Sử dụng thí nghiệm hóa học trong dạy học nhằm phát triển năng lực cho học sinh trung học phổ thông

Sử dụng thí nghiệm trong dạy học hóa học khi nghiên cứu bài mới C Cụ : Các... Sử dụng thí nghiệm học sinh theo PP phát hiện và GQVĐ... ố - HS thực hiện thí nghiệm, quan sát hiện tượng,

T V T TẮT

T :

T HH:

THH:

TH T:

G :

HS:

:

GQ Đ:

d :

SG :

T ỆU T

S , , – ụ 2 S viên , , – ụ 3 T ,

TH T – ụ ụ

4 T â ,

– ụ ụ

5 Nguy C C , â T , T S , Đ

T , D , H C , Tr T , Đ D 8, T p d y h c h h c, B Đ i h c S m 6 PGS TS T S , H C 8 , T ở t ĩ

7 C “ ộ ố ở HS

ở ”, ỷ ộ - Đ

ộ , ĐHSP - ĐHQG

H ộ

8 http://violet.vn/

9 http://vi.wkipedia.org/wiki/Socrates

10 http://fcit.usf.edu/assessment/classroom/interacta.html

11 http://www.hoahocvietnam.com

12 http://www.thuvien-ebook.com

13 http://www.dayhocintel.net

14 http://vietbao.vn/Giaoduc/

15 http://tusach.thuvienkhoahoc.com/wiki

SỬ G T G Ệ Ó Ọ TR G ẠY Ọ Ằ P ÁT

TR Ể Ă G Ự Ọ S TRƯỜ G T PT

Tác giả: guyễn Thị ương hung Giáo viên T PT huyện Điện Biên

c ch s c n thi t của việc th c hiện sáng ki n:

S c n thi t

Hò , ụ

ộ ẽ ĩ “ ụ ,

, ộ , ụ ” ữ

ụ ụ – ĩ Bộ ụ : “Đổi mới hình thức, phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục theo hướng đánh giá năng lực của người học; kết hợp đánh giá cả quá trình với đánh giá cuối kỳ học, cuối năm học theo mô hình của các nước có nền giáo dục phát triển” ộ ộ

ố ụ

ộ ,

ộ

H ừ ừ ,

ừ ợ C , ộ ữ

: ù , ộ

, ú Cụ ụ

, , ĩ

C ụ

â

T ò ú ỉ

, ụ ộ ộ ú

, ĩ ộ ở ộ

H , ở TH T

ụ , ộ

ắ ộ T , ở g THPT,

ụ ,

“ , ” ẫ ò , ố ụ ộ

H ữ , ụ

,

, ò ,

Sở ĩ G ụ T ợ õ ụ , ỗ ụ T ụ T ù ợ , ụ TN

ộ ằ ữ ợ

Từ ú ừ ợ

ò ừ ợ ù ỹ ,

â ỗ Chính , : “Sử dụng thí nghiệm hóa học trong dạy học nhằm phát triển năng lực cho học sinh trung học phổ thông” ố â ợ

c ch ụ TN ộ

ộ ụ TN

ợ ằ

hiệ v - ở ý

TH T - ở TN ở TH T - T ụ TN ở TH T - ắ , ụ

ộ ằ

- â , , ộ ụ

ằ

- T , ợ

ụ ằ

ở TH T Đ ng g p i của t i 1 ý :

- Đ ắ , ụ

ộ ,

- T , ộ ụ

ợ ĩ ằ

ộ ộ

2 : ộ ú

â ụ

ú ụ

B Ph vi tri n khai th c hiện 1

ộ : â , ụ

ằ

Đố ợ : TH T H Đ B

– 2015

Đ , â , ợ ố

H ẫ TH T H Đ B .T

G

ụ ộ

ộ ẽ â ộ , ú â ỗ Từ â ợ

, ợ

i dung C : Ơ SỞ UẬ V T Ự T Ễ ĐỀ T Ơ SỞ UẬ ng c g ộ T 8 I ,

ụ , -

HC ộ ố ẩ

, ò ữ " ữ", " "

Từ ữ , Bộ ụ " Đ

ụ - 5 ố ộ "

ụ : Chuyển từ chương trình định hướng nội dung dạy học sang chương trình định hướng năng lực “ ữ ố , ĩ , ộ

ố ú ộ ợ ý ụ

ộ ố ” ợ ừ

2 ng c chuyên biệt ôn h a học B :

