Ebook hoạt động magma và sinh khoáng nội mảng miền bắc việt nam phần 1 NXB khoa học tự nhiên và công nghệ

Để tổng hợp v giới thiệu có hệ thống ở trình độ cao, các công trình v kết quả nghiên cứu tới bạn đọc trong nớc v quốc tế, Viện Khoa học v Công nghệ Việt Nam quyết định xuất bản bộ sách

VIÖN KHOA HäC Vµ C¤NG NGHÖ VIÖT NAM

Bé S¸CH CHUY£N KH¶O TµI NGUY£N THI£N NHI£N Vµ M¤I TR êng viÖt nam

Lời giới thiệu

Viện Khoa học v Công nghệ Việt Nam l cơ quan nghiên cứu khoa học tự nhiên v công nghệ đa ng nh lớn nhất cả n(ớc, có thế mạnh trong nghiên cứu cơ bản, nghiên c u v phát triển công nghệ, điều tra t i nguyên thiên nhiên v môi tr(ờng Việt Nam Viện tập trung một đội ngũ cán bộ nghiên cứu có trình độ cao, cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại đáp ứng các yêu cầu về nghiên cứu v thực nghiệm của nhiều ng nh khoa học

tự nhiên v công nghệ

Trong suốt 35 năm xây dựng v phát triển, nhiều công trình v kết quả nghiên cứu có giá trị của Viện đC ra đời phục vụ đắc lực cho sự nghiệp xây dựng v bảo vệ Tổ quốc Để tổng hợp v giới thiệu có hệ thống ở trình

độ cao, các công trình v kết quả nghiên cứu tới bạn đọc trong n(ớc v quốc tế, Viện Khoa học v Công nghệ Việt Nam quyết định xuất bản bộ sách chuyên khảo Bộ sách tập trung v o bốn lĩnh vực sau:

ứng dụng v phát triển công nghệ cao,

T i nguyên thiên nhiên v môi tr(ờng Việt Nam,

Biển v công nghệ biển,

Giáo trình đại học v sau đại học

Tác giả của các chuyên khảo l những nh khoa học đầu ng nh của Viện hoặc các cộng tác viên đC từng hợp tác nghiên cứu

Viện Khoa học v Công nghệ Việt Nam xin trân trọng giới thiệu tới các quý độc giả bộ sách n y v hy vọng bộ sách chuyên khảo sẽ l t i liệu tham khảo bổ ích, có giá trị phục vụ cho công tác nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ, đ o tạo đại học v sau đại học

Hội đồng Biên tập

1.1 V trí Vi t Nam trên bình ki n t o ông Nam Á 1

1.2 Các y u t# c$u trúc chính & mi'n B)c Vi t Nam 2

PhÇn II HOAT éNG MAGMA GIAI OAN PERMI - TRIAS 13

CH NG 1 HO T NG MAGMA PERMI - TRIAS C UTRÚC SÔNG À

15

1.1 Các t h/p núi l2a - pluton mafic Permi Sông à 15

CH NG 2 CÁC T# H$P NÚI L&A - PLUTON VÀ PLUTON

TR(NG TÚ L) VÀ KH+I NÂNG PHAN SI PAN, TÂY B0C VI)T NAM

55

2.1 V$n ' tu.i Permi - Trias c;a các á núi l2a và á núi l2a

tr=ng Tú L và granit ki'm kh#i nâng Phan Si Pan

55

2.2 Các t h/p núi l2a - pluton mafic và felsic á ki'm “Tr=ng Tú

L ”

57

2.3 Granitoid ki'm kh#i nâng Phan Si Pan 76

2.4 i'u ki n thành t o và b#i cEnh a ,ng lFc 86

CH NG 3 CÁC T# H$P NÚI L&A - PLUTON PERMI - TRIAS

C U TRÚC SÔNG HI3N, ÔNG B0C VI)T NAM

91

Tr n Tr ng Hoà (Ch biên)

ii

3.2 Các t h/p gabro-dolerit và lherzolit - gabronorit 108

CH NG 4 CÁC XÂM NH8P GABRO, GRANIT VÀ SYENIT

C U TRÚC LÔ GÂM, ÔNG B0C VI)T NAM

139

4.2 Các xâm nhHp gabro - syenit c$u trúc Lô Gâm 171

CH NG 5 SINH KHOÁNG GIAI O N PERMI - TRIAS 199

5.1 Các phLc h Cu-Ni-PGE và Ti-Fe-V ngu n g#c magma 201

5.3 Các phLc h Au-sulfide và Sn-sulfide 228

5.4 T.ng h/p v' sinh khoáng giai o n Permi - Trias 240

PHÂN III GIAI OAN KAINOZOI - HOAT éNG MAGMA LI£N QUAN T !I VA CHAM ÂN é - ÂU A

243

CH NG 1 CÁC T# H$P NÚI L&A - PLUTON KI9M KALI

VÀ SIÊU KI9M KALI PALEOGEN RIFT SÔNG À

CH NG 2 HO T NG, MAGMA TRÊN KH+I NÂNG

PHAN SI PAN VÀ <I SÔNG H=NG

281

2.1 Granit á ki'm phLc h Yê Yên Sun trên kh#i nâng Phan Si

Pan

281

2.2 Các t h/p gabro - peridotit Vi trW/t Sông H ng 287

2.3 Granit biotit và leucogranit Vi trW/t Sông H ng 318

2.4 T.ng h/p v' ho t ,ng magma Kanozoi 326

Nghiên c�u ho�t ��ng magma n�i m�ng v�i tiêu chí tái l�p b�i c�nh

��a ��ng l�c và phân tích sinh khoáng n�i sinh liên quan v�i chúng có ý ngh�a khoa h�c và th�c ti�n quan tr�ng Nó cho phép �ánh giá vai trò c�acác quá trình manti sâu c�ng như m�i tương tác manti - v� trong vi�c hình thành và phát tri�n các ��i rift n�i l�c hi�n ��i, các ��i va ch�m và d�ch trư�t l�n kèm theo s� hình thành các h� magma - qu�ng có tri�n v�ng v�các ki�u qu�ng hóa khác nhau, trong �ó có vàng (Au), Cu-Au, các kim lo�i quý hi�m nhóm platin (PGM), ��t hi�m và phóng x� (REE-U-Th), ruby - saphir …

Bi�u hi�n rõ r�t nh�t c�a ho�t ��ng magma n�i m�ng là các t�nh th�ch h�c l�n trên lãnh th� châu Á vào giai �o�n Permi - Trias [Dobresov, 1997;

Nikishin et al., 2002] liên quan t�i plume manti Ho�t ��ng magma plume

c�a giai �o�n này th� hi�n trên nh�ng vùng r�ng l�n c�a châu Á dư�id�ng các ho�t ��ng magma ngu�n rift và trap (craton Siberi, t�nh th�ch h�c l�n Emeishan - ELIP) và �ã �ư�c nghiên c�u khá t�t � các khu v�cnày Ho�t ��ng magma n�i m�ng Permi - Trias c�ng như các giai �o�nmagma n�i m�ng khác � Vi�t Nam còn ít �ư�c quan tâm nghiên c�u v�tiêu chí nh�n d�ng và xác ��nh vai trò c�a chúng trong l�ch s� ti�n hóa ��a

��ng l�c c�a l�c ��a �ông Nam Á c�ng như phân tích sinh khoáng n�isinh liên quan

Chuyên kh�o này là công trình t�ng h�p ��u tiên các k�t qu� nghiên c�u v�th�ch lu�n và sinh khoáng c�a các ho�t ��ng magma giai �o�n Paleozoi mu�n -Mesozoi s�m và Kainozoi trên lãnh th� mi�n B�c Vi�t Nam mà t�p th� tác gi�ti�n hành nhi�u n�m qua trong khuôn kh� các �� tài khoa h�c công ngh� h�ptác gi�a Vi�n ��a ch�t thu�c Vi�n Khoa h�c và Công ngh� Vi�t Nam và Vi�n

��a ch�t và Khoáng v�t h�c thu�c Phân vi�n Siberi - Vi�n HLKH Nga v� ho�t

��ng magma và sinh khoáng Vi�t Nam Hai giai �o�n ho�t ��ng magma - sinh khoáng n�i m�ng mi�n B�c Vi�t Nam (MBVN) �ư�c gi�i thi�u trong chuyên kh�o này bao g�m các t� h�p núi l�a - pluton và pluton Permi - Trias và Paleogen liên quan t�i hai s� ki�n ��a ch�t quan tr�ng c�a l�ch s� phát tri�n l�c

��a �ông Nam Á: ho�t ��ng c�a plume manti ki�u Emeishan trong kho�ng 260-250 tri�u n�m trư�c và quá trình va ch�m c�a l�c ��a �n �� v�i Âu - Á x�y ra t� 55-60 tri�u n�m tr� l�i �ây

Tr n Tr ng Hoà (Ch biên)

vi

Dư�i �nh hư�ng c�a plume manti Emeishan, trên nh�ng khu v�c r�ng l�n thu�c rìa tây và nam craton Dương T� (Trung Qu�c) hình thành hàng lo�tt� h�p magma mafic - siêu mafic c�ng như felsic và felsic ki�m trong các c�utrúc ven n�n (ch�ng h�n �ai u�n n�p �a k� Cathaysia) trong �ó có lãnh th�

�ông B�c Vi�t Nam Ph� thu�c vào v� trí c�a các c�u trúc ��a ch�t MBVN trên bình �� ki�n trúc - ki�n t�o khu v�c trong giai �o�n này, ��c tính ��a hóa c�a manti th�ch quy�n - mi�n ngu�n t�o magma c�ng như các quá trình x�y

ra trong manti và m�c �� tương tác manti - v�, trong ph�m vi MBVN �ã hình thành các h� magma - qu�ng Permi - Trias �a d�ng v� thành ph�n và có tri�nv�ng rõ r�t v� Cu-Ni-PGM, Ti-Fe-V, Cu-Au, Sn-Pb-Zn-Ag, Sb-Hg-(Au),… v�i nh�ng t� khoáng quy mô công nghi�p �ã và �ang �ư�c khai thác ph�c v�các m�c tiêu phát tri�n kinh t� - xã h�i � nư�c ta Trong s� các s�n ph�m c�aho�t ��ng magma Permi - Trias, chuyên kh�o t�p trung gi�i thi�u chi ti�t các t� h�p núi l�a - pluton mafic - siêu mafic và felsic trong các c�u trúc ngu�nrift Sông �à - Tú L� và Sông Hi�n c�ng như các xâm nh�p mafic - siêu mafic

và felsic trong các c�u trúc u�n n�p ven rìa vòm nâng Sông Ch�y Dư�i cách nhìn m�i v� plume manti và vai trò c�a nó trong vi�c hình thành các ki�umagma manti, manti - v� khác nhau, các t� h�p núi l�a - pluton và pluton thành ph�n mafic - siêu mafic, felsic và mafic-felsic ki�m Permi - Trias MBVN c�ng như khoáng hóa n�i sinh �i kèm �ư�c lý gi�i như là các s�nph�m liên quan ��n �nh hư�ng c�a plume Emeishan lên các khu v�c th�ch quy�n có c�u trúc khác nhau thu�c rìa tây nam và nam craton Dương T� L�n

��u tiên, m�i liên quan ngu�n g�c gi�a qu�ng hóa v�i ho�t ��ng magma

�ư�c ch�ng minh b�ng các s� li�u phân tích ��ng v� và tu�i ��ng v�

Ho�t ��ng va ch�m (collision) gi�a l�c ��a �n �� (Indostan) và l�c

��a Âu - Á (Eurasia) vào Kainozoi là nguyên nhân d�n ��n nhi�u thay

��i l�n trong bình �� ki�n t�o khu v�c �ông Nam Á v�i s� hình thành m�t trong nh�ng ��i trư�t l�n, quy mô hành tinh - ��i trư�t Ailao Shan - Sông H�ng D�c theo �ai trư�t này �ã hình thành hàng lo�t các ��i tách giãn n�i m�ng v�i s� xu�t hi�n các t� h�p magma mafic và felsic ki�m

��c thù mang ��c trưng “��a Trung H�i” và �i kèm chúng là các bi�uhi�n khoáng hóa: Cu-Au, Cu-Mo-Au porphyry, REE-Th-U,… kéo dài t�Tibet ��n Vi�t Nam L�n ��u tiên, chuyên kh�o gi�i thiêu v� các h�magma - qu�ng Kainozoi liên quan ��n quá trình hình thành và phát tri�nc�a ��i trư�t này

