:........................... Tiết: 39 THÔNG TIN VỀ NGÀY TRÁI ĐẤT NĂM 2000 I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT 1. Kiến thức: Mối nguy hại đến môi trường sống và sức khỏe con người của thói quen dùng túi ni lông. Tính khả thi trong những đề xuất được tác giả trình bày. Việc sử dụng từ ngữ dễ hiểu, sự giải thích đơn giản mà sáng tỏ và bố cục chặt chẽ, hợp lý tạo nên tính thuyết phục của văn bản. 2. Kĩ năng: Kĩ năng bài dạy: Tích hợp với phần tập làm văn để tập viết bài văn thuyết minh. Đọc hiểu một văn bản nhật dụng đề cập đến một vấn đề xã hội bức thiết. Kĩ năng sống: Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, phản hồi lắng nghe tích cực về việc sử dụng bao ni lông, giữ gìn môi trường. Suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận về tính thuyết phục trong thuyết minh và tính hợp lí trong kiến nghị của văn bản Tự nhận thức: kiên định hạn chế sử dụng bao ni lông và vận động mọi người cùng thực hiện; có suy nghĩ tích cực trước những vấn đề tương tự để bảo vệ môi trường. 3. Thái độ: Giáo dục học sinh có những suy nghĩ tích cực về các việc tương tự trong vấn đề xử lí rác thải sinh hoạt, một vấn đề
Trang 1Ngày soạn :
Ngày giảng :
Tiết: 39
THÔNG TIN VỀ NGÀY TRÁI ĐẤT NĂM 2000
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức:
- Mối nguy hại đến môi trường sống và sức khỏe con người của thói quen dùng túi ni lông
- Tính khả thi trong những đề xuất được tác giả trình bày
- Việc sử dụng từ ngữ dễ hiểu, sự giải thích đơn giản mà sáng tỏ và bố cục chặt chẽ, hợp lý tạo nên tính thuyết phục của văn bản
2 Kĩ năng:
* Kĩ năng bài dạy:
- Tích hợp với phần tập làm văn để tập viết bài văn thuyết minh
- Đọc - hiểu một văn bản nhật dụng đề cập đến một vấn đề xã hội bức thiết
* Kĩ năng sống:
- Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, phản hồi/ lắng nghe tích cực về việc sử dụng bao ni lông, giữ gìn môi trường
- Suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận về tính thuyết phục trong thuyết minh và tính hợp lí trong kiến nghị của văn bản
- Tự nhận thức: kiên định hạn chế sử dụng bao ni lông và vận động mọi người cùng thực hiện; có suy nghĩ tích cực trước những vấn đề tương tự để bảo
vệ môi trường
3 Thái độ:
- Giáo dục học sinh có những suy nghĩ tích cực về các việc tương tự trong vấn đề xử lí rác thải sinh hoạt, một vấn đề khó giải quyết nhất trong nhiệm vụ bảo
vệ môi trường
- Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường
4 Phát triển năng lực:
- Năng lực chung: Năng lực đọc hiểu văn bản
- Năng lực chuyên biệt:
+ Năng lực giải quyết vấn đề
+ Năng lực sáng tạo
+ Năng lực tự quản bản thân
II CHUẨN BỊ
1
Trang 2G: Giáo án, tranh ảnh minh họa, tìm hiểu nguồn gốc của bản thông tin, power point
H: Thực hiện khảo sát theo nhóm, với hệ thống câu hỏi khảo sát (như trong Phiếu thông tin – mục 6: Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học) sưu tầm
tranh ảnh theo hướng dẫn của giáo viên
III PHƯƠNG PHÁP
- PP:Vấn đáp, thuyết trình, tổ chức HS hoạt động tiếp nhận tác phẩm trong giờ đọc văn
- KT: động não, khăn phủ bàn
IV TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ: PP vấn đáp, KT động nào, KT trình bày 1 phút.
- HS1 : Em hãy nhắc lại khái niệm văn bản nhật dụng ? Từ lớp 6 đến nay em đã được học những văn bản nhật dụng nào ?