- ụ ữ , ợ , ữ

… -

-

-

- ụ ộ ố

D ú

, " " G ò

ẫ , è ,

è , ụ

Đ ữ

ố , ộ

ắ ụ T

ụ ộ

Ơ SỞ T Ự T Ễ T , ợ ụ

, ữ ằ

T G ằ ụ T

ụ T G T ,

HS , ợ Q

ù ợ T ộ ỉ ụ

, HS ắ ắ

; ữ ợ HS ụ ữ

ù T ẽ ụ ố

HS , ữ T ợ

ù ú HS Sở ĩ G

ụ T ợ õ ụ , ỗ ụ T

ụ T ù ợ S ụ ợ

ợ ù , ò ù , ữ , ý ,

T ợ

ợ ộ

ụ ú ý ộ ,

, ụ ụ ộ , ĩ

ộ , â

ợ ở C

ụ

ằ , è

, ụ ộ â

ẫ

viên hương : SỬ G T G Ệ TR G ẠY Ọ Ó Ọ I Sử dụng thí nghiệm trong dạy học hóa học khi nghiên cứu bài mới C Cụ :

Các

pháp

1 Sử

dụng

TN theo

phương

pháp

nghiên

cứu

-

- ,

T - T T

xem video TN, TN ỏ , T ,

ẽ T

- â

thích h ợ ừ

ú -

ụ

T T ợ ù HS ò ,

ú ắ

S ụ T

ữ HS ộ ,

ĩ ò ò ú HS ắ ữ ắ , â ắ

ú ẫ T ,

ợ

ợ : GV nêu vấn đề nghiên cứu sau đó làm TN, HS quan sát mô tả các hiện tượng thí nghiệm, phân tích hiện tượng giải thích rồi rút ra kết luận V ụ: T NH3 ụ HC trong bài “A ố ”

T

trong bài “Oxi - ozon” 0

2 Sử dụng TN theo phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề -

- T â ẫ

ằ T - Đ

,

th ằ T ) - â rút ra

- ụ T

, G HS ộ ,

HS â ẫ

â ẫ ộ â ,

ố â uẫ , ộ

ĩ, D ẫ G , HS

ằ â ỏ G , ú ĩ ộ ,

HS ố

â , ĩ

ĩ,

, â ộ ữ ĩ ỉ

ở ,

ộ ố ộ Q â ẫ ú HS ợ ằ , é

ú , ộ ố ợ ụ ú ố

ụ: Thí

b ò “ ”

-

T

n

“Ancol”

3 Sử dụng TN theo phương pháp kiểm chứng - nghiên

- C HS

,

ợ T - L T ,

ợ ,

ừ

ú

-

- ụ

T , HS

ộ ố, ụ ; õ, â ộ

ợ é

ợ ằ

nh xác - ộ

ụ: T

amoniac;

ụ ố A C 3trong bài “A ố ”- 11

V ụ: T

axit clohidric - –

, ụ T ,

ữ â ở ù

ụ , ộ ụ T G ụ

ợ nhi G ở ụ T

Các bước lựa chọn phương pháp sử dụng TN B : ụ ộ T ợ ụ

D ẩ , ĩ Bộ ụ xác

ụ L ý ụ ợ ằ ộ ừ ộ ợ , ợ ộ ĩ ộ , ĩ

HS, ĩ ỉ õ , ĩ HS ĩ ộ ở ộ ,

, ụ ụ ợ , ụ ẽ

ộ

B : ợ kiến thức, kĩ năng liên quan HS

G ở , HS ợ ĩ ộ ợ ỉ ở ộ ợ

ợ , T T

HS , ợ o liên

ĩ ộ

B : L ụ T ù ợ T ở ụ , ộ T , ĩ HS,

, é ỗ ụ T ở G

ù ợ , T G T

Từ ú HS ộ

V d 1: S ụ

B “ – H ”

Sử dụng movie thí nghiệm theo phương pháp nghiên cứu H ộ a GV H ộ a HS - : ù T

, ,

ố Đ â

ỏ ú ù

, so

- Vì ợ nên GV movie O2 O3 I ỏ từ ừ I vào 2

khí O2 O3, ắ ẹ Q

ợ ú é

T ụ ộ

,

ợ é ẩm ? Ở O2 O3

I g? - G

ẩ

THH ố

ò

G :