N�i dung c�a chuyên kh�o bao g�m 9 chương �ư�c chia thành 3 ph�n: ph�n I gi�i thi�u các v�n �� chung v� c�u trúc ��a ch�t khu v�c mi�n B�c Vi�tNam; ph�n II: các t� h�p magma và sinh khoáng Permi - Trias; ph�n III: các t� h�p magma và sinh khoáng Kainozoi (Paleogen), tương �ng v�i các s�ki�n ��a ch�t nêu trên

Trong m�i chương, các t� h�p magma �ư�c gi�i thi�u chi ti�t v� ��c

�i�m ��a ch�t, cơ s� phân chia các t� h�p magma trong các c�u trúc khác

M u viinhau, ��c �i�m thành ph�n v�t ch�t c�a chúng (trong �ó tr�ng tâm là các ��ctrưng v� khoáng v�t, ��a hóa - ��ng v� và ��a th�i h�c ��ng v�) trên cơ s� tài li�u phân tích m�u �á và qu�ng có ch�t lư�ng và �� tin c�y cao b�ng các phương pháp hi�n ��i �ư�c t�p th� tác gi� th�c hi�n t�i các phòng thí nghi�m

có uy tín trên th� gi�i Trong vi�c lu�n gi�i �i�u ki�n hình thành và b�i c�nh

��a ��ng l�c c�a các h� magma - qu�ng, các tác gi� �ã v�n d�ng m�t cách có ch�n l�c các lu�n �i�m c�a ki�n t�o m�ng và ki�n t�o plume là nh�ng lý thuy�t hi�n ��i trong ��a ch�t h�c th� gi�i Nhi�u k�t qu� nghiên c�u �ư�cphân tích và gi�i thi�u trong chuyên kh�o này �ã �ư�c công b� trong các bài báo khoa h�c trên các t�p chí chuyên ngành qu�c t� c�ng như các t�p chí có

uy tín � Vi�t Nam và Nga, các lu�n án ti�n s� và ti�n s� khoa h�c Nhi�u tài li�u �ư�c c�p nh�t t� các nghiên c�u m�i nh�t và gi�i thi�u l�n ��u tiên trong chuyên kh�o

Các tư li�u �ư�c trình bày trong chuyên kh�o này s� là nh�ng tài li�u b�ích cho các nhà ��a ch�t trong và ngoài nư�c tìm hi�u sâu s�c hơn v� l�ch s�phát tri�n ��a ch�t và sinh khoáng lãnh th� Vi�t Nam như là m�t trong nh�ng khu v�c quan tr�ng c�a rìa l�c ��a Châu Á Ý ngh�a th�c ti�n c�a chuyên kh�ocòn � ch� nó cung c�p các tư li�u m�i v� ti�n �� và d�u hi�u cho phép �ánh giá tri�n v�ng c�a nhi�u lo�i khoáng s�n n�i sinh ph�c v� tr�c ti�p cho công tác tìm ki�m - phát hi�n các ngu�n tài nguyên m�i, có giá tr� cho ��t nư�c Các k�t qu�nghiên c�u �ư�c trình bày trong chuyên kh�o này còn cung c�p các tư li�u c�nthi�t cho các �� tài khoa h�c công ngh�, tài li�u dùng trong gi�ng d�y sinh viên, h�c viên cao h�c và nghiên c�u sinh c�a các trư�ng ��i h�c và vi�n chuyên ngành thu�c l�nh v�c Th�ch lu�n và Sinh khoáng

Sau chuyên kh�o “Các thành t�o mafic siêu mafic Permi - Trias mi�nB�c Vi�t Nam” xu�t b�n n�m 1996 nhân d�p k� ni�m 20 n�m thành l�pVi�n ��a ch�t - Vi�n Khoa h�c và Công ngh� Vi�t Nam (1976-1996), �ây

là chuyên kh�o th� hai c�a t�p th� khoa h�c Vi�t - Nga sau 25 n�m h�ptác nghiên c�u (1984-2009)

Trong quá trình biên so�n chuyên kh�o này, các tác gi� �ã nh�n �ư�c s�quan tâm, ��ng viên và giúp �� t�n tình c�a Lãnh ��o Vi�n KHCNVN, Lãnh

��o Vi�n ��a ch�t, Nhà xu�t b�n Khoa h�c T� nhiên và Công ngh� Các ��ng nghi�p trong và ngoài vi�n �ã có nh�ng trao ��i và góp ý quý báu cho vi�choàn thi�n b�n th�o GS.TSKH Phan Trư�ng Th�, TSKH Lê Duy Bách �ã ��c

và có nh�ng �ánh giá, góp ý sâu s�c cho nhi�u n�i dung c�a chuyên kh�o ��cbi�t, trong nhi�u k�t qu� nghiên c�u �ư�c trình bày trong chuyên kh�o này có s� tham gia tr�c ti�p ho�c gián ti�p c�a các ��ng nghi�p phòng Magma:

TS Hoàng H�u Thành, TS Bùi �n Niên, PGS.TSKH Tr�n Qu�c Hùng, TS Phan Lưu Anh, TS V� V�n V�n, ThS Tr�n Vi�t Anh, KS Hoàng Vi�t H�ng,

KS Tr�n H�ng Lam, CN Ph�m Ng�c C�n, CN Tr�n V�n Hi�u; c�a các ��ng nghi�p thu�c Vi�n ��a ch�t - Khoáng v�t h�c (Phân vi�n Siberi - Vi�n HLKH Nga): Petrov V.G., Petrova T.I., Ponomarchuc V.A., Gaskov I.V., Shelepaev

Tr n Tr ng Hoà (Ch biên)

viii

R., Telesev A.E., … Nhi�u k�t qu� phân tích v� ��a hóa và ��ng v� c�a các ��itư�ng nghiên c�u �ư�c GS.TS S.L Chung, GS.TS C.H Lo - Trư�ng ��i h�ct�ng h�p �ài B�c - �ài Loan và GS.TS C.Y Lan - Vi�n Khoa h�c Trái ��tthu�c Academia Sinica �ài Loan giúp �� th�c hi�n

Các tác gi� xin bày t� lòng c�m ơn chân thành

Công trình này là s�n ph�m c�a �� tài HTQT theo Ngh� ��nh thư:Nghiên c�u ngu�n g�c, �i�u ki�n thành t�o m�t s� h� magma - qu�ng có tri�n v�ng v� Pt, Au, Ti-V � Vi�t Nam (2007 - 2009), �� tài NCCB “��a

��ng l�c, ngu�n g�c và �i�u ki�n thành t�o c�a m�t s� h� magma-qu�ng

có tri�n v�ng v� Cu-Au, Cu-Mo-Au porphyr � Vi�t Nam” mã s� 70.87.06,

và �ư�c s� h� tr� c�a �� tài h�p tác Vi�t - Nga theo Qu� NCCB Nga mã s� � 08-05-90304Viet_a (2008 - 2009); �� tài h�p tác Vi�t-Nga: Ho�t

��ng magma Cenozoic và sinh khoáng ��i d�ch trư�t Sông H�ng: ��isánh các ph�c h� magma và qu�ng, vai trò c�a quá trình magma và bi�nch�t trong s� hình thành qu�ng hóa, mã s� 10-05-90304 (2010-2011); �� tài NCCB “Ho�t ��ng magma Permi-Trias và sinh khoáng c�u trúc Tú L�

và Phan Si Pan trong m�i liên quan v�i plume manti c�a Qu� Phát tri�nKhoa h�c và Công ngh� Qu�c gia NAFOSTED (2009-2012)

Dù �ã r�t c� g�ng, vi�c biên so�n chuyên kh�o không tránh kh�inh�ng thi�u sót T�p th� tác gi� r�t mong nh�n �ư�c s� góp ý chân thành c�a các ��c gi�

Ph n I

C U TRÚC KI N T O VÀ PHÂN CHIA

1.1 V! trí Vi&t Nam trên bình ,- ki/n t0o ông Nam Á

L�ch s� hình thành và phát tri�n ��a ch�t �ông Nam Á liên quan v�i các s� ki�n ��a ch�t ph�c t�p, b�t ��u t� Arkei cho ��n ngày nay Trên bình �� ki�n t�o hi�n ��i, lãnh th� Vi�t Nam thu�c v� hai ��a kh�i l�n: ��a kh�i

�ông Dương (Indochina block - IB) � phía tây nam và ��a kh�i B�c Vi�tNam - Nam Trung Hoa (Vi�t - Trung theo [Tr n V n Tr , 1992] ho�c Nam Trung Hoa - South-China block - trên các v�n li�u qu�c t�) � phía �ông b�c(Hình 1.1.1) Theo Tapponier và các c�ng s� (1982), ranh gi�i gi�a các ��akh�i này trong Kainozoi là ��i d�ch trư�t l�n Ailao Shan - Sông H�ng (Ailaoshan - Red River Shear Zone - RRSZ) [Tapponier et al., 1982]

��i d�ch trư�t RRSZ kéo dài hơn 1000 km, t� Tibet (Trung Qu�c)

��n th�m l�c ��a Bi�n �ông (Vi�t Nam) Trong ph�m vi RRSZ có th�phân chia ra b�n kh�i h�p có m�c �� bi�n ch�t cao: Dãy núi Con Voi (DNCV) trên lãnh th� Vi�t Nam, Ailao Shan, Diancang Shan và Xuelong Shan trên ��a ph�n t�nh Vân Nam (Trung Qu�c) [Leloup et al., 1995;

Harrison et al., 1996] Kh�i DNCV trên lãnh th� Vi�t Nam có chi�u r�ng

không quá 10 km, chi�u dài hơn 250 km (t� Lào Cai ��n Vi�t Trì) � phía tây b�c nó chuy�n ti�p sang kh�i Ailao Shan, còn phía nam b� ph� b�i các tr�m tích Neogen - �� t� c�a ��ng b�ng Sông H�ng ��i d�ch trư�tDNCV �ư�c ng�n cách v�i các c�u trúc khác c�a MBVN b�i h� th�ng ��tgãy sâu Sông H�ng và Sông Ch�y C� hai ��t gãy này ��u có góc c�m khá d�c (70o) v� phía �ông b�c và �� sâu ��t t�i 30-50 km Trên b�n �� ��ach�t MBVN (1965, 1977, 1989), ��i Sông H�ng �ư�c th� hi�n như là các thành t�o Proterozoi v�i ch�ng c� v� tu�i c� ch� y�u là m�c �� bi�n ch�tc�a các �á (tư�ng almandin-amphibolit và granulit) Tuy nhiên, các nghiên c�u g�n �ây cho th�y ho�t ��ng bi�n ch�t và bi�n d�ng do d�ch trư�t ��u có tu�i Paleogen (ch� y�u là Oligocen) [Tapponier et al, 1990].Thành ph�n c�a ph�c h� �á bi�n ch�t bao g�m gneis ch�a amphibol và �á

va húc (collision) gi�a hai l�c ��a �n �� và Âu-Á Biên �� d�ch trư�t d�ctheo RRSZ �ư�c �ánh giá trong kho�ng 330±60 km [Lacassin et al.,

1993] ho�c 500-700 km [Tapponnier et al., 1990; Leloup et al., 1995]

M�t ��i khâu khác c�ng có t�m quan tr�ng ��c bi�t � mi�n B�c Vi�tNam (MBVN) là ��i Sông Mã Nó �ư�c phân chia riêng b�i s� có m�tc�a t� h�p ophiolit Paleozoi [Tr n V n Tr , 1977; Lê Duy Bách, 1982] �as� các nhà nghiên c�u cho r�ng quá trình g�n k�t gi�a hai ��a kh�i IB và SCB (craton Dương T� và các c�u trúc u�n n�p vây quanh) x�y ra vào Paleozoi mu�n d�n ��n s� hình thành cái g�i là �ai t�o núi Indosini Trư�ng Sơn kéo dài kho�ng 1000 km d�c theo rìa �ông c�a IB, t� biên gi�i Vi�t - Trung � c�c b�c vư�t qua kh�i nhô Kon Tum � Nam Trung B�(Hình 1.1.1) Trong ph�m vi �ai t�o núi này có th� xác l�p �ư�c các t�h�p magma ki�u ophiolit, các t� h�p magma ki�u t�o núi và sau t�o núi bao g�m ch� y�u là các t� h�p núi l�a – pluton và vì th� �ai này còn �ư�cg�i là �ai núi l�a-pluton Trư�ng Sơn [Tran Trong Hoa et al, 2008a] �phía �ông nam, �ai này b� c�t xén b�i �ai núi l�a - pluton Mesozoi mu�nphát tri�n theo hư�ng �ông b�c và �ư�c g�i là segment �à L�t [Phan

Tr,-ng Th , 1995; Tr.n Tr/ng Hòa, 2005a] mà s� hình thành và ti�n hóa

c�a nó liên quan t�i các quá trình hút chìm c�a m�ng Thái Bình Dươngxu�ng dư�i l�c ��a châu Á [Nguy2n Xuân Tùng-Tr n V n Tr , 1992;

