SỬ DỤNG CÔNG CỤ PHÂN TÍCH HỆ THỐNG ĐỀ XUẤT PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN CÔNG NGHIỆP HIỆU QUẢ TẠI KHU CÔNG NGHIỆP LÊ MINH XUÂN

Hiện nay, vấn đề quản lý chất thải rắn công nghiệp-chất thải nguy hại tại Thành phố Hồ Chí Minh đang được quan tâm, thành phố Hồ Chí Minh có 11 khu công nghiệp 03 khu chế xuất và 01 khu công nghệ cao

VIỆN MÔI TRƯỜNG VÀ TÀI NGUYÊN

TIỂU LUẬN MÔN HỌC: PHÂN TÍCH HỆ THỐNG MÔI TRƯỜNG

SỬ DỤNG CÔNG CỤ PHÂN TÍCH HỆ THỐNG

ĐỀ XUẤT PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN CÔNG NGHIỆP HIỆU QUẢ TẠI KHU CÔNG NGHIỆP LÊ MINH XUÂN

Tp HCM tháng 07/2008

GVHD: TS Chế Đình Lý

HVTH: Nguyễn Thị Kim Mến

MỤC LỤC

1 ĐẶT VẤN ĐỀ 2

2 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG TRONG KHU CÔNG NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 2 2.1 TỔ CHỨC VÀ NỘI DUNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 2 2.1.1 Tổ chức quản lý 2 2.1.2.NỘI DUNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN TẠI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP 3 2.2 QUÁ TRÌNH HOẠT ĐỘNG VÀ QUẢN LÝ CHẤT THẢI TẮN CÔNG

NGHIỆP TRONG KHU CÔNG NGHIỆP LÊ MINH XUÂN 4

3 HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG TRONG KHU CÔNG NGHIỆP LÊ MINH XUÂN 5 3.1 TÌNH HÌNH QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN TRONG KHU LÊ MINH XUÂN 5 3.2 HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG CỦA BAN QUẢN LÝ KHU CÔNG NGHIỆP LÊ MINH XUÂN 6

4 ÁP DỤNG CÔNG CỤ PHÂN TÍCH HỆ THỐNG 6 4.1 PHÂN TÍCH CÁC BÊN CÓ LIÊN QUAN 6 4.2 ÁP DỤNG SƠ ĐỒ NGUYÊN NHÂN HỆ QUẢ ĐỂ GIẢM THIỂU Ô NHIỄM CHẤT THẢI 11 4.3 PHÂN TÍCH SWOT 12 KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ 15

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Hiện nay, vấn đề quản lý chất thải rắn công nghiệp-chất thải nguy hại tại Thành phố Hồ Chí Minh đang được quan tâm, thành phố Hồ Chí Minh có 11 khu công nghiệp 03 khu chế xuất và 01 khu công nghệ cao Với tốc độ công nghiệp hoá, hiện đại hoá diễn ra nhanh chóng trong thời gian gần đây, sự phát triển và gia tăng về khu công nghiệp – khu chế xuất trên địa bàn, ngoài việc góp phần tăng trường kinh tế, đóng góp đáng kể vào thu nhập quốc dân, còn làm phát sinh chất thải gây ô nhiễm môi trường, trong đó có chất thải công nghiệp

và chất thải nguy hại chiếm một tỷ lệ không nhỏ, ước tính khoảng 150 tấn/ngày Số lượng chất thải công nghiệp-chất thải nguy hại phát sinh từ các khu công nghiệp, khu chế xuất chiếm số lượng lớn

Mặc khác, khu công nghiệp Lê Minh Xuân là nơi tập trung các ngành sản xuất công nghiệp ô nhiễm nhất như: xi mạ, dệt nhuộm, thuốc bảo vệ thực vật, các Công ty thu gom,

xử lý chất thải nguy hại Do đó, môi trường tại khu công nghiệp Lê Minh Xuân nhất là chất thải rắn công nghiệp-chất thải nguy hại cần phải quan tâm nhiều hơn, làm thế nào để

tổ chức quản lý tốt môi trường mà vẫn đảm bảo về mặt kinh tế Trên cơ sở đó, em quyết định chọn đề tài Sử dụng công cụ phân tích hệ thống đề xuất phương pháp quản lý chất thải rắn công nghiệp hiệu quả tại khu công nghiệp Lê Minh Xuân