ụ: I, A … THH 3 A S i oxi ? ụ : L â

n HS: B

ợ Cò

I

nâu HS: ở 2 không

dd KI ò O3

dd KI I

ẩ I2 I2 ằ

ộ

0 -1 0 0

O3 +H2 + I → 2 + KOH + I2 C H

- HS: ozon

ố ẽ

Ag + O2   /

2Ag + O3   Ag2O + O2 - Ozo

- Dù I

ộ - Đ ố ố

â

-

ẽ ữ ụ

- HS

G

ụ

Ví dụ 2: Sử dụng thí nghiệm trong bài “Amoniac và muối amoni” (lớp 11) a) Sử dụng thí nghiệm học sinh theo phương pháp nghiên cứu - ụ : T H3 ụ HC H ộ G H ộ HS - GV chuẩn ụ ụ

ch T : ,

NH3 , HC

- GV ẫ làm TN

ợ : - G HS T : ú

ở

T ụ ù ú

H3 ú

HC

ữ , HS ợ

- G â â ợ trên? S G ợ ý HS ằ ố â ỏ :

+ dd NH3, HC

+ ắ t gì? + H

- G HS ú

ch H3 - G HS ụ : ? C

H3

*HS nhận xét hiện tượng xảy ra : -HS , theo dõi, quan sát ú é - ú

ợ

- HS õ , ú

xét - ú

ộ ắ â ở ữ

* HS giải thích hiện tượng: + Do NH3, HC ,

ú

ắ

+ Khói màu t ắ t ỏ H4+ PTHH: NH3 + HC → H4Cl *HS kết luận: - NH3

HS: THH â

ú

HC , ố A C 3

b) Sử dụng thí nghiệm giáo viên theo phương pháp kiểm chứng

ụ: T ụ ố A C 3

- GV chuẩ ụ ,

ụ ụ, :

+ Ô , , ẹ ỗ + D A C 3 H3 - G HS

ợ A C 3 ụ H3 - GV T , HS

ợ

- G HS ợ ố â ỏ : - D H3

T G

- D A C 3

G

- ắ

- â ,

ú

* HS dự đoán hiện tượng xảy ra * HS é ợ ợ + C ắ

+ C H3

HS giải thích : - Do dd NH3 , trong H - - D A C 3 cation Al 3+ nên

ẽ A H 3 ù

NH3 thì Al(OH)3

PTHH: AlCl3+ 3NH3 + 3H2 → 3NH4Cl +

Al(OH)3 Al3++ 3NH3 + 3H2 → + Al(OH)3 V d 3: T clohidric - H –

Sử dụng thí nghiệm học sinh theo phương pháp kiểm chứng H ộ G H ộ HS - ụ :

ax ric - A ,

H ắ

- T

L ỳ ỏ T ụ ố

T ụ ố

T ụ ố

- T ẩ

ợ :

, ắ , d NaOH; dd CuSO4; C ; ỳ ; C C 3 E

ric - G HS làm thí ụ

Cu(OH)2 ợ ợ - G HS

ợ

- Từ

ric T ụ H ộ

ố H2 - HS :

+ ỳ

+ ụ , NaOH; Cu(OH)2 + axit clohi ụ C

+ axit clohi ụ C C 3 + ric Fe - H ợ

- HS ,

,

, ợ

ra - :

V d 4: b ò nol (bài 41-“ ” - )

Sử dụng thí nghiệm giáo viên theo PP phát hiện và GQVĐ â : T HS brom vào ò benzen B ỉ b ò

ẩ ò , HS ẽ suy ra p ỉ b ò T

ẩ  â ẫ

- ợ brom vào dd phenol?

Bâ ú

ợ ? G benzen brom) ợ

Từ ợ ú é

d brom T ợ

G ợ ý: ữ

G ẩ

ú ò

C ở ụ T ù ợ G õ , é ừ

ụ T , ừ ợ ĩ ộ ừ ộ ù ợ

V d 5: Tính chất của các ancol đa chức

- bài 40 – “A ” – – )

Sử dụng thí nghiệm học sinh theo PP phát hiện và GQVĐ H ộ G H ộ HS - :

, é

ố nh ữ

này - T â ẫ ằ ắ

, â ẫ "Cùng có nhóm OH ancol tuy nhiên ,

,

ú ố nhau không"? - T

Cu(OH)2, ,

-

- H é H C , ú ữ , ẽ ữ

a ụ

H2 - HS : C ,

- HS :

không

- Cu(OH)2 ,

ữ

ằ

- G ẫ

:

Cho Cu(OH)2 ố ỗ ố ẽ ,

ợ Q

, ú é - G ẫ

THH

: ữ

ò C H 2 - Đ â

không có 2 nhóm - H ù ố

ợ : + ò

+

- H

- é : Ố

, ố

ợ

- : G ò

Cu(OH)2

,

2C3H5 (OH)3 + Cu(OH)2  [C3H5(OH)2O]2Cu + 2H2O - Ancol có 2 nhóm - H

ò C H 2

→ C ù

- H

nhau II Sử dụng thí nghiệm hóa học trong bài luyện tập, ôn tập T , ụ

nên

ụ ĩ

, ợ â

, ú

S ụ ,

ù , ữ

ữ ằ ỉ , ố, ắ â , ,

ở ụ :