Nguy2n Xuân Bao, 2001; Tr n Tr/ng Hòa, 2005a]

1.2 Các y/u t: c;u trúc chính = mi>n B?c Vi&t Nam

Phân tích t�ng h�p các tài li�u tái l�p b�i c�nh ��a ��ng l�c c� trên lãnh th� Vi�t Nam trong m�i tương quan v�i các s� ki�n ��a ch�t l�n c�akhu v�c �ông Nam Á cho phép xác nh�n r�ng các c�u trúc ��a ch�tMBVN (tính t� phía �ông b�c ��i khâu Sông Mã) trong Paleozoi có th�

�ư�c coi là rìa nam và �ông nam c�a kh�i n�n Dương T� D�a vào v� trí tương ��i so v�i ��i ��t gãy Sông H�ng, có th� phân chia trên lãnh th�MBVN hai h� th�ng u�n n�p l�n: Tây B�c và �ông B�c Trong ph�m vi m�i h� th�ng u�n n�p �ó có th� phân chia �ư�c các ��i tư�ng-c�u trúc [Dovjikov, 1965; Tr n V n Tr , 1977] ho�c ��a khu [Lê Duy Bách, 2001] Các y�u t� c�u trúc quan tr�ng nh�t trên lãnh th� TBVN là: các kh�inhô ti�n Cambri, trong �ó có ��i nâng Phan Si Pan, c�u trúc ngu�n rift n�il�c Paleozoi mu�n - Mesozoi s�m Sông �à-Tú L� (Hình 1.1.1) Vi�c ghép

Ph n I C u trúc ki n t o và phân chia ho t ng magma mi"n B$c Vi&t Nam 3tr�ng núi l�a Mesozoi mu�n Tú L� vào rift Sông �à là do xu�t hi�n các tài li�u m�i v� ��nh tu�i Permi - Trias c�a các thành t�o tr�m tích và núi l�a c�ng như á núi l�a trong “tr�ng Tú L�” và �i�u này s� �ư�c trình bày chi ti�t � chương 2, ph�n II Trên lãnh th� �ông b�c có th� chia ra: vòm nâng Sông Ch�y - kh�i nhô móng c�a n�n Dương T� b� tái ho�t hóa vào Permi - Trias và các c�u trúc u�n n�p Paleozoi bao quanh nó như Lô Gâm

và Phú Ng� mà v� b�n ch�t có th� �ư�c coi là các m�c bóc mòn khác nhau c�a rìa vòm Sông Ch�y Các c�u trúc Paleozoi này l�i �ư�c bao quanh b�i các tr�ng Mesozoi Sông Hi�n và An Châu theo ��i ��t gãy d�ng vòng cung Yên Minh - Phú Lương

Dư�i �ây là nh�ng mô t� tóm t�t v� các ��i c�u trúc chính mà trong

�ó có phân b� các t� h�p magma n�i m�ng �ư�c trình bày trong chuyên kh�o này

1.2.1 Kh i nâng Phan Si Pan trên lãnh th Tây B c Vi t Nam (TBVN)

Là m�t ��i kéo dài kho�ng 200 km theo hư�ng tây b�c-�ông nam, t� c�cb�c t�nh Lào Cai ��n giáp ranh gi�i Sông �à c�a t�nh Hòa Bình � phía tây,

��i �ư�c ng�n cách v�i h� rift Sông �à Tú L� b�i các ��t gãy Phong Th� Than Uyên - h� Hòa Bình, còn phía �ông - v�i ��i d�ch trư�t Sông H�ng

-��i nâng Phan Si Pan �ư�c c�u thành ch� y�u t� thành t�o tr�m tích - bi�nch�t ti�n Cambri và Paleozoi c�ng như các t� h�p xâm nh�p �a d�ng v� thành ph�n và tu�i, bao g�m: các granitoid lo�t ki�m vôi tu�i Arkei ki�u Ca V�nh [Lan et al, 2001; Tran Ngoc Nam, 2001], metagabro tu�i Paleo-Proterozoi mu�n ki�u B�o Hà [Tr n Tr/ng Hòa, 1999a], granitoid cao kali ki�u Xóm Gi�u và granitoid ki�m vôi Neo-Proterozoi ki�u Pò Sen [Tr n Ng/c Nam,

2003] R�t phát tri�n các granitoid ki�m tu�i Permi - Trias (ki�u Mư�ng

Hum) c�ng như granitoid ki�m vôi Kainozoi (ki�u Yê Yên Sun) Vi�c ��isánh các tài li�u ��a ch�t trên lãnh th� Trung Qu�c và Vi�t Nam có th� cho r�ng, kh�i nhô ti�n Cambri Phan Si Pan là m�t m�nh (fragment) c�a n�nDương T� và nó �ư�c ��nh v� t�i �ây nh� có chuy�n ��ng d�ch trư�t trái c�a

��a kh�i �ông Dương d�c theo RRSZ trong Kainozoi [Tr n Tr/ng Hòa,

2005c]

Tr n Tr ng Hoà (Ch biên)

4

Hình 1.1.1 S* + phân b, các t h/p magma n i m0ng MBVN trên c* s3 ki n t o

1.2.2 H rift n"i l#c Sông %à - Tú L trên lãnh th TBVN

Là m�t mi�n võng l�c nguyên - núi l�a kéo dài trên 300 km (trên ��aph�n Vi�t Nam) v�i chi�u r�ng hơn 100 km � phía tây, rift Sông �à - Tú L�b� bao b�i ��i ph�c n�p v�ng N�m Cô v�i các xu�t l� �á ti�n Cambri, còn �phía �ông - kh�i nâng Phan Si Pan Trong ph�m vi c�u trúc Sông �à - Tú L�phát tri�n r�ng rãi các t� h�p núi l�a - pluton mafic lo�t toleit và á ki�m mà v� m�t ��a hóa có th� ��i sánh v�i các t� h�p magma ki�u rift l�c ��a và ki�utrap (rift �ông Phi, basalt Emeishan - Trung Qu�c, trap Siberi) Ngoài ra, r�tph� bi�n các t� h�p núi l�a - pluton felsic á ki�m và ki�m, ��c bi�t là trong

“tr�ng Tú L�” S� hình thành và phát tri�n c�a c�u trúc Sông �à - Tú L� nhưrift l�c ��a là m�t s� ki�n ��a ch�t quan tr�ng trên lãnh th� Vi�t Nam x�y ra �giai �o�n Permi - Trias ��ng th�i v�i quá trình g�n k�t các l�c ��a c� �ông Dương và B�c Vi�t Nam - Nam Trung Hoa C�n ph�i nh�n m�nh r�ng, cho

��n nay còn t�n t�i nhi�u cách lý gi�i khác nhau v� b�n ch�t ki�n t�o c�ami�n võng l�c nguyên - núi l�a Sông �à: rift n�i l�c [Tr n V n Tr , 1977;

Gatinski, 1986; Tr n Tr/ng Hòa, 1995, 1998, 2002; Polyakov, 1996]; �ai

ophiolit [V n <=c Ch,?ng, 1996; 2001], ki�n trúc ��ng ki�u ��i dương m�it�o [Lê Duy Bách, 1985] Vì th�, các tài li�u �ư�c trình bày � chương 2, ph�n

II s� góp ph�n làm sáng t� hơn v�n �� này

Ph n I C u trúc ki n t o và phân chia ho t ng magma mi"n B$c Vi&t Nam 5

1.2.3 Vòm nâng Sông Ch-y %ông B c Vi t Nam (%BVN)

Là bi�u hi�n xu�t l� c�a m�nh ti�n Cambri thu�c n�n Dương T� và b�lôi cu�n vào ho�t ��ng ki�n t�o Paleozoi s�m và ��c bi�t là vào Trias (236 tr.n.) [Maluski et al., 2001] Tu�i thành t�o c�a gneis, �á phi�n k�t tinh và migmatit �ư�c xác ��nh b�ng phương pháp U-Pb là vào kho�ng 2500 tr.n

và 1000 tr.n [Tr n V n Tr , 1977] Tu�i protolit c�a m�t s� �á bi�n ch�t

�ư�c �ánh giá vào kho�ng 428 ±5 tr.n [Leloup et al., 1999] Các giá tr�tu�i ��ng v� phóng x� U-Pb c�a granit Sông Ch�y n�m trong kho�ng465±34 tr.n [Ponomareva, 1997] 428±3 tr.n [Roger et al., 2000] và 424±6 tr.n [Catter et al., 2001] tương �ng v�i Ordovic S� hình thành granitoid kh�i Sông Ch�y �ư�c g�n v�i quá trình ��ng u�n n�p, g�n g�iv�i các granit Cathaysia vào giai �o�n Caledoni s�m [Ponomareva, 1997] Tuy nhiên, không lo�i tr� kh� n�ng trong kh�i Sông Ch�y có bi�u hi�nc�a các giai �o�n ho�t ��ng magma khác nhau, tương t� như granit Dulong � Trung Qu�c (ph�n kéo dài c�a kh�i Sông Ch�y) v�i 2 kho�ngtu�i: 779 tr.n (orthogneis) và 415 tr.n (granit) [Yan et al., 2006] Vi�cnghiên c�u tu�i ��ng v� c�a zircon (U-Pb, SHRIMP) trong lerzolit và gabrodolerit (266-262 tr.n.) kh�i Su�i C�n (��i Sông Hi�n) c�ng ghi nh�n

�ư�c các d�u �n 2900 tr.n., 1000 tr.n và ��c bi�t là m�c 480-460 tr.n.) [Tran Trong Hoa et al., 2008b] �i�u này ch�ng t� l�ch s� hình thành và ti�n hóa c�a các c�u trúc �BVN g�n li�n v�i l�ch s� hình thành và phát tri�n c�a ven rìa n�n Dương T�

1.2.4 %0i Lô Gâm

N�m v� phía �ông b�c c�a RRSZ, c�u thành ch� y�u t� các thành t�otr�m tích - bi�n ch�t Paleozoi s�m-gi�a phân b� ven rìa �ông nam vòm nâng Sông ch�y v�i nhân b� xuyên c�t b�i các granit cao nhôm tu�i O-S ph�c h� Sông Ch�y [Ponomareva, 1997] Ho�t ��ng magma trong ��i c�utrúc này khá ph�c t�p Ho�t ��ng magma s�m nh�t bi�u hi�n dư�i d�ngcác t� h�p mafic-siêu mafic ki�u ophiolit phân b� ven rìa vòm nâng Sông Ch�y Trư�c h�t, �ó là các �á siêu mafic - dunit, harzburgit b� serpentinit hóa m�nh c�a ph�c h� N�m Bút, gabro amphibol, gabro-diorit và diorit ph�c h� B�ch Sa [Tr n Xuyên, 2001] M�t s� nhà nghiên c�u cho r�ng các

�á actinolit - epidote - chlorite thu�c h� t�ng tr�m tích - núi l�a có tu�iCambri s�m (h� t�ng Hà Giang) � �ây là metabasalt c�a t� h�p ophiolit Tuy nhiên, d�a theo k�t qu� phân tích m�i v� ��a hóa, metabasalt nam Hà Giang khác v�i metabasalt trong các t� h�p ophioplit �i�n hình [Tr n V n

Tr , VD Khúc, 2009] Ngoài ra, theo mô t� c�a [Nguy2n Ng/c Liên, 2005]

t�i m�t c�t ��a ch�t d�c theo �ư�ng �i Hoàng Su Phì còn l� meta-andesit Trong ph�m vi c�u trúc Lô Gâm, v� phía �ông c�a vòm nâng Sông Ch�yph� bi�n r�ng rãi các kh�i gabro-syenit tu�i Permi - Trias có thành ph�nch� y�u là monzogabro, monzodiorit trong m�i liên quan ch�t ch� v�

Tr n Tr ng Hoà (Ch biên)

6

không gian, th�i gian và thành ph�n (��a hóa) v�i syenit; gi�a gabro và syenit có quan h� ngu�n g�c [Tr n Tr/ng Hòa, 1999d; Tran Trong Hoa et

al., 2004] � phía �ông ��i Lô Gâm �ã ghi nh�n �ư�c s� có m�t c�a

trachyryolit, ryolit và granosyenit v�i các ��c trưng ��a hóa c�a ho�t ��ngmagma ki�u n�i m�ng [Tr n Tr/ng Hòa trong Tr n V n Tr và VD Khúc,