2 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG TRONG KHU CÔNG NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

2.1 TỔ CHỨC VÀ NỘI DUNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

2.1.1 Tổ chức quản lý

Quản lý môi trường nói cung cũng như quản lý chất thải rắn nói riêng tại các khu công nghiệp hiện đang được thực hiện:

- Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Hồ Chí Minh: thực hiện chức năng quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường cho tất cả các khu công nghiệp trên địa bàn thành phố

- Ban quản lý các khu công nghiệp- khu chế xuất (gọi tắt là Hepza): phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường kiểm tra, giám sát về công tác bảo vệ môi trường trong khu công nghiệp – khu chế xuất trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

- Các Công ty cơ sở hạ tầng trong khu công nghiệp-khu chế xuất: giám sát, theo dõi, quản lý về cơ sở hạ tầng, hệ thống xử lý nước thải, thu gom rác thải sinh hoạt hoặc chất thải nguy hại phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường, Ban quản lý khu công nghiệp- khu chế xuất (Hepza) quản lý các Công ty sản xuất về mặt môi trường

- Ngoài ra, quản lý môi trường khu công nghiệp còn có sự tham gia một số cơ quan ban ngành như: chi cục bảo vệ môi trường, cảnh sát môi trường (PA36), Phòng Tài nguyên và Môi trường quận, huyện

- Các công ty thu gom, xử lý chất thải: Công ty dịch vụ công ích, Công ty Môi trường

Đô thị, Các Công ty thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải nguy hại

2.1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN TẠI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP

Quản lý môi trường khu công nghiệp chủ yếu bao gồm những nội dung chính sau:

Xem xét các vấn đề môi trường trong khâu quy hoạch phát triển khu công nghiệp Thẩm định các hạ thống cơ sở hạ tầng môi trường trong khu công nghiệp

Kiểm tra, thanh tra môi trường tại các nhà máy trong khu công nghiệp

Quan trắc môi trường

Giải quyết các tranh chấp, khiếu nại và xử lý hành chính về môi trường

Các khu công nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh hiện nay có cùng một đặc điểm chung là

hệ thống cơ sở hạ tầng chưa hoàn chỉnh như: hệ thống xử lý nước thải, chất thải rắn công nghiệp-chất thải nguy hại Việc xây dựng hạ tầng vẫn tiếp tục thực hiện trong khi các nhà máy trong khu công nghiệp vẫn tiếp tục hoạt động bình thường, hoặc gia tăng công suất sản xuất Vì vậy ô nhiễm môi trường tại các khu công nghiệp hiện nay ngày càng gia tăng

và diễn biến phức tạp

Ô nhiễm chất thải rắn đây là một dạng chất thải đều có trong tất cả các ngành sản xuất công nghiệp Ngoài lượng rác sinh hoạt ra do hoạt động văn phòng, sinh hoạt ăn uống của công nhân, vấn đề lớn ở đây là chất thải rắn công nghiệp-chất thải nguy hại phát sinh Hiện nay, theo qui định cũa Luật bảo vệ môi trường năm 2005, chất thải nguy hại phải được thu

gom, xử lý an toàn đúng theo qui định Tuy nhiên, lượng chất thải này nhiều cơ sở sản xuất chưa quan tâm, tình trạng chất thải nguy hại bỏ chung rác sinh hoạt vần còn phổ biến

Trong số các khu công nghiệp hoạt động trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh chỉ có một

số ít khu là có nhà máy xử lý chất thải tập trung hay các Công ty hạ tầng phụ trách thêm về thu gom chất thải

Bên cạnh đó, hầu hết các khu công nghiệp đều chưa có hệ thống lưu giữ và xử lý chất thải

an toàn về mặt môi trường, đặc biệt là chất thải nguy hại

Việc xử lý vi phạt Luật Bảo vệ môi trường chưa chặt chẽ, mức phạt quá thấp chưa đủ sức răng đe hay buộc các cơ sở vi phạm nổ lức thực hiện các giải pháp bảo vệ môi trường hoặc thay đổi hành vi gây ô nhiễm

2.2 QUÁ TRÌNH HOẠT ĐỘNG VÀ QUẢN LÝ CHẤT THẢI TẮN CÔNG NGHIỆP TRONG KHU CÔNG NGHIỆP LÊ MINH XUÂN

Khu công nghiệp Lê Minh Xuân được cấp phép hoạt động vào ngày 08 tháng 8 năm 1997 với diện tích quy hoạch 100 ha đến năm 2020