- Trả lời: Văn bản nhật dụng là những bài viết có nội dung gần gũi, bức thiết đối với cuộc sống trước mắt của con người và cộng đồng xã hội hiện đại như: thiên nhiên, môi trường, năng lượng, dân số, quyền trẻ em, ma tuý
- VD : Sài Gòn tôi yêu
3 Bài mới:
GV giới thiệu bài mới (Chiếu slide 1, 2)
Chiếu các hình ảnh về Ô nhiễm môi trường do rác thải bao bì ni lông
Nguồn ô nhiễm môi trường quan trọng nhất là rác thải, bao gồm rác thải công nghiệp và rác thải sinh hoạt Trách nhiệm xử lí rác thải công ngiệp thuộc về các nhà máy, xí nghiệp, các cơ quan nhà nước Rác thải sinh hoạt gắn chặt với đời sống mỗi người nên cần có sự hiểu biết tối thiểu về nó để cùng tham gia xử lí nó một cách có hiệu qủa Chính vì vậy, năm 2000 lần đầu tiên VN tham gia ''Ngày Trái đất'' dưới sự chủ trì của bộ khoa học công nghệ và môi trường, 13 cơ quan nhà nước và tổ chức phi chính phủ đã nhất trí chọn một chủ đề thiết thực, phù hợp với hoàn cảnh VN, gần gũi với mọi người mà có ý nghĩa to lớn đó là: Một ngày cả
nước không dùng bao bì ni lông Văn bản “Thông tin về ngày trái đất năm 2000”
sẽ thông tin cho chúng ta về những vấn đề gì, chúng ta sẽ đi tìm hiểu trong tiết học hôm nay.
? Hãy cho biết xuất xứ của
văn bản?
?Căn cứ vào phần đầu văn
bản, em hãy cho biết hoàn
- Theo tài liệu của sở khoa học và công nghệ Hà Nội
- Ngày 22/4/2000 nhân
I Giới thiệu chung:
- Xuất xứ: Theo tài liệu của sở khoa học và công nghệ
2
Trang 3cảnh ra đời của văn bản?
GV: Văn bản được soạn thảo
dựa trên bức thông điệp của
13 cơ quan nhà nước và tổ
chức phi chính phủ phát đi
ngày 22/4/2000 nhân ngày
đầu tiên VN tham gia ngày
trái đất
G nêu yêu cầu đọc : rõ ràng,
mạch lạc, chú ý phát âm
chính xác các thuật ngữ
chuyên môn
? Gọi H/s đọc bài ?
GV cho HS giải thích từ
khó: (Chiếu slide 4)
? Hỏi đáp chú thích :
(1) phân hủy?
(2) miễn dịch?
(3) nội tiết?
(4) dị tật bẩn sinh?
? Hãy cho biết văn bản này
thuộc kiểu văn bản gì, sử
dụng phương thức biểu đạt
nào?
? Văn bản có thể chia thành
mấy phần ? Nội dung của
từng phần ?
(Chiếu slide 5)
ngày Việt Nam lần đầu tiên tham gia Ngày trái đất
HS trả lời
3 h/s nối nhau đọc
HS giải thích:
(1) Phân hủy: Hiện tượng một chất phân chia thành nhiều chất khác nhau
- Đây là kiểu văn bản nhật dụng thuyết minh về một vấn đề khoa học tự nhiên
- 3 phần : + Phần 1:Từ đầu đến “
không dùng bao bì ni lông”: Nguyên nhân ra
đời của bản thông điệp
Thông tin về ngày Trái đất năm 2000
+ Phần 2: Tiếp theo đến
“ nghiêm trọng đối với môi trường”: Phân tích
tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông và nêu giải pháp cho vấn đề sử dụng bao bì ni lông
HN
- Hoàn cảnh ra đời: Ngày 22/4/2000 nhân ngày Việt Nam lần đầu tiên tham gia Ngày trái đất
II Đọc, hiểu văn bản
1 Đọc, chú thích
2 Kết cấu - bố cục:
- Thể loại: văn bản nhật dụng
- Phương thức biểu đạt: thuyết minh
- Bố cục: 3 phần
3
Trang 4? Em có nhận xét gì về bố cục
văn bản?
+ Phần 3: Còn lại : Lời
kêu gọi động viên mọi người
- Bố cục hợp lí, chặt chẽ
Hướng dẫn H/s tìm hiểu văn
bản
? Căn cứ vào phần đầu văn
bản, sự kiện nào được thông
báo?
? Sự kiện này giúp em hiểu
thêm gì về vấn đề bảo vệ môi
trường hiện nay ?
? Hàng ngày em có sử dụng
bao bì ni lông trong sinh hoạt
của mình không?(đựng đồ
đạc khi đến trường, đựng
thức ăn khi đi chợ ) Sử dụng
nó có những mặt lợi nào?