2009, tr.202-203] v�i m�c tu�i �ư�c �ánh giá r�t khác nhau: Ordovic -

380 tr.n., Permi-Trias và Mesozoi mu�n - 140 tr.n [Nguy2n V n Thành,

2002] Trong ��i c�u trúc Lô Gâm c�ng phát tri�n r�ng rãi granit cao

nhôm ph�c h� Phia Bioc có m�i liên quan ch�t ch� v� không gian v�i các xâm nh�p gabro-syenit Trong các công trình nghiên c�u trư�c �ây, các granit cao nhôm này �ư�c x�p vào tu�i Trias mu�n [Dovjikov, 1965; Tr n

V n Tr , 1977; <ào <ình ThIc-HuJnh Trung, 1995] Tuy nhiên, k�t qu�

phân tích m�i �ây v� tu�i ��ng v� c�a granit cao nhôm kh�i Tam Tao cho tu�i Permi (250±0,5 tr.n.) [Phan L,u Anh, 2005; Tran Trong Hoa et al.,

2008b] và rõ ràng chúng là s�n ph�m c�a ho�t ��ng magma Permi - Trias

��ng th�i v�i các xâm nh�p gabro-syenit k� trên

1.2.5 %0i Phú Ng3

� phía �ông b�c, ��i Phú Ng� ti�p giáp v�i các tr�ng l�c nguyên - núi l�a Paleozoi mu�n - Mesozoi s�m Sông Hi�n và tr�ng ch�ng Mesozoi mu�n An Châu V� b�n ch�t, ��i Phú Ng� là ph�n b� bóc mòn sâu hơnc�a c�u trúc u�n n�p d�ng vòng cung ôm vi�n quanh kh�i nâng Sông Ch�y Trong ph�m vi ��i Phú Ng� phát tri�n r�ng rãi các thành t�o l�cnguyên tu�i Paleozoi s�m - gi�a (O-S và D) c�ng như các kh�i xâm nh�pphân l�p thành ph�n mafic - siêu mafic ph�c h� Núi Chúa Các xâm nh�pnày �ư�c bi�t ��n như là các thành t�o có tri�n v�ng v� Ti-Fe và Cu-Ni v�i khoáng hóa PGE �i kèm Tu�i thành t�o c�a gabronorit kh�i Núi Chúa

- 251±4 tr.n [Tran Trong Hoa et al., 2008b] Liên quan ch�t ch� v� không gian và th�i gian v�i chúng là các xâm nh�p granit cao nhôm ph�c h� Phia Bioc c�ng như các xâm nh�p thành ph�n pyroxenit ki�m - gabro ki�m -syenit ki�m Nhi�u nghiên c�u trư�c �ây x�p các gabroid ki�m này vào ph�c h� Núi Chúa tu�i Trias mu�n [Dovjikov, 1965; Tr n V n Tr , 1977;

<ào <ình ThIc-HuJnh Trung, 1995], còn syenit - ph�c h� Ch� ��n tu�i

Paleogen Các nghiên c�u g�n �ây cho th�y, v� m�t thành ph�n, các gabroid mô t� r�t khác v�i các �á ki�u Núi Chúa và c�n ph�i tách ra thành ki�u t� h�p ��c l�p [Tran Trong Hoa et al, 2004] Trong s� các bi�n lo�i

�á ki�m, g�p pyroxenit ch�a nephelin (jacupirangit), gabroid và syenit nephelin Vi�c xác ��nh tu�i ��ng v� (Rb-Sr) c�a syenit nephelin cho giá tr� 230 tr.n [Nguy2n Trung Chí, 2003], ch�ng t� chúng là s�n ph�m c�aho�t ��ng magma Permi - Trias

Ph n I C u trúc ki n t o và phân chia ho t ng magma mi"n B$c Vi&t Nam 7

1.2.6 C5u trúc Sông Hi7n

� v� phía �ông b�c c�u trúc Lô Gâm-Phú Ng� (Trong chuyên kh�onày, chúng tôi thư�ng s� d�ng thu�t ng� ��i Lô Gâm ho�c Lô Gâm-Phú Ng� là �� ch� c�u trúc kép này) là m�t tr�ng l�c nguyên - núi l�a kéo dài hơn 200 km theo hư�ng TB-�N t� Mèo V�c (Hà Giang) ��n L�c Bình (L�ng Sơn) V� phía �B, tr�ng Sông Hi�n �ư�c gi�i h�n b�i c�u trúc Paleozoi H� Lang, còn phía �N nó b� ph� b�i tr�ng ch�ng Mesozoi mu�n

An Châu Tr�ng Sông Hi�n �ư�c l�p ��y ch� y�u b�ng các thành t�o l�cnguyên tu�i Trias, trong �ó khá phát tri�n �á phi�n sét giàu v�t ch�t h�u

cơ Trong tr�ng c�ng xu�t l� các tr�m tích l�c nguyên tu�i Devon c�ngnhư ph� bi�n các �á núi l�a ki�u tương ph�n basalt - ryolit tu�i Permi - Trias Các �á á núi l�a thành ph�n mafic (gabrodolerit) và felsic (granit - granophyr) �i kèm các phun trào này R�t ph� bi�n các xâm nh�p thành ph�n siêu mafic - mafic (lherzolit, picrit, gabronorit, gabrodolerit) �ư�cx�p vào ph�c h� Cao B�ng Trên ranh gi�i TN c�a c�u trúc Sông Hi�nphát tri�n các granit cao nhôm ch�a Sn-W ph�c h� Pia O�c tu�i Creta

2009]

1.2.8 %0i tr=>t Sông H:ng trên lãnh th Vi t Nam

Là ph�n �N c�a h� th�ng ��t gãy c� hành tinh Ailao Shan - Sông H�ng (ARRF), b�t ��u t� Tibet (Trung Qu�c) ��n Bi�n �ông Trên lãnh th� Vi�t Nam, ��i Sông H�ng kéo dài trên 250 km theo phương TB-�Ntrư�c khi b� chìm xu�ng dư�i tr�ng Sông H�ng hi�n ��i ��i �ư�c c�u t�och� y�u t� paragneis thành ph�n biotit - silimanit - almandin - cordierit, ít hơn có �á hoa, �á phi�n k�t tinh, para-amphibolit, quarzit, D�a theo ��anhi�t - áp k� biotit - granat và s� có m�t c�a c�ng sinh biotit - granat - cordierit - felspat kali có th� �ánh giá m�c bi�n ch�t cao nh�t trong ��iSông H�ng thu�c tư�ng almandin-amphibolit và granulit [Tr n TPt

ThQng, 2000]

Trong t�ng �á gneis c�a ��i Sông H�ng phát tri�n r�ng rãi các th�mafic - siêu mafic (lherzolit, pyroxenit, gabro amphibol c�a ho�t ��ngmagma manti c�ng như các th� aplit granit, pegmatit granit là s�n ph�m

Tr n Tr ng Hoà (Ch biên)

8

c�a quá trình siêu bi�n ch�t trong gneis và �á phi�n k�t tinh liên quan t�iho�t ��ng d�ch trư�t d�c theo ��i Sông H�ng trong Kainozoi Ngoài ra, còn g�p khá nhi�u th� granit cao nhôm, cao ki�m, sáng màu có b�n ch�tmagma Tu�i thành t�o c�a các �á mafic - siêu mafic dao ��ng trong kho�ng 35-25 tr.n [Izokh et al, 2004], còn tu�i c�a các �á granit sáng màu

- 24-22 tr.n [Tr n Tr/ng Hòa, 2000; 2004b]

1.3 Ho0t ,Ang magma mi>n B?c Vi&t Nam (MBVN)

Trong nh�ng n�m g�n �ây, trên th� gi�i phát tri�n m�nh m�t l�nh v�c m�ic�a ��a ch�t h�c - ��a ��ng l�c sâu, ngh�a là các nghiên c�u �ánh giá b�n ch�tc�a các quá trình toàn c�u có tính ��n tương tác gi�a các l�p v� Trái ��t có �� sâu khác nhau cho ��n t�n manti [Kuz’min, 2001] Trong các quá trình ki�n t�okhác nhau, ngư�i ta �ã xác l�p �ư�c s� tham gia r�ng rãi c�a các ngu�n plume quy mô khác nhau: �i�m nóng (Hawai, Ireland, Bove, ), trư�ng nóng và superplume [Zonenshain et al, 1983; Flower et al., 2001; Kuz’min, 2001;

Yarmolyuk et al., 2000; Dobresov, 2003] V�i s� tham gia c�a plume, x�y ra

các quá trình tương tác ph�c t�p c�a ho�t ��ng magma manti sâu v�i v� và manti th�ch quy�n �� hình thành các t� h�p núi l�a tương ph�n (bimodal) [Yarmolyuk et al., 2003], các lo�t gabro - granit [Litvinovsky et al., 2001] và trap Các t�nh th�ch h�c l�n (Large igneous provinces - LIP) �ư�c xem như là s� xâm nh�p � �t trong th�i gian ng�n các magma mafic dư�i d�ng núi l�a và pluton vào v� Trái ��t Chúng có th� bi�u hi�n � trên l�c ��a (trap), dư�i ��idương: cao nguyên (plateau) ��i dương, nhóm seamoun, ho�t ��ng núi l�a rìa th� ��ng [Coffin et al, 1994] ��i v�i LIP thư�ng là xác l�p �ư�c m�i liên quan v� th�i gian v�i s� phân rã các siêu l�c ��a, ��c bi�t là s� phân rã c�aGondvana ��i v�i nh�ng giai �o�n này ��c trưng: giá tr� dòng nhi�t cao, th�hi�n � s� phát tri�n r�ng rãi ho�t ��ng magma picrit và ho�t ��ng bi�n ch�tnhi�t �� cao ki�u HT - LP (nhi�t �� cao - áp su�t th�p); tương tác m�nh m�magma plume v�i manti th�ch quy�n và v�i v�; hình thành các m� platin, vàng, các nguyên t� hi�m và ��t hi�m l�n

M�t trong nh�ng bi�u hi�n rõ r�t nh�t c�a LIP trên lãnh th� châu Á là th�i k� Permi - Trias [Dobresov, 2003; Nikishin et al., 2002] Ho�t ��ngmagma plume bi�u hi�n trên toàn b� l�c ��a châu Á dư�i d�ng ho�t ��ngmagma ngu�n rift ho�c trap (craton Siberi, Emeishan) Vì th�, trong chuyên kh�o này trình bày các tài li�u v� ho�t ��ng magma mafic - siêu mafic và felsic Permi - Trias MBVN c�ng như các bi�u hi�n ho�t ��ngmagma n�i m�ng thu�c các giai �o�n khác

Phân tích l�ch s� phát tri�n ��a ch�t và ho�t ��ng magma trên lãnh th�MBVN có th� phân chia �ư�c các giai �o�n chính sau: ti�n Cambri, Paleozoi s�m - gi�a, Paleozoi mu�n - Mesozoi s�m (giai �o�n Indosini), Mesozoi mu�n (giai �o�n Thái Bình Dương hay Y�n Sơn) và Kainozoi (giai

Ph n I C u trúc ki n t o và phân chia ho t ng magma mi"n B$c Vi&t Nam 9

�o�n Hymalaya) Các thành t�o magma ti�n Cambri ch� y�u bao g�m các ph�c h� granitoid Các xâm nh�p mafic là metagabro, gabrodolerit và m�t ít gabro olivin Vi�c ��nh tu�i ��ng v� (Ar-Ar) c�a gabrodolerit c�a ph�c h�này cho giá tr� không tr� hơn 1700 tr.n [Tr n Tr/ng Hòa, 1999a; Tran

Ngoc Nam et al., 1998] Granitoid ti�n Cambri chi�m ph�n l�n di�n tích c�a

kh�i nâng Phan Si Pan và d�a vào thành ph�n c�ng như tu�i thành t�o có th� phân chia thành các t� h�p sau: tronjdemit - tonalit - granodiorit tu�iArkei ki�u Ca V�nh (2800-2900 tr.n theo Lan et al, 2001 và Tr n Ng/c

Nam, 2002), granit biotit cao kali ki�u Xóm Gi�u tu�i Paleo-Proterozoi

(1700-1800 tr.n.) và diorit - granodiorit - granit ki�u Pò Sen tu�i Proterozoi (860 tr.n theo Lan et al, 2001; 750 tr.n theo Tr n Ng/c Nam,

Neo-2003)

Ho�t ��ng magma giai �o�n Paleozoi s�m - gi�a bi�u hi�n � ��i khâu Sông Mã - TBVN và trong các c�u trúc ven rìa vòm nâng Sông Ch�y dư�id�ng các t� h�p mafic - siêu mafic ki�u ophiolit [Lê Duy Bách, 1982;

