hướng dẫn quản lý chất nguy hại theo pháp luật

báo cáo khoa học hướng dẫn quản lý chất nguy hại theo pháp luật

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LẠC HỒNG KHOA CNSH – MÔI TRƯỜNG

BÁO CÁO NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Đề tài

HƯỚNG DẪN QUẢN LÝ CHẤT NGUY HẠI

THEO PHÁP LUẬT

NGUYỄN THỊ XUÂN NGUYỄN THỊ THÙY TRANG

Biên Hòa, 12/2009

Trong quá trình thực hiện đề tài chúng em đã nhận được nhiều sự quan tâm giúp đỡ từ giáo viên hướng dẫn và từ các quý cơ quan

Chúng em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô Khoa Công nghệ sinh học và Môi trường đã tạo điều kiện để chúng em được nhận đề tài và đã trang bị cho chúng em những kiến thức cơ bản để áp dụng vào trong quá trình thực hiện Chúng em xin chân thành cảm ơn Sở Công thương Đồng Nai, Chi cục bảo vệ môi trường Đồng Nai đã giúp đỡ chúng em trong quá trình tìm hiểu các thông tin trong thực tế

Chúng em cảm ơn sự hỗ trợ và góp ý cuả Công ty TNHH SmartEsol, Công ty TNHH COFRAVIE đã đăng tải Website « Hướng dẫn quản lý chất nguy hại theo pháp luật » của đề tài lên internet để giới thiệu tới công chúng

Đặc biệt, chúng em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô Trần Minh Hải, cô Nguyễn Thị Mai Liên đã tận tình hướng dẫn để chúng em hoàn thành nghiên cứu này

Chúng em xin gửi tới quý thầy cô và quý cơ quan lời chúc tốt đẹp nhất

Chân thành cảm ơn !

LỜI NÓI ĐẦU

Công tác quản lý chất nguy hại là vấn đề thời sự khi các tai nạn liên quan đến chất nguy hại thường xuyên xảy ra, gây hậu quả lớn hơn hẳn so với các vấn đề ô nhiễm môi trường Hầu hết các hoạt động sản xuất đều liên quan đến chất nguy hại Vấn đề càng trở nên bức thiết, khi thực tế vẫn còn nhiều doanh nghiệp chưa chấp hành nghiêm túc các quy định pháp luật về chất nguy hại từ khâu sản xuất, kinh doanh, sử dụng, vận

chuyển tới thu gom, xử lý

Đề tài “Hướng dẫn quản lý chất nguy hại theo pháp luật” cung cấp thông tin chuyên sâu về pháp luật phục vụ nhà quản lý, doanh nghiệp và người sử dụng liên quan đến chất nguy hại

Việt Nam chưa có hệ thống thông tin về pháp luật quản lý chất nguy hại Các website chuyên ngành về pháp luật và môi trường bằng tiếng Việt không nhiều, chất lượng thông tin khoa học không cao Hiện, nước ta có 3 website về chất thải nguy hại

và tất cả đều chưa có hướng dẫn pháp luật mà chỉ dừng ở mức, cung cấp văn bản pháp quy liên quan đến chất thải nguy hại

Trong hoàn cảnh đó, sản phẩm cuả đề tài là website cung cấp thông tin và tư vấn miễn phí cho mọi người, càng có giá trị góp phần xây dựng nội dung số tiếng Việt phong phú, chuyên sâu trên mạng internet cho Việt Nam

MỤC LỤC

LỜI CÁM ƠN Error! Bookmark not defined.

LỜI NÓI ĐẦU 1

MỤC LỤC 2

DANH MỤC CÁC BẢNG 5

DANH MỤC CÁC HÌNH 5

CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG BÁO CÁO 6

Chương 1 GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI 7

1.1 TÊN ĐỀ TÀI 7

1.2 MỤC TIÊU .7

1.3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 7

1.4 NỘI DUNG .7

1.5 Ý NGHIÃ MÔI TRƯỜNG, KINH TẾ, XÃ HỘI 7

1.6 ỨNG DỤNG 8

Chương 2 TỔNG QUAN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG QUẢN LÝ CHẤT NGUY HẠI 9

2.1 TÌNH HÌNH QUẢN LÝ CHẤT NGUY HẠI Ở VIỆT NAM 9

2.1.1 Nghiên cứu về pháp luật trong quản lý chất nguy hại 9

2.1.2 Hiện trạng quản lý chất nguy hại 9

2.1.3 Bất cập về nhân lực 10

2.2 THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VÀO QUẢN LÝ 11

2.2.1 Đòi hỏi phải kết hợp đồng bộ nhiều yếu tố 11

2.2.2 Ý thức thực hiện pháp luật quản lý chất nguy hại cuả nhân dân còn kém 11

2.2.3 Hiểu văn bản luật không thống nhất 12

2.2.4 Thời gian xử phạt chậm trễ 13

2.2.5 Thực hiện không triệt để 13

2.2.6 Tình hình áp dụng pháp luật quản lý chất nguy hại ở Đồng Nai 14

2.3 ĐÁNH GIÁ VĂN BẢN PHÁP QUY VỀ QUẢN LÝ CHẤT NGUY HẠI 14

2.3.1 Phân công, phân cấp trách nhiệm bất cập 14

2.3.2 Có những kẽ hở trong các văn bản pháp quy 15

2.3.3 Quy định rời rạc, thiếu cụ thể 15

2.3.4 Các văn bản kém ổn định 15

2.3.5 Nhận xét chung 15

2.4 KINH NGHIỆM QUẢN LÝ CHẤT NGUY HẠI TRÊN THẾ GIỚI 16

Chương 3 ĐÁNH GIÁ WEBSITE VỀ PHÁP LUẬT QUẢN LÝ CHẤT NGUY HẠI 18

3.1 CÁC WEBSITE CUẢ VIỆT NAM 18

3.1.1 Website về môi trường 18

3.1.2 Website về chất nguy hại 19

3.1.3 Website về pháp luật 21

3.1.4 Pháp luật môi trường 25

3.1.5 Pháp luật chất nguy hại 26

3.1.6 Nhận xét chung 27

3.2 CÁC WEBSITE CUẢ CÁC NƯỚC TIÊN TIẾN 27

3.2.1 Trang web Quản lý Hoá chất của Cộng đồng châu Âu 27

3.2.2 Các trang web cuả Mỹ 28

3.2.3 Trang web cuả Viện Kỹ thuật và Đánh giá của Nhật Bản 29

3.2.4 Trang web Quản lý Hóa chất của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản 29

3.3 KẾT LUẬN 29

Chương 4 HƯỚNG DẪN QUẢN LÝ CHẤT NGUY HẠI THEO PHÁP LUẬT 31

4.1 PHẠM VI 31

4.1.1 Chất nguy hại 31

4.1.2 Đối tượng áp dụng 31

4.2 THỐNG KÊ VĂN BẢN PHÁP QUY 31

4.2.1 Cơ sở phương pháp 32

4.2.2 Thống kê 32

4.2.3 Phân loại 34

4.2.4 Văn bản pháp quy cuả Đồng Nai 36

4.3 HƯỚNG DẪN HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ CHẤT NGUY HẠI 37

4.3.1 Phân cấp quản lý 37

4.3.2 Khai báo 39

4.3.3 Thông tin 40

4.3.4 Phiếu an toàn hóa chất 41

4.3.5 Cấp phép 42

4.3.6 Thanh tra 43

4.3.7 Xử phạt vi phạm 43

4.4 HƯỚNG DẪN CÁC HOẠT ĐỘNG CHẤT NGUY HẠI 44

4.4.1 Nhận biết 44

4.4.2 Phân loại 45

4.4.3 Ghi nhãn 50

4.4.4 Đóng gói 51

4.4.5 Lưu trữ 51

4.4.6 Vận chuyển 52

4.4.7 Sản xuất 534.4.8 Quảng cáo 533

4.4.9 Kinh doanh 544

4.4.10Sử dụng 554.4.11Xuất nhập khẩu 555

4.4.12Thải bỏ 566

4.4.13Thu gom 577

4.4.14Xử lý, tiêu huỷ 574.4.15Kết luận 588

Chương 5 SẢN PHẨM WEBSITE HƯỚNG DẪN QUẢN LÝ CHẤT NGUY

HẠI THEO PHÁP LUẬT 599

5.1 ĐIẠ CHỈ TRUY CẬP 599

5.2 NỘI DUNG 595.3 CẬP NHẬT THÔNG TIN 611

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1 Thống kê các website Việt Nam trong lĩnh vực môi trường và chất

nguy hại, tháng 11 năm 2009 18 Bảng 4.1 Thống kê văn bản pháp quy quản lý chất nguy hại tại Việt Nam,

tháng 11 năm 2009 33 Bảng 4.2 Thống kê tiêu chuẩn và quy chuẩn kĩ thuật viện dẫn trong văn bản

pháp quy quản lý chất nguy hại tại Việt Nam, tháng 11 năm 2009 34 Bảng 4.3 Thống kê văn bản pháp quy, quy chuẩn, tiêu chuẩn viện dẫn phân

loại theo hoạt động chất nguy hại, tháng 11/2009 36

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 5.1 Trang chủ website Hướng dẫn quản lý chất nguy hại theo pháp luật 59

CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG BÁO CÁO

Chương 1 GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI

1.1 TÊN ĐỀ TÀI

HƯỚNG DẪN QUẢN LÝ CHẤT NGUY HẠI THEO PHÁP LUẬT

1.2 MỤC TIÊU

Đề tài nhằm hai mục tiêu chính

• Hướng dẫn pháp luật các hoạt động CNH

• Đề xuất nhu cầu chỉnh lý, bổ sung về luật pháp

1.3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Đề tài nghiên cứu áp dụng các phương pháp sau:

• Phương pháp tổng hợp tài liệu

• Phương pháp phân tích, đối chiếu văn bản pháp quy

• Phương pháp ứng dụng công nghệ thông tin: thiết kế web bằng phần mềm Dreamwever 2004 và xử lý thông tin bằng phần mềm MS Excel 2003, MS Word

2003

1.4 NỘI DUNG

Nội dung đề tài gồm

• Thống kê văn bản pháp quy về quản lý chất nguy hại

• Tổng quan về áp dụng pháp luật trong quản lý chất nguy hại

• Tổng quan về các website môi trường, chất nguy hại, pháp luật

• Hướng dẫn quản lý chất nguy hại theo pháp luật

• Xây dựng hệ thống thông tin quản lý chất nguy hại theo pháp luật

• Đánh giá văn bản pháp quy

• Đề xuất nhu cầu sửa đối, bổ sung các văn bản pháp quy

1.5 Ý NGHĨA MÔI TRƯỜNG, KINH TẾ, XÃ HỘI

Đây là đề tài đầu tiên ở Việt Nam nghiên cứu về pháp luật trong quản lý chất nguy hại, phục vụ người sử dụng chất nguy hại Đề tài có ý nghĩa xã hội lớn, tính khả thi cao, tạo sản phẩm ngay khi thực hiện

• Cung cấp thông tin chuyên sâu về pháp luật quản lý chất nguy hại, mang lại kiến thức cho người dân, doanh nghiệp, nhà quản lý hoá chất và môi trường

• Giảm chi phí cho người sử dụng thông qua cung cấp thông tin miễn phí

• Góp phần xây dựng nội dung số Tiếng Việt phong phú, chuyên sâu và có ích cho người Việt Nam

• Giảm khối lượng giấy mực, thời gian tìm kiếm khi đưa thông tin bằng tài liệu điện

tử

• Mang lại lợi nhuận cho tác giả thông qua quảng cáo

1.6 ỨNG DỤNG

Công ty TNHH Smart Esol

• Cung cấp văn bản pháp quy, tiêu chuẩn, quy chuẩn phục vụ thực hiện đề tài

• Đề xuất nhu cầu hướng dẫn thực hiện hoạt động hoá chất theo pháp luật

• Úng dụng kết quả nghiên cứu cuả đề tài để xây dựng trang kiến thức môi trường Công ty TNHH COFRAVIE

• Chạy thử nghiệm website Hướng dẫn quản lý chất nguy hại theo pháp luật

Chương 2 TỔNG QUAN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT

TRONG QUẢN LÝ CHẤT NGUY HẠI

2.1 TÌNH HÌNH QUẢN LÝ CHẤT NGUY HẠI Ở VIỆT NAM

2.1.1 Nghiên cứu về pháp luật trong quản lý chất nguy hại

Ở Việt Nam, đã có nhiều đề tài nghiên cứu các khía cạnh trong quản lý chất nguy hại như về nguồn gốc, khối lượng, phương pháp xử lý chất thải,… nhưng chưa có nghiên cứu về pháp luật quản lý chất nguy hại

Có rất ít đề tài cuả sinh viên pháp luật làm về vấn đề pháp luật chất nguy hại Có một luận văn tốt nghiệp đại học «Pháp luật trong Quản lý Chất thải Nguy hại ở Việt Nam » cuả đại học Luật Hà Nội

2.1.2 Hiện trạng quản lý chất nguy hại

2.1.2.1 Kết quả đã đạt được

Công tác quản lý chất nguy hại (CNH) ở Việt Nam đã đạt được những thành tựu sau:

• Từng bước hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về quản lý chất nguy hại

Nhà nước ra văn bản pháp quy cao nhất về quản lý chất nguy hại là Luật Hoá chất

số 06/2007/QH12 có hiệu lực từ ngày 01/07/2008 Văn bản pháp quy đầu tiên về quản

lý chất nguy hại là quyết định về việc ban hành quy chế quản lý chất thải nguy hại số 155/1999/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 16/07/1999 Đến tháng 12/2009, Việt Nam đã

có 124 văn bảnpháp quy liên quan đến quản lý chất nguy hại

• Có phối hợp giữa các cơ quan

Các bộ, ngành, địa phương phối hợp kiểm tra giám sát thực hiện pháp luật quản lý chất nguy hại ở các cơ sở, tham gia thanh tra, phát hiện và xử lý vi phạm

2.1.2.2 Những hạn chế

Quản lý chất nguy hại ở Việt Nam bộc lộ không ít hạn chế

• Chưa có hệ thống thông tin quản lý chất nguy hại

Ở Việt Nam chưa có hệ thống thông tin quản lý chất nguy hại, chưa có hướng dẫn thực hiện theo pháp luật đối với các hoạt động liên quan đến chất nguy haị Bộ Tài

nguyên và Môi trường có trang web Hệ thống quản lý chất thải nguy hại

http://www.capphep.chatthainguyhai.net nhưng còn đang thử nghiệm và chưa hoàn chỉnh

• Không kiểm soát hết các hành vi vi phạm

Vi phạm pháp luật về quản lý chất nguy hại là rất nhiều, số lượng vụ việc được phát hiện, khởi tố điều tra rất hạn chế Xử phạt không đủ răn đe, các doanh nghiệp nhận thấy dễ dàng nộp phạt vi phạm và chấp nhận vòng luẩn quẩn kiểm tra - vi phạm - phạt - nộp phạt - tái phạm

Tình trạng doanh nghiệp lừa dối, dấu chất nguy hại trong hàng hoá xuất nhập khẩu không khai báo rất phổ biến Trong 4 năm nước ta đã nhập khẩu hơn 36.000 tấn rác thải công nghiệp độc hại Chỉ tính riêng từ năm 2003 đến tháng 2/2006, đã có hơn

2000 container có trọng lượng hơn 36.000 tấn nhập khẩu vào các cảng biển, cửa khẩu,

và hàng ngàn tấn phế thải nguy hại trá hình dưới hình thức phế liệu để tái chế như nhựa, sắt thiết bị công nghệ cũ lạc hậu [2].