- Ngày 22/4 hàng năm gọi
là Ngày trái đất.Do tổ chức bảo vệ MT Mĩ khởi xướng năm 1970
- Từ đó đến này có 141 nước tham gia
- Năm 2000 VN tham gia ngày Trái Đất với chủ đề '' Một ngày không sử dụng bao bì ni lông ''
- Bảo vệ môi trường là vấn
đề cấp thiết, đặt lên hàng đầu, thế giới rất quan tâm đến vấn đề này
- Nó rất tiện lợi: rất nhẹ, dai, giá thành rẻ, đựng được cả đồ nước, lại trong suốt khi mua hàng người mua chỉ cần quan sát bên ngoài mà không cần mở ra
3 Phân tích
GV chiếu H/a việc sử dụng
bao bì ni lông.
2 Tác hại của việc dùng bao ni lông và những
biện pháp hạn chế sử dụng chúng:
? Dùng bao bì ni lông có
3.1 Tác hại của việc dùng bao bì ni lông
4
Trang 5những mặt lợi như đã nêu
trên Vậy thì tại sao Việt Nam
lại lấy chủ đề “ Một ngày
không dùng bao ni lông” để
tuyên truyền về việc hạn chế
và không sử dụng bao bì ni
lông? (Nguyên nhân cơ bản
khiến cho việc hạn chế và
không sử dụng bao bì ni lông
là gì?)
?Đặc tính của bao bì ni lông
là gì?
GV: Việt Nam lại lấy chủ đề
“ Một ngày không dùng bao
ni lông” để tuyên truyền về
việc hạn chế và không sử
dụng bao bì ni lông Đây
cũng là một vấn đề nan giải
mà các nước trên thế giới
đang tìm cách giả quyết, xử
lí Đặc biệt là rác thải bao bì
ni lông
? Pla- xtíc là gì? Có đặc tính
như thế nào?
G nói thêm về chú thích 2:
Pla-xtic: chất dẻo, còn gọi
chung là nhựa Túi ni lông
chủ yếu được sản xuất từ hạt
pô-li-ê-ti-len (PA), po-li-
prô-pi-len (PE) Nó có đặc tính
không tự phân hủy.Chất dẻo
này có thể tồn tại trong môi
trường tự nhiên từ 20 năm
đến 5000 năm
(Tích hợp kiến thức môn
Hóa học 9: Tiết 67 Pô li
-me)
? Vậy thực trạng sử dụng bao
bì ni lông ở Việt Nam hiện
nay như thế nào?
(Sinh học: Bài 54, 55 - Ô
- Xuất phát từ đặc tính của bao bì ni lông
- Đặc tính không phân hủy của pla-xtic
(2) Pla-xtic: chất dẻo, còn gọi chung là nhựa Nó có đặc tính không tự phân hủy Chất dẻo này có thể tồn tại trong môi trường từ
20 đến 5000 năm
- Mỗi ngày thải ra hàng triệu bao bì ni lông, một phần được thu gom, phần lớn bị vứt bừa bãi khắp nơi công cộng, ao hồ, sông ngòi
- Nguyên nhân cơ bản: do đặc tính phân huỷ của nhựa pla-tic
5
Trang 6nhiễm môi trường)
? Vậy, từ đặc tính của bao bì
ni lông cộng với thói quen
vứt rác bừa bãi rác thải ra môi
trường của con người đã tạo
ra những tác hại nào?
Yêu cầu Hs thảo luận theo
nhóm theo kĩ thuật Khăn
trải bàn.
GV gọi đại diện nhóm lên
trình bày kết quả hoạt động
của nhóm mình.
GV gọi đại diện các nhóm
khác nhận xét.
GV hướng dẫn HS phân
tích cụ thể tác hại của bao
bì ni lông qua Sơ đồ tư duy
và hệ thống câu hỏi tích hợp
(Slides 9 - 13)
?Em hãy nêu hiểu biết của em
về quá trình sinh trưởng của
thực vật? Rác thải bao bì ni
lông lẫn vào đất sẽ ảnh hưởng
như thế nào đến quá trình
sinh trưởng của thực vật?