Tr n QuZc Hùng, 1985; Ngô Th Ph,\ng, 1999; Bùi ]n Niên, 2005] V�

trí ��a ch�t c�a chúng trong các t�ng �á tr�m tích - bi�n ch�t Cambri và Cambri - Ordovic c�ng như s� li�u ��nh tu�i ��ng v� b�ng các phươngpháp khác nhau minh ch�ng cho tu�i thành t�o c�a chúng xung quanh các giá tr� 540 – 460 tr.n [Nguy2n Xuân Tùng-Tr n V n Tr , 1992; Nguy2n

<=c ThQng, 1999; Nguy2n V n V,\ng, 2006] Tuy nhiên, k�t qu� phân

tích tu�i ��ng v� b�ng phương pháp Sm-Nd ��i v�i metabasalt h� t�ngHu�i Hào và �á phi�n l�c Sông Lu�ng � ��i Sông Mã cho các giá tr� c�hơn (940-850 tr.n.) [trích theo Tr n V n Tr và VD Khúc, 2009] Các thành t�o này �ư�c ��y tr�i lên các t�ng c�u trúc trên, ch�ng h�n trong trư�ngh�p t� h�p ophiolit Sông Mã, vào Paleozoi mu�n � khu v�c vòm nâng bi�n ch�t Sông Ch�y, Nguy�n Ng�c Liên (2005) có mô t� các �á núi l�ab� bi�n ch�t (metavulcanit) thành ph�n andesit trong t�ng tr�m tích bi�nch�t Paleozoi s�m, ch�ng t� s� t�n t�i m�t ��i hút chìm c� trong khu v�cvào Paleozoi s�m [Nguy2n Ng/c Liên, 2005]

Vào giai �o�n Ordovic - Silur ghi nh�n �ư�c ho�t ��ng magma granitoid (460 tr.n.) trên vòm nâng Sông Ch�y mà theo các ��c �i�m v�thành ph�n tương �ng v�i granitoid ki�u ��ng va ch�m [Ponomareva,

1997]

Như v�y, ��i v�i các giai �o�n trư�c Indosini, trong các c�u trúc MBVN không xác l�p �ư�c các ��i di�n c�a ho�t ��ng magma n�i m�ng Ho�t ��ng magma Permi - Trias (giai �o�n Indosini) bi�u hi�n h�u kh�pcác c�u trúc MBVN � segment tây b�c c�a �ai t�o núi Trư�ng Sơn (cánh phía tây c�a ��i khâu Sông Mã), khu v�c Mư�ng Tè-�i�n Biên thu�c ��akhu Sibumasu (Hình 1.1.1), phát tri�n các �á núi l�a ki�m vôi tu�i Paleozoi mu�n (Permi s�m - 269-270 tr.n., U-Pb, SHRIMP, [Nguy2n V n Nguyên,

2005] thành ph�n andesit-dacit và nhi�u hơn là granitoid Permi - Trias (t�

Tr n Tr ng Hoà (Ch biên)

10

h�p diorit - granodiorit - granit ki�u �i�n Biên: 260-280 tr.n., U-Pb, zircon, SHRIMP, [Tr n Thanh HMi, 2006] mà theo m�i d�u hi�u v� thành ph�ntương �ng v�i s�n ph�m c�a ho�t ��ng magma ��i hút chìm ki�u cung ��oho�c rìa l�c ��a tích c�c [Tr n TuPn Anh, 1996; Tran Tuan Anh et al, 2005] Cùng v�i chúng, trong khu v�c này còn th�y s� có m�t granit cao nhôm (259-265 tr.n., Rb-Sr theo Nguy2n V n Thành (2005); 260 tr.n., U-Pb, theo

Bùi Minh Tâm (2008), c�ng như các t� h�p núi l�a - pluton ki�u sau va

ch�m [Tr n Tr/ng Hòa, 1995; Tran Trong Hoa et al, 2008a] �ã xác l�p

�ư�c r�ng s� hình thành các ph�c h� magma thu�c segment tây b�c c�a �ai u�n n�p Trư�ng Sơn liên quan v�i quá trình t�o núi Indosini [Tran Tuan

Anh et al, 2005; Tran Trong Hoa et al, 2008a]

Ho�t ��ng magma Permi - Trias trong các c�u trúc khác c�a MBVN hoàn toàn có tính ch�t khác Trong các c�u trúc ngu�n rift Sông �à-Tú L� �TBVN, Sông Hi�n - An Châu � �BVN phát tri�n r�ng rãi các t� h�p núi l�a - pluton tương ph�n v�i s� chi�m ưu th� c�a các �á mafic - siêu mafic

và felsic ki�m ��i v�i h� rift Sông �à - Tú L�, các �á mafic và felsic v�i

��c trưng ��a hóa hút chìm � rift Sông Hi�n D�a theo t�t c� các ch� s� v�thành ph�n, các t� h�p núi l�a - pluton Permi trong các c�u trúc này tương

�ng v�i s�n ph�m c�a ho�t ��ng magma có liên quan v�i tác ��ng c�aplume manti lên các kh�i (block) có c�u trúc th�ch quy�n khác nhau [Tran

Trong Hoa et al, 2008b; Izokh et al, 2005] Trong các c�u trúc ven rìa vòm

nâng Sông Ch�y (Lô Gâm và Phú Ng�), vào th�i k� này xu�t hi�n các xâm nh�p gabro - syenit, gabro-peridotite phân l�p và granit cao nhôm song có các ��c trưng ��a hóa ki�u trên ��i hút chìm khá �n ��nh [Tran Trong Hoa

et al, 2004] tương t� như các ��i di�n c�a ho�t ��ng magma Permi - Trias

��i Sông Hi�n

Ho�t ��ng magma Mesozoi mu�n trên lãnh th� MBVN, theo các tài li�u nghiên c�u g�n �ây, ít phát tri�n Khi các t� h�p núi l�a-pluton á ki�m

và ki�m tr�ng Tú L� �ã �ư�c chuy�n v� ho�t ��ng magma Permi - Trias, các tài li�u v� ho�t ��ng magma Mesozoi mu�n (Jura - Creta) � MBVN khá r�i r�c, có l� ch� ghi nh�n �ư�c � �BVN, trong ph�m vi ��i Sông Hi�n, �khu v�c �ông nam - L�ng Sơn trong thành ph�n c�a h� t�ng l�c nguyên núi l�a (rhyolite) Tam Lung (J3tl) [TZng Duy Thanh-VD Khúc, 2005] và granite hai mica ch�a Sn-W ph�c h� Pia O�c (Creta mu�n) [<ào <ình ThIc-HuJnh

Trung, 1995] Ngoài ra, theo [Dovjikov, 1965], các �á núi l�a và á núi l�a

felsic khu v�c Bình Liêu và Móng Cái trên ranh gi�i gi�a c�u trúc Mesozoi mu�n An Châu và Paleozoi Qu�ng Ninh c�ng thu�c v� giai �o�n Mesozoi mu�n Tuy nhiên, các thành t�o núi l�a Bình Liêu l�i �ư�c ��nh tu�i ��at�ng là Trias trung [Tr n Thanh Tuyan, 1992] và tu�i Anizi c�a chúng còn

�ư�c gi� cho ��n nay Theo các tài li�u nghiên c�u hi�n có v� ��c �i�mkhoáng v�t và ��a hóa, các �á núi l�a Jura h� t�ng Tam Lung và granit hai mica Creta c�a tr�ng Sông Hi�n là s�n ph�m c�a ho�t ��ng magma liên

Ph n I C u trúc ki n t o và phân chia ho t ng magma mi"n B$c Vi&t Nam 11quan t�i quá trình t�o núi Mesozoi mu�n (t�o núi Y�n Sơn) Như v�y, giai

�o�n Mesozoi mu�n trên lãnh th� MBVN theo các tài li�u này, không th�ybi�u hi�n ho�t ��ng magma n�i m�ng

Giai �o�n ho�t ��ng magma cu�i cùng - Kainozoi �ư�c phân chia thành 2 ph� giai �o�n: Paleogen và Neogen - �� t� Ph� giai �o�n th�nh�t bao g�m các bi�u hi�n magma ph�c t�p v� d�ng bi�u hi�n và thành ph�n Các s�n ph�m c�a ho�t ��ng magma ph� giai �o�n này ghi nh�n

�ư�c trong các c�u trúc khác nhau và s� hình thành các s�n ph�m c�achúng có liên quan v�i quá trình va húc Indostan - Eurasia (�n �� - Âu Á), trong �ó có th� phân bi�t các t� h�p núi l�a - pluton và pluton trư�cd�ch trư�t, ��ng d�ch trư�t và sau d�ch trư�t n�u c�n c� theo ho�t ��ngki�n t�o ch� y�u c�a ��i Sông H�ng trong Paleogen [Tr n Tr/ng Hòa,

2007] K�t thúc ho�t ��ng magma Kainozoi là s� thành t�o basalt Neogen

- �� t� bi�u hi�n h�n ch� � ��i Phan Si Pan (khu v�c ��u mút TB Lào Cai) và ��i Mư�ng Tè (khu v�c �i�n Biên) Các thành t�o magma Neogen - �� T� không �ư�c xem xét trong chuyên kh�o

Ph n II

Permi-Trias là m�t giai �o�n ��c bi�t trong l�ch s� phát tri�n ��a ch�tc�a l�c ��a Châu Á nói chung c�ng như ��i v�i lãnh th� Vi�t Nam nói riêng S� bi�u hi�n m�nh m� ho�t ��ng magma c�a giai �o�n này trong nhi�u c�u trúc ��a ch�t khu v�c, ch�ng h�n như trap Siberi, t�nh th�ch h�cl�n (LIP) Emeishan, basalt và picrit MBVN và các LIP khác �ư�c g�n v�itác ��ng m�nh m� c�a các superplume �ã t�ng t�n t�i bên dư�i th�ch quy�n l�c ��a châu Á [Dobresov, 2005] Th�i k� này ��c trưng b�i các dòng nhi�t cao, th� hi�n � s� phát tri�n r�ng rãi ho�t ��ng magma thành ph�n picrit và ho�t ��ng bi�n ch�t ki�u nhi�t �� cao - áp su�t th�p (HT - LP), s� tương tác m�nh m� gi�a ho�t ��ng manti v�i manti th�ch quy�n

và v�i v�, s� xu�t hi�n ph� bi�n các m� platinoid, vàng, các nguyên t�hi�m và ��t hi�m [Izokh et al, 2005]

Trong ph�m vi các ��a kh�i �ông Dương và BVN - NTH vào th�i k�Permi - Trias, như �ã trình bày trong ph�n I, �ã ghi nh�n �ư�c s� bi�uhi�n r�ng rãi các s�n ph�m c�a các ki�u ho�t ��ng magma khác nhau �rìa �ông và �ông nam ��a kh�i �ông Dương �ã xác l�p �ư�c các t� h�pnúi l�a - pluton ki�u t�o núi tu�i Permi - Trias, còn � rìa tây nam c�a ��akh�i BVN - NTH phát tri�n các t� h�p núi l�a - pluton và pluton ki�u n�im�ng [Tr n Tr ng Hòa, 2005c; 2007] Các t� h�p magma n�i m�ng phát tri�n r�ng rãi trong các c�u trúc ngu�n rift: Sông �à - Tú L� � TBVN và Sông Hi�n � �BVN c�ng như trong các c�u trúc ti�p giáp v�i rift Sông Hi�n - Lô Gâm và Phú Ng� V� trí phân b� c�a các t� h�p magma Permi - Trias �ư�c trình bày trong chuyên kh�o này �ư�c th� hi�n trên hình 2.1.1.Các nghiên c�u chi ti�t v� th�ch ��a hóa và ��a hóa - ��ng v� cho th�y s�hình thành các t� h�p magma này liên quan v�i các ki�u manti th�ch quy�n khác nhau Các ho�t ��ng magma n�i m�ng Permi - Trias �ư�c mô t� trong ph�n này l�n lư�t theo các c�u trúc: Sông �à, Tú L�, Sông Hi�n

và Lô Gâm

Tr n Tr ng Hoà (Ch biên)

14

Hình 2.1.1 S các i t ng nghiên c u magma n"i m#ng

mi$n B&c Vi(t Nam trên n$n *a ch+t gi#n l c

SÔNG À

1.1 Các t" h#p núi l(a - Pluton mafic - siêu mafic Permi Sông à

1.1.1 Phân chia các t h p magma

Vào th�i k� Permi-Trias, trong khu v�c �ông Nam Á r�t ph� bi�n các c�u trúc ki�u rift n�i l�c kéo dài theo hư�ng TB-�N [Gatinski, 1986;

Khain, Balukhovski, 1993; Metcalfe, 1996], trong �ó bi�u hi�n m�nh m�

ho�t ��ng magma mafic-siêu mafic Rift Sông �à (RS�) n�m gi�a ��itrư�t c�t Ailao Shan-Sông H�ng � phía �ông b�c và ��i khâu Sông Mã �phía tây nam M�c dù các d�u hi�u ��c trưng cho b�n ch�t rift n�i l�c c�aRS� �ã �ư�c mô t� và ch�ng minh khá ��y �� [Gatinski - ào ình