• Quy hoạch vận chuyển, lưu trữ, xử lý, thải bỏ chất nguy hại chưa theo đúng quy định của pháp luật và chưa đúng với công nghệ xử lý chất nguy hại

Hiện nay trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM.) có khoảng 30.000 xí nghiệp đang hoạt động có sử dụng hóa chất, hợp chất có những đặc tính nguy hiểm đối với môi trường, nhưng mới có khoảng 600 xí nghiệp có đăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại với cơ quan chức năng ở địa phương để được quản lý, xử lý nguồn chất thải nguy hại theo đúng quy định Như vậy, chỉ có 2% xí nghiệp thực hiện theo các quy định của pháp luật [4]

Qua khảo sát tình hình quản lý môi trường các khu công nghiệp (KCN) trên 70% trong 192 KCN trong cả nước chưa có hệ thống xử lý chất thải [3] Hầu hết các KCN không thực hiện quy hoạch khu xử lý chất thải rắn, chưa thiết lập hệ thống thu gom, phân loại, lưu trữ vận chuyển chất thải rắn, chất thải nguy hại [1]

2.1.3 Bất cập về nhân lực

Nguồn nhân lực quản lý chưa đáp ứng được nhu cầu về số lượng và chất lượng Trình độ chuyên môn cuả người thi hành pháp luật không phù hợp Đội ngũ thi hành

pháp luật có trình độ chuyên môn thấp, năng lực thực hiện luật kém, lợi dụng luật nhũng nhiễu hành dân đang diễn ra phổ biến, nhất là cán bộ ở cấp địa phương

Lực lượng thanh tra của sở Tài nguyên và Môi trường TPHCM rất mỏng và yếu, vừa kiểm soát chất thải, ô nhiễm môi trường, vừa đảm nhiệm kiểm tra về chất thải nguy hại Trung bình mỗi thanh tra viên phải cáng đáng từ 80 đến 90 doanh nghiệp [17]

2.2 THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VÀO QUẢN LÝ

Vấn đề triển khai áp dụng các văn bản pháp luật về quản lý chất nguy hại hết sức khó khăn

2.2.1 Đòi hỏi phải kết hợp đồng bộ nhiều yếu tố

Trong thực tế việc áp dụng pháp luật vào quản lý đòi hỏi kết hợp đồng bộ cuả nhiều yếu tố gồm

ƒ Nhiều cơ quan cùng tham gia quản lý, giám sát, thực thi

ƒ Tuyên truyền, giáo dục để các đối tượng liên quan hiểu biết và nâng cao được ý thức tự giác thực hiện trách nhiệm của mình

ƒ Vấn đề đầu tư vốn, phương tiện xử lý chất nguy hại

ƒ Xác định mức độ vi phạm và xử phạt, v.v

2.2.2 Ý thức thực hiện pháp luật quản lý chất nguy hại cuả nhân dân còn kém

Các cơ sở sản xuất kinh doanh và đại bộ phận nhân dân chưa có hiểu biết về pháp luật chất nguy hại nên họ không biết được họ đang tham gia vào hoạt động chất nguy hại và cần có những yêu cầu gì khi thực hiện Luật được ban hành nhưng người dân ít được tiếp cận làm cản trở luật đi vào cuộc sống Nếu pháp luật minh bạch, đảm bảo được những tiêu chí công khai sẽ góp phần nâng cao trình độ hiểu và thực thi pháp luật của người dân

Đó là nguyên nhân các sự việc vi phạm phát luật về yêu cầu giấy phép và an toàn rất sơ đẳng đã xảy ra được báo chí nói rất nhiều Ngày 13/04/2009, phát hiện gần 90 tấn chất thải độc hại đang lưu giữ không có giấy phép tại nhà riêng cuả dân, tại phường Hiệp Thành, quận 12, TPCHM [18] Ngày 29/10/2009, cảnh sát môi trường phát hiện xe tải vận chuyển 14 tấn bột kim loại có chì tại Bình Dương [22]

2.2.3 Hiểu văn bản luật không thống nhất

Luật phải được áp dụng như nhau trên cả nước, nhưng mỗi cơ quan, mỗi địa phương triển khai thực hiện theo cách hiểu khác nhau

Vụ cháy do lưư trữ, vận chuyển hàng hoá dễ cháy tại ga Giáp Bát có các bên liên quan gồm: Ga Giáp Bát, công ty Sài Gòn hoả xa, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam

• Phía Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam khẳng định trách nhiệm thuộc về Công ty Sài Gòn hoả xa vì họ thực hiện không đúng quy định vận chuyển hàng hoá

• Phía Công ty Sài Gòn Hoả xa cho rằng công ty chỉ có trách nhiệm nhận và vận chuyển hàng hoá nguyên đai nguyên kiện trước khi thực hiện vận chuyển đều làm thủ tục và có cam kết cụ thể, bên thuê vận chuyển hoàn toàn chịu trách nhiệm về loại hàng hoá đóng trong các linh kiện bao hàng này [20]

Theo nghị định 109/2006/NĐ-CP quy định trách nhiệm của những người có liên quan đến vận tải hàng nguy hiểm như sau:

• Khoản 4 điều 30 quy định: đối với loại nhóm hàng nguy hiểm thì phải xếp dỡ, lưu kho ở khu vực riêng để đảm bảo an toàn theo đặc trưng của hàng đó Trường hợp này, hàng nguy hiểm đã được xếp dỡ và lưu kho ngay tại ga là vi phạm pháp luật

• Khoản 1 và 2 điều 33 quy định: người thuê vận tải hàng nguy hiểm phải có giấy phép do cơ quan có thẩm quyền cấp, phải lập tờ khai hàng nguy hiểm trong đó có ghi tên hàng nguy hiểm, mã số, loại nhóm hàng nguy hiểm, khối lượng, loại bao bì… Ở đây, trong tờ khai vận chuyển hàng hoá của ga Giáp Bát và Tổng Công ty Đường sắt VN không có loại hàng hoá nào dễ gây cháy nổ Như vậy, người thuê vận tải vi phạm pháp luật

• Khoản 1 điều 34 quy định: doanh nghiệp vận tải hàng nguy hiểm chỉ vận tải khi có giấy phép đối với hàng nguy hiểm có đủ giấy tờ được đóng gói dán nhãn theo quy định Trường hợp này, mặc dù kiện hàng này không có giấy phép vận chuyển hàng nguy hiểm nhưng doanh nghiệp vận tải vẫn đồng ý vận chuyển là vi phạm pháp luật

Như vậy, trách nhiệm thuộc về cả ba bên: đơn vị vận chuyển, đơn vị đề nghị chuyển hàng, đơn vị lưu trữ

2.2.4 Thời gian xử phạt chậm trễ

Thời gian làm thủ tục xử lý quá chậm Cảnh sát môi trường (CSMT) đã phát hiện

và bắt quả tang Hyun đai - Vinashin đổ trộm 60 tấn chất thải nguy hại dạng bùn có chứa chì tại xã Ninh Diêm, huyện Ninh Hòa, Khánh Hoà, ngày 8/7/2008 Sau gần 3 tháng làm việc mà cơ quan chức năng vẫn chưa có quyết định cuối cùng do chưa có kết quả phân tích mẫu chất thải [11] Vậy cơ quan chức năng đã vi phạm thời hạn giải quyết: chỉ trong 30 ngày kiểm tra thì cơ quan có thẩm quyền phải ra quyết định xử phạt.

2.2.5 Thực hiện không triệt để

Quy định bắt buộc phải có giấy phép đối với các chủ nguồn thải, chủ thu gom, vận chuyển, chủ lưu giữ, xử lý chất thải nguy hại chưa được thực hiện nghiêm túc, nhất là trong các cơ sở công nghiệp.