Tập trung phần lớn các ngành công nghiệp nặng gây ô nhiễm môi trường như: dệt nhuộm, sản xuất thuốc bảo vệ thực vật, cơ khí, xi mạ, lông vũ,

Vị trí: trên địa bàn hai xã Tân Nhựt và Lê Minh Xuân, huyện Bình Chánh

Tổng số nhà đầu tư hiện nay: 160 doanh nghiệp đang hoạt động

Cơ sở hạ tầng:

 Giao thông: đường giao thông nội bộ hoàn chỉnh

 Cấp điện: Mạng điện chung của thành phố Hồ Chí Minh từ trạm 110/15KV Phú Lâm

 Cấp nước: 15.000m3/ngày

 Thông tin liên lạc: trong nước và Quốc tế

 Địa hình: xa khu dân cư, có hàng rào cây xanh bao quanh

Các ngành đầu tư hiện nay: Có 6 nhóm ngành chủ yếu:

 Nhóm 1: sản xuất và gia công kim loại

 Nhóm 2: sản xuất và may mặc, dệt nhuộm

 Nhóm 3: sản xuất và gia công nhựa, cao su

 Nhóm 4: sản xuất thuốc bảo vệ thực vật

 Nhóm 5: sản xuất chế biến thức ăn gia súc

 Nhóm 6: các loại hình sản xuất khác

3 HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG TRONG KHU CÔNG NGHIỆP

LÊ MINH XUÂN

3.1 TÌNH HÌNH QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN TRONG KHU LÊ MINH XUÂN

Sơ đồ hệ thống quản lý:

Có khoảng 90% doanh nghiệp không có bộ phận chuyên trách về vấn đề môi trường mà thường là kiêm nhiệm hay có nhiều doanh nghiệp không có nhân viên phụ trách trong lãnh vực này

Do còn nhiều bất cập, thiếu tính thống nhất trong toàn bộ hệ thống quản lý môi trường sản xuất công nghiệp của thành phố Hồ Chí Minh nói chung và hệ thống quản lý môi trường

Nguồn phát sinh Phân loại, lưu trữ Thu gom

tại các nhà máy

Các công ty môi trường

tư nhân Nhà nước

đổ bỏ trong khu công nghiệp Tái chế

chuyển bãi rác

tại các khu công nghiệp nói riêng vẫn còn tồn tại nhiều doanh nghiệp chưa có ý thức cao trong việc bảo vệ môi trường, cụ thể là sự tuân thủ các qui định về phòng ngừa ô nhiễm, giảm thiểu ô nhiễm, xử lý chất thải

Rất nhiều doanh nghiệp mặc dù đã hoạt động ổn định, lâu năm nhưng vẫn chưa có bất kỳ biện pháp giảm thiểu và khống chế xử lý ô nhiễm, thu gom chất thải nguy hại bỏ chung rác sinh hoạt

3.2 HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG CỦA BAN QUẢN LÝ KHU CÔNG NGHIỆP LÊ MINH XUÂN

Nhiệm vụ của ban quản lý:

- Xem xét các vấn đề bảo vệ môi trường khi quy hoạch khu công nghiệp

- Thẩm định các vấn đề bảo vệ môi trường khi lập dự án

- Thẩm định cơ sở hạ tầng về môi trường

- Kiểm tra, giám sát môi trường

- Giải quyết khiếu nại, tranh chấp về môi trường

4 ÁP DỤNG CÔNG CỤ PHÂN TÍCH HỆ THỐNG

4.1. PHÂN TÍCH CÁC BÊN CÓ LIÊN QUAN

Bước 1: Xác định mục tiêu và phạm vi thực hiện

Mục tiêu: đề xuất phương páh quản lý chất thải rắn công nghiệp hiệu quả khu công nghiệp

Lê Minh Xuân

Phạm vi: khu công nghiệp Lê Minh Xuân.