HS hoạt động theo nhóm
Trưởng nhóm báo cáo
- Những tác hại:
- Cản trở quá trình sinh trưởng của thực vật dẫn đến hiện tượng xói mòn ở các vùng núi đồi;
- Bao bì ni lông bị vứt xuống cống làm tắc các đường dẫn nước thải, làm tăng khả năng ngập lụt của các đô thị;
- Sự tắc nghẽn cống rãnh làm cho muỗi phát sinh, lây truyền dịch bệnh;
- Bao bì ni lông trôi ra biển làm chết các sinh vật khi chúng nuốt phải;
- Bao bì ni lông màu làm ô nhiễm thực phẩm do chứa các kim loại như chì, ca-đi-mi gây tác hại cho não
và gây ung thư phổi;
- Bao bì ni lông đốt tạo ra khí độc đi-ô-xin gây ngộ độc, gây ngất, khó thở, nôn ra máu ảnh hưởng đến các tuyến nội tiết, giảm khả năng miễn dịch gây ung thư và dị tật bẩm sinh cho trẻ sơ sinh
- Nhóm HS khác nhận xét
- Sinh trưởng của thực vật là quá trình gia tăng về kích thước của cơ thể do tăng số lượng và kích thước tế bào…
- Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng:
- Tác hại:
+ Cản trở sinh trưởng của các loài thực vật
+ Gây xói mòn đất + Tắc cống, gây lụt + Muỗi phát sinh
6
Trang 7(Tích hợp kiến thức Hoá
học 8: Tiết 41 - Điều chế
oxi, Phản ứng phân hủy)
?Tại sao sinh vật biển lại chết
vì nuốt phải túi ni lông? Em
biết gì về thực trạng này hiện
nay?
GV cung cấp kiến thức kết
hợp với trình chiếu h/a loài
động vật bị chết do nuốt
phải bao bì ni lông, nhựa
GV:- Và khi phân hủy, các
phân tử rác nhựa nhỏ có thể
chìm xuống tới độ sâu 1,5 km
dưới mặt nước biển và trở
thành thức ăn trong cho
khoảng 30% các loại cá
Không chỉ các động vật dưới
biển mà cả chim biển cũng
thường nhầm rác nhựa là thức
ăn
- Một nhóm chuyên gia thuộc
Đại học Cadiz (Tây Ban Nha)
cũng công bố nghiên cứu cho
thấy rác thải chất dẻo hiện tồn
tại trên 88% bề mặt đại
dương của thế giới, với số
lượng tổng cộng vào khoảng
10.000-40.000 tấn
- Theo nhóm nghiên cứu này,
các " hạt chất dẻo siêu nhỏ" có
thể tồn tại hàng trăm năm,
+Các nhân tố bên trong: Đặc điểm di truyền, các thời kỳ sinh trưởng của giống, của loài cây
+ Các nhân tố bên ngoài:
Nhiệt độ, hàm lượng nước, ánh sáng, Ôxi, dinh dưỡng khoáng
=>Như vậy rác thải bao bì ni lông chính là các nhân tố bên ngoài, làm cho đất bạc màu, không tơi xốp, tiêu diệt các vi khuẩn có trong đất làm cho đất kém dinh dưỡng Cản trở sự phát triển của rễ cây, làm cho rễ cây không hấp thụ được chất dinh dưỡng-> cây kém phát triển
- Sinh vật chết vì ngộ độc,
do ăn phải rác thải nhựa
- Nghiên cứu vừa công bố của Viện nghiên cứu phát triển Pháp (IRD) cho thấy mỗi năm có khoảng 1,5 triệu động vật trên biển chết vì ngộ độc do ăn phải rác nhựa …
7
Trang 8ảnh hưởng tới chuỗi thức ăn
của các sinh vật biển, là
nguyên nhân gây tử vong cho
nhiều loài sinh vật biển khi bị
nuốt phải như rùa, cá heo và
cá voi hoặc tác động tiêu cực
tới môi trường sống như các
rặng san hô
? Bao bì ni lông có chứa các
kim loại như chì, ca – đi –mi
Nêu ngắn gọn hiểu biết của
em về chì, ca-đi –mi.?
(Tích hợp kiến thức Hóa
học và sinh học)
GV:
Chì
(Pb ): là nguyên tố có độc
tính cao đối với sức khoẻ con
người Chì gây độc cho hệ
thần kinh trung ương, hệ thần
kinh ngoại biên, tác động lên
hệ enzim có nhóm hoạt động
chứa hyđro
Cađimi (Cd): là kim loại
được sử dụng trong công
nghiệp luyện kim, chế tạo
đồ nhựa; hợp chất cađimi
được sử dụng để sản xuất pin
Nguồn tự nhiên gây ô nhiễm
cađimi do bụi núi lửa, bụi vũ
trụ, cháy rừng… Nguồn nhân
Chì
(Pb ): là nguyên tố có
độc tính cao đối với sức khoẻ con người Người
bị nhiễm độc chì sẽ bị rối loạn bộ phận tạo huyết (tuỷ xương) Tuỳ theo mức độ nhiễm độc có thể
bị đau bụng, đau khớp, viêm thận, cao huyết áp, tai biến não, nhiễm độc nặng có thể gây tử vong
Chì đi vào cơ thể con người qua nước uống,
8
Trang 9tạo là từ công nghiệp luyện
kim, mạ, sơn, chất dẻo…
? Bao bì ni lông thải bỏ bị
đốt, khí độc thải ra có chứa
chất đi-ô-xin? Em hiểu gì về
chất độc này?