Sau một thời gian dài, các hành vi vi phạm liên tục thực hiện thành công, thì vi phạm mới bị cơ quan quản lý phát hiện Tập đoàn điện lực Việt Nam có 23 đơn vị đã bán trái phép 565.000L dầu biến thế có chứa Polychlorinated Biphenyls (PCBs) ra ngoài để tái sử dụng, đã vi phạm quy định ở Thông tư liên tịch số 002/2007/TTLT-BCT-BTNMT, Thông tư 12/2006/TT-BTNMT về quản lý chất thải nguy hại [23] Hiện tượng các doanh nghiệp hiểu luật và cố tình lách luật diễn ra phổ biến, và ngày càng tinh vi Doanh nghiệp thường khai báo hàng hóa là phế liệu được phép nhập khẩu để làm nguyên liệu sản xuất, hoặc đã được làm sạch Nhưng thực tế, phần lớn lại

là phế liệu có chứa tạp chất, chất thải nguy hại Có trường hợp ghi trên tờ khai là nhập quặng chì, song hàng nhập là ắc-quy chì phế thải Điển hình cho kiểu vi phạm này là Công ty TNHH Sản xuất thương mại Đại Đông ở tỉnh Bình Dương Trong nhiều năm, doanh nghiệp này đã nhập khẩu hàng ngàn tấn chất thải nguy hại thuộc danh mục hàng hóa cấm nhập như sơn quá hạn, dầu nhớt thải, xăng bẩn… rồi bán lại cho doanh nghiệp trong nước để làm nguyên liệu hoặc phụ gia sản xuất [5]

Qua thực trạng trên chúng ta thấy được rằng thực tiễn áp dụng pháp luật vào quản

lý chất nguy hại còn gặp nhiều khó khăn dẫn đến hiệu quả quản lý không cao

2.2.6 Tình hình áp dụng pháp luật quản lý chất nguy hại ở Đồng Nai

Thực tế tình hình áp dụng pháp luật trong quản lý chất nguy hại ở Đồng Nai gặp nhiều khó khăn do thiếu các văn bản hướng dẫn thực hiện về luật hóa chất, nghị định hướng dẫn luật hóa chất Hiện tại các cơ quan quản lý bằng luật hóa chất số 06/2007/QH11 và nghị định số 108/2008/NĐ-CP về hướng dẫn thi hành một số điều của luật hóa chất Tuy nhiên, nghị định này quy định rất chung chung nên khó áp dụng

Một số vấn đề khó khăn cụ thể như sau Việc xây dựng kế hoạch phòng ngừa và ứng phó sự cố, theo quy định trước khi xây dựng kế hoạch này cơ quan quản lý phải tập huấn cho doanh nghiệp, nhưng quy định pháp luật không xác định rõ yêu cầu trình

độ phải có đối với người tập huấn Về thẩm quyền thẩm định thiết kế kho chứa vật liệu

nổ, các văn bản pháp quy không quy định rõ Bộ hay Sở thực hiện thẩm định

2.3 ĐÁNH GIÁ VĂN BẢN PHÁP QUY VỀ QUẢN LÝ CHẤT NGUY HẠI

Việc quy định của pháp luật về quản lý chất nguy hại là một trong những vấn đề vô cùng quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp tới vấn đề quản lý, môi trường và sự phát triển kinh tế xã hội

Mặc dù hệ thống pháp luật nước ta đã có những quy định điều chỉnh việc quản lý, vận chuyển hàng hóa nguy hiểm, nhưng trên thực tế những quy định pháp luật về quản

lý chất nguy hại còn rất nhiều bất cập

2.3.1 Phân công, phân cấp trách nhiệm bất cập

Các văn bản pháy quy về quản lý chất nguy hại tương đối nhiều, hiệu quả pháp lý khác nhau, làm cho các bên hiểu khác nhau, không rõ trách nhiệm cho cơ quan nào và dẫn đến các bên đổ lỗi cho nhau

Cục Cảnh sát Môi trường có quyền phạt tiền, tước quyền sử dụng giấy phép, tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm Nhưng do Cảnh sát Môi trường không có quyền tạm giữ người, tạm giữ tang vật, phương tiện, khám xét nơi cất giấu tang vật, phương tiện vi phạm nên không xác định được mức độ của hành vi vi phạm, trách nhiệm của người vi phạm để ra quyết định xử phạt nên Cảnh sát Môi trường vẫn phải kiến nghị Sở Tài nguyên và Môi trường hoặc UBND tỉnh, thành phố, quận, huyện

ra quyết định xử phạt Trong các vụ vận chuyển hàng xuất nhập khẩu rác thải nguy hại,

Cảnh sát Môi trường phải chuyển tang vật vi phạm cho kiểm lâm, hải quan để hai cơ quan này điều tra, xem xét lại từ đầu nên rất mất thời gian và phối hợp thiếu hiệu quả [10]

2.3.2 Có những kẽ hở trong các văn bản pháp quy

Vì các khái niệm đưa ra không rõ ràng, không thống nhất, khái niệm chuyên môn, khái quát, mơ hồ, tối nghĩa, nên thực tế có những cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan Nhà nước và với doanh nghiệp

Chưa có tài liệu nào giải thích thế nào là "gây hậu quả nghiêm trọng" (từ ngữ được

sử dụng trong Luật Bảo vệ môi trường) để CSMT và cảnh sát điều tra thực hiện nhiệm

vụ [17]

2.3.3 Quy định rời rạc, thiếu cụ thể

Các quy định của pháp luật trong văn bản còn rời rạc thiếu cụ thể dẫn đến khó áp dụng Theo quy định tại điều 36, luật hóa chất 2007 quy định các tổ chức cá nhân có hoạt động hóa chất phải định kỳ đào tạo, huấn luyện an toàn hóa chất cho người lao động nhưng lại không quy định cụ thể định kỳ đào tạo là bao nhiêu lâu một lần, người huấn luyện về an toàn hóa chất cần phải có trình độ thế nào

2.3.4 Các văn bản kém ổn định

Văn bản kém ổn định làm mất hiệu quả quản lý của các cơ quan nhà nước và ảnh hưởng đến hoạt động của người bị quản lý Có văn bản mới ban hành lại sửa đổi, bổ sung Thông tư số 15/2009/TT-BNN của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn ban hành ngày 17/03/2009 thì ngày 04/06/2009 Bộ đã phải ban hành thông tư 29/2009/TT-BNN sửa đổi bổ sung thông tư này

2.3.5 Nhận xét chung

Hạn chế của các văn bản pháp quy về quản lý chất nguy hại của Việt Nam hiện nay

là quy định còn chung chung, khái niệm không rõ ràng, phân công trách nhiệm bất cập, văn bản kém ổn định Do đó hệ thống pháp luật về quản lý chất nguy hại đòi hỏi điều chỉnh, bổ sung kịp thời để đảm bảo hiệu quả quản lý cả về chất lượng và số lượng

2.4 KINH NGHIỆM QUẢN LÝ CHẤT NGUY HẠI TRÊN THẾ GIỚI

Công tác quản lý chất thải nguy hại là vấn đề thời sự nóng hổi đang được thế giới quan tâm Nếu không có các biện pháp để quản lý hiệu quả thì hậu quả của nó khiến chúng ta và thế hệ mai sau phải gánh chịu Các quốc gia đều có đưa ra các quy định pháp luật quản lý chất thải nguy hại để ngăn ngừa và giảm thiểu tác hại Trên thế giới, các nước tiên tiến đã có hệ thống thông tin quản lý hoá chất hoàn chỉnh

Hệ thống quản lý hoá chất, REACH, cuả châu Âu có hiệu lực từ ngày 1/6/2007 REACH cung cấp thông tin miễn phí về mọi hoạt động hoá chất với nhiều thứ tiếng sử dụng trong cộng đồng Châu Âu: Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Đức, Ý… REACH đã đưa

ra các thông tin hướng dẫn thực hiện các hoạt động hóa chất theo pháp luật một cách chi tiết trên cơ sở xây dựng các quy trình thực hiện

Luật về chất thải rắn năm 1975 cuả Pháp đã đưa ra những công cụ và cơ chế quản

lý chất thải nguy hại Năm 1995, luật Tăng cường bảo vệ môi trường cuả Pháp xác định phụ phí đối với việc xử lý chất thải nguy hại khi đưa vào một cơ sở xử lý, và được tăng gấp đôi khi trữ trong bãi thải đặc biệt Phụ phí trên được dùng để phục hồi

và xử lý những địa điểm ô nhiễm đã bị bỏ hoang [15]

Cộng hoà liên bang Đức đã đưa ra các biện pháp chiến lược để quản lý các chất thải nguy hại như: ngăn ngừa từ nguồn thải, giảm thiểu số lượng chất thải nguy hại, xử

lý và tái sử dụng chất thải Trong vòng 20 năm lại đây, Cộng hoà liên bang Đức đã ban hành nhiều đạo luật về quản lý chất thải Có khoảng 2000 điều luật, quyết định, quy định về hành chính… phân loại các chất độc hại trong chất thải khí, rắn, nước… về thu thập, vận chuyển, xác định biện pháp giải quyết chất thải Quy định pháp luật rất chặt chẽ và ngày càng khắt khe Đức xử phạt rất nghiêm các trường hợp phát sinh các chất thải nguy hại mà chưa xử lý hoặc quá giới hạn cho phép, có thể phạt tiền hoặc đình chỉ hoạt động của nhà máy, xí nghiệp hay cơ sở sản xuất đã vi phạm, bắt bồi thường thiệt hại gây ra hoặc truy tố hình sự [15]