Th c, 1982; " ình Toát, 1986; Tr%n Tr&ng Hòa, 1995; Nguy.n Tr&ng Yêm, 1996;…] s� hình thành và ti�n hoá c�a c�u trúc này

Polyakov-v�n còn là tiêu �i�m cho nh�ng lu�n bàn r�ng rãi trên các di�n �àn

��a ch�t

Rift Sông �à, theo các quan ni�m hi�n ��i c�a nhi�u nhà nghiên c�u

��a ch�t, bao g�m các ��i tư�ng - c�u trúc: Sơn La, Sông �à, Ninh Bình

và m�t ph�n ��i Thanh Hóa trong sơ �� ki�n t�o c�a [Dovjikov, 1965] Trong c�u trúc này có th� phân chia �ư�c m�t s� khu v�c (area) v�i các t�h�p núi l�a - pluton mafic - siêu mafic khác nhau: C�m Th�y, Viên Nam -

Ba Vì, Kim Bôi - Hòa Bình, �èo Sơn La, B�c Yên - V�n Yên, �èo Ch�n,N�m Mu�i, N�m So, Sìn H� (Hình 2.1.2)

Vi�c phân chia các �á núi l�a mafic - siêu mafic Permi TBVN �ã

�ư�c �� c�p trong m�t s� công trình khác nhau và cho ��n nay v�n chưa

có s� th�ng nh�t D�a vào ��c �i�m th�ch h�c, trong nh�ng n�m g�n

�ây, nhi�u tác gi� cho r�ng các �á núi l�a mafic - siêu mafic Permi thu�cv� 2 h� t�ng riêng bi�t: C�m Th�y (P3) và Viên Nam (P3) và �ư�c t�ng h�p trong chuyên kh�o “Các phân v� ��a t�ng Vi�t Nam” xu�t b�n n�m

2005 [T6ng Duy Thanh - V8 Khúc, 2005] Tuy nhiên, do thi�u các tài

Tr�n Tr�ng Hoà (Ch� biên)

16

Hình 2.1.2 S� �� phân b� các t� h�p núi l�a Permi - Trias trong c�u trúc Sông �à

li�u ��nh tu�i ��ng v�, cách phân chia trên �ây chưa th�t th�a

�áng, n�u xét v� m�t thành ph�n c�a các t� h�p �á Các �á núi l�ah� t�ng C�m Th�y ch� y�u là basalt và andesito-basalt cao titan (t�h�p basalt-andesit) tương ��i ��ng nh�t, trong khi �ó, các �á núi l�a h� t�ng Viên Nam có thành ph�n r�t ph�c t�p, bao g�m các �ánúi l�a (và á núi l�a) mafic - siêu mafic thu�c 2 lo�t: th�p titan (th�p Ti) và cao titan (cao Ti) Ngay trong s� các �á núi l�a mafic (ch� y�u basalt) lo�t cao Ti c�a h� t�ng Viên Nam c�ng có 2 ki�ut� h�p: basalt-andesit-picrit (ki�u N�m So), trachybasalt-trachyandesit-trachydacit (ki�u N�m Mu�i-Su�i Chát) [Tran Trong

Hoa, 2002] Như v�y, trong thành ph�n c�a các m�t c�t ��a ch�t h�

t�ng Viên Nam có s� tham gia khá ph� bi�n c�a các �á núi l�a và á núi l�a thành ph�n axit á ki�m, còn các �á núi l�a mafic - siêu mafic lo�t th�p Ti có thành ph�n tương �ng v�i các t� h�p basalt - komatit [Polyakov et al, 1991; Ngô Th< Ph=>ng, 1994; Polyakov-

Nguy.n Tr&ng Yêm, 1996;…] Ngu�n magma �� hình thành 2 lo�t

magma th�p Ti và cao Ti trong c�u trúc Sông �à rõ ràng là khác nhau: các �á lo�t th�p Ti �ư�c hình thành t� ngu�n manti nghèo ki�t (g�n g�i v�i MORB), còn các �á cao Ti - ngu�n manti giàu [Tr%n Tr&ng Hòa, 2005c; 2007] Vì th�, vi�c x�p c� 2 lo�t magma này vào m�t h� t�ng có l� là không h�p lý Nên ch�ng, n�u l�y

Ph n II Ch ng 1 Ho�t ��ng magma Permi - Trias c�u trúc Sông �à 17nguyên t�c th�ch ��a t�ng thì h� t�ng Viên Nam (c�) v�i n�i dung như hi�n nay v�n hi�u, ph�i �ư�c chia ra thành hai h� t�ng riêng bi�t như �� xu�t c�a Nguy�n �ình H�p (1994): h� t�ng N�m Mu�i

và h� t�ng Viên Nam

D�a vào ��c �i�m ��a hóa, các �á � nh�ng khu v�c này thu�cv� hai lo�t (series): th�p Ti và cao Ti v�i s� chi�m ưu th� c�a lo�tcao Ti [Tr%n Tr&ng Hòa, 1998; Tran Trong Hoa, 2002] K�t qu�nghiên c�u chi ti�t v� khoáng v�t và ��a hóa [Polyakov et al.,

1991; Polyakov - N.T Yêm, 1996; Tr%n Tr&ng Hòa, 1998, 2005c; ] cho phép phân chia trong s� các �á mafic - siêu mafic

c�u trúc Sông �à thành các t� h�p sau:

- Lo�t th�p Ti: các t� h�p basalt - komatit thu�c ph�n trung tâm rift Sông �à - khu v�c N�m Mu�i và T� Khoa;

- Lo�t cao Ti: có th� phân bi�t hai vùng v�i các t� h�p núi l�akhác nhau là vùng �ông nam và vùng tây b�c theo chi�u kéo dài c�a ��i Sông �à � vùng �ông nam ch� y�u ph� bi�n các t� h�pbasalt - andesit (và basalt - rhyolit) v�i vai trò khác nhau c�a các

�á felsic (rhyodacit và rhyolit), thư�ng là có tính á ki�m Các t�h�p này phát tri�n � các khu v�c: C�m Th�y, Kim Bôi, Viên Nam

- Ba Vì, B�c Yên - V�n Yên Vùng magma tây b�c ��c trưng b�is� ph� bi�n các t� h�p basalt - andesit (Sơn La), basalt - andesit - picrit (N�m So) và trachybasalt - trachydacit - trachyrhyolit (N�mMu�i) Ngo�i tr� các �á á ki�m khu v�c N�m Mu�i ��nh v� trong trung tâm c�u trúc Sông �à, các t� h�p magma khác ��u phân b� �trên g� c�a c�u trúc này

Tu�i thành t�o c�a các t� h�p núi l�a-pluton mafic-siêu mafic RS� c�ng �ang là v�n �� c�n có nh�ng nghiên c�u t�p trung làm sáng t� Theo [Polyakov et al., 1991; Polyakov - N.T Yêm, 1996;

Tr%n Tr&ng Hoà, 1995] tu�i Permi-Trias c�a basalt komatit khu

v�c N�m Mu�i �ư�c xác ��nh trên cơ s� quan h� ��a ch�t và phân tích tu�i ��ng v� Lava thành ph�n basalt và komatit � khu v�cN�m Mu�i b� ph� b�i các tr�m tích l�c nguyên (�á phi�n) - carbonat có hoá th�ch tu�i Trias mu�n, ��ng th�i các th� xâm nh�p

á núi l�a thành ph�n komatit l�i xuyên c�t các �á tr�m tích l�cnguyên tu�i Carbon và Permi � khu v�c N�m Mu�i c�ng như T�Khoa Các tài li�u công b� c�a Ph�m ��c Lương (2005) c�ng kh�ng ��nh nh�ng quan sát này [PhAm Bc L=Dng, 2005] K�t qu�

xác ��nh tu�i ��ng v� c�a basalt-komatit (MgO=18%) b�ng phương pháp Rb-Sr cho 257±24 tr.n [Tr%n Tr&ng Hoà, 1995; Polyakov -

N.T Yêm, 1996] (Hình 2.1.3a), còn k�t qu� phân tích tu�i ��ng v�

12 m�u komatit khu v�c N�m Mu�i b�ng phương pháp Os-Re cho giá tr� 270±21 tr.n [Hanski et al., 2004] (Hình 2.1.3b) Theo

Tr�n Tr�ng Hoà (Ch� biên)

18

[Nguy.n Hoàng, 2004] tu�i ��ng v� phóng x� c�a basalt cao Ti khu v�c ��i Bù �ư�c xác ��nh b�ng phương pháp Rb-Sr là 280 tr.n và trachyt là 256 tr.n Ngo�i tr� giá tr� 280 tr.n, c�a basalt ��i Bù c�n có s� ki�m ch�ng l�i, các giá tr� tu�i ��ng v� khác c�a basalt

và trachyt Sông �à trong ph�m vi sai s� hoàn toàn g�n g�i v�i các tài li�u xác ��nh tu�i ��ng v� phóng x� c�a các �á ki�u trap Emeishan Theo [Zhong et al., 2007], kh�i lư�ng trap Emeishan ch� y�u �ư�c hình thành trong th�i gian khá ng�n 1-2 tr.n vào Permi (260 tr.n.) Tương �ng v�i kho�ng th�i gian này là s� hình thành các xâm nh�p mafic - siêu mafic khu v�c Panzhihua � trung tâm c�a ELIP (kh�i Baima - 262 ± 2 tr.n [Zhou et al., 2005]; kh�iHonghe - 259 ± 1,3 tr.n [Zhong & Zhu, 2006] ��ng th�i v�ichúng là granitoid ki�u A (261 ± 4 tr n�m) [Zhong et al., 2007] Như v�y, ho�t ��ng magma mafic - siêu mafic Permi CTS� tương

�ng v�i giai �o�n s�m (chính) c�a ELIP

1.1.2 Các t h p basalt - komatit khu v c N m Mu i và T# Khoa

1.1.2.1 Gc HiIm phân b6 không gian và cMu tAo H<a chMt

Cho ��n nay, các �á cao magne, th�p titan và th�p ki�m ki�u t�h�p basalt-komatit trong ph�m vi RS� �ư�c xác l�p m�t cách �áng tin c�y nh�t là � hai khu v�c: N�m Mu�i [Poliakov et al., 1991;

Ngô Th< Ph=>ng, 1994] và T� Khoa [Tr%n Tr&ng Hoà, 1995; Polyakov - Nguy.n Tr&ng Yêm, 1996] và sau này �ư�c nghiên c�u

b� sung �áng k� trong [Tr%n Tr&ng Hòa, 2005c; 2007]

T�i khu v�c N�m Mu�i, các �á núi l�a và á núi l�a mafic-siêu mafic cao magne �ư�c mô t� � hai m�t c�t: P�c Uôn-Mư�ng Giàng

và Chi�ng Ngàm (Hình 2.1.2) Trong c� hai m�t c�t này ��u xác l�p �ư�c c�u trúc hai thành ph�n v�i ph�n dư�i có chi�u dày l�n

và c�u t�o t� các �á núi l�a cao magne (basalt olivin, basalt komatit) và các th� xâm nh�p á núi l�a siêu mafic nh� � ph�ntrên, basalt-komatit �ư�c thay th� b�ng các �á núi l�a mafic-felsic

á ki�m lo�t cao Ti thu�c t� h�p trachydacit (Hình 2.1.2, Nnh 2.1.1)

trachybasalt-trachyandesit-Ph n II Ch ng 1 Ho�t ��ng magma Permi - Trias c�u trúc Sông �à 19

Hình 2.1.3 Tu�i ��ng v� Rb-Sr (a) và Os-Re (b) c�a basalt komatit

Tr n Tr ng Hòa,

2004)

T�i khu v�c T� Khoa, các �á núi l�a, á núi l�a thành ph�n basalt cao magne, basalt - komatit, komatit - peridotit phân b� ch� y�u trên cánh tây nam c�a n�p l�i T� Khoa, dư�i d�ng m�t d�i kéo dài phương TB-�N t� khu v�c T� H�c-Noong Xang � phía TB ��n B�n T�ng phía �N Khác v�i t�ng núi l�a khu v�c N�m Mu�i, �i kèm v�i các

�á basalt olivin và basalt-komatit khu v�c T� Khoa là các �ai m�ch dolerit, �ôi khi là th� á núi l�a komatit Các th� á núi l�a này thư�ng

có d�ng th�u kính g�n ch�nh h�p trong leucobasalt ho�c là các th� �ai m�ch xuyên c�t các �á quarzit b� s�ng hóa và �á phi�n mica M�t c�tth� hi�n ��y �� nh�t các ki�u �á núi l�a, á núi l�a và xâm nh�p c�a t�h�p basalt-komatit khu v�c T� Khoa là m�t c�t Cò Nòi-�èo Ch�n-T�Khoa D�c theo m�t c�t này có th� quan sát �ư�c các �á basalt olivin,