giải pháp quản lý chất thải rắn công nghiệp hiệu quả

Rác thải sinh hoạt

Rác thải nguy hại

hệ thống thu gom chất thải

Khu vực tập trung chất thải

Rác thải công nghiệp không nguy hại

chất thải có khả năng tái chế

Bộ Tài nguyên

và Môi trường Cục bảo vệ môi trường

Các Công ty tái chế và xử

lý chất thải

Công ty quản lý hạ tầng khu công nghiệp

Lê Minh Xuân

Sở Tài nguyên

và Môi trường

Các

cơ

quan

thôn

g tin

đại

chún

g bá

o,

đài…

Các Công ty thu gom và vận chuyển chất thải

Ban quản lý khu công nghiệp-khu chế xuất (Hepza)

Phòng Tài nguyên và

Môi trường huyện

Bình chánh

Các khu dân cư xung quanh

Các

Công ty,

doanh

nghiệp,

cơ sở sản

xuất

trong

Bước 2: Phân tích các bên có liên quan và vai trò đối với dự án

Bảng: Phân tích liên hệ giữa dự án với các bên có liên quan

STT Các bên có liên quan

Mức độ ảnh hưởng của dự

án đến các bên

có liên quan

Mức độ ảnh hưởng của quyền lực đến các bên liên quan

Vai trò tiềm tàng trong dự án Thứ

yếu

Quan trọng

1 Bộ Tài nguyên và Môi trường

(Cục bảo vệ môi trường)

3 Phòng Tài nguyên và Môi

trường huyện Bình Chánh

4 Ban quản lý khu công

nghiệp-khu chế xuất (Hepza)

5 Công ty quản lý hạ tầng khu

công nghiệp Lê Minh Xuân

7 Các Công ty, doanh nghiệp sản

xuất

8 Các cơ quan thông tin đại

chúng, báo, đài

9 Các Công ty thu gom, vận

chuyển chất thải

10 Các Công ty tái chế, xử lý chất

thải

Bước 3: Đánh giá ảnh hưởng và tầm quan trọng của từng bên có liên quan, cũng như tác

động tiềm tàng đến dự án:

Vùng số I: là các bên có quyền quyết định đến công tác quản lý chất thải nhưng bản thân

lại ít bị tác động bởi vấn đề ô nhiễm môi trường Cần tiến hành cung cấp thông tin đầy đủ thông tin cho họ để họ hiểu và đưa ra những chiến lược, chỉ đạo nhằm phát triển bền vững ngành nuôi tôm

Vùng số II: các bên có quyền và vai trò quyết định trong việc quản lý môi trường và bản

thân họ cũng bị tác động rất lớn nếu có các sự cố, thiệt hại xảy ra Chịu trách nhiệm trực

CÓ QUYỀN

KHÔNG CÓ QUYỀN

BỊ TÁC ĐỘNG NHIỀU BỊ TÁC ĐỘNG ÍT

- Các Công ty, Doanh nghiệp sản xuất

- Các Công ty thu gom, vận chuyển, tái chế

và xử lý chất thải

- Sở Tài nguyên và Môi trường

- Ban quản lý khu công nghiệp-khu chế xuất

- Công ty quản lý hạ tầng khu công nghiệp

Lê Minh Xuân

- Các cơ quan thông tin, báo đài…

- Dân cư xung quanh

- Bộ Tài nguyên và Môi trường

- Cục bảo vệ Môi trường

I

V

II I

tiếp trước các cơ quan chủ quản Cần phải tổ chức đối thoại, trao đổi trực tiếp để họ thấy được những ưu thế và thách thức về quản lý chất thải công nghiệp có thể đối mặt để họ đưa ra những quyết định có lợi cho việc quản lý hiệu quả về chất thải rắn công nghiệp

Vùng III: là các bên không có quyền lực trong việc ra quyết định có liên quan đến việc

quản lý chất thải nhưng sẽ bị tác động rất lớn nếu như có những thiệt hại hay sai lầm trong các chính sách, quyết định Đối với các đối tượng này cần trao đổi và tham khảo ý kiến, trao đổi các mong muốn và các đề xuất của họ để có thể đưa ra những chương trình hành động thích hợp cho công tác tìm hiểu các nguyên nhân gây bất ổn, rủi ro trong môi trường trong công átc quản lý chất thải, từ đó đề ra biện pháp thích hợp cho công tác quản lý chất thải công nghiệp một cách hiệu quả