Pháp luật của Cộng hoà liên bang Đức khuyến khích đổi mới công nghệ và thiết bị hướng tới một công nghệ không hoặc ít sinh ra chất thải nguy hại Nhà nước giảm thuế hoặc cho vay tiền với lãi suất thấp trả dần nếu đầu tư vào công nghệ mới hay thiết bị

xử lý chất thải nguy hại Nhà nước cung cấp thông tin cho nhân dân về tác hại và tính

nguy hiểm của loại chất thải này Nhân dân giúp cơ quan nhà nước kiểm tra, phát hiện các nguồn phát sinh ra chất thải nguy hại Sự phối hợp của các cơ quan quản lý nhà nước, các kỹ thuật gia, nhà khoa học đã đưa cộng hoà liên bang Đức trở thành một trong những quốc gia đứng hàng đầu về công nghệ bảo vệ môi trường nói chung và trong lĩnh vực quản lý chất thải nguy hại nói riêng [15]

Ở Mĩ, hệ thống thông tin chất thải nguy hại đã hoàn chỉnh từ nhiều năm qua, và hoạt động rất hiệu quả Các hiệp hội và cơ quan nhà nước cung cấp thông tin miễn phí

về quản lý chất nguy hại rộng rãi trên mạng thông tin toàn cầu gồm: Thông tin an toàn hoá chất (MSDS) về sản phẩm dân dụng và công nghiệp; văn bản pháp quy; hướng dẫn thực hiện theo văn bản pháp quy Các trang web này cung cấp các thông tin về : quản lý chất thải nguy hại, thủ tục, luật lệ quản lý, ngăn ngừa sự ô nhiễm, các chất thải quá giới hạn cho phép, lệ phí phải trả đối với chất thải nguy hại, luật pháp trong quản

lý, quản lý hóa chất nguy hiểm trong cộng đồng các thông tin này có nội dung hướng dẫn từng bước thực hiện và văn bản pháp quy viện dẫn

Chương 3 ĐÁNH GIÁ WEBSITE

VỀ PHÁP LUẬT QUẢN LÝ CHẤT NGUY HẠI

Qua khảo sát tất cả các website về môi trường, chất nguy hại, và pháp luật ở Việt Nam, chúng tôi đã có thống kê như sau

Bảng 3.1 Thống kê các website Việt Nam trong lĩnh vực môi trường và chất nguy hại, tháng 11 năm 2009

Số website Trong đó, số website có trang nội dung Lĩnh vực hoạt động cuả

website

Tổng số Tin tức Thông tin

khoa học

Pháp luật

Hướng dẫn pháp luật

3.1 CÁC WEBSITE CUẢ VIỆT NAM

3.1.1 Website về môi trường

3.1.1.1 Cổng thông tin điện tử cuả Tổng Cục Môi trường, thuộc bộ TNMT

Địa chỉ truy cập: http://vea.gov.vn/

Ưu điểm :

ƒ Có đưa ra các văn bản pháp quy về môi trường

ƒ Có các tiêu chuẩn môi trường

ƒ Có hướng dẫn thực hiện

ƒ Có công cụ tìm kiếm thông tin

Nhược điểm :

ƒ Phần quản lý môi trường thiếu các hướng dẫn cụ thể, chủ yếu đưa ra dưới dạng các điểm tin

ƒ Thiếu các hướng dẫn cụ thể về các hoạt động liên quan đến chất nguy hại

3.1.1.2 Hệ thống thông tin quản lý chất thải

Địa chỉ truy cập: http://www.quanlychatthai.vn/

Cơ quan quản lý: Bộ Tài nguyên Môi trường

Nhận xét website

ƒ Trang web chỉ mới giới thiệu về công nghệ sạch, công nghệ xử lý chất thải

ƒ Thống kê văn bản pháp quy về môi trường không đầy đủ

ƒ Thiếu các hướng dẫn về các hoạt động liên quan đến chất nguy hại

ƒ Công cụ tìm kiếm chưa sử dụng được

3.1.1.3 Nhận xét chung

Trang web môi trường ở Việt Nam chủ yếu đưa tin tức về môi trường sinh thái, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, công nghệ xử lý chất thải rắn đô thị… không có hướng dẫn hoạt động quản lý chất nguy hại theo pháp luật và không thống kê toàn văn văn bản pháp quy liên quan đến hoạt động chất nguy hại

3.1.2 Website về chất nguy hại

Các trang website về chất nguy hại đều có thống kê văn bản pháp quy, đưa tin tức

về môi trường nhưng thiếu hướng dẫn cụ thể từng bước trong quá trình thực hiện các hoạt động quản lý chất nguy hại Hướng dẫn hoạt động liên quan đến chất thải nguy hại chỉ mới dừng ở mức độ cung cấp văn bản pháp quy liên quan và biểu mẫu Không hướng dẫn cách thức thực hiện, cách phân loại chất thải nguy hại…

3.1.2.1 Hệ thống thông tin quản lý chất thải nguy hại của Bộ Tài nguyên và

Môi trường

Địa chỉ truy cập : http://www.capphep.chatthainguyhai.net/default.aspx

Ưu điểm :

ƒ Cung cấp tin tức về môi trường

ƒ Cung cấp biểu mẫu về quản lý chất thải nguy hại

ƒ Cung cấp văn bản pháp quy liên quan

Nhược điểm :

ƒ Đang thử nghiệm, từ năm 2007

ƒ Không hướng dẫn về các hoạt động liên quan đến chất nguy hại

ƒ Hướng dẫn hoạt động liên quan đến chất thải nguy hại chỉ mới dừng ở mức

độ cung cấp văn bản pháp quy liên quan và biểu mẫu Không hướng dẫn cách thức thực hiện, cách phân loại chất thải nguy hại…

3.1.2.2 Trang Chất thải nguy hại

Điạ chỉ truy cập: http://www.chatthainguyhai.net

Cơ quan chủ quản: công ty cổ phần Minh Việt hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin

Nhận xét:

ƒ Cung cấp tin tức về môi trường; về công nghệ xử lý chất thải

ƒ Thống kê văn bản pháp quy về môi trường, nhưng ngưng cập nhật từ tháng 4/2007

ƒ Không có hướng dẫn quản lý chất thải nguy hại

3.1.2.3 Blog về quản lý chất thải nguy hại phát sinh từ hộ gia đình

ƒ Nhận biết tính chất nguy hại trong chất thải sai Ví dụ, chất thải có thành phần axit citric trong bao bì dầu gội đầu, dầu xả, xà bông, sữa tắm và kết luận đây là chất nguy hại, trong khi axit citric là một axit yếu (trong tự

nhiên, axit này có trong trái chanh) Hay ammonia là bazơ yếu, không phải

là thành phần nguy hại …

ƒ Xác định tính chất nguy hại thiếu: tính chất của các dụng cụ y tế qua sử dụng là kim tiêm, bông băng, gạc là độc, độc sinh thái nhưng tính chất chủ yếu của nó là lây nhiễm

ƒ Không trình bày cách xác định một chất có tính chất nguy hại hay không

ƒ Dữ liệu không ghi trích dẫn: tác hại cuả chất nguy hại sao chép bài báo

« Giảm độc hại chất thải trong gia đình » cuả Đỗ Hoàng Oanh 6/4/2009, tại điạ chỉ truy cập:

http://www.monre.gov.vn/monreNet/default.aspx?tabid=209&ItemID=62441

3.1.3 Website về pháp luật

3.1.3.1 Các trang web cuả cơ quan quản lý nhà nước có thông tin pháp luật

3.1.3.1.1 Hệ thống quy phạm văn bản pháp luật cuả Văn phòng Quốc Hội

Địa chỉ truy cập: http://www.vietlaw.gov.vn/

Ưu điểm

ƒ Cung cấp danh mục và toàn văn các văn bản pháp quy ở tất cả các lĩnh vực

ƒ Có công cụ tìm kiếm văn bản pháp quy

ƒ Hệ thống văn bản pháp quy xây dựng theo phân loại loại văn bản, thời gian ban hành, cơ quan ban hành, người ký