T = 257 ±24 Ma

86 Sr/ 87 Sr(0) = 0.70348 ±5

Tr�n Tr�ng Hoà (Ch� biên)

20

basalt v�i ki�n trúc spinifex c�a pyroxen, leucobasalt basalt), các th� á núi l�a thành ph�n komatit và komatit-peridotit (Nnh 2.1.2)

(andesito-Trên cánh TN c�a n�p l�i T� Khoa, ngoài các �á núi l�a và á núi l�a

mô t� trên còn r�t ph� bi�n các th� xâm nh�p nh� siêu mafic (dunit, lherzolit, pyroxenit) và các �ai m�ch có thành ph�n và ki�n trúc tương t�như komatit-peridotit và pyroxenit ch�a olivin � khu v�c N�m Chim còn g�p �ai m�ch có c�u t�o phân ��i v�i ph�n trung tâm là komatit-peridotit

và pyroxenit ch�a olivin, còn ph�n rìa là �á mafic tương �ng v�i dolerit Liên quan v�i các th� xâm nh�p và �ai m�ch này là khoáng hoá Ni-Cu và PGE �i kèm v�i các m� quy mô trung bình (B�n Phúc) ho�c �i�m qu�ng (B�n Mong) có giá tr� công nghi�p

1995] Còn theo các quan sát c�a các tác gi� chuyên kh�o này thì � khu

v�c ��p thu� �i�n Hoà Bình và khu v�c ��i Bù c�ng l� các �á basalt olivin có các ��c trưng c�a t� h�p basalt-komatit (cao magne và th�p Ti)

Có l� chúng là các �á núi l�a tương �ng c�a th� xâm nh�p d�ng á núi l�aki�u Ba Vì �ây là �i�u c�n �ư�c nghiên c�u thêm �� làm sáng t� Trong chuyên kh�o này, các �á núi l�a cao Mg và th�p Ti � khu v�c th�y �i�nHòa Bình và ��i Bù không �ư�c trình bày

1.1.2.2 Gc HiIm thAch h&c và khoáng vPt h&c

Các �á núi l�a cao magne (lo�t th�p Ti) �ư�c chia thành nhi�u nhómtheo các ��c �i�m th�ch h�c và ��a hoá Nhóm th� nh�t bao g�m các �á

Ph n II Ch ng 1 Ho�t ��ng magma Permi - Trias c�u trúc Sông �à 21siêu mafic có thành ph�n và các ��c �i�m ki�n trúc-c�u t�o tương �ng v�iverlit ch�a plagioclase (MgO>30%) thư�ng c�u t�o t� olivin h�t l�n, m�t

ít pyroxen và plagioclas Chúng là thành ph�n ch� y�u c�a các th� xâm nh�p nh� ki�u á núi l�a trong l�p ph� phun trào thành ph�n basalt-komatit

� khu v�c N�m Mu�i và các kh�i xâm nh�p nh� peridotit (dunit, lherzolit)

á siêu mafic nhóm này là thư�ng có ki�n trúc d�ng porphyr ho�c porphyr v�i các ban tinh Ol có d�ng kéo dài, hình kim và ki�n trúc d�ng cành cây ki�u spinifex c�a pyroxene [Poliakov et al., 1991] (�nh 2.1.3-a, b, c, d) Nhóm �á th� ba ph� bi�n nh�t là basalt olivin và basalt không ch�a olivin v�i các tương quan ��nh lư�ng c�a các bi�n lo�i s�m màu và sáng màu khác nhau cho ��n andesitobasalt Trong basalt olivin c�ng như trong basalt komatit ph� bi�n r�t r�ng rãi các tinh th� kéo dài c�a olivin và pyroxen trong n�n �á có m�c �� k�t tinh khác nhau Trong các bi�n lo�i �á này không hi�mg�p các h�t olivin và pyroxen có d�ng hơi tròn ho�c tha hình

nh 2.1.3 Ki�n trúc porphyr (a-b) và ki�n trúc “spinifex” c�a pyroxen (c-d)

trong basalt komatit khu v�c N�m Mu�i

[Polyakov - N.T Yêm, 1996]

Tr�n Tr�ng Hoà (Ch� biên)

22

Liên quan t�i các th� xâm nh�p và �ai m�ch khu v�c T� Khoa thư�ng g�p khoáng hoá Ni-Cu v�i PGE �i kèm mà �i�n hình là khu m� B�n Phúc,

�i�m qu�ng B�n Mong [Tr%n Tr&ng Hoà, 1995, 1998; Polyakov - N.T Yêm,

1996; Ngo Thi Phuong et al., 2001]

Khoáng v�t chính trong các bi�n lo�i �á thu�c t� h�p núi l�a-pluton basalt-komatit là Ol, Cpx và Pl; Khoáng v�t ph� ��c trưng là Sp và Ilm Thư�ng g�p xâm tán sulfide, sulfuroarsenide, ��ng t� sinh, các khoáng v�t PGE,… Xu hư�ng bi�n thiên thành ph�n c�a các khoáng v�t trong các

�á t� dunit, peridotit và komatit ��n basalt olivin th� hi�n � s� t�ng d�n ��s�t c�a Ol t� forsterit ��n crisolit, gi�m d�n �� bazơ c�a Pl t� bitownit ��nandezin, t�ng �� s�t c�a Cpx, �� ch�a Ti và Fe c�a Sp [Polyakov - N.T

Yêm, 1996] (BQng 2.1.1 - 2.1.4) V� t�ng th�, thành ph�n khoáng v�t c�a

các �á trong t� h�p basalt-komatit CTS� r�t g�n g�i v�i các �á tương t�trong các t� h�p basalt-komatit �i�n hình trên th� gi�i, c� th� là: 1/Pl thành ph�n labrador-bitawnit nghèo h�p ph�n Or song khá giàu hàm lư�ng s�t (FeO ��n 1,7%); 2/ Ol thành ph�n forsterir-crisolit (Fo78-93) giàu Ni và Ca (NiO=0,1-0,4%, CaO=0,2-0,6%); 3/ Cpx thành ph�n augit-diopsid nghèo

Ca, Ti, Na và có �� ch�a Cr trung bình (En36-53Fs9-17Wo36-48, TiO21,56%, Cr2O3��n 0,3%); 4/ Thành ph�n c�a Cr-Sp ch� y�u tương �ng v�ialumocromit v�i hàm lư�ng th�p c�a Ti (Cr2O3=34-51%, Al2O3=17-31%, TiO2=0,3-0,6%) [Polyakov - N.T Yêm, 1996; Ngo Thi Phuong et al., 2001]

=0,2-B ng 2.1.1 Thành ph�n hóa h�c c�a olivin trong komatit và basalt komatit

khu v�c N�m Mu�i và T� Khoa

( Phân tích b�ng EPMA, Trung tâm PT, Vi�n �C-KVH, Phân vi�n Siberi, VHLKH Nga )

Ph n II Ch ng 1 Ho�t ��ng magma Permi - Trias c�u trúc Sông �à 23

Tr�n Tr�ng Hoà (Ch� biên)

24

B ng 2.1.2 Thành ph�n hóa h�c c�a pyroxene trong komatit và basalt komatit

khu v�c N�m Mu�i và T� Khoa

(Phân tích b�ng EPMA, Trung tâm PT, Vi�n �C-KVH, Phân vi�n Siberi, VHLKH Nga )

M�u

P67 B7329 B7335 P131Á/89 B7310 B7243 B5213 T1638 SiO 2 52,40 52,7 50,36 48,15 50,36 48,23 51,16 51,65 TiO 2 0,33 0,39 0,44 1,2 0,96 1,56 0,63 0,39

Al 2 O 3 4,08 1,78 3,52 5,5 3,64 4,90 3,33 3,21

Cr 2 O 3 0,11 0,17 0,28 0,12 0,23 0,01 0,77 0,01 FeO 6,61 7,32 7,6 9,29 10,21 9,71 6,83 12,34 MgO 18,18 18,68 16,92 14,77 14,97 12,25 17,78 13,65 CaO 17,39 18,05 19,72 19,89 19,35 22,35 18,15 16,70

Na 2 O 0,13 0,25 0,37 0,34 0,26 0,48 0,26 0,54 T�ng 99,23 99,34 99,21 99,26 99,98 99,49 98,91 98,49

En, % 52,9 52,3 47,8 43,1 43,3 36,3 52,5 39,4

Fs, % 10,8 11,4 12,1 15,2 16,6 16,1 9,1 15,8

B ng 2.1.3 Thành ph�n hóa h�c c�a plagioclase trong komatit và basalt komatit

khu v�c N�m Mu�i và T� Khoa

(Phân tích b�ng EPMA, Trung tâm PT, Vi�n �C-KVH, Phân vi�n Siberi, VHLKH Nga)

M�u SiO 2 Al 2 O 3 FeO CaO Na 2 O K 2 O An,

B6842 52,29 29,53 0,77 13,3 3,82 0,09 65,2 34,2 0,6 B6859 47,58 32,83 0,39 17,2 1,81 0,01 85,4 14,6 0 B6865 49,14 31,56 0,5 16,0 2,21 0,01 80,3 19,6 0,1 B6888 52,39 30,02 0,09 12,5 4,18 0,26 61,4 37 1,6 B7310 51,79 28,02 1,07 12,1 4,42 0,12 59,8 40 0,2 B7329 51,73 28,94 0,83 13,3 3,81 0,24 66,4 32 1,6 P260 47,99 33,3 0,05 16,3 2,17 0,03 81 19 G1442 54,97 27,78 0,47 10,7 5,1 0,28 52 46,2 1,8 G1458 49,51 31,39 0,58 15,3 2,65 0,1 76 23,6 0,4 1/86 50,8 30,59 0,13 13,3 3,8 0,15 66 33 1 9/86 53,27 29,31 0,23 12,0 4,45 0,38 58,6 39 2,4 15/86 49,91 30,38 0,74 15,1 2,9 0,03 74,4 25,5 0,1 43/86 50,49 30,71 0,59 14,5 3,04 0,11 72,5 27 0,5

Pyroxenit B6842 52,29 29,53 0,77 13,3 3,82 0,09 65,2 34,2 0,6 B6865 49,14 31,56 0,5 16,0 2,21 0,01 80,3 19,6 0,1 B6888 52,39 30,02 0,09 12,5 4,18 0,26 61,4 37 1,6 P272 50,73 31,33 0,14 14,1 3,41 0,06 69,4 30,5 0,1

Ph n II Ch ng 1 Ho�t ��ng magma Permi - Trias c�u trúc Sông �à 25

M�u SiO 2 Al 2 O 3 FeO CaO Na 2 O K 2 O An,

Basalt komatit B6891 55,66 27,99 0,18 10,3 5,29 0,26 51,8 46,4 1,8 B7335 50,93 28,54 1,56 12,8 3,93 0,06 64,6 35,2 0,2 P247 50,45 31,52 0,12 14,3 3,22 0,05 71,2 28,6 0,2

Basalt olivin P129/89 49,26 30,3 1,41 14,6 2,88 0,05 72,8 26,8 0,4 P131�/89 49,13 29,7 1,67 14,5 2,93 0,08 72,4 26,6 1 P131B/89 53,45 27,68 1,01 10,8 5,07 0,08 53,6 45,8 0,6

B ng 2.1.4 Thành ph�n hóa h�c c�a cromspinel trong komatit và basalt komatit

khu v�c N�m Mu�i và T� Khoa

(Phân tích b�ng EPMA, Trung tâm PT, Vi�n �C-KVH, Phân vi�n Siberi, VHLKH Nga)

M�u TiO 2 Al 2 O 3 Cr 2 O 3 Fe 2 O 3 FeO MgO MnO NiO ZnO

Komatit 11/86 0,61 25,02 36,45 8,53 15,12 13,61 0,43 0,22 0,04 B6858 0,26 18,39 47,46 4,61 16,59 11,7 0,51 0,12 0,04 B6859 0,35 18,59 44,74 6,58 17,01 11,42 0,49 0,13 0,06 B6875 0,43 19,29 44,38 6,33 16,75 11,76 0,5 0,15 0,07 B7310 0,39 19,98 48,55 4,71 8,2 17,5 0,46 0,28 0,01 B7329 0,54 24,29 40,61 4,59 16 12,85 0,45 0,16 0,01 G1441 0,4 23,86 38,96 7,38 17,01 12,23 0,49 0,13 0,08 G1442 0,49 22,86 37 10,13 18,27 11,4 0,47 0,21 0,1 9/86 0,5 24,36 39,22 4,54 19,01 10,75 0,48 0,14 0,1 15/86 0,48 17,22 42,29 9,47 19,6 9,62 0,49 0,14 0,08 48A/86 0,44 20,97 40,11 9,2 17,21 11,78 0,48 0,21 0,05

