghiệp: lạc hậu

Giáo viên tiếp tục đặt câu hỏi: Trình bày tình hình công thương nghiệp của

nước Pháp trước Cách mạng ?

Học sinh trả lời xong, giáo viên nhấn mạnh sự thâm nhập của chủ nghĩa

tư bản vào công – thương nghiệp, nhưng lại bị chế độ phong kiến kìm hãm Vàchốt ý:

- Công – thương nghiệp: Phát triển nhưng bị chế độ phong kiến kìm hãm.Đến đây giáo viên có thể phát vẩn câu hỏi (dành cho học sinh khá - giỏi)

So với sự phát triển của chủ nghĩa tư bản Anh thì sự phát triển của chủ nghĩa tư bản Pháp có gì khác?

Với câu hỏi này, học sinh và giáo viên cùng làm rõ sự phát triển của chủnghĩa tư bản Anh bắt đầu tư nông nghiệp còn ở Pháp thì ngược lại Như vậy họcsinh sẽ khắc sâu hơn kiến thức Sau cùng giáo viên khái quát mục: Sự cản trở,kìm hãm của chế độ phong kiến Pháp đối với sự phát triển kinh tế Pháp chính lànguyên nhân sâu xa bùng nổ cách mạng