Nhược điểm

ƒ Văn bản pháp quy không phân loại theo phạm vi áp dụng

ƒ Chỉ cung cấp văn bản, mà không hướng dẫn thực hiện các văn bản đó

3.1.3.1.2 Trang thủ tục hành chính của Bộ Tư Pháp

Địa chỉ truy cập

http://tthc.moj.gov.vn/?mod=main&action=detail&id=70&cache=UqJRtbWrCak24yXTHOgjS65Ms0VnelyfTbtfbNVRV7ShLsSZPmm9AqzQxPeQvy2k

Ưu điểm

ƒ Cung cấp văn bản pháp quy

ƒ Hướng dẫn thực hiện thủ tục hành chính Các thủ tục này được hướng dẫn từng bước thực hiện cụ thể, dễ hiểu Thao tác thực hiện rõ ràng trong thủ tục có đầy đủ các biểu mẫu thực hiện

3.1.3.1.4 Trang thông tin cải cách hành chính của Bộ Công Thương

Địa chỉ truy cập http://dvc.moit.gov.vn/g/Administrative_Procedure.aspx

ƒ Thiếu hướng dẫn cụ thể từng bước trong quá trình thực hiện các hoạt động

do Bộ quản lý nói chung và hoạt động quản lý chất nguy hại nói riêng

ƒ Trong thủ tục cấp giấy phép thiếu biểu mẫu thực hiện

3.1.3.1.5 Trang thông tin cải cách hành chính của Bộ Khoa học và Công

nghệ

Địa chỉ truy cập http://www.most.gov.vn/hdquanlyKHCN/CaccachHC/

Ưu điểm :

ƒ Công nghệ web: có công cụ hỗ trợ tra cứu văn bản dễ dàng hơn

ƒ Có đưa ra các văn bản pháp quy

ƒ Cung cấp các văn bản mới

ƒ Có hướng dẫn thực hiện các thủ tục hành chính Các thủ tục này được hướng dẫn từng bước thực hiện cụ thể, dễ hiểu, thao tác thực hiện rõ ràng Độc giả có thể sử dụng được ngay mà không cần phải có sự tư vấn của luật

sư Trong thủ tục có đầy đủ các biểu mẫu thực hiện

Nhược điểm

ƒ Trong phần hướng dẫn chưa trình bày quy trình thực hiện cụ thể chỉ mới đưa ra điều kiện hoạt động và các biểu mẫu Khi sử dụng người có liên quan cần có luật sư tư vấn

3.1.3.1.7 Nhận xét chung

Các trang web cuả cơ quan quản lý nhà nước có cung cấp danh mục văn bản pháp quy đầy đủ trong nhiều lĩnh vực, cung cấp văn bản mới, hướng dẫn thực hiện các thủ tục cấp phép, thủ tục hành chính; thiếu hướng dẫn cụ thể từng bước trong quá trình thực hiện các hoạt động nói chung và hoạt động quản lý chất nguy hại nói riêng

3.1.3.2 Các trang web về luật của doanh nghiệp

Chúng tôi nhận xét một số trang tiêu biểu

3.1.3.2.1 Luật Việt Nam

Địa chỉ truy cập http://www.luatvietnam.vn

Nhận xét website

ƒ Cung cấp tương đối đầy đủ các văn bản pháp quy về tất cả các lĩnh vực

ƒ Dễ tra cứu do có công cụ tìm kiếm

ƒ Có tư vấn pháp luật, đưa tin tức về văn bản mới

ƒ Có tính phí khi sử dụng dịch vụ

ƒ Thiếu hướng dẫn thực hiện theo các văn bản pháp quy đã cung cấp

3.1.3.2.2 Thư viện pháp luật

Địa chỉ truy cập : http://www.thuvienphapluat.vn/default.aspx

Nhận xét website

ƒ Cung cấp văn bản pháp quy

ƒ Có công cụ tìm kiếm giúp tra cứu dễ dàng

ƒ Có dịch vụ tư vấn pháp luật tuy nhiên chỉ trong các lĩnh vực chung, thiếu

tư vấn cụ thể về vấn đề môi trường, về chất nguy hại

ƒ Có tính phí khi sử dụng dịch vụ

3.1.3.2.3 Nhận xét chung

Các trang web về pháp luật của doanh nghiệp là trang thông tin điện tử của doanh nghiệp nhằm mục đích quảng bá dịch vụ, có thu phí tư vấn và tải toàn văn văn bản pháp quy Một số website có thông tin cập nhật về văn bản pháp quy, một số có tin tức liên quan đến các vụ việc pháp luật

3.1.3.3 Các trang Web cuả cộng đồng về pháp luật

Các trang web cộng đồng về pháp luật đưa tin tức về pháp luật, đưa văn bản pháp quy nói chung, thiếu văn bản trong lĩnh vực quản lý môi trường, quản lý chất nguy hại,

có tư vấn pháp luật nhưng không tư vấn về môi trường và có tính phí khi sử dụng

3.1.3.3.1 Thông tin pháp luật dân sự

Địa chỉ truy cập http://thongtinphapluatdansu.wordpress.com/2009/09/04/3751/ Nhận xét website

ƒ Đưa tin tức chọn lọc về pháp luật

ƒ Đưa các bài bình luận cuả luật sư về sự việc theo các quy định của pháp luật

ƒ Đưa văn bản pháp quy nói chung, nhưng thiếu văn bản pháp quy về quản

lý môi trường, quản lý chất nguy hại

ƒ Thiếu hướng dẫn thực hiện các hoạt động theo pháp luật

3.1.3.4 Các trang Web cuả tổ chức hiệp hội về pháp luật

3.1.4 Pháp luật môi trường

Đề tài giới thiệu các trang web pháp luật môi trường tiêu biểu

3.1.4.1 Trang văn bản pháp luật của Bộ Tài nguyên và Môi trường

Địa chỉ truy cập:

http://www.monre.gov.vn/monreNet/default.aspx?tabid=175&SA=1

Ưu điểm :

ƒ Có danh mục và cung cấp toàn văn văn bản pháp quy về môi trường

ƒ Có danh mục và cung cấp toàn văn các tiêu chuẩn môi trường

ƒ Có hướng dẫn thực hiện báo cáo đánh giá tác động môi trường, chính sách

và pháp chế, quy trình xin cấp xét duyệt hồ sơ cấp giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn môi trường

ƒ Có mục tìm kiếm giúp tra cứu thông tin nhanh, dễ dàng

ƒ Liên hệ với các website khác về môi trường

ƒ Cung cấp văn bản pháp quy

ƒ Cung cấp tin tức về môi trường đô thị, nông thôn, công nghiệp và dịch vụ;

đa dạng sinh học; an toàn thực phẩm

ƒ Video clip về những tin tức mới nhất về môi trường

ƒ Thăm dò ý kiến người dân về vấn đề môi trường

3.1.5 Pháp luật chất nguy hại

Việt Nam có một website duy nhất về pháp luật chất nguy hại

3.1.5.1 Hệ thống thông tin quản lý chất thải nguy hại

Cơ quan quản lý: Bộ TNMT

Địa chỉ truy cập : http://www.capphep.chatthainguyhai.net/default.aspx

Nhận xét về website đã trình bày ở trên, mục 3.1.2.1

3.1.6 Nhận xét chung

Các trang web của nhà nước cung cấp danh mục văn bản pháp quy đầy đủ trong nhiều lĩnh vực, cung cấp văn bản mới, hướng dẫn thực hiện các thủ tục cấp phép, thủ tục hành chính; thiếu hướng dẫn cụ thể từng bước trong quá trình thực hiện các hoạt

động nói chung và hoạt động quản lý chất nguy hại nói riêng

Các trang web về pháp luật của doanh nghiệp là trang web cuả doanh nghiệp nên nhằm mục đích quảng bá dịch vụ, có thu phí tư vấn và xem toàn văn văn bản pháp quy Một số website có thông tin cập nhật về văn bản pháp quy, một số có tin tức liên quan đến các vụ việc pháp luật

Các trang web cuả báo chí đưa tin tức thời sự về môi trường nhanh, nhạy, thông tin chi tiết về môi trường và thiên nhiên