Pyroxenit B6842 0,27 17,24 47,84 5,2 17,92 10,74 0,54 0,12 0,05 B6888 0,39 19,6 45,58 6,07 14,51 13,37 0,47 0,14 0,05 B6892 0,64 21,63 40,42 7,21 15,6 13,15 0,44 0,2 0,05 G1448 0,35 15,52 47,65 6,95 15,37 11,95 0,55 0,17 - G1456 0,46 26,8 34 9,44 13,43 14,75 0,37 0,23 0,03 8/86 0,37 19,37 46,27 5,39 12,95 14,15 0,45 0,2 0,07

Basalt komatit B6889 0,38 17,26 45,76 7,26 18,98 10,24 0,53 0,11 0,06 B6891 0,29 17,26 45,46 8,23 14,84 12,67 0,47 0,18 0,03 B7335 0,82 8,9 29,06 31,2 19,1 8,96 0,44 0,29 0,05 P129/89-0 2,01 12,6 29,89 24,42 19,48 9,92 0,45 0,21 - P129/89-1 0,89 16,8 27,44 12,71 30,35 9,78 0,39 0,18 - P129/89-M 6 5,1 17,1 36,73 27,6 6,2 0,35 0,2 0,01 P131A/89-0 1,08 12,6 29,87 26,32 20,1 9,09 0,42 0,24 0,12

Tr�n Tr�ng Hoà (Ch� biên)

26

M�u TiO 2 Al 2 O 3 Cr 2 O 3 Fe 2 O 3 FeO MgO MnO NiO ZnO P131A/89-1 0,33 21,03 46,78 3,4 12,62 14,56 0,48 0,15 0,03 P131A/89-2 4,56 6,6 19,3 36,2 25,5 7 0,29 0,28 - P131B/89-0 1,1 17,66 33,16 16,94 18,71 10,44 0,4 0,2 0,04 12/86 0,24 19,56 48,55 3,39 12,92 14,22 0,44 0,16 0,03

1.1.2.3 Gc HiIm H<a hóa

Thành ph�n hóa h�c c�a các �á thu�c t� h�p basalt-komatit ��c trưngthu�c lo�i th�p ki�m (song khá cao Na), r�t th�p titan và bi�n thiên t�komatit cao nhôm ��n basalt th�p nhôm Chúng ��c trưng có hàm lư�ngcao c�a Mg, Al, Ni, Co, Cu, Cr và th�p c�a Ti, Fe, Na, K,P, Rb, Ba, Sr,

Nb, Ta, Nd, Hf, Zr, REE (BQng 2.1.5)

B ng 2.1.5 Thành ph�n hóa h�c (%tl) ��i di�n và hàm lư�ng nguyên t� hi�m và ��t hi�m

trong các �á serie th�p Ti khu v�c N�m Mu�i và T� Khoa

Ký hi�u IGCP-42 IGCP-42/1 IGCP-42/6 IGCP-38 IGCP-40 2-98 2-101

Ph n II Ch ng 1 Ho�t ��ng magma Permi - Trias c�u trúc Sông �à 27

Chú gi@i: 1-7: T� Khoa, 8-13: N�m Mu�i; 1,2,8,9,10: Komatit, 11: Basalt, 3,4: Basalt

olivin, 12,13: Basalt komatit, 5: Andesit, 6,7: Dunit

Hàm lư�ng c�a các nguyên t� hi�m nhóm LILE, HFSE và ��t hi�m REE

�ư�c chu�n hóa theo thành ph�n c�a manti nguyên th�y [Sun and McDonough, 1989] th� hi�n ��c �i�m phân tách y�u (Hình 2.1.4) và thư�ng vư�t hàm lư�ng c�a chúng trong manti nguyên th�y t� 1 ��n 10 l�n Riêng các �á plagiobasalt và peridotit b� serpentinit hóa l�i có hàm lư�ng Cs, Rb, U,

La và Ce khá cao, còn peridotit, komatit và basalt-komatit có hàm lư�ng Th,

Nb, Zr, Ba, Sr,Nd, Hf, Y và REE g�n g�i v�i manti nguyên th�y Nh�ng tính ch�t này thư�ng ��c trưng cho các s�n ph�m c�a ho�t ��ng magma liên quan

Ph n II Ch ng 1 Ho�t ��ng magma Permi - Trias c�u trúc Sông �à 29t�i plume (ki�u plume) và các bao th� dung th� trong basaltoid Iceland và ��oHawaii [Sobolev et al, 2000; Breddam, 2002] D�a theo hàm lư�ng (BQng

2.1.5) và ��c �i�m phân b� hàm lư�ng c�a các nguyên t� ��t hi�m (Hình 2.1.4), các �á thu�c t� h�p basalt-komatit có th� phân thành 4 nhóm: 1/

peridotit, komatit, và basalt-komatit có ��c �i�m �ư�ng cong phân b� REE nghiêng v� phía trái v�i hàm lư�ng c�a các nguyên t� ��t hi�m nh� (LREE) vư�t Chondrite 1 - 7 l�n và ��t hi�m n�ng (HREE) vư�t 5-9 l�n; 2/ basalt olivin có �ư�ng cong phân b� REE tương ��i ph�ng và hàm lư�ng c�a chúng tr�i hơn Chondrite 8-10 l�n; 3/ nhóm basalt giàu Na (plagiobasalt) giàu LREE-hơn Chondrite 20-40 l�n và ��c trưng có d� thư�ng âm Eu; 4/ peridotit serpentin hóa kh�i B�n Phúc c�ng như komatit-pyroxenit trong các �ai m�ch N�m Chim và B�n Mong có ��c �i�m phân b� REE phân tách khá rõ v�ihàm lư�ng c�a LREE vư�t Chondrite 5-25 l�n, HREE vư�t 3-9 l�n Ki�uphân b� REE trong peridotit kh�i B�n Phúc còn th� hi�n d� thư�ng âm Eu khá

rõ [Polyakov - N.T.Yêm, 1996] Các ��c �i�m này (s� phân b� REE) có th�liên quan ��n các bi�n ��i th� sinh thành ph�n ban ��u c�a �á �ư�c bi�u hi�n

rõ r�t � các quá trình thay th� Ol và Cpx b�ng serpentin, tremolit, clorit, c�ng như s� xu�t hi�n biotit và magnetit T� l� (Ce/Yb)Nbi�n thiên trong kho�ng 0,3-0,6 ch�ng t� chúng có ngu�n g�c t� manti nghèo (depleted mantle) Hàm lư�ng REE và t� l� GdN/YbN(0,8-1,2) ch�ng t� �� sâu hình thành dung th�tương �ng v�i m�c peridotit spinel Basalt olivin có t� l� NbN/LaNth�p (0,31-0,42) và trên bi�u �� phân lo�i (phân bi�t-discrimination) thành ph�n c�achúng rơi vào trư�ng basalt ��o ��i Dương [Hanski et al., 2004] Các ��c

�i�m ��a hóa tương t� c�ng �ư�c ghi nh�n trong picrit tu�i Carbon s�m � �ai ophiolit Shangin - Menglin mà [Fang et al., 2003] cho là liên quan v�i cao nguyên (plateau) ��i dương Paleotethys

Hình 2.1.4 ��c �i�m phân b� ��t hi�m và bi�u �� �a nguyên t� chu�n hóa theo manti

nguyên th�y c�a các �á lo�t th�p Ti khu v�c N�m Mu�i và T� Khoa

Tr�n Tr�ng Hoà (Ch� biên)

30

1.1.2.4 Gc HiIm HVng v< Re-Os và Sm-Nd

K�t qu� phân tích thành ph�n ��ng v� Sm-Nd và Re-Os �ư�c nêu trong

bQng 2.1.6 Phương pháp phân tích �ư�c mô t� chi ti�t trong [Hanski et al., 2004] Có th� nêu m�t s� nh�n ��nh chính như sau

B ng 2.1.6 ��c trưng ��ng v� Sm-Nd c�a các �á t� h�p

basalt - komatit khu v�c N�m Mu�i [Hanski et al., 2004]

M�u Tên �á Sm (ppm) Nd (ppm) 147 Sm/ 144 Nd 143 Nd/ 144 Nd e Nd (250) B6887 Komatit 0,6 1,48 0,2466 0,512957±19 4,6 B6889 Komatit 1,32 2,87 0,278 0,513184±20 8 B6891 Komatit 1,12 2,77 0,2446 0,513082±10 7,1 B6892 Komatit 1,2 2,65 0,274 0,513152±10 7,5 G1456 Komatit 1,13 2,45 0,2778 0,513112±15 6,6

PI 1/86 Komatit 0,7 1,8 0,2348 0,512869 ±12 3,2 P9/86 Komatit 0,8 1,97 0,2464 0,512883 ±12 3,2 G1436 Basalt Ol 1,4 4,28 0,1972 0,512602 ±30 -0,8 P73/89 Basalt Ol 2,95 13,06 0,1366 0,512158±10 -7,5

Giá tr� ��ng v� nguyên th�y �Nd (250 tr.n) bi�n ��ng t� +3,2 ��n +8,0 ��ctrưng cho komatit và basalt-komatit, trong khi �ó basalt th�p Ti có �Nd nguyên th�y khá th�p: -0,8 và -7,5 Các m�u có �Nd cao g�n giá tr� +8 phân b� tr�n trong trư�ng c�a DMM (Depleted mantle) hi�n ��i[DePaolo, 1981; Goldstein et al.,

1984] Gi�a thành ph�n ��ng v� Nd và hàm lư�ng c�a REE có m�i tương quan

dương Komatit v�i t� l�147Sm/144Nd l�n nh�t ��ng th�i có giá tr� �Nd cao nh�t

và giá tr� này gi�m d�n cùng v�i s� gi�m t� l�147Sm/144Nd �i�u này phù h�pv�i lý gi�i v� m�c �� nhi�m c�a lava basalt b�i v�t ch�t v� có hàm lư�ng REE cao Hàm lư�ng Os trong komatit khá cao: t� 1,4 ��n 7,0 ppb, còn trong basalt-komatit-khá th�p: 1,2 ppb Các �á basalt còn nghèo Os hơn n�a: 0,12 ppb và th�p hơn Gi�a hàm lư�ng Os và MgO trong komatit RS� và komatit Gorgona

có m�i tương quan dương khá rõ nét (Hình 2.1.5) Gi�a hàm lư�ng Os và Cr c�ng có m�i tương quan ch�t ch�, ngo�i tr� basalt komatit c�u t�o h�nh nhân có ch�a m�t lư�ng l�n tinh th� cromspinel Hàm lư�ng Re trong các �á RS�tương ��i th�p: 0,07-0,96 ppb và chúng không có tương quan rõ r�t v�iMgO Hàm lư�ng Re trong basalt S� như �ã nêu khác v�i hàm lư�ng Re trong basalt ��o Gorgona (Re=1-3 ppb) V� cơ b�n, hàm lư�ng Re trong komatit S� c�ng th�p hơn trong komatit Gorgona ��ng th�i, trong các

�á S� và Gorgona ��u không th�y có m�i tương quan rõ r�t gi�a Re và Cr (Hình 2.1.5) Do hàm lư�ng Os cao, Re th�p, các �á komatit có t� l� ��ng v�

187Re/188Os khá th�p (nh� hơn 1,2, th�m chí ��n 0,05; B�ng 2.1.7) Có ��n 12 m�u cho �ư�ng ��ng th�i xác ��nh tu�i 270±21 tr.n (CKBO=12), còn t� l�nguyên th�y188Os/187Os=0,12506±0,00041 (�Os= +0,02±0,40) M�c dù sai s�tương ��i cao song k�t qu� này l�i khá phù h�p v�i tu�i Rb-Sr trư�c �ó:

Ph n II Ch ng 1 Ho�t ��ng magma Permi - Trias c�u trúc Sông �à 31257±24 tr.n [Tr%n Tr&ng Hòa, 1995; Poliakov - N.T.Yêm 1996] và khá phù h�p v�i tu�i c�a basalt trong trap Emeishan-TQ [Zhou et al., 2002].

Hình 2.1.5 ��c �i�m bi�n ��i hàm lư�ng MgO, Ni, Cr, Re và Os trong komatit và

basalt rift Sông �à trong ��i sánh v�i ph�c h� basalt - komatit Gorgon (d�u nhân)

S� li�u basalt - komatit theo [Hanski et al, 2004].