Vùng 4: là các bên có liên quan nhưng ít bị tác động cũng như không có quyền trong quá

trình quản lý môi trường và chất thải Đây là đối tượng có sự nhạy cảm thông tin, do đó cần thiết tiến hành thu thập thông tin qua các hình thức phát phiếu, khảo sát cộng đồng để

từ đó đưa ra chính sách phù hợp cho việc quản lý chất thải công nghiệp có hiệu quả

Bước 4: Xác định cách phối hợp với các bên liên quan

STT Sách lược phối hợp hành

động

Các bên cùng phối hợp Ghi chú

1 Cung cấp các dữ liệu, thông

tin để các cấp ra những quyết

định tăng cường công tác

quản lý chất thải rắn công

nghiệp- chất thải nguy hại

trong khu công nghiệp Lê

Minh Xuân

Bộ Tài nguyên và Môi trường, Cục bảo vệ Môi trường, Ban quản lý khu công nghiệp, Công ty quản

lý cơ sở hạ tầng khu công nghiệp Lê Minh Xuân

Tổ chức điều tra khảo sát thực tế, các cuộc hội thảo thu thập ý kiến

2 Đảm bảo 100% chất thải được

thu gom, phân loại, lưu giữ an

toàn và vận chuyển, tái chế,

xử lý chất thải đúng qui định

và đảm bảo về mặt môi

trường

Sở Tài nguyên và Môi trường, Ban quản lý khu công nghiệp- khu chế xuất, Công ty quản lý cơ sở hạ tầng khu công nghiệp Lê Minh Xuân, Các Công ty thu gom, vận chuyển, tái chế và xử lý chất thải

Trang bị trang thiết bị lưu giữ và phân loại chất thải đồng thời thiết lập

hệ thống cho việc lưu giữ tạm thời chất thải an toàn, thuận lợi trong quá trình thu gom, vận chuyển ra khỏi khu công nghiệp Lê Minh Xuân, tăng cường công tác

kiểm tra.

3 Giảm khối lượng chất thải rắn

công nghiệp - chất thải nguy

hại phát sinh phải đem đi xử

lý

Các Công ty, doanh nghiệp sản xuất

Gặp gỡ, trao đổi thông tin, tuyên truyền nhận thức BVMT và công nghệ sản xuất

4 Gia tăng kỹ thuật bảo vệ môi

trường

Báo đài, thông tin đại chúng, hỗ trợ các Công ty thu gom, xử lý chất thải

Hướng dẫn thu gom, phân loại chất thải

4.2 ÁP DỤNG SƠ ĐỒ NGUYÊN NHÂN HỆ QUẢ ĐỂ GIẢM THIỂU Ô

NHIỄM CHẤT THẢI

Ô nhiễm chất thải

Dịch

bệnh

Ô nhiễm

bố trí khu vực lưu giữ tập trung

chất thải

phát sinh Ngành nghề sản

xuất

Hoá chất Thiếu cán

bộ kỹ thuật

Cam kết bảo

vệ môi trường khi đi vào hoạt động

Tăng cường nhân lực

Tổ chức các lớp học tuyên truyền, tập huấn về tác hại của ô nhiễm chất thải

đảm bảo thu

gom, xử lý

chất thải

công nghiệp

an toàn đúng

qui định

Kiểm soát khối lượng chất thải phát sinh

Hạn chế các ngành nghề ô nhiễm nặng

Mất mỹ quan

4.3 PHÂN TÍCH SWOT

Xác định các bên có liên quan đến hoạt động quản lý chất thải

Xác định SWOT:

S

 Chất thải ngày càng tăng

 Nhiều Công ty xử lý chất thải thành

lập

 Nguồn chất thải phát sinh khá ổn

định

W

 Ý thức bảo vệ môi trường chưa cao

 Thu gom, phân loại chất thải còn hạn chế

 Kiểm soát, giám sát còn yếu

 Thiếu nơi lưu giữ chất thải tập trung

Xe thu gom rác

kỹ sư môi trường Lưu giữ

Thùng chứa, bao bì chứa Diện tích nuôi

Ngành nghề sản xuất

Nơi tập trung

Sở Tài nguyên và môi trường

Chính sách, pháp luật

Khu vực dân cư lân cận

Các công ty táic chế chất thải

Công ty quản lý cơ sở hạ tầng

Ban quản lý khu

chế xuất-khu công

nghiệp

Các nhà

máy phát

sinh chất

thải

Các Công

ty thu gom,

xử lý chất

thải