Các trang web cộng đồng về pháp luật đưa tin tức về pháp luật, đưa văn bản pháp quy nói chung, thiếu văn bản trong lĩnh vực quản lý môi trường, quản lý chất nguy hại,

có tư vấn pháp luật nhưng không tư vấn về môi trường và có tính phí khi sử dụng Như vậy Việt Nam có rất ít thông tin về pháp luật chuyên ngành, nhất là về chất nguy hại Trong khi đó, chất nguy hại là lĩnh vực quản lý khó, pháp luật cũng rất phức tạp Nhu cầu thiết yếu là có thông tin về pháp luật chất nguy hại phục vụ nhà quản lý, doanh nghiệp, người dân khi tiếp xúc, làm việc với chất nguy hại

3.2 CÁC WEBSITE CUẢ CÁC NƯỚC TIÊN TIẾN

3.2.1 Trang web Quản lý Hoá chất của Cộng đồng châu Âu

Địa chỉ truy cập http://guidance.echa.europa.eu/guidance3_en.htm

Nhận xét

ƒ Website này cung cấp thông tin hướng dẫn mọi người thực hiện các hoạt động hóa chất theo đúng pháp luật, an toàn trong sử dụng

ƒ Trang này xây dựng quy trình thực hiện rõ ràng, dễ hiểu, có trích dẫn nội dung văn bản pháp luật cụ thể

ƒ Được dịch ra 21 ngôn ngữ giúp phổ biến thông tin

3.2.2 Các trang web cuả Mỹ

Các trang cuả cơ quan cấp Bộ, cung cấp thông tin pháp luật rất kỹ

3.2.2.1 Bộ giao thông, đường ống và quản lý an toàn chất nguy hại

Trang web cuả Bộ giao thông, đường ống và quản lý an toàn chất nguy hại:

http://www.phmsa.dot.gov Trong đó, http://www.phmsa.dot.gov/hazmat trang thông tin về chất nguy hại: có phần thống kê, pháp luật, tiêu chuẩn, đăng ký, thông tin an toàn, quản lý rủi ro, huấn luyện… Trang pháp luật chất nguy hai: http://www.phmsa.dot.gov/hazmat/regs

3.2.2.2 Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ

Địa chỉ truy cập: http://www.epa.gov/waste/hazard/index.htm

Trang chất thải nguy hại thuộc trang thông tin điện tử cuả Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ cung cấp thông tin về quản lý chất thải nguy hại, thủ tục, luật pháp, ngăn ngừa ô nhiễm, các chất thải quá giới hạn cho phép, lệ phí phải trả đối với chất thải nguy hại, quản lý hóa chất nguy hiểm trong cộng đồng.

3.2.2.3 Cơ quan quản lý về sức khoẻ và an toàn lao động Mỹ

Cơ quan quản lý về sức khoẻ và an toàn lao động: The Occupational Safety and Health Administration (OSHA) thuộc Bộ Lao động Mỹ Cung cấp các thông tin về các mối nguy hiểm của các chất nguy hại, việc áp dụng các tiêu chuẩn của OSHA trong quá trình hoạt động, các thông tin hướng dẫn xác định tính chất nguy hại

3.2.2.4 Trang web về lĩnh vực bảo vệ hệ sinh thái của washington- Mỹ

Địa chỉ truy cập : http://www.ecy.wa.gov/programs/hwtr/index.html

Trang web này cung cấp các thông tin về :quản lý chất thải nguy hại, thủ tục, luật lệ quản lý, ngăn ngừa sự ô nhiễm, các chất thải quá giới hạn cho phép, lệ phí phải trả đối với chất thải nguy hại, luật pháp trong quản lý, quản lý hóa chất nguy hiểm trong cộng đồng các thông tin này có nội dung hướng dẫn từng bước thực hiện, viện dẫn văn bản pháp quy rõ ràng

3.2.3 Trang web cuả Viện Kỹ thuật và Đánh giá của Nhật Bản

Trang lĩnh vực quản lý hoá chất

Địa chỉ truy cập http://www.safe.nite.go.jp/english/index.html

Trang web này cung cấp các thông tin về quản lý hóa chất trong đó có việc quản lý bằng pháp luật, có hướng dẫn quản lý hóa chất theo pháp luật, đưa ra từng bước thực hiện cụ thể, rõ ràng

3.2.4 Trang web Quản lý Hóa chất của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công

3.3 KẾT LUẬN

Các website cuả Việt Nam có ưu điểm là trình bày bằng Tiếng Việt, thuận tiện cho người Việt tra cứu Các website Việt đã có các thông tin cơ bản về môi trường, có phần tin tức về môi trường và các sự kiện, vụ việc môi trường hay chất thải nguy hại liên quan được cập nhật nhanh, có thống kê văn bản pháp quy, có công cụ tìm kiếm hiệu quả Tuy nhiên, website tiếng Việt trong lĩnh vực môi trường, chất nguy hại và pháp luật còn rất ít thông tin chuyên sâu, thiếu hướng dẫn thực hiện theo pháp luật Các thông tin pháp luật chỉ mới thống kê theo danh sách pháp luật cập nhật, mà không phân loại theo hoạt động môi trường hay hoạt động chất nguy hại, không nhằm mục đích phục vụ người dùng liên quan đến chất nguy hại

Các website tiêu biểu trên thế giới có thế mạnh là hướng dẫn rất kỹ về pháp luật có đầy đủ các thủ tục, quy trình thực hiện, biểu mẫu, viện dẫn văn bản pháp quy khi áp dụng trong các hoạt động chất nguy hại hay hoạt động hoá chất Tuy nhiên, website nước ngoài không có thông tin pháp luật cuả Việt Nam, và viết bằng tiếng nước ngoài, pháp luật áp dụng cho hoạt động bên ngoài lãnh thổ Việt Nam

Website « Hướng dẫn quản lý chất nguy hại theo pháp luật » cuả đề tài khắc phục nhược điểm, và phát huy các ưu điểm cuả các website trên

• Trình bày bằng tiếng Việt

• Có thống kê văn bản pháp quy theo hoạt động chất nguy hại

• Có hướng dẫn thực hiện từng hoạt động chất nguy hại theo pháp luật, trích dẫn đầy đủ các biểu mẫu, quy định thời hạn thực hiện, quy trình thực hiện cụ thể

• Có công cụ tìm kiếm, và hướng dẫn tìm kiếm thông tin

• Thông tin miễn phí hoàn toàn

Chương 4 HƯỚNG DẪN

QUẢN LÝ CHẤT NGUY HẠI THEO PHÁP LUẬT

Phần hướng dẫn thực hiện theo pháp luật gồm hai nội dung chính là

ƒ Cung cấp văn bản pháp quy

ƒ Xây dựng quy trình gồm trình tự và thủ tục thực hiện các hoạt động chất nguy hại, quản lý chất nguy hại

Phần hướng dẫn này phục vụ nhà quản lý và người tham gia các hoạt động chất nguy hại, nhằm đảm bảo an toàn cho con người và môi trường

Đây là đề tài đầu tiên xây dựng hệ thống thông tin hướng dẫn thực hiện quản lý chất nguy hại theo pháp luật Trên quan điểm quản lý là phổ biến kiến thức rộng rãi trong nhân dân và hướng dẫn thực hiện đúng luật, mà không đơn thuần xử phạt vi phạm

4.1 PHẠM VI

4.1.1 Chất nguy hại

Hướng dẫn quản lý chất nguy hại gồm

ƒ Các hoá chất nguy hiểm theo luật hoá chất

ƒ Chất thải nguy hại theo quy chế quản lý chất thải nguy hại cuả Chính phủ

4.2 THỐNG KÊ VĂN BẢN PHÁP QUY

Thống kê văn bản về quản lý chất nguy hại nhằm:

ƒ Giới thiệu toàn văn các văn bản pháp quy

ƒ Làm cơ sở pháp lý để hướng dẫn thực hiện các hoạt động liên quan đến chất nguy hại theo pháp luật