GV tích hợp môn Lịch sử:
cho HS liên hệ minh chứng
về tác hại của chất đi-ô-xin
gây ra các dị tật bẩm sinh cho
trẻ sơ sinh ở Việt Nam
(Chiếu các h/a về tác hại
của đi-ô-xin – Slides 14)
► bao bì ni lông màu ựng thực phẩm làm ô nhiễm thực phẩm do
ch
ch ứa á kim loại như: : ch ch ì, ca-đi-mi gây tá hại cho não v là nguyên
nhân gây ung thư thư phổi.
► 6 Bao bì ni lông đốt tạo ra khí độc đi-ô-xin gây ngộ độc, gây ung
thư và dị tật bẩm sinh cho trẻ sơ sinh
Đi-ô- xin trong chiến tranh Đi-ô- xin trong khí đốt rác thải Hậu quả do tác hại của Đi-ô- xin
Đây là chất thường được gọi
là chất độc màu da cam đã
từng được Đế quốc Mĩ rải
xuống Việt Nam trong những
năm chiến tranh, nhằm triệt
hạ các khu rừng rậm – nơi ẩn
náu của bộ đội Việt Nam
không khí và thức ăn bị nhiễm chì
- Cađimi xâm nhập vào cơ thể người qua con đường
hô hấp, thực phẩm - Cađimi xâm nhập vào cơ thể được tích tụ ở thận và xương; gây nhiễu hoạt động của một số enzim, gây tăng huyết áp, ung thư phổi, thủng vách ngăn mũi, làm rối loạn chức năng thận, phá huỷ tuỷ xương, gây ảnh hưởng đến nội tiết, máu, tim mạch
- Dioxin là tên gọi chung
của một nhóm hàng trăm các hợp chất hóa học tồn tại bền vững trong môi trường cũng như trong cơ thể con người và các sinh vật khác Dioxine còn bao gồm nhóm các poly-chloro-biphényles, là các chất tương tự dioxine, bao gồm 419 chất hóa học trong đó có 29 chất đặc biệt nguy hiểm Trong số các hợp chất dioxine, TCDD là nhóm độc nhất
HS liên hệ
9
Trang 10Chính chất độc này đã tàn
phá môi trường đất đai,
nguồn nước…gây ra hậu quả
nghiêm trọng đối với nhiều
thế hệ người dân Việt Nam
(dị tật bẩm sinh, câm, điếc,
mù lòa…) GV khẳng định:
Ngày nay chất đi-ô-xin còn
tồn tại trong khí đốt rác thải
bao bi lông
- Cho HS liên hệ về các tác
hại khác của rác thải bao bì
ni lông?
Tích hợp kiến thức môn hóa
học, sinh học.
G lấy vài dẫn chứng ghi trên
bảng phụ :
* Theo số liệu năm 1999:
- Mỗi năm có hơn 400.000 tấn
pô-li-ê-ti-len được chôn tại
miền Bắc nước Mĩ -> lầm mất
diện tích đất cho sản xuất nông
nghiệp.
- Tại vườn thú quốc gia Cô bê ở
ấn Độ có 90 con hươu chết do
ăn phải hộp nhựa đựng thức ăn
thừa của khách tham quan
* Hiện nay theo số liệu của tổ
- Ngoài tác hại trên, rác thải bao bì ni lông còn có tác hại khác:
+ Ni lông thường bị vứt ở những nơi công cộng, có khi là những di tích, danh lam thắng cảnh làm mất
mĩ quan của cả khu vực
Ảnh hưởng đến hoạt động
du lịch, từ đó làm chậm quá trình phát triển kinh tế
+ Ni lông thường dùng để gói , đựng các loại rác thải Rác đựng trong các túi ni lông buộc kín sẽ khó phân huỷ sinh ra các chất gây độc hại như NH3, CH4, H2S
+ Rác thải ni lông đổ chung với các loại rác thải khác Nó ngăn quá trình hấp thụ nhiệt và trao đổi
độ ẩm trong các bãi chôn lấp rác -> làm phát triển các loại sinh vật có tác dụng làm cho các loại rác thải khác phân hủy nhanh
10