Ví dụ 1: , n

ụ C S 4 F C 3,

F ụ C S 4 ú é Ví dụ 2: ố ố â ằ axit - ỏ ừ ừ 2CO3 F C 3 ợ

ữ ợ ợ G ụ ộ

, , , ợ ở

Ví dụ 3:

ụ C S 4 H ợ

ợ : - C

- A

- T A

H ụ :

- D C S 4 ỏ

- ẽ ụ

Cu2+

- ố ộ

ụ

Ví dụ 4: ợ

“ ắ ữ ”, ợ

ụ

ù , ò ỏ

ụ ộ ợ

ợ ợ ỉ ộ ố ợ

ỉ ắ â ỹ ụ ộ ợ III Sử dụng TN trong giờ thực hành T

ằ , , ố, ụ è

luy ỹ , ĩ Đâ

: ,

, , Đâ

thù c ụ ụ , è ộ

ý ĩ ụ ụ , ụ ,

Ví dụ 1: iáo án bài thực hành số 2: “Tính chất của một số hợp chất của nitơ, photpho” c tiêu

T ợ : ụ , ĩ

:

- H 3 , H 3

- 3 C ở ộ

- â ợ ộ ố â ụ

ĩ

- S ụ ụ ụ, ợ ,

- Q ợ THH - L ỏ ợ ộ ố

-

T ộ,

- C ý ú : ẩ , , ở ữ

huẩn bị G : ộ ụ ụ, , ỗ ộ :

dd HNO3 , H 3 loãng (1), dd NaOH (1), KNO3 ắ , ẩ than, (NH4)2SO4 ắ , C ắ , C H2PO4)2 ắ , A 3 , ố 7 , è , ẹ ắ , ố ú ỏ ,

HS: nheo mẫ G

Phương pháp d y học

HS , ợ , ợ ,

T T, ú

V Thi t k ho t ng d y v học Ổ

: ẩ ở ẫ ộ

H ộ G H ộ HS * Hoạt động 1: - G HS ẩ ộ

thông qua ẫ

- L ẫ

ợ ừ

*Hoạt động 2 - , G â

- G HS

ợ

ở ù ộ ú - G HS õ à

- G ữ ú ý

toàn, thành công *Hoạt động 3 - G HS

T , ợ

ú

G õ , ẫ

L ý

ợ ỏ 3;

3

1 Thí nghiệm 1: Tính oxi hóa của HNO 3 đặc và loãng a Chuẩ : t

S

L ý: HS ợ ỏ t vì trong ẩ 2 r t ộ ẩ ẩ H

ỏ ộ

H ợ

- C C ố

HNO3 2 màu nâu bay ra vì HNO3 2

,

C C 2+ Cu + 4H+ +2 → Cu2+ + 2NO2 + 2H2O - C C ố

HNO3

không màu bay ra vì HNO3

S

â

NO2 ,

C

C 2+

3Cu + 8H+ 2 → 3Cu2+ + 2NO + 4H2O

ố

- HS thực hiện thí nghiệm, quan sát hiện tượng, xác định dự đoán đúng * Hoạt động 4 - G HS

ợ ,

- HS ợ ,

- G HS

- GV đánh giá kết quả thực hiện của các nhóm * Hoạt động 5 - G HS , ụ ụ ắ , ò

- G é ,

hành D

2NO + O2 → 2

( ) â ỏ 2 Thí nghiệm 2: Tính oxi hóa của KNO 3 nóng chảy a) Chuẩ :

t SG b) Q ợ :

- T 3

- ố ắ â ,

ra - Mẩ ỏ ố ỏ ù

PTHH: 2KNO3 → 2KNO2 + O2 C + O2 → CO2 3 Thí nghiệm 3: Phân biệt một số loại phân bón hóa học a) Chuẩ : t

SG b) Q ợ

- C ẫ â

- L ỗ c ố

, ẫ

* Xác định phân amoni sunfat : ỏ H ợ ẫ ,

ợ ù

ẫ H4)2SO4 H ẫ ò

PTHH: (NH4)2SO4 + 2NaOH →Na2SO4 + 2NH3 + 2H2O + → NH3 + H2O U BÁ Á T Ự

Bài thực hành số 2: “Tính chất của một số hợp chất của nitơ, photpho”