ƒ Làm cơ sở để đánh giá các văn bản pháp quy, đề xuất nhu cầu chỉnh lý, bổ sung

4.2.1 Cơ sở phương pháp

Dựa vào văn bản luật cơ bản quản lý chất nguy hại là Luật Hoá chất số 06/2007/QH12 ngày 21/11/2007, đề tài xác định các vấn đề trong hoạt động chất nguy hại được luật điều chỉnh và các cơ quan quản lý có liên quan

Trên cơ sở Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 17/2008/QH12 ngày 03/06/2008, đề tài xác định các loại văn bản dưới luật có liên quan

Chúng tôi tìm kiếm toàn văn các văn bản pháp quy thông qua Công báo và trang web Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cuả Văn phòng Quốc hội Ngoài ra, được

sự hỗ trợ cuả Công ty TNHH Smartesol, chúng tôi có được đầy đủ toàn văn các văn bản và các tiêu chuẩn liên quan trực tiếp đến quản lý chất nguy hại

Chúng tôi tham khảo toàn văn tất cả các văn bản liên quan để xây dựng quy trình thực hiện các hoạt động chất nguy hại theo pháp luật

Cập nhật thông tin văn bản pháp quy mới thông qua tin thư điện tử cuả các doanh nghiệp về pháp luật

Thống kê văn bản pháp quy bằng phần mềm Microsof Exel 2003

• Luật giao thông đường bộ số 23/2008/QH12 quy định về vận chuyển hàng nguy hiểm bằng đường bộ

• Luật hàng không dân dụng Việt Nam số 66/2006/QH11, ngày 29/06/2006, quy định việc vận chuyển hàng nguy hiểm bằng đường hàng không

• Luật đường sắt số 35/2005/QH11, ngày 14/06/2005, quy định việc vận chuyển hàng nguy hiểm bằng đường sắt

• Luật hình sự số 15/1999/QH10, ngày 21/12/1999, quy định việc truy cứu trách nhiệm đối với các hành vi vi phạm trong các hoạt động liên quan đến chất nguy hại

• Luật doanh nghiệp số 60/2005/QH11, ngày 29/11/2005 quy định các điều kiện kinh doanh chất nguy hại

Bảng 4.1 Thống kê văn bản pháp quy quản lý chất nguy hại tại Việt Nam, tháng 11/2009

Các văn bản mới nhất đề tài cập nhật được là :

• Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý hóa chất số 90/2009/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 10/12/2009

• Nghị định 104/2009/NĐ-CP quy định danh mục hàng nguy hiểm và vận chuyển hàng nguy hiểm bằng phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, ngày ban hành: 09/11/2009, ngày hiệu lực: 31/12/2009

Số liệu thống kê các tiêu chuẩn, quy chuẩn đã yêu cầu bắt buộc áp dụng trong các văn bản pháp quy trong bảng sau

Bảng 4.2 Thống kê tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật viện dẫn trong văn bản

pháp quy quản lý chất nguy hại tại Việt Nam, tháng 11/2009

Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật viện dẫn

trong văn bản pháp quy

Số lượng

Tiêu chuẩn 24

Các dự thảo văn bản pháp quy

• Thông tư quản lý chất thải nguy hại

http://www.quanlychatthai.vn/documents/090930_Thong_tu_quan_ly_CTNH.doc

• Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật năng lượng

nguyên tử

4.2.3 Phân loại

Từ thực tế quản lý chất nguy hại, phạm vi điều chỉnh của văn bản pháp quy, đề tài

xác định các hoạt động liên quan đến chất nguy hại gồm

• 7 hoạt động quản lý chất nguy hại

Bảng 4.3 Thống kê văn bản pháp quy, quy chuẩn, tiêu chuẩn viện dẫn phân loại theo hoạt động chất nguy hại, tháng 11/2009

quy

Tiêu chuẩn viện dẫn

Quy chuẩn kĩ thuật viện dẫn Hoạt động quản lý

4.2.4 Văn bản pháp quy cuả Đồng Nai

Đồng Nai nằm trong vùng phát triển kinh tế trọng điểm phía Nam, có nhiều khu công nghiệp nhất trong cả nước Đồng Nai có sử dụng và phát sinh số lượng lớn chất nguy hại Năm 2006, khối lượng chất nguy hại ở Đồng Nai khoảng 21.000 tấn, năm

2007 là 80.000 tấn, năm 2009 là 108.411 tấn Tính đến tháng 10/2009, Sở Tài nguyên

và Môi trường đã cấp và điều chỉnh 943 sổ đăng ký quản lý chủ nguồn thải CTNH đối với 747 chủ nguồn thải CTNH Đồng Nai đã đi đầu trong cả nước về quản lý chất nguy hại

Văn bản pháp quy về quản lý chất nguy hại cuả Đồng Nai

• Quyết định số: 2582/2001/QĐ.CT-UBT của chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai về việc ban hành quy định an toàn về thu gom, lưu giữ, vận chuyển, xử lý và tiêu hủy chất thải nguy hại trên địa bàn tỉnh Đồng Nai Đây là văn bản đầu tiên cuả tỉnh về quản

lý chất nguy hại

• Quyết định số 9902/QĐ-UBND ngày 06/12/2006 của Ủy Ban Nhân Dân (UBND) tỉnh Đồng Nai Về việc giao nhiệm vụ cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh hóa chất độc hại; sản phẩm có hóa chất độc hại và kiểm tra đủ điều kiện kinh doanh hóa chất độc hại của doanh nghiệp có hiệu lực từ ngày 6/12/2006

• Quyết định số 37/2007/QĐ-UBND ngày 06/06/2007 của Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai Về việc sửa đổi bổ sung một số điều của quy định quản lý sản xuất, kinh doanh, cung ứng và xử dụng vật liệu nổ công nghiệp trên địa bản tỉnh Đồng Nai Ban hành kèm theo quyết định số 50/2006/QĐ-UBND ngày 08/06/2006 của UBND tỉnh ĐN có hiệu lực từ ngày 25/06/2007

4.3 HƯỚNG DẪN HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ CHẤT NGUY HẠI

4.3.1 Phân cấp quản lý

Về môi trường, cơ quan cấp cao nhất về quản lý môi trường ở Việt Nam là Bộ Tài nguyên và Môi trường Khác với lĩnh vực môi trường, chất nguy hại được sử dụng phổ biến trong các ngành sản xuất kinh doanh, nên có 11 Bộ tham gia quản lý

4.3.1.1 Đối với quản lý hoá chất

Chương IX, luật hoá chất, số 06/2007/QH12, quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về hoạt động hoá chất gồm các cơ quan có liên quan gồm

ƒ Bộ Công thương

ƒ Bộ Tài nguyên Môi trường

ƒ Bộ Khoa học Công nghệ

ƒ Bộ Giao thông Vận tải

ƒ Bộ Y tế

ƒ Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

ƒ Bộ Quốc phòng

ƒ Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội

ƒ Bộ Giáo dục và Đào tạo

4.3.1.2 Đối với quản lý chất thải nguy hại

Theo quy chế quản lý chất thải nguy hại ban hành trong quyết định số 155/1999/QĐ-TTg quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về chất thải nguy hại gồm các cơ quan có liên quan sau:

ƒ Bộ Tài nguyên Môi trường

ƒ Bộ Xây dựng

ƒ Bộ Y tế

ƒ Bộ Công thương

ƒ Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương

4.3.1.3 Phân cấp quản lý theo nhóm hoá chất

Bộ Công thương

Quản lý hóa chất sử dụng trong công nghiệp, hóa chất là tiền chất sử dụng trong công nghiệp và hóa chất thuộc Công ước cấm phát triển, sản xuất, tàng trữ, sử dụng và phá hủy vũ khí hóa học; quản lý hóa chất sử dụng trong các sản phẩm công nghiệp tiêu dùng; (Luật hoá chất 2007)

ƒ Danh mục hóa chất cấm

ƒ Danh mục hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện

ƒ Danh mục hóa chất hạn chế sử dụng

ƒ Danh mục hoá chất, sản phẩm hóa chất được phép sử dụng

Bộ Tài nguyên Môi trường

ƒ Hóa chất độc tồn dư, hóa chất độc tồn dư của chiến tranh, hóa chất độc không rõ nguồn gốc và hóa chất độc bị tịch thu (Luật hoá chất 2007)

ƒ Chất thải nguy hại (Quyết định số 155/1999/QĐ-